«ՄԱՐԴ ՉԿԱՅ»-Ի  ՀԻՆ ԵՒ ՉՀԻՆՑՈՂ ՅԱՆԿԵՐԳԸ

            Արմենակ առանձին եկաւ: Ցուրտ էր:

            Մակարուհին չինական թէյ հիւրասիրեց եւ մեզ առանձին ձգեց:

            – Տխուր բան է, Մակա՛ր: Այսօր իմացայ, որ մեր արուարձանի երեսուն տարուան միութիւնը իր լուծարքը յայտարարած է: Իր գիրքերը նուիրած է հայկական երկու դպրոցի: Ըսուած էոր գործը շարունակող չէ եղած:

            – Չեմ զարմանար,- ըսի,- մարդ չկա՞յ, թէ ցաւը ուրիշ է: Թուղթերուս մէջ գտայ, 27-7-1992ին գրած տոմսս ՄԱՐԴ ՉԿԱՅ խորագրով (ԱԶԴԱԿ): Բերեմ եւ կարդա՛:

            Արմենակ բարձրաձայն կարդաց.

            «Երբ քննադատուին ազգային հաստատութիւնները,– դպրոց, թերթ, ձայնասփիւռ, վարչութիւններ, եւայլն,- պատասխանատու անձինք պատրաստի թափծու փաստարկումներ ունին, որոնցմէ առաջինը այն է՝ որ մարդ չկայ: Բայց բաց մնացած տեղերը միշտ ալ կը լեցուին: Եթէ մարդ չկայ, ինչպէս կ’ըսեն սրտցաւ եւ իմաստուն կերպով, հապա ո՞վ, որոնք եւ ինչպիսի մարդիկ կը լեցնեն պարապը, թափուր մնացած տեղերը… ճիգ մը ընելով այս հարցումին պատասխան փնտռել օգտակար կ’ըլլայ…

            «Ձայնասփիւռի ալիքներուն վրայ, հայերէն թերթի սիւնակներուն մէջ եւ դեռ այլուր, հայերէն լեզուն կը ջարդուի, որովհետեւ մարդ չկայ: Փոխան մակբայի ածական կը գործածուի: Կ’ըսեն թէ մանրամասն պիտի անդրադառնան, փոխան մանրամասնօրէն անդրադառնալու: Հապա երբ դերասանուհին էքիզ կ’ունենայ փոխանակ երկուորեակի… Բայց ի՞նչ բան է սա երկուորեակը…

            «Մարդ չկայ տարազը աժան-դիւրին է, արդարացնելու համար հրապարակի ողողումը կարկտան կարգադրութիւններով: Հանրային աշխատանքի համար թափուր տեղ կայ եւ… մարդ չկայ: Մարդ չկայով կը լեցնենք պարապը եւ կը խզենք կապը հանրութեան հետ: Առաջ լուսնի կաթնային լոյսով հմայուող բանաստեղծերուն համար կ’ըսուէր, թէ կը բնակին փղոսկրեայ աշտարակներու մէջ: Հիմա մարդ չկայ մակնիշը բանալի է փղոսկրեայ աշտարակներու, ուրկէ կը ծորին կոչեր համակեցութեան, համախոհութեան, հանդուրժողութեան, բարոյախօսութեան, համագործակցութեան, գոլլէժիալիթէի, թութակային իմաստութիւն…

            «Ասոնք ալ ծնունդ կու տան տիրեմ-տիրեսի, հանգամանքի, աթոռի նկատմամբ հրամայական յարգանքի, բաժակաճառային թմրեցուցիչներու եւ ինքնագոհութեան: Հաճոյակատարութիւն-ստրկամտութիւնը կը ծաւալի մարդ-չկայէն ետք եկող մարդոցմով: Եւ յետոյ կը զարմանանք, որ ամայութիւն կը տիրէ, որ տեղքայլ կ’ընենք: Կը գործենք այնպէս, որ կարծէք հաւը այծ է եւ կաթ պիտի ունենանք ու պանիր քաշենք…

            «Մարդ չկայ: Բայց շախմատի քառակուսիներուն վրայ պարապ տեղ չկայ:

            «Ո՞ւր են մարդիկը:

            «Միթէ՞ տեղի ունեցած է հիւլէական պատերազմը եւ անոր յաջորդած՝ սառցային վիճակը:

            «Մարդ չկայ: Բայց էքիզները կան»:

            Կեդրոնականցին կանգ առաւ, գլուխը օրօրեց եւ ըսաւ.

            – Երեսուն տարիէ ի վեր մարդ չկար, բայց նախագահները էքիզներ ունեցան:

            – Արմենա՛կ, ֆրանսացին կ’ըսէ, ainsi va la vie, այսպէս կ’երթայ կեանքը, բայց մինչեւ ո՞ւր, մինչեւ ե՞րբ…

            – Մինչեւ որ բոլոր էքիզները հագնին նախագահի շապիկ

            Գաղիայէն մէկ նախագահ պակսած է: Ոչինչ: Այնքա՜ն բազմաթիւ են անոնք:

            Արմենակ գլխարկը վերցուց եւ գնաց:

 

Մակար ի Գաղիա, 12 Յունուար 2020

Be the first to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.


*