Լոյս Տեսաւ Գրիգոր Գրաճեանի «Ժողովուրդին Բեմ»-ը

Հակառակ Պէյրութի սարսափազդու ռումբին, դաժան կացութեան եւ տնտեսական ահաւոր պայմաններուն, ահաւասիկ լոյս տեսաւ լիբանանահայ Գրիգոր Գրաճեանի «Ժողովուրդի բեմ»-ը, առցանց դրութեամբ։ Կարդալու համար, սեղմել՝ Ժողովուրդին բեմը

Այս 150-ի շուրջ էջերէ բաղկացած գիրքին մէջ, Գրաճեան կը նկարագրէ «էր երբեմն» կամ ինչպէս ինք կը նշէ․- «ինչպէս որ էր … եւ է» Պուրճ Համմուտը, իր իւրայատուկ դէմքերով ու տիպարներով։ Կարճ պատմութիւններուն մէջ, տեղ գրաւած են ծանօթ եւ անծանօթ անձնաւորութիւններ, որոնք կը յատկանշուին իրենց պարզ տարբերութեամբ կամ տարբեր պարզութեամբ։ Ժողովուրդին մաս կը կազմեն այս «հերոսներ»-ը, որոնք իրենց կարգին բեմ կը բարձրանան, երկու խօսք կ՛ըսեն, կը ներկայացնէն տարբեր աշխարհ մը, մերթ մտերմիկ, մերթ  յուզիչ եւ միշտ ալ հետաքրքրական։

Այսպէս են Գրաճեանի բեմ բարձրացուցած հերոսները, որոնց կարգին են անծանօթ անցորդներ, դասընկերներ կամ փոխադրակառքի հռչակաւոր շարժավարն (էջ՝ 73) ու հանրածանօթ ֆութպոլիստը (էջ՝ 75)։ Մանրամասնօրէն եւ բծախնդրութեամբ ներկայացուած, նկարագրուած եւ «բեմագրուած» յուշեր, որոնք յատկապէս այս օրերուն շատ աւելի պիտի մղեն կարդացողը, նոյնիսկ մղոններ հեռու․․․անձնապէս ներկայ ըլլալու այս «Ժողովուրդի բեմ»-ին։

Հանդիսատեսը ներկայ կ՛ըլլայ այդ դեռատի պզտլիկ հայուհի՝ Վարդուկին (էջ՝ 120), որ յանդգնօրէն եւ ամենայն վճռակամութեամբ կը պայքարի իր ճակատագրին դէմ, կամ ալ խարխլած հեծանիւին վրայ, իր օրական ապրուստը ապահովող՝ «Գէւո»-ին (էջ՝ 111), որուն դժբախտ ւդիսականին (յար եւ նման իտալացի իրապաշտ բեմադրիչ Վիթորիօ Տը Սիքայի «Հեծիկի գողեր» – «Ladri di biciclette» 1948 ժապաւէնին) մասին, պէտք է անպայման կարդալ ու ․․․կրկին կարդալ։

«Վերադարձ դէպի անցեալ»-էն ետք, այս գիրքը Գրաճեանի երկրորդն է։ Ան իր նախաբանին մէջ, կը տեղեկացնէ․-  «Անոնք՝ համեստ, պարզամիտ, բարեմիտ ժողովուրդի զաւակներ են, որոնք բեմ կը բարձրանան, քանի մը խօսքով, յատկանշական արտայայտութիւններով կը կատարեն իրենց դերը, ապա տեղ կու տան ուրիշներու, շարունակաբար, արարներով։ Մենք՝ հանդիսատեսներս, իրազեկ կ՛ըլլանք ժողովուրդի պատմութեան…»։

Նախաբանին մէջ, «Պուրճ Համմուտագէտ» Արմենակ Եղիայեան իր կարգին կը նշէ․- «Գրաճեան ամէն բանէ առաջ խոր դիտող մըն է. անոր սուր տեսողութեան դաշտին մէջ կ’իյնան այնպիսի մանրամասնութիւններ, որոնք միշտ չէ որ մեր ուշադրութեան կ’արժանանան, իսկ անոնք՝ այդ մանրամասնութիւնները, մասնաւորաբար հոգեբանական բնոյթ կը կրեն»:

Հուսկ, քանի մը տարի առաջ Արա Մածունեան («Թռչնոց բոյն») լուսանկարներով անմահացուցած էր Պուրճ Համմուտը։ Միեւնոյնը կը կատարէ Գրիգոր Գրաճեան՝ էջեր մրոտելով եւ անշուշտ ժողովուրդը բեմ բարձրացնելով։

«Հայրենիք»

 

Be the first to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.


*