“ՈՒ՞Ր Է ՄԵՐ ՀԱՅ­ՐԵ­ՐՈՒՆ ՀԱՅ ՅԵ­ՂԱ­ՓՈ­ԽԱ­ԿԱՆ ԴԱՇ­ՆԱԿ­ՑՈՒ­ԹԻՒՆԸ“

0 0
Read Time:21 Minute, 30 Second

 Ծա­նօթ.- Մայ­քըլ Մեն­ծոյ­եա­նիՈ՞ւր է Մեր Հայ­րե­րուն Հայ Յե­ղա­փո­խա­կան Դաշ­նակ­ցու­թիւնը“ (Where is the ARF of Our Fathers) եր­կա­րա­շունչ յօդ­ուա­ծը լոյս տե­սած է, “Հայ­րե­նիքի անգ­լե­րէն բաժ­նիԱր­մինի­ըն Ուիք­լիշա­բա­թա­թեր­թի 2011-ի Դե­կետմ­բեր 6-ի եւ 13-ի թիւե­րուն  մէջ, յա­ջոր­դա­բար եր­կու բա­ժին­նե­րով: Առա­ջին բա­ժի­նով, յօդ­ուա­ծա­գի­րը կը ներ­կա­յաց­նէ հա­մա­ռօտ պատ­մու­թիւնը Հ.Յ.Դաշ­նակ­ցու­թեան առա­ջին հա­րիւր  տար­ուան  ազա­տագ­րա­կան  եւ ազ­գան­ուէր գոր­ծու­նէ­ու­թեան: Այս մա­սը բաժն­ուած է եր­կու շրջան­նե­րուառա­ջին.- 1890-1923 եր­կա­րող տա­րի­նե­րու մա­սին, եւ երկ­րորդ` 1923-1991 եր­կա­րող տա­րի­նե­րու մա­սին:

Իսկ յօդ­ուա­ծին Երկ­րորդ բա­ժի­նով Մայ­քըլՄեն­ծոյ­եան կը կեդ­րո­նա­նայ Հ.Յ.Դ.-ի 1991-էն մին­չեւ մեր օրե­րը եր­կա­րող պատ­մու­թեան, եւ մաս­նա­ւո­րա­բար Հա­յաս­տա­նի մէջ անոր ու­նե­ցած գոր­ծու­նէ­ու­թեան վրայ: Թարգ­ման­ուած է միայն ա՛յս երկ­րորդ բա­ժի­նը, իր  շա­հե­կան  եւ մաս­նա­ւո­րա­բար այժ­մէ­ա­կան ըլ­լա­լուն պատ­ճա­ռով: Կա­րե­ւոր եւ տե­ղին նշուած են, նա­եւ թարգ­մա­նի­չին նօ­թե­րը:

Գրեց` ՄԱՅՔԸԼ ՄԵՆԾՈՅԵԱՆ

Թարգ­մա­նեց` ՅԱՐՈՒԹԻՒՆ ՄԸՍՐԼԵԱՆ

 

1991-ին հռչակ­ուե­ցաւ Հա­յաս­տա­նի երկ­րորդ ազատ  հան­րա­պե­տու­թիւնը: Այս  դէպ­քը մար­տա­կոչ մը պէտք է եղած ըլ­լար Հ.Յ.Դաշ­նակ­ցու­թեան նոր շրջան մը սկսե­լու հա­մար: Որով­հե­տեւ կու­սակ­ցու­թիւնը այ­լեւս կրնա՛ր  ազատ Հա­յաս­տան վե­րա­դառ­նալ. օր մը` որուն գա­լուս­տին կու­սակ­ցու­թեան ղե­կա­վա­րու­թիւնը սպա­սած էր վեր­ջին 70 տա­րի­նե­րուն իր աք­սո­րա­վայ­րե­րուն մէջ: Աչ­քա­ռու այն յա­ջո­ղու­թիւնը որ Հ.Յ.Դաշ­նակ­ցու­թիւնը իրա­գոր­ծած էր Սփիւռ­քի զա­նա­զան գա­ղութ­նե­րուն մէջ, բո­լո­րո­վին տար­բեր պայ­ման­նե­րու մէջ տե­ղի  ու­նե­ցած էր բաղ­դատ­մամբ հայ­րե­նի­քի մէջ ապ­րող մեր  ժո­ղո­վուր­դի պայ­ման­նե­րուն:  Հայ ժո­ղո­վուր­դի այս եր­կու խա­ւե­րը տար­բեր մի­ջա­վայ­րե­րու մէջ ապ­րե­լով եւ յար­մար­ուե­լով, զգա­ցա­կան ու հո­գե­բա­նա­կան իւ­րա­յա­տուկ ձե­ւե­րով մօ­տե­ցած էին իրենց ըն­կե­րա­յին, տնտե­սա­կան եւ քա­ղա­քա­կան հար­ցե­րուն:

Սա­կայն նո­րաս­տեղծ ազատ  Հա­յաս­տա­նին մէջ, ազ­դու կեր­պով քա­ղա­քա­կան կեանք վա­րե­լու հա­մար, նախ հի­մեր պէտք էր դնել: Եւ, այս ընե­լու փո­խա­րէն, Հ.Յ.Դաշ­նակ­ցու­թիւնը հայ­րե­նիք վե­րա­դառ­նա­լուն պէս, ան­մի­ջա­պէ՛ս մխրճուե­ցաւ Մա­քա­վէլ­եան  քա­ղա­քա­կա­նու­թեան մէջ:

1994 -ի Դեկ­տեմ­բե­րին,  Հա­յաս­տա­նի առա­ջին նա­խա­գահ  Լե­ւոն Տէր Պետ­րոս­եա­նը (ընտր­ուած` 1991-ին, եւ վե­րընտր­ուած` 1996-ին), հիմն­ուե­լով վար­կա­ծա­կան ու շա­հա­դի­տա­կան ամ­բաս­տա­նու­թեան մը վրայ, ըսե­լով որ Հ.Յ.  Դաշ­նակ­ցու­թիւնը բաղ­կա­ցու­ցիչ մաս մը, ուժ մը ու­նի որը  քան­դիչ է: Եւ այդ իսկ պատ­ճա­ռով, ար­գի­լեց կու­սակ­ցու­թեան գոր­ծու­նէ­ու­թիւնը եւ դադ­րե­ցուց անոր օր­կան “Եր­կիր“ օրա­թեր­թի հրա­տա­րա­կու­թիւնը Հա­յաս­տա­նի մէջ: Կու­սակ­ցու­թիւնը թէ­եւ կնքոց  մ՛ու­նէր, շնոր­հիւ Սփիւռ­քի մէջ   ու­նե­ցած  իր  փոր­ձա­ռու­թեան,   սա­կայն Լե­ւոն Տէր Պետ­րոս­եա­նը մտա­հոգ­ուած էր, ու թե­րեւս` չա­փա­զան­ցած, իր իշ­խա­նու­թեան դէմ մրցակ­ցող Հ.Յ.Դաշ­նակ­ցու­թեան ու­նե­ցած  կար­ծեց­եալ ու­ժին ու կա­րո­ղու­թեան պատ­ճա­ռով: (Սա­կայն  կ՛ար­ժէ յի­շել որ կու­սակ­ցու­թիւնը 11 աթոռ շա­հե­ցաւ 1993-ի ընտ­րու­թիւն­նե­րուն, դառ­նա­լով Ազ­գա­յին Ժո­ղո­վին թիւով  չոր­րորդ մեծ խմբակ­ցու­թիւնը:) Յա­ջոր­դող քա­նի մը տա­րի­նե­րուն, այս­պէ­սով, Հ.Յ.Դաշ­նակ­ցու­թիւնը ան­կա­րող դար­ձաւ Հա­յաս­տա­նի  մէջ  իբր  քա­ղա­քա­կան  կու­սակ­ցու­թիւն  գոր­ծե­լու:

Սա­կայն երկ­րին տնտե­սա­կան վատ­թա­րա­ցող պայ­ման­ներն ու Ղա­րա­բաղ­եան հար­ցի  շուրջ իր հաշ­տա­րար եւ զի­ջո­ղա­կան քա­ղա­քա­կա­նու­թիւնը ստի­պե­ցին որ Լե­ւոն Տէր Պետ­րոս­եա­նը հրա­ժա­րի իր նա­խա­գա­հա­կան պաշ­տօ­նէն, 1998-ի Փետր­ուա­րին: Հա­յաս­տա­նի վար­չա­պետ Ռո­պերդ Քո­չար­եա­նը դար­ձաւ առ­ժամ­եայ նա­խա­գահ եւ թեկ­նա­ծու` նա­խա­գա­հա­կան  յա­ջորդ ընտ­րու­թիւն­նե­րուն: 1998-ի Մա­յի­սին Քո­չար­եա­նը ընտր­ուե­ցաւ նա­խա­գահ: Իր ընտ­րու­թե­նէն ան­մի­ջա­պէս յե­տոյ, ան վճիռ ար­ձա­կեց, որ Լե­ւոն Տէր Պետ­րոս­եա­նի  Հ. Յ. Դաշ­նակ­ցու­թեան դէմ  առն­ուած որո­շու­մը ու­նի ոչ  մէկ ար­ժէք եւ ի զօ­րու չէ այ­լեւս: Ասի­կա Հ.Յ.Դ.-ի վար­ձատ­րու­թիւնն էր Քո­չար­եա­նի թեկ­նա­ծու­թեան եւ յե­տոյ անոր իշ­խա­նու­թեան կողմ­նա­կից ըլ­լա­լուն հա­մար: Ատ­կէ քա­նի մը ամիս առաջ,  զա­նա­զան պատ­ճառ­նե­րով, Ար­դա­րու­թեան  Նա­խա­րա­րու­թիւնը ար­դէն  վե­րա­հաս­տա­տած էր Հ.Յ.Դաշ­նակ­ցու­թեան Հա­յաս­տա­նի մէջ գոր­ծե­լու իրա­ւուն­քը, քա­նի որ  ան  այ­լեւս գո­հա­ցում տուած էր երկ­րին օրի­նա­կան պայ­ման­նե­րուն:

Այս օրի­նա­կան պայ­ման­նե­րուն գո­հա­ցում տա­լով,  Հ.Յ.Դ.-ի ղե­կա­վա­րու­թիւնը խորհր­դան­շա­կան փո­փո­խու­թեամբ մը *(1) ան­ջա­տում կա­տա­րեց Սփիւռ­քի իր Կեդ­րո­նա­կան Կո­մի­տէ­ու­թիւն­նե­րէն, որոնց մի­ջո­ցաւ ան նա­խա­պէս կը գոր­ծադ­րէր քա­ղա­քա­կան իր  որո­շում­նե­րը: *(2) Հարց կը ծա­գի,  թէ Հա­յաս­տա­նի օրի­նա­կան պայ­ման­նե­րուն գո­հա­ցում տա­լու այս արար­քը որե­ւէ վնա­սա­կար  հե­տե­ւանք ու­նե­ցա՞ւ կու­սակ­ցու­թեան գոր­ծու­նէ­ու­թեան վրայ, քա­նի որ ան իր կեդ­րո­նը փո­խադ­րած էր Երե­ւան, եւ ղե­կա­վա­րու­թիւնը ձե­ւով մը մե­կու­սա­ցու­ցած էր ինք­զին­քը սփիւռք­եան իր կազ­մա­կեր­պու­թե­նէն, երկ­րին միւս քա­ղա­քա­կան կու­սակ­ցու­թիւն­նե­րուն հետ մրցակ­ցե­լու եւ անոնց ղե­կա­վար­նե­րուն սադ­րանք­նե­րուն զոհ չդառ­նա­լու հա­մար: Այս նոր պայ­ման­նե­րուն գո­հա­ցում տա­լու գոր­ծըն­թա­ցին չնա­խա­տես­ուած հե­տե­ւանքն եղաւ երկ­ճիւ­ղու­թիւնը` մի­ա­ցուլ կու­սակ­ցու­թեան, Հա­յաս­տա­նի Հ.Յ.Դ.-ի  եւ Սփիւռ­քի Հ.Յ.Դ.-ի ճիւ­ղա­ւո­րու­մով:

Այս եր­կու­քին հա­մար ալ  կու­սակ­ցու­թեան ծրա­գի­րին կեդ­րո­նա­ցու­մը մնաց Հայ  Դա­տի հե­տապն­դու­մը, Ցե­ղաս­պա­նու­թեան ճա­նա­չու­մը, եւ նուազ կա­րե­ւո­րու­թեամբ`  գոր­ծա­ւոր դա­սա­կար­գին իրա­ւունք­նե­րուն պաշտ­պան­ման հան­դէպ ըրած իր ուխ­տը: *(3) Իսկ հաշ­տա­րա­րու­թիւնը այս­պի­սի այ­լա­զան նպա­տակ­նե­րուն դեռ կը մնայ լու­ծե­լի:

Այ­սօր, թէ­եւ դիւ­րին է ըսել  թէ սխա՛լ էր Քո­չար­եա­նին զօ­րա­վիգ ըլ­լա­լը, բայց գո­նէ նա­խազ­գու­շու­թեան. . . նշան­նե­րը պէտք էր որ յայտ­նա­բեր­ուած ըլ­լա­յին:  Հարց կը դառ­նայ, թէ Հ.Յ.Դ.-ն ին­չո՞ւ զօ­րա­վիգ եղաւ իշ­խա­նու­թեան մը որը լի­ո­վին չէր նուիր­ուած իր`   Հ.Յ.Դ.-ի հա­ւա­տա­ցած պատ­մա­կան, ըն­կե­րա­յինևժո­ղովր­դա­վա­րա­կան սկզբունք­նե­րուն: Դեռ աւե­լին` Հ.Յ.Դ.-ի ղե­կա­վա­րու­թիւնը ծա­նօթ էր Հա­յաս­տա­նի դի­մագ­րաւ­ուած  ան­յաղ­թա­հա­րե­լի դժուա­րու­թիւն­նե­րուն: Ան գի­տէր նա­եւ թէ ժո­ղո­վուր­դը ինչ­պի­սի ըն­կե­րա­յին,  տնտե­սա­կան, քա­ղա­քա­կան  եւ  դա­տա­րա­նա­յին իրա­վի­ճակ­նե­րու մէջ կ՛ապ­րէր նախ­կին 70  տա­րի­նե­րուն:

Խորհր­դա­յին Միու­թեան քա­ղա­քա­կան ներ­պայ­թու­մը պատ­կե­րա­ցուց ամ­բող­ջա­կան ձա­խո­ղու­թիւնը Պոլ­շո­վիկ­եան  ըն­կե­րա­յին-տնտե­սա­կան փոր­ձա­րա­րա­կան կա­ռոյ­ցին: Ձա­խո­ղու­թիւն մը` որը պատ­ճառ դար­ձաւ նա­եւ Հա­յաս­տա­նի տնտե­սու­թեան ան­մի­ջա­կան եւ ամ­բող­ջա­կան փլզման, յա­ռա­ջաց­նե­լով ըն­կե­րա­յին եւ քա­ղա­քա­կան քա­ոս երկ­րին մէջ:

Հ. Յ. Դաշ­նակ­ցու­թիւնը  իբր  քա­ղա­քա­կան կազ­մա­կեր­պու­թիւն մօ­տա­ւո­րա­պէս եօ­թը տա­րի Հա­յաս­տա­նի մէջ հաս­տատ­ուած ըլ­լա­լով հան­դերձ, եւ թեկ­նա­ծու Քո­չար­եա­նին ու անոր իշ­խա­նու­թեան զօ­րա­վիգ գտնուե­լէն առաջ իսկ, դեռ վստա­հե­լի ծրա­գիր մը չէ՛ր  մշա­կած որը կը քննար­կէր  գոր­ծա­ւոր դա­սա­կար­գի դի­մագ­րաւ­ուած տնտե­սա­կան եւ ըն­կե­րա­յին խնդիր­ներն ու վտանգ­նե­րը: Եւ հայ­րե­նի­քին մէջ առանց շօ­շա­փե­լի ևզօ­րա­ւոր ժո­ղովր­դա­կա­նու­թիւն ու­նե­նա­լու, կու­սակ­ցու­թիւնը ո՛չ կրնար նա­խա­յար­ձակ ջա­տա­գովն ըլ­լալ փո­փո­խու­թեան, եւ ո՛չ ալ կրնար ազ­դե­ցու­թիւն ու­նե­նալ փո­փո­խու­թիւն յա­ռա­ջաց­նե­լու ու­րիշ որե­ւէ կու­սակ­ցու­թեան մը մէջ որուն հետ ինք որո­շած էր գոր­ծակ­ցիլ:

Վեր­ջին 70 տա­րի­նե­րուն Հ.Յ.Դ.ը ըլ­լա­լով օտար եր­կիր­նե­րու մէջ գոր­ծող հա­կա­հա­մայ­նա­վար քա­ղա­քա­կան կու­սակ­ցու­թիւն մը, անոր ղե­կա­վար­նե­րը հայ­րե­նի­քի՛ն մէջ նա­եւ օտար­նե՜ր էին: Իսկ անոնք որոնք Խորհր­դա­յին Միու­թեան շրջա­նին կա­ռա­վա­րա­կան պաշ­տօն­նե­րու վրայ եղած էին, բնա­կա­նա­բար քա­ղա­քա­կան եւ տնտե­սա­կան ա՛լ աւե­լի առա­ւե­լու­թիւն­ներ պի­տի ու­նե­նա­յին: Հե­տե­ւա­բար`  ստեղծ­ուած այս­պի­սի նոր պայ­ման­նե­րուն բե­րու­մով, իրա­ւա­ցի՞ է  հա­ւա­տալ, թէ այս մար­դի­կը, յան­կա՛րծ, կրնան ան­հե­տա­նալ քա­ղա­քա­կան աս­պա­րէ­զէն: Եւ կամ մտա­ծել, թէ արդ­եօք Հ.Յ.Դ.-ն իր յե­ղա­փո­խա­կան գա­ղա­փա­րա­խօ­սու­թեամբ ըն­դու­նե­լի պի­տի ըլ­լա՞յ հայ­րե­նի­քին մէջ: Եւ կամ` ըն­դու­նե­լի՞ է Հ.Յ.Դ.-ի բնա­կան կեր­պով մրցակ­ցու­թեան աս­պա­րէզ մտնա­լը: Խիստ քննա­դա­տա­կա՞ն եղած կ՛ըլ­լանք, եթէ ըսենք որ Հ.Յ.Դաշ­նակ­ցու­թեան սկզբունք­նե­րը չէ­ին հա­մա­պա­տաս­խա­ներ սկզբունք­նե­րուն այն իշ­խա­նու­թեան որուն Հ.Յ.Դ.-ն ընտ­րած էր իբր գոր­ծա­կից:

Զօ­րա­վիգ կանգ­նե­լով նախ Քո­չար­եա­նին եւ յե­տոյ նա­խա­գահ Սերժ  Սարգս­եա­նի Հան­րա­պե­տա­կան Կու­սակ­ցու­թեան, ըն­կե­րա­յին ար­դա­րու­թեան յե­ղա­փո­խա­կան գա­ղա­փա­րա­խօ­սու­թիւնը կար­ծես դրուե­ցաւ ըն­կե­րա­յին-քա­ղա­քա­կան մեղմ եւ անն­շան մա­կար­դա­կի մը վրայ: Այս ժա­մա­նա­կաշր­ջա­նին,  Հ.Յ.Դաշ­նակ­ցու­թիւնը թե­րա­ցա՛ւ գոր­ծա­ւոր դա­սա­կար­գի կա­րիք­նե­րուն հետ հնչա­կա­նու­թիւն ու­նե­ցող ծրա­գիր­ներ մշա­կե­լու գոր­ծին մէջ: Եւ վեր­ջին ժա­մուն էր միայն, որ Հ.Յ.Դաշ­նակ­ցու­թիւնը քաշ­ուե­ցաւ իշ­խա­նու­թե­նէն փրո­թո­քօ­լի պատ­ճա­ռով:

Վճռա­կա­նօ­րէն կա­րե­լի չէ հաս­տա­տել թէ հայ-թրքա­կան  մեր­ձեց­ման գոր­ծըն­թա­ցի ձա­խո­ղու­թիւնը ար­դիւնք էր Հ.Յ.Դ.-ի (թէ՛ հայ­րե­նի­քիևթէ՛  Սփիւռ­քի մէջ) ստեղ­ծած հան­րա­յին ընդ­դի­մու­թեա՞ն, թէ` Թուրք­իոյ վար­չա­պետ Էր­տո­ղա­նի սկսած ճատ­րա­խա­ղին ըն­թաց­քը ակն­կալ­ուած ար­դիւն­քը չու­նե­նա­լու՞ն հա­մար, թէ` նա­խա­գահ Սերժ Սարգս­եա­նի զար­գա­ցող պայ­ման­նե­րու հե­տե­ւան­քով որ­դեգ­րած կեց­ուած­քի սրա­միտ հա­կա­դար­ձու­թեան պատ­ճա­ռով:

Այս երեքն ալ իրենց հա­ւա­նա­կան դե­րե­րը կրնան ու­նե­ցած ըլ­լալ փրո­թո­քօ­լի ստո­րագր­ման ձա­խո­ղու­թեան գոր­ծըն­թա­ցին մէջ: Սա­կայն մին­չեւ որ  Հ.Յ.Դաշ­նակ­ցու­թիւնը  հրա­ժա­րե­ցաւ կա­ռա­վա­րու­թե­նէն, վնա­սը իրա­կա­նու­թիւն  դար­ձած էր ար­դէն: Հ.Յ.Դ.-ը չէր կրնար պա­տաս­խա­նա­տուու­թե­նէ զերծ մնալ երկ­րի   տնտե­սա­կան  վի­ճա­կին պատ­ճա­ռած աղէ­տա­լի աւե­րէն:  Իբր  յե­ղա­փո­խա­կան կու­սակ­ցու­թիւն, ան թե­րա­ցած էր մաս­նա­ւո­րա­բար պատ­մա­կան իր գա­ղա­փա­րա­խօ­սու­թիւնը յա­ռա­ջաց­նե­լու գոր­ծին մէջ: Անհ­րա­ժեշտ է մատ­նան­շել, թէ կու­սակ­ցու­թիւնը հրա­ժա­րե­ցաւ Սերժ Սարգս­եա­նի կա­ռա­վա­րու­թե­նէն ար­տա­քին քա­ղա­քա­կա­նու­թեան խնդրի մը պատ­ճա­ռով: Արդ­եօք չկա­յի՞ն ներ­քին այլ լուրջ հար­ցեր որոնք կրնա­յին նոյ­նան­ման քայլ մը պար­տադ­րել:

Այն­քան ատեն որ Հ.Յ.Դաշ­նակ­ցու­թիւնը զգալի­օ­րէն չի տա­րա­ծեր իր ազ­դե­ցու­թիւնը երկ­րին գոր­ծա­ւոր խա­ւին մէջ, ան պի­տի մնայ իբր լու­սանց­քա­յին քա­ղա­քա­կան կու­սակ­ցու­թիւն մը: Ներ­կա­յիս Հ.Յ.Դ.-ը կը գրա­ւէ Ազ­գա­յին Ժո­ղ­ո­վի 131 աթոռ­նե­րէն 16-ը: Վա­հան  Յով­հան­նիս­եա­նը` Հ.Յ.Դ.-ի  նա­խա­գա­հա­կան թեկ­նա­ծուն, 2008-ի ընտ­րու­թիւն­նե­րուն ստա­ցաւ քուէ­նե­րուն հա­րիւ­րէն վեց տո­կո­սէն քիչ մը աւե­լին: Եթէ Հ.Յ.Դ.-ն պի­տի ընդ­լայ­նէ իր ազ­դե­ցու­թիւնը, ապա   ան պէտք է մշա­կէ օրէնսդ­րա­կան կի­րար­կե­լի այն­պի­սի յար­մար մէկ ծրա­գիր որը հա­մո­զիչ ևազ­դու կեր­պով կա­րե­լի  է փո­խան­ցել հայ­րե­նաբ­նակ քու­է­արկ­ուին: Քու­է­ար­կո­ղը ոչ միայն պէտք է հասկ­նայ թէ ինչ է որ Հ.Յ.Դ.-ն կը փոր­ձէ իրա­կա­նաց­նել, այ­լեւ` պէտք է ան հա­ւա­տայ որ կու­սակ­ցու­թիւնը կրնայ իրա­կա­նաց­նել այն ինչ որ կը խոս­տա­նայ:

Անու­րա­նա­լի են Հ.Յ.Դ.-ի  դի­մագ­րաւ­ուած հսկա­յա­կան դժուա­րութի­ւն­նե­րը: Բայց նախ­կին վի­ճակ մը փո­խել ու­զող եւ յե­ղա­փո­խա­կան գա­ղա­փա­րա­խօ­սու­թեան տէրն եղող ո՞ր մէկ քա­ղա­քա­կան կու­սակ­ցու­թիւնը լուրջ ընդ­դի­մադ­րու­թեան եւ քու­է­ար­կու­նե­րու վա­րա­նու­թեան դէմ չէ գտնուած:

Երկ­րին ներ­կայ դժուա­րու­թիւն­նե­րուն հո­գա­տա­րու­թեան եւ անոնց լուծ­ման ան­բա­ւա­րար յա­ռա­ջադ­րու­թիւն­նե­րու ձա­խո­ղու­թիւն­նե­րուն մա­սին Հ.Յ.Դ.-ն ուժգ­նա­պէս պէտք է քննա­դա­տէ կա­ռա­վա­րու­թիւնը թէ՛ Ազ­գա­յին Ժո­ղո­վէն ներս, եւ թէ` դուր­սը: Տե­ղա­կան մտա­հո­գու­թիւն­նե­րը ա՛լ աւե­լի կա­րե­ւոր դեր պի­տի խա­ղան յա­ռա­ջի­կայ ընտ­րու­թիւն­նե­րու ըն­թաց­քին (Ազ­գա­յին Ժո­ղո­վի ընտ­րու­թիւն`  2012-ն, Նա­խա­գա­հա­կան ընտ­րու­թիւն`  2013-ն) քան թէ ար­տա­քին քա­ղա­քա­կան հար­ցե­րը: Այ­սօր, Հ.Յ.Դ.-ը Հա­յաս­տա­նի մէջ այ­լեւս չի կրնար բա­ւա­րար­ուիլ լոկ սփիւռ­քա­հա­յու­թեան մէջ ու­նե­ցած իր ու­ժով:  Հի­մա, ան  պէտք է ապա­հո­վէ նա­եւ հայ­րե­նաբ­նակ մեր ժո­ղո­վուր­դին քուէ­ներն ու անոր աջակ­ցու­թիւնը:

Հ.Յ.Դ.-ի ղե­կա­վա­րու­թիւնը պէտք է ըմբռ­նէ, որ յա­ռա­ջի­կայ ընտ­րու­թիւն­նե­րու ըն­թաց­քին, ար­տա­քին քա­ղա­քա­կան հար­ցե­րը (Հայ Դատ) շա­րու­նա­կա­բար շեշ­տե­լը ոչ միայն կը տկա­րաց­նէ իր “հա­ւա­սա­րու­թիւն, պա­տե­հու­թիւն եւ ար­դա­րու­թիւն“ հե­տապն­դող յե­ղա­փո­խա­կան գա­ղա­փա­րա­խօ­սու­թիւնը, այ­լեւ` ատի­կա վնա­սա­կար իսկ կրնայ դառ­նալ Հ.Յ.Դ.-ի հե­ղի­նա­կու­թեան, իբր տե­ղա­կան եւ մրցա­կից քա­ղա­քա­կան կու­սակ­ցու­թիւն:

Հա­յաս­տա­նի ներ­կայ կա­ցու­թեան փո­փո­խու­թեան կա­րի­քը ո՛չ մէ­կու մտքին մէջ հար­ցա­կան պէտք է ըլ­լայ: Հար­ցա­կան պէտք չէ ըլ­լան նա­եւ այս փո­փո­խու­թեան մէջ Հ.Յ.Դ.-ին  կա­տա­րե­լիք ազ­դու դե­րա­կա­տա­րու­թիւնն ու աշ­խա­տան­քը: Սա­կայն խիստ քննա­դա­տո՞ղ մը կ՛ըլ­լանք եթէ ըսենք, կը թուի թէ` Հա­յաս­տա­նի մէջ գոր­ծող այ­սօր­ուան Հ.Յ.Դ.-ն չու­նի այն եռա՛ն­դը, այն կի՛ր­քը եւ այն կեդ­րո­նա­ցո՛ւմը որոնց­մով ան իրա­ւացի­օ­րէն կրնայ պնդել  թէ ի՛նքն է իր նախ­նի­նե­րուն  յե­ղա­փո­խա­կան կու­սակ­ցու­թիւնը:

Կու­սակ­ցու­թիւնը Հա­յաս­տա­նի ներ­կայ սա­կա­ւա­պե­տա­կան դրու­թիւնը շա­րու­նա­կա­կան քննա­դա­տու­թիւն­նե­րու եւ յար­ձա­կում­նե­րու թի­րախ պէտք էր դար­ձու­ցած ըլ­լար: Թե­րա­ցա՛ծ  է Հ.Յ.Դ.-ն այս մար­զին մէջ: Հա­յաս­տա­նի ներ­կայ սա­կա­ւա­պե­տա­կան դրու­թե­նէն կ՛օգտ­ուին քի­չեր միայն, մինչ   հեղ­ձա­մահ կը դառ­նայ երկ­րի բնակ­չու­թեան մե­ծա­մաս­նու­թիւնը:

Ան­գոր­ծու­թեան պատ­ճա­ռով ժո­ղո­վուր­դին ար­տա­գաղ­թը ըն­կե­րա­յին աղէտ յա­ռա­ջա­ցու­ցած է Հա­յաս­տա­նի մէջ: Կա­ռա­վա­րու­թեան ժո­ղո­վուր­դին գործ հայ­թայ­թե­լու եւ երկ­րին տնտե­սա­կան կա­ցու­թիւնը բա­րե­լա­ւե­լու ան­կա­րո­ղու­թիւնը ձա­խո­ղու­թիւն­ներ են որոնք ու­րիշ­նե­րուն կա­րե­լի չէ՛ փո­խան­ցել: Երկ­րին բնա­կան աղ­բիւր­ներն ու մար­դու­ժի կա­րո­ղա­կա­նու­թիւնն իսկ լի­ո­վին չեն զար­գաց­ուած: Եւ երկ­րին   սա­կա­ւա­պե­տա­կան մթնո­լոր­տին մէջ յայ­տա­րար­ուած տնտե­սա­կան յա­ռա­ջա­ցում­նե­րը պատ­րանք են դար­ձած ար­դէն:

Երի­տա­սար­դու­թեան ար­տա­գաղ­թը եւ ծննդա­բե­րու­թեան թիւե­րու տո­կո­սին նուա­զու­մը ահա­զան­գա­յին կա­ցու­թիւն ստեղ­ծած են երկ­րին մէջ, ուր  տա­րեց­նե­րու թիւը կը բազ­մա­նայ, բար­դաց­նե­լով անոնց հո­գա­տա­րու­թեան խնդիր­նե­րը: Ասոնք ազ­գա­յին կա­րե­ւոր հար­ցեր են որոնք կ՛ան­տես­ուին: Եւ ոմանք հայ­րե­նի­քի տնտե­սա­կան խնդիր­նե­րու դժուա­րու­թիւն­նե­րը Թուրք­իոյ եւ Հա­յաս­տա­նի սահ­մա­նի փակ­ման կը վե­րագ­րեն:

Հա­յաս­տա­նի ազատ եւ ան­կախ երկ­րորդ հան­րա­պե­տու­թեան հիմ­նադ­րու­թեամբ ար­դիւ­նա­բեր եւ շի­նիչ շրջան մը պէտք է որ սկսեր Հ.Յ.Դաշ­նակ­ցու­թեան պատ­մու­թեան մէջ: Վեր­ջերս տօն­ուե­ցաւ Հա­յաս­տա­նի Հան­րա­պե­տու­թեան հիմ­նադ­րու­թեան 20-ամ­եա­կը: Սա­կայն Ղա­րա­բա­ղի ազա­տագր­ման շրջա­նին իր օրի­նա­կե­լի դե­րա­կա­տա­րու­թեան կող­քին, վեր­ջին 20 տա­րի­նե­րուն, Հ.Յ.Դ.-ը իր ո՞ր մէկ տե­ղա­կան նա­խա­ձեռ­նու­թեան յա­ջո­ղու­թեան 20-ամ­եա­կը կրնայ տօ­նել:

Այ­սօ՛ր, կու­սակ­ցու­թիւնը ինք­զին­քը դրած է այն­պի­սի դրու­թեան մը մէջ որը բա­նադ­րանք դար­ձած է Դաշ­նակ­ցու­թեան սկզբունք­նե­րուն եւ փի­լի­սո­փա­յու­թեան:

Ո՞ւր է այն տե­սիլ­քը որ կրնայ որո­շել կու­սակ­ցու­թեան ապա­գա­յի նպա­տակ­նե­րը: Եւ  ո՞ւր է այն կիր­քը որ կրնայ իրա­կա­նաց­նել այդ նպա­տակ­նե­րը:

Ո՞ւր է այն անձ­նու­րա­ցու­թիւնը որ առա­քե­լու­թիւնը կը գե­րա­դա­սէ անձ­նա­կան շա­հե­րէն: Եւ ո՞ւր է այն յա­մառ վճռա­կա­նու­թիւնը որ կրնայ մար­տահ­րա­ւէր ուղ­ղել իշ­խա­նու­թեան`  տե­ղա­կան այն   խնդիր­նե­րուն շուրջ որոնց լու­ծու­մը քա­ղա­քա­կան խո­ցե­լի հե­տե­ւանք­ներ կ՛են­թադ­րէ:

Ո՞ւր է այն յանձ­նա­ռու­թիւնը որ կրնայ ստեղ­ծել այն­պի­սի մէկ կա­ցու­թիւն,  որը օգ­տա­կար կրնայ դառ­նալ բո­լո՛ր, բո­լո՜ր հա­յե­րուն …  ան­կախ  անոնց ու­նե­ցած տա­րի­քի, տկա­րու­թեան,   տա­ղան­դի  եւ իմա­ցա­կա­նու­թեան:

Եւ… ո՞ւր է մեր հայ­րե­րուն Հայ Յե­ղա­փո­խա­կան Դաշ­նակ­ցու­թիւնը:

Յ.Մ.

 

*(1) Փո­փո­խու­թիւնը կա­նո­նագ­րա­յի՛ն էր, եւ ո՛չ թէխորհր­դան­շա­կան“:

 

*(2) Ան­ջա­տում տե­ղի չու­նե­ցաւ Հ.Յ.Դաշ­նակ­ցու­թեան ղե­կա­վա­րու­թեան, այ­սինքն` Բիւ­րո­յի (գե­րա­դաս մար­մին) եւ Կեդ­րո­նա­կան Կո­մի­տէ­ու­թիւն­նե­րու (ստո­րա­դաս մար­մին) մի­ջեւ:

Հ.Յ.Դ.-ի Կա­նո­նագ­րու­թեան մէջ աւելց­ուե­ցաւՀա­յաս­տա­նի Գե­րա­գոյն Մար­մին“-ի բա­ժի­նը: Մար­մին մը, որ պի­տի վա­րէր Հ.Յ.Դ.-ի գոր­ծու­նէ­ու­թիւնը Հա­յաս­տա­նի մէջ: Ըստ կա­նո­նագ­րին, Հ.Յ.Դ. Բիւ­րոն կը մնար իբր գե­րա­դաս մար­մին, իսկ կազ­մա­կեր­պու­թեանԿեդ­րո­նա­կան Կո­մի­տէ­ու­թիւններն ուՀա­յաս­տա­նի Գե­րա­գոյն Մար­մինը կը մնա­յին իբր ստո­րա­դաս մար­մին­ներ:

 

*(3) Հ.Յ.Դ. կա­նո­նագ­րու­թեան մէջ, ազատ Հա­յաս­տա­նի երկ­րորդ հան­րա­պե­տու­թեան հիմ­նադ­րու­թե­նէն յե­տոյպէտք  է հաս­տա­տել որ գոր­ծա­ւոր դա­սա­կար­գի իրա­ւունք­նե­րու մա­սին եղած ընդգ­ծում­նե­րը ո՛չ փոխ­ուած` եւ ո՛չ ալնուազ կա­րե­ւո­րու­թիւնստա­ցած են:

 

Happy
Happy
0 %
Sad
Sad
0 %
Excited
Excited
0 %
Sleepy
Sleepy
0 %
Angry
Angry
0 %
Surprise
Surprise
0 %
Previous post ՄԱ­ՍԱ­ՉՈՒ­ՍԷՑ.- Հ.Յ.Դ. “ԲԱԲ­ԳԷՆ ՍԻՒ­ՆԻ“ԱԿՈՒՄ­ԲԻ ՎԵ­ՐԱ­ԲԱ­ՑՈՒՄ
Next post ՊԱ­ՂԱ­ՐԻՒՆ ՊԱ­ՂԸ­ՇԻ ՊԱՂ ԵՒ ՄԻ­Ա­ՊԱ­ՂԱՂ ԺԽՏՈՒ­ՄԸ

Average Rating

5 Star
0%
4 Star
0%
3 Star
0%
2 Star
0%
1 Star
0%

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Social profiles