Տեսակցութիւն Մը՝ Բժիշկ Շանթ Կարապետեանի Հետ.- Ի Նպաստ Հայրենիքի՝ Օրինակելի Նախաձեռնութեան Մը Առթիւ

Պատրաստեց՝ Գէորգ Պետիկեան

Անցեալ Նոյեմբերին, ամերիկահայ բժիշկ Շանթ Կարապետեան անձնական իր նախաձեռնութեամբ Հայաստան գացած էր, մօտէն եւ գործնական՝ օգտակար դառնալու վիրաւոր զինուորներու խնամքի եւ դարմանումի աշխատանքներուն: Այս առթիւ, հայրենիքէն իր վերադարձէն, առցանց «հանդիպում» մը ունեցանք Թէնըսի նահանգի Ճէքսըն քաղաքի մէջ բնակող բժիշկ Կարապետեանի հետ, որմէ որոշ տեղեկութիւններ կը փոխանցենք մեր ընթերցողներուն:

Բայց նախ՝ ո՞վ է բժիշկ Շանթ Կարապետեանը:

Պէյրութ ծնած եւ ապա 1985-ին Լիբանանի քաղաքացիական պատերազմի պատճառով իր ընտա-նիքին հետ միատեղ Ամերիկա հաստատուած մեր այս բժիշկը, կրտսեր զաւակն է Լիբանանի Հ.Մ.Ը.Մ.ի տարիներու աքելլա՝ Յակոբ եւ Հալէպի Ազգային Քարէն Եփփէ Ճեմարանի եւ ապա Պէյրութի Ազգային Խանամիրեան քոլէճի վաստակաշատ ուսուցչուհի՝ Երան Ջաղացպանեան-Կարապետեաններուն: Ներկայիս բժիշկ Կարապետեան կը վարէ տնօրէնի պաշտօն (Medical Director), Թէնըսի նահանգի Տայըրզպորկ քաղաքի գլխաւոր հիւանդանոցի  «Շտապ Օգնութեան» բաժնէն ներս:

 

Ինչպէ՞ս եւ ուրկէ՞ ուր այս օրերուն՝ հայրենիք եւ Արցախ մեկնելու գաղափարը:

Տարիներ առաջ,Արցախի ազատագրման պատերազմին, շատ կ’ուզէի բոլորի նման, ես ալ մասնակ-ցիլ մեզի համար սրբազան նկատուած այդ կռուին: Բայց, քիչ մը շատ երիտասարդ, կը զգայի, որ նման կռուի մը մասնակից դառնալու, տակաւին ֆիզաքապէս պատրաստ չէի: Եւ երբ Սեպտեմեր 27-ին անակնկալ այս պատերազմը ծագեցաւ, իբրեւ բժիշկ, անմիջապէս որոշեցի անպայման ձեւով մը օգտակար դառնալ հայրենիքիս վիրաւոր զինուորներու անմիջական խնամքին: Ու միակ լուծումս՝ Արցախ մեկնիլս էր: Այս գաղափարս յայտնեցի կնոջս, զաւակներուս եւ մօրս: Ո՛չ ոք դէմ կեցաւ: Բոլորն ալ իրենց հաւանութիւնն ու օրհնութիւնը տուին: Ուստի առաւել քաջալերուած, սկսայ մեկնումիս պատրաստութեան: Ինծի ծանօթ բժիշկ-շրջապատիս դիմեցի: Խնդրեցի: Հաւաքեցի եւ նոյնիսկ գնեցի «Շտապ Օգնութեան» յատուկ եւ պիտանի բժշկական զանազան պիտոյքներ, որոնց կարգին էին դեղեր, վիրակապեր, սրսկումի ասեղներ, ներարկիչներ, բժշկական հագուստներ, ձեռնոցներ, ձմրան յատուկ քնապարկեր եւ այլ պիտանի առարկաներ: Այս բոլորը մէկտեղեցի վեց մեծ տուփերու մէջ: Մէկ խօսքով վիրաւոր-հիւանդ զինուորի անմիջական կարիքը գոհացնող բժշկական պիտանի սարքեր պատրաստեցի: Անկասկած, այս մտածումներս եւ գործնական արարքներս հարազատ արդիւնք էին, ընտանիքէս եւ անմիջական շրջապատէս ներս ստացած հայրենասիրութիւն կոչուած դաստիրակութեան, որուն համար ոչ միայն երախտապարտ եմ, այլ նաեւ՝ հպարտ:

Ե՞րբ որոշիցիր մեկնիլ:

Որոշեցի Նոյեմբերին մեկնիլ: Բայց ի մտի ունենալով հիւանդանոցէն ներս ունեցած մեծ եւ պատասխանատու պաշտօնս, պարտաւոր էի նախ զիս փոխարինող բժիշկներ ապահովել: Կ’ուզէի արդարօրէն մօտենալ գործընկերներուս, մանաւանդ՝ շատ կարճ ժամանակամիջոցի մը մէջն էր, որ առաջարկս իրենց կը ներկայացնէի:

Հայրենիքի մէջ որքա՞ն ատեն մնացիր: Որո՞նց հանդիպեցար: Ինչո՞ւ եւ ինչպէ՞ս եւ ո՞ւր:

Նոյեմբեր 3-ին Երեւան հասայ, երեք օդանաւ փոխելէ ետք եւ որոշած էի տուն վերադառնալ Գոհաբանութեան Օրէն առաջ: Բայց, երբ ամսուն 9-ին պատերազմը վերջ գտաւ, որոշեցի աւելի կանուխ տուն դառնալ: Մեկնումէս առաջ կապ պահած էի Հ.Յ.Դ. ընկերներուս հետ եւ հաղորդած՝ ծրագիրս: Ինչպէս նաեւ դասաւորելու համար մեկնումս եւ հետս տանելիք ծանր ու մեծ տու-փերուս մաքսային հարցերը, կապի մէջ մտած էի Ուաշինկթընի Հայ Դատի գրասենեակի տնօրէն Արամ Համբարեանի հետ: Անկեղծօրէն եւ որպէսզի հոն մէջտեղ «չմնայի», ուստի հետս կը տանէի այն ամէն ինչը, որ ինծի համար էական էին, իբրեւ շտապ օգնութեան բժիշկ:Ա. Համբարեան իր կարգին, զիս կապած էր Ուաշինկթընի Հ.Հ. դեսպանատան հետ: Այս վերջինը իմ այս մտադրութիւնս փոխան-ցած էր Հ.Հ. արտաքին եւ առողջապահական նախարարութիւններուն: Այս երկուքին խնդրանքին ընդառաջելով, յանձնած էի բժշկութեան վկայականներուս օրինակները, ինչպէս նաեւ այցելութեանս  հիմնական նպատակը բացատրած՝ եւ միաժամանակ ներկայացուցած հետս տանելիք եւ հոն (Արցախի) հիւանդանոցներուն յանձնելիք վեց տուփերուս պարունակութեան ճշգրիտ ցանկերը: Ապա, երբ Երեւան հասայ, իբրեւ մարդասիրական օգնութիւն ցուցաբերող անձ, ուզեցի շուտով Ստեփանակերտ հասնիլ եւ օգտակար դառնալ հայրենիքիս պաշտպան զինուորներուն:

Ինչպէ՞ս դիմաւորուեցար:

Ինծի խոստացած էին, թէ հասած ժամուս  Զուարթնոց օդակայանին մէջ, Հ.Հ. արտաքին նախարարութենէն ներկայացուցիչ մը զիս պիտի դիմաւորէր եւ կարծեցի, թէ մաքսատան հարցերը արդէն առողջապահական նախարարութիւնը լուծած պիտի ըլլար: Օդակայանի պաշտօնեաները ուզեցին, որ տուփերս ձգեմ, եւ ապա իրենք վերջը կ’ուղարկեն: Խիստ եւ բացարձակապէս մերժեցի, պնդելով որ տուփերը իմս էին եւ ես միայն գիտէի թէ անոնց մէջ ինչեր կային եւ որու պէտք էր, որ անձամբ իրենց տեղերը յանձնէի: Այս մէկը իմ որոշումս էր: Ժամ մը ետք, արտաքին նախարարութեան ինծի հետ առընչուող պաշտօնեային դիմեցի: Եւ ահա արտօնութիւն ստացայ: Այսչափ երկար ճամբորդութենէս ետք, այս հարցը զիս իսկապէս տխրեցուց: Չյուսահատեցայ: Պատահական է, ամէն տեղ կրնայ նոյնը պատահիլ:

Ապա վերջը ո՞ւր եւ ի՞նչ ըրիր:

Առաջին գիշերը Երեւան մնացի «Մարիօթ» պանդոկ: Արդէն այդպէս ալ ծրագրած էի: Ամէն «բան» իմ անձնական ծախսովս պիտի կատարէի: Ո՛չ մէկ բեռ, մեր պետութեան վրայ: Յաջորդ օրը, տուփերս, շտապ օգնութեան յատուկ ինքնաշարժի մը մէջ դասաւորելով, ուղղուեցայ դէպի Կորիս, ուր մնացի հինգ օր,  «Մոնթէպէլլօ» կոչուած պանդոկը: Անկեղծօրէն չկրցայ Արցախ անցնիլ, որովհետւ ըսուեցաւ, որ ճամբաները փակ էին: Սոյն պանդոկը կը պատկանէր Տիգրան անունով անձի մը, որ այդ օրերուն Կորիսէն կը բացակայէր: Իր մայրն էր պանդոկին տիրութիւն ընողը, որ ինծի սենեակ մը տուաւ, իսկ մնացեալ սենեակներն ալ՝ իջեւանող մեր զինուորներուն: Հետաքրքրական է չէ՞, ի տես իմ «առաքելութեանս», Տիգրանի մայրը, ո՛չ անունս հարցուց, ո՛չ իսկ ինձմէ կանխավճառ պահանջեց եւ կամ «քրէտի քարթս»: Ապա վերջին՝ իր այնքան խնամքին եւ ինծի հանդէպ ցուցաբերած գուրգուրանքի կողքին, նոյնիսկ ան մերժեց ինձմէ եւ բոլոր իջեւանող զինուոր-ներէն դրամ գանձել: Ամէն առաւօտ յատուկ նախաճաշ կը պատրաստէր եւ ամէն ճիգ կը թափէր, այս ձեւով իր արդար բաժինը բերելու մեծ պատերազմին: Ու ամէն անգամ, երբ այդ հայ բարեսիրտ մայրիկը յիշեմ, սիրտս ի տես հայու այս անկեղծ եւ առատ հիւրընկալութեան՝ հպարտութեամբ կը լեցուի: Հայու մաքուր նկարագիր: Հիւրասէր եւ երախտապարտ զգացում:

Նաեւ աւելցնեմ, որ թէեւ 5 որ Կորիս էի, բայց երկու օրով ալ Վարդենիս անցայ, որովհետեւ բաւականին վիրաւոր զինուորներ հոն բերուած էին ու ինծի կարիք ունէին: Ու պատահեցաւ, որ քանի մը առիթներով ես ալ շտապ օգնութեան ինքնաշարժով հասնէի գիւղական շրջանի հիւանդներուն: Յիշեմ, որ Հայաստանի մէջ շտապ օգնութեան կարիքի պարագային, ինքնաշարժին մէջ բժիշկն ալ կ’ընկերանայ: Բացի այս բոլորէն, ընդհանրապէս օրուան ժամերս Կորիսի զինուորական այս հիւանդանոցէն ներս կ’անցնէի, ուր միայն վիրաւոր զինուորներ կը խնամէինք:

Շատ կ’ուզէի Լաջին անցնիլ, բայց «ճամբան փակ» է կը կրկնէին: Կորիսի եւ Վարդենիսի, այդ երկու հիւանդանոցնրուն մէջ, հետս բերած բժշկական պիտոյքները բաժնեցի: Նաեւ ըսեմ, որ Կորիս եւ Վարդենիս կեցութեանս շրջանին, շատ «բաներ» տեսայ: Օրինակները տակաւին մտքիս մէջ թարմ են եւ տխուր ու ցաւալի: Հոն հանդիպեցայ մեծ թիւով կամաւոր բժիշկներու, որոնք ամէն վայրկեան կը փորձէին կեանք մը փրկել: Իսկ իմ կարգիս, փորձառութենէս մեկնած, փորձեցի կարելի եղած չափով բժշկական ցուցմունք-գիտելիքներովս ուղղութիւն տալ երիտասարդ բժիշկներուն: Օգտակար դառնալ: Ըսի եւ տուի կարելիս, որովհետեւ մեր հայրենիքը, յատկապէս այս օրերուն, ծով կարիքը ունի ամէն «բանի», բժշկական գիտելիքներէն, մինչեւ անոր տարրական սարքաւորումներուն:

Եւ երբ պատերազմը վերջ գտաւ, զգացի որ իմ մնալս աւելորդ էր: Ուստի որոշեցի վերադառնալ Երեւան եւ անկէ՝ Ամերիկա:

Իսկ հիմա վերադարձէդ ետք ի՞նչ թելադրանք-ծրագիրներ ունիս կամ մշակած ես:

Ներկայիս, հայրենիքի ամբողջ տարածքին, տակաւին շատ մեծ ու մանաւանդ յարատեւ աշխատանք կայ տարուելիք: Մարդիկ հիասթափուած են պատերազմէն եւ անոր աւերէն եւ մանաւանդ այս առթիւ ստորագրուած պայմանագրէն: Զգալի եւ տեսանելի է: Միւս կողմէ հանդիպած էի մարդոց, որոնք նոյնիսկ այս համաճարակի ընթացքին, չես գիտեր ինչո՞ւ, դիմակ չէին գործածեր: Տարօրինակ մտածելակերպ: Ահա թէ ինչո՞ւ հայրենի մեր երկրի առողջապահական վիճակը կամ մակարդակը բաւականին ցած է, յատկապէս շրջաններէն ներս: Մեր հայրենակիցներուն այս մարզէն ներս ալ վիճակը խղճալի է: Անոր համար Սփիւռք-Հայաստան կապը, պէտք է աւելի ամրապնդուի: Հիմնուի վստահութեան եւ յարգանքի վրայ: Մեր բանակը յոգնած է եւ ուժաթափ: Ամէն հայ պարտի անգամի մը համար եւ անպայման Եռաբլուր այցելել: Արդէն ամէն բան կը յստականայ:

Երեւանի մէջ հանդիպեցայ Ամերիկայէն, Ֆրանսայէն, Ռուսիայէն եւ Գանատայէն գործընկերներու, որոնց հետ կրնանք մշակել հայրենիքի առաղջապահական խնդիրներու լուծման յատուկ ծրագիրներ, անշուշտ եթէ առիթ տրուի: Այսպէս խօսեցանք, կարծիքներ կիսեցինք: Տարին անգամ մը եւ կամ այլ առիթներով Հայաստան գալ եւ դասընթացքներու հրաւիրել, եւ կամ՝ արտերկիր հրաւիրել բժիշկներ, վերապատրաստութեան նպատակով, յատկապէս շտապ օգնութեան բաժնէն ներս: Կը հաւատամ, որ առանց Հայաստանի, Սփիւռքը չի կրնար գոյատեւել. իսկ միւս կողմէ ալ, առանց Սփիւռքի՝ մեր հայրենիքը: Ոչ մէկ կասկած: Իսկ գալով ներկայ իրադարձութիւններուն, յստակ է, թէ մենք զմեզ սկսած ենք իրարմէ բաժնել: Այս մէկը անընդունելի է: Մեզի վայել չէ: Այսինքն, այն ինչ որ մեր թշնամին կը ցանկայ կատարել կամ իրականացնել, մենք մեր արարքներով արդէն կը դիւրացնենք այդ գործը: Այս մէկը լաւ չէ եւ ոչ ալ ճիշդ: Պէտք է սգաստանալ: Պատերազմը եւ իր հասցուցած աւերը խաղալիք չէին: Պէտք է ամէն ճիգ թափել Մայր Հայաստանը վերականգնելու: Եւ այս մէկը անպայման կրնանք իրականացնել, մեր բոլորին միասնակամ ոգիով եւ ճիգերով:

Be the first to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.


*