ԱՌԱՆՑ ԿԱՐԾՐԱՑՄԱՆ ԵՒ ՀԱՒԿՈՒՐՈՒԹԵԱՆ ՏԷՐ ԸԼԼԱԼ ՄԵՐ ՏԱՏԱՆՈՂ ՆԱՒՈՒՆ…

0 0
Read Time:4 Minute, 18 Second

Յ. Պալեան

Ողբամ զքեզ, Հայոց աշխարհ, ողբամ զքեզ, հանուրց հիւ-սիսականաց վեհագոյն. զի բարձաւ թագաւոր եւ քահանայ, խորհրդական եւ ուսուցող. վրդովեցաւ խաղաղութիւն, արմատացաւ անկարգութիւն. դրդուեցաւ ուղղափառու-թիւն, կայկայեցաւ տգիտութեամբ չարափառութիւն:

Պատմահայր Մովսէս Խորենացի, «ՈՂԲ»

 

            Նեղմտութիւն, առանձնութեան մէջ որոճացուած քէներ եւ մանաւանդ անիրատեսութեամբ յամառութիւն, կը յառաջացնեն հաւկուրութիւն: Հոգեբանական կուրութիւնը հիւանդութիւն է: Մեր ժողովուրդի պարագային, զգացական հայրենասիրութիւնը, կողմնապաշտութիւնը եւ բանգիտութիւնը պատճառ են քաղաքական եւ հոգեբանական հաւկուրութեան, շարքային քաղաքացիին եւ ղեկավարութեան մակարդակներուն: Կամ իրականութիւնը չենք տեսներ կամ զայն կը պատշաճեցնենք մեր ակնկալութիւններուն: Արդիւնք. նպատակը կ’անտեսուի, կը մնան կարծրացում, վէճ եւ քէն:

            Այլապէս հայրենասէր մարդիկ, իրենց դասական պատկերներով կը դիտեն եւ կը դատեն մեր ժողովուրդի կացութիւնները, դժուարութիւնները, սխալները, մոլորանքները: Ժամանակը երէկ չէ, այսօր է, իր լոյսերով եւ բարդութիւններով: Այսպէս է մանաւանդ սփիւռք(ներ)ը, որ կը խորհի թէ ինք պիտի տեւէ որպէս ազգի հարազատ եւ ճշմարիտ հատուած, կը մերժէ ընդունիլ նահանջի գրական պատկերացումը որպէս իրողութիւն, հայրենիքին եւ հայրենի ժողովուրդին կը վերաբերի որպէս սրբապատկեր, քննադատութիւնը կը համարէ մեղանչում՝ հայրենիքի հանդէպ իր ունեցած, սորված, ընթացիկ եւ ընդունուած պղատոնական սիրոյն:

            Հայաստան պառակտուած է, պարտուած, հանրային կարծիքը մեծ կամ պզտիկ գայթակղութիւններու, ճիշդ կամ սխալ քննադատութիւններու հողմապտոյտին մէջ բռնուած է, կիրքի մթնոլորտ ստեղծուած է ժողովուրդին մէջ: Եւ մամուլը անոր ռազմադաշտն է, ան կը հակազդէ արագ, կը հաղորդէ լուրը, լուրերը, լրագրողի մեկնաբանութիւններով, թեր, դէմ, չափազանցութիւններով: Երկու ճակատներ կան. իշխանամէտ եւ ընդդիմութիւն: Սփիւռքահայը, երբ կը հետեւի Հայաստանի լրատուամիջոցներուն, այն տպաւորութիւնը կ’ունենայ, որ երկիրը քաղաքացիական պատերազմի մէջ է, կամ ան մօտալուտ է: Ըսուածները, թեր ու դէմ կարծիքները, մերկացումները, կը մղեն մտածելու, որ վաղը անկարելի պիտի ըլլայ երկիրը վերականգնել, ով որ ալ ըլլայ ընտրապայքարէն յաղթական դուրս եկողը, քանի որ համախոհութիւնը անկարելի պիտի ըլլայ, այնքան բազմաթիւ են կուտակուած խնդիրները:

            Հայաստան, նկատի ունենալով աշխարհագրական սադայէլի այն շրջանակը ուր կը գտնուի, նեցուկ եւ դաշնակից ունենալու խնդիր ունի: Պարսկաստանը բարեկամ է, բայց ոչ դաշնակից: Վրաստանը դրացի է բայց ոչ դաշնակից: Թուրքիան եւ Ատրպէյճանը իրենց թշնամական վերաբերումը պիտի չփոխեն, անոնք կը հետապնդեն իրենց տիրակալական ծրագիրը: Հեռուի մեծ կամ պզտիկ բարեկամ երկիրները քաղաքական-բարոյական զօրակցութիւն կրնան բերել, բայց որպէս դաշնակից բանակ պիտի չղրկեն: Միակ երկիրը, որ դաշնակիցի դեր կրնայ ունենալ, Ռուսիան է, եթէ Հայաստանի հարցերը զուգորդուին իր մեծ-պետական շահերուն: Ամերիկան, իր միջազգային հեղինակութեամբ, կրնայ ազդել դէպքերու ընթացքին վրայ, եթէ ընդունի իր շահերը վտանգուած տեսնել Թուրքիոյ եւ Ատրպէյճանի հետ:

            Եթէ քաղաքական մրցակցութիւնները եւ շահերու բախումը հասնին հոն, ուր Ամերիկան եւ Ռուսիան միաժամանակ վտանգ համարեն Թուրքիոյ ծաւալապաշտական միտումները,- որոնք կան եւ պիտի շեշտուին,- այն ատեն միայն Հայաստանի պարագան իրենց համար կ’ըլլայ կարեւոր եւ քննելի խնդիր: Սփիւռքի քաղաքական լայնածիր քարոզչութիւնը,- բախտաւոր պարագային այդքան է միայն անոր հնարաւորութիւնը,- եթէ կեդրոնանայ այս կէտին վրայ, հանրային կարծիք կը պատրաստուի, եւ կ’ըլլայ նպաստ Ռուսիա-Ամերիկա մերձեցման, իրենց ազդեցութեան գօտիները եւ շահերը պաշտպանելու համար: Պէտք է գիտնալ, որ հակառակ մեր ցանկութիւններուն, սփիւռքը քաղաքական հզօր ազդակ ըլլալու կարելիութիւնը չունի, ան համայնքներու գումար է, մէկութիւն չէ:

            Երկու աշխարհներ կան, որոնց նկատմամբ տիրակալական միտումներ ունի Թուրքիան, Արաբական Աշխարհը եւ Չինաստանը, որպէսզի իրականացնէ իր համաթուրանական երազը:

            Թուրքիան կը շարուանկէ մտածել եւ գործել այնպէս, որ Արաբական Աշխարհը իրմէ խլուած կալուած է, անցեալի օսմանեան կայսրութեան տարածք, այսինքն՝ իր ժառանգութիւնը: Իսկ Չինաստանը իր հունին մէջ առնելու համար Թուրքիա կ’օգտագործէ Ոյղուրներու խաղաթուղթը, հանդէս կու գայ անոնց պաշտպանութեամբ, որպէս կրօնակիցի եւ ցեղակիցի: Այս կ’ընէ զգուշութեամբ, քանի որ Չինաստանի հետ չափուելու ոչ մէկ հնար ունի, ան ոչ դրացի Սուրիա է, ոչ Լիպիա է, ոչ Կովկաս՝ ուր ներկայ է մէկ ժողվուրդ երկու պետութիւն սկզբունքով:

            Այս իրողութիւնները գիտեն Ռուսիան եւ Ամերիկան, Արաբական Աշխարհը եւ Չինաստանը, իրենց իրարու հանդէպ ունեցած վերապահութիւններուն պատճառով, բարդացած կացութիւնը կը դիտեն իրենց մատներու արանքէն:

            Հայաստան եւ հայութիւն, իրենց հին եւ նոր հարցերով, իրենք զիրենք գտնեն, սահմանագիծին վրայ, ստիպուած են նաւարկել խութերու ծովու վրայ: Այս բարդ կացութեան գիտակցութիւնը ներազգային քաղաքական միտք չյառաջացուց, ցարդ չցուցաբերեցինք ազգի եւ հայրենիքի լինելութեան համար կենսական իմաստութիւն, խոհեմութիւն, միացում, առանց խուսանաւումներու ուժերու մէկտեղում: Չըսինք, որ իրաւունք ունին միայն ազգը եւ հայրենիքը, ո՛չ հիմնաւոր կամ անհիմն փառասիրութիւնները:

            Արտաքին սպառնալիքները եւ անփառունակ պարտութիւնը, որոնք շեշտեցին ներազգային պառակտուածութիւնը, զգաստութեան հրաւէր չեղան մէկութեան թելադրած ուժերու մէկտեղումով դիմագրաւելու սպառնալիքները, պարտութիւնը եւ անոնց հետեւանքները: Չհասկցանք, որ կողմնապաշտական հաշուեյարդարներով պիտի չանհետացնենք աղէտը եւ պիտի չիրականացնենք վերականգնումը:

            Երբեմն կը մտածեմ, որ անվտանգութեան շեշտուած պայմաններուն մէջ, երբ համատարած է պառակտուածութիւնը, միթէ՞ ազգային իրաւ իմաստութիւն պիտի չըլլա՞ր, փոխան կիրքերու հրահրումին բաց դաշտ ընտրութեան, ազգային համախոհութեամբ եւ անմիջականը եւ կողմերը գերանցող իմաստութեամբ, մեր հայրենիքը եւ մեր ժողովուրդը օժտէինք ԺԱՄԱԿԱՒՈՐ Ազգային Փրկութեան Արտակարգ Մարմինով մը: Անկասկած մեր ժողովուրդին մէջ կան կողմնապաշտութիւններէ անդին, ազգային խոր գիտակցութեամբ ապրող եւ պատրաստուած անձեր,- պատմաբան, տնտեսագէտ, դիւանագիտական փորձ ունեցող եւ հայրենասէր որակաւոր զինուորական: Բայց ամբոխահաճութեան (populisme) հետեւանքով մենք զիրար հեղինակազրկեցինք Հայաստան, այդ կ’ընենք նաեւ սփիւռք(ներ)ի մէջ:

            Պահ մը կանգ պէտք է առնել եւ հարց տալ. ՅԵՏՈ՞Յ, ՎԱ՞ՂԸ…

            Պատմութեան մէջ եղած են նախընթացներ: Գերմանական գրաւման օրերուն, Ֆրանսայի պահպանողականը, ազգայնականը, ընկերվարականը եւ համայնավարը միացան անձնատուութիւնը մերժող ոչ-հռչակաւոր զօրավարի մը շուրջ:

            Այսքան հայրենասիրութիւն եւ քաղաքական գիտակցութիւն չե՞նք կրնար դրսեւորել այսօր, փոխան պառակտուածութեան:

            Ո՞ւր խօսիլ, զո՞վ եւ որոնք համոզել:

            Վաղը պառակտուածութիւնը կրնայ դարպասները բանալ աւելի մեծ պարտութիւններու առջեւ: Այսօր Սիւնիք, վաղը Սեւան եւ Գեղարքունիք, օր մըն ալ Գիւմրի եւ Երեւան…

            Խորենացիի ՌՂԲը ինչո՞ւ չհրատարակել եւ չբաժնել բոլորին, կարդալ հեռատեսիլէն եւ ձայնասփիւռէն, մի՛շտ՝ ներսը եւ դուրսը:

            Եսերու եւ ապիկարութիւններու զոհասեղանին աճուրդով նոխազ չփնտռենք եւ նոխազ չըլլանք:

            Կրկին եւ կրկին պէտք է յիշել ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ի անցեալի տնօրէն Ֆետերիքօ Մայորի խոսքը. «ՎԱՂԸ ՄԻՇՏ ՈՒՇ Է»:

 

 

Happy
Happy
0 %
Sad
Sad
0 %
Excited
Excited
0 %
Sleepy
Sleepy
0 %
Angry
Angry
0 %
Surprise
Surprise
0 %
Previous post Հ.Յ.Դ. Բիւրo – Յայտարարութիւն
Next post ՆՇՄԱՐ․- ՍԱՀՄԱ՞Ն, Ո՞Ր ՍԱՀՄԱՆՆԵՐԸ…

Average Rating

5 Star
0%
4 Star
0%
3 Star
0%
2 Star
0%
1 Star
0%

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Social profiles