ԹՈՒՐՔԻՈՅ ՀԱՐԱՒ ԿՈՎԿԱՍԵԱՆ ԽԱՂԻՆ ԿԱՆՈՆՆԵՐԸ

0 0
Read Time:2 Minute, 33 Second

Ա.Ա.

Հայաստանի Տաւուշի մարզին սահմանային տարածքներուն մէջ Յուլիսեան բախումները անգամ մը եւս լուսարձակները կեդրոնացուցին Հարաւային Կովկասեան ռազմաքաղաքական խճճուած իրադրութիւններուն մէջ Թուրքիոյ ցանկութիւններուն վրայ, որոնք Անգարայի իշխանութիւններուն կողմէ նախագծուած աւելի լայնածիր խաղի մը կանոններուն ենթակայութեան տակ թաքնուած ըլլալով հանդերձ, բաւական յստակ են, մանաւանդ շրջանին մէջ ազդեցութեան գօտիին տիրոջ՝ Ռուսիոյ համար։
Թուրքիոյ՝ Օսմանեան կայսրութեան շրջանի քաղաքական բարդոյթները չեն դարմանուած։ Ասիկա շատ բացայայտ է մանաւանդ երբ հարցերը կ՛առնչուին Հայաստանի, Յունաստանի, Կիպրոսի, Արաբական Աշխարհին ու նաեւ՝ Հարաւային Կովկասեան քառուղիներուն, ուրկէ կ՛անցնին քարիւղատարները եւ կազատարները։ Տնտեսա-առեւտրական եւ ռազմաքաղաքական մրցակցութիւններու ընդհանուր ենթահողով պայմանաւորուած այս իրավիճակին մէջ՝ Էրտողան իջած է հրապարակ, Այա ՍոՖիա տաճարի իսլամացումէն մինչեւ Հայաստանի սահմաններուն վրայ ատրպէյճանական զօրակցութեան իր ծրագրերով, որոնց հենքը նախկին Օսմանեան կայսրութեան «փառք»-ի վերականգնման եւ ազդեցութիւններու գօտիի վերստեղծման սին երազն է։
Բայց, ռուսն ալ նախկին Ռուսական հզօր կայսրութեան ախորժակներով կը սնանի ներկայիս ու մանաւանդ երբ խնդիրը կը վերաբերի Հարաւային Կովկասի, Մոսկուա յստակ եւ վճռական է իր նպատակներուն եւ կեցուածքներուն մէջ։
Յուլիսեան բախումներուն ընթացքին եւ անոնցմէ ետք Անգարայի իշխանութիւններուն կողմէ հրապարակուած կեցուածքներուն հասարակ յայտարարը թէեւ Ատրպէյճանի պետութեան ամբողջական զօրակցութեան եւ աջակցութեան ուղղուած դիրքորոշումներն էին, սակայն թրքական տողատակի պատգամը բաւական յստակ էր։ Դեր մը՝ անիկա թէկուզ ըլլայ սահմանափակ կամ խորհրդանշական, անպայման ապահովել Հարաւային Կովկասի մէջ, ուր գլխաւոր դերակատարին՝ Ռուսիոյ ռազմաքաղաքական հաշիւներուն եւ ծրագրերուն հետ բախում մը չպատահելու երաշխիքներ փորձեց ներկայացնել Էրտողան, երբ երկու շաթբուան ընթացքին երկու անգամ հեռաձայնեց Ռուսիոյ նախագահ Վլատիմիր Փութինի, զայն քաղաքականօրէն դարպասելու անյաջող փորձերով, որովհետեւ հեռաձայնային երկրորդ հաղորդակցութեան ընթացքին է, որ Փութին առանց բառերը ծամծմելու Էրտողանի թելադրեց հեռու մնալ գրգռիչ այնպիսի կեցուածքներէ եւ գործողութիւններէ ու սպառնալիքներէ, որոնք կրնան Հարաւային Կովկասի մէջ կացութիւնը առաւել լարել։
Փութինեան շեշտակի պատգամը թրքական խաղը խանգարած էր եւ ասիկա Անգարայի քաղաքական վերնախաւին կողմէ շատ լաւ հասկցուեցաւ։ էրտողանի բանբեր Իպրահիմ Քալըն աճապարեց նսեմացնելու Ռուսիոյ նախագահին պատգամին ուժգնութիւնը եւ թափը, երբ Անգարայի մէջ յայտարարեց, որ հարուածը ուրկէ որ ալ գայ՝ Հայաստանէն թէ Ռուսիայէն, Թուրքիա որոշած է ամէն գնով կանգնիլ Ատրպէյճանի կողքին։ Եւ թուրք-օսմանեան լպրծուն դիւանագիտութեան բացառիկ նմուշով մը՝ Քալըն աճապարեց աւելցնելու, որ բնաւ չի նշանակեր սակայն որ դիւանագիտութեան դիմաց դռները փակուած են՝ Անգարայի կողմէ։ Այսինքն Թուրքիոյ իշխանութիւնները շատ լաւ ընկալած ու հասկցած էին Փութինի պատգամին էութիւնը, որ խիստ զգուշացում մըն էր, եթէ մեղմօրէն պիտի ըսուի։
Հիմա որ ընթացք առած են Թուրքիոյ եւ Ատրպէյճանի զօրամիաւորումներուն միացեալ ռազմափորձերը՝ Նախիջեւանի ինքնավար մարզի, Պաքուի, Քիւրտամիրի, Եւլախի եւ Գանձակի մէջ, որոշ պատկերացում մը կու տան, թէ Հարաւային Կովկասեան ծրագրերը եւ ախորժակները կրնան մինչեւ ուր հասնիլ։ Ատրպէյճանի մայրաքաղաքին եւ գլխաւոր քաղաքներու ու նաեւ Նախիջեւանի մէջ կայացող ռազմափորձերուն աշխարհագրական ընկալումը մէկ ցուցապատկերն է Էրտողանի Նոր Օսմանեան նկրտումներուն, Հարաւային Կովկասի տագնապալից, բայց քաղաքական- տնտեսական- առեւտրական կարեւորագոյն հանգոյցներէն մին հանդիսացող աշխարհագրական այս շրջանին մէջ անպայման ներկայութիւն մը ապահովելու իմաստով։
Անցեալ շաբաթ՝ Այա ՍոՖիա տաճարին իսլամացմամբ, ապա անկէ երկու շաբաթ առաջ ալ, հայութեան ուղղուած մարտահրաւէրով մը, Թուրքիոյ պետական գերագոյն խորհուրդը ազդանշանը տուաւ շրջանին մէջ Թուրքիոյ պետական քաղաքականութեան նոր ուղեգիծին գործադրութեան։ Եւ երբ Յուլիսեան բախումները արձանագրուեցան, էրտողան ջանաց խլել ներկայացուած բացառիկ առիթը՝ Ատրպէյճանի պետութեան ու ժողովուրդին կողքին կանգնելու պատրուակին տակ, Հարաւային Կովկասի մէջ Թուրքիոյ ռազմավարութեան գործադրութեան հանգրուանին սկսման մասին թիւր տպաւորութիւններով։
Ռուսը սակայն՝ հոն էր, իր ամբողջ ուժով եւ վճռակամութեամբ։ Թրքական խաղին կանոնները ճիշդ ու ճիշդ ցոլացուցին առածին իմաստը։ Տան հաշիւը չբռնեց շուկային մէջ։

Happy
Happy
0 %
Sad
Sad
0 %
Excited
Excited
0 %
Sleepy
Sleepy
0 %
Angry
Angry
0 %
Surprise
Surprise
0 %
Previous post «Դաշնակցութեան Եւ Անոր Համակիրներուն Համար Հայոց Բանակը Եւ Հայկական Պետականութիւնը Բացարձակ Արժէք Են» Յակոբ Տէր Խաչատուրեան
Next post Յուլիսեան Մարտեր.- Նուաճում Եւ Նոր Հանգրուան

Average Rating

5 Star
0%
4 Star
0%
3 Star
0%
2 Star
0%
1 Star
0%

One thought on “ԹՈՒՐՔԻՈՅ ՀԱՐԱՒ ԿՈՎԿԱՍԵԱՆ ԽԱՂԻՆ ԿԱՆՈՆՆԵՐԸ

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Social profiles