Անիծեալ «Քորոնա»-ն Եւ Մենք

Գէորգ Պետիկեան

Հրահանգ էր եւ վերջ: Տնեցիք ինծի բացարձակապէս արգելեցին տունէն դուրս գալ: Իրաւունք ունէին: Որովհետեւ… անէ՛ծք չար սատանային…որովհետեւ ա՛յդ «քորոնա» ըսուած ե՛ւ վախազդու, ե՛ւ մահացու որակուած անկոչ «հիւրը», մեր ապրած ա՛յս հայահոծ քաղաքն ալ հասած էր: Ինծի համար մերիններուն այս կեցուածքը, պարզապէս յայտարար նշան եւ արձագանգն էր իրենց մտահոգութեան եւ միեւնոյն ժամանակ իրենց հոգածութեան չափանիշն ու ցուցանիշը՝ հանդէպ տան մեծին, տարեցին, ծնողքին:

Իմ կարգիս, իբրեւ հնազանդ հայր, մեծ հայր եւ ամուսին, թէեւ որոշ ժամանակ մը պիտի չկարե-նայի թոռներուս ներկայութիւնը ընդունիլ եւ կամ պիտի զրկուէի անոնց հետ խաղալէ, յանուն առողջութեանս, այս թելադրանք-հրահանգը սիրով ընդունած էի: Եւ ինքնամեկուսման կամ տնային կամաւոր «կալանքի» այս վիճակիս մէջ, օրուան ընթացքին, ինքզինքս վերագտնելու համար, միշտ առանձնանալու կարիքը զգացի: Ուստի սենեակէս ներս ինքզինքս ամփոփել փորձեցի:

Ու քիչ մը շատ մտահոգ եւ նոյնքան ալ մտածկոտ, ամէն առաւօտ կանուխ, գրասեղանիս դիմաց նստած, սկսած էի կամ կարդալով զբաղուիլ եւ կամ ալ կը փորձէի համակարգիչիս վրայ մտորում-ներս արձանագրել: Երանի, կ’ըսէի մտովի թոռներս ու իրենց նման պարտադիր արձակուրդ առնող բոլոր աշակերտները, ամէնօրեայ ընթերցումներով զբաղուէին: Բայց այս մէկը ուրիշ հարց էր: Իսկ իմ կարգիս, երբեմն ալ սենեակիս պատուհանը զարդարող ճերմակ ու թափանցիկ վարագոյրը վեր առնելով՝ հետաքրքրութեամբ դուրսը դիտել կ’ուզէի: Մեր թաղը:

Թաղ ըսի: Աստուած իմ, կատարեալ մեռելութիւն: Ամայութիւն: Ո՛չ եկող եւ ո՛չ ալ գացող: Մեր այս տարածութիւնը այսքան անաղմուկ չէր եղած, երբեք: Աներեւակայելի, բայց իրաւ: Նոյնիսկ երկու մայթերու եզերքին շարուած ինքնաշարժները, կարծես սառած ըլլային: Անշարժ եւ անգործածելի: Թաղի փոքրերուն ձայներն ալ քաշուած էին մայթերէն: Նոյնիսկ պատկից դրացիս, որ օրական քանի մը անգամ թաղին մէկ ծայրէն միւսը քալելով, իր «մարզանքը» կ’ընէր, ան ալ կ’երեւի ինծի նման, տան մէջ ինքզինք բանտարկած ըլլալու էր: Մէջտեղ չկար:

Անոր համար, օրերս, զանազան հասկնալի եւ անհասկնալի մտածումներով խառնուած, կապած էի առօրեայ մտահոգութիւններուս: Մէկ խօսքով, դարձած էի նոր սովորութիւններու գերին: Այս բոլորին կողքին աւելցնեմ, որ հայրենի եւ տեղական հեռատեսիլի կայաններէն սփռուած լուրերը անպայման մտիկ կ’ընէի: Չէի «փախցներ»: Ինքնաբերաբար այդ պահուն կը կապուիս նկարնե-րուն, ձայնին եւ բառերուն, որոնք կը ստեղծեն պահեր, որոնք չեն մոռցուիր: Բոլոր արտասանուած բառերը կը պարտադրէին յստակ իրականութիւն: Ու կրկին եւ կրկին ինքնաբերաբար, իբրեւ մարդ, եւ հայ մարդ՝ կը մտահոգուէի: Ինծի այնպէս կը թուէր, թէ աշխարհը սկսած էր փոխուիլ:

Անկեղծօրէն նման մտածումներու անթիւ փշրանքներով կը լեցուէր միտքս: Բայց միշտ կ’ուզէի, որ այս միտք ըսուածը ազատուէր այն բոլորէն, որոնք փուշի նման խռուած էին գլխուս մէջ: Ասիական համերգը յիշեցնող միշտ նոյն եւ լայն հարցումը կրող ցաւագին միտքեր, տխուր եւ երկար եւ որոնք կը հրաժարէին կանգ առնել:

«Քորոնա» ժահր, «Քորոնա» ժահրախտ, «Պսակաժահր», «Պսակաձեւ» ժահր, «Պասակաւոր» եւ կամ «Քորոնա» թագաժահրախտ, ինչ կ’ուզէք անուանեցէ՛ք, նոյնն էր. մարդասպան համավարակ մը ըլլալէ չէր դադրեր: Ժահր մը, որ այս օրերուն սարսափի մատնած էր ամբողջ աշխարհը: Ու ամէն երկրէ եւ կամ քաղաքէ ներս՝ ժահրին տարածումը զսպելու նպատակով, արտակարգ դրութիւն հռչակուած էր։ Այս կը նշանակէր, որ այս տագնապին պարտադրած արտակարգ իրավիճակի պայմաններուն եւ պահանջներուն ենթարկուելու պարտաւորութեան տակ էինք, բոլորս ալ անխտիր: Սակայն որքան ժամանակով, տակաւին յայտնի չէր: Այս նաեւ կը նշանակէր, թէ աշխարհը այս ժահրին փոթորիկներով մեծապէս ու ծանր ցնցուած էր եւ տակաւին այնպէս կ’երեւէր, թէ հորիզոնին վրայ սկսած էին կուտակուիլ ծանր ամպեր, որոնք կ՚աւետէին սոսկալի «մրրիկներու» գալուստը: Այլ խօսքով, համայն աշխարհը, վարակիչ եւ մահացու ժահրին տեսակաւոր «բոցերուն» մէջ կ՚այրէր: Համայնակուլ աղէտ: Սարսափելի: Երկրագունդը շրջուած էր կարծես: Ամէն երկիր իր խնդիրներով սկսած էր «տապկուիլ»: Այսինքն, ինքն իր մէջ կծկուած, մեկուսացած ապրիլ: Ամէն տեղ կեանքը չար էր եւ չարարցած: Այլեւս աշխարհը ուրիշ էր, ու կեանքն ալ ո՛չ համ ունէր եւ ո՛չ ալ հոտ: Ո՞ւր մնացին մեծ բաղձանքները, մեր յոյզերը, մեր խորհուրդները, մեր ծրագիրներու սիրոյն տարուելիք աշխատանքները եւ վերջապէս մեր բոլորին՝ ակնկալութիւնները: Հաստատապէս՝վաղուան անստգութիւն: Ահա այս օրերու մեր պատկերը։ Անոր համար տակաւին ներսս կը վխտային ծանօթ ու անծանօթ կտակումներ:

Պէտք է, ըսել, որ ժահրին յատուկ մատնանշումները արդէն կատարուած էին: Բոլորս շատ լաւ գիտէինք եւ կը տեսնէինք, որովհետեւ աշխարհը այլեւս բաց գիրք էր, ամէն մարդ կրնար իր մատներով թղթատել զայն: Այլեւս չկար հեռու կամ մօտ, իմս կամ քուկդ: Անոր համար այս դարը մռայլ եւ ամեհի էր: Թէեւ հետաքրքիր, բայց նոյնքան ալ սարսափազդու: Ու այս ճակատագիրն էր, որ կը հիւսէր աշխարհի մեր կեանքը: Ու այդ ճակատագիրը նախասահմանուած չէր: Ուղղութիւնները շատ էին: Նպատակները բազմազան: Իսկ ընտրութիւնը՝ կախում ունէր մեր կամքէն: Ուստի ամէնէն առաջ՝ լսել եւ յարգել հրամցուած մօտեցումներն ու ցուցմունքները: Ու ամէնէն էականը՝ մեզմէ կ’ակնկալուէր եւ կը պահանջուէր յաւելեալ զգաստութիւն:

Արդ խնդրեմ ըսէ՛ք, ինչպէ՞ս հաւատալ վաղուան արեւուն: Որովհետեւ…դժուար էր երէկը հաշտցել այսօրուան հետ: Երկիրներ դժբախտութեան հետ դաշինք կնքած էին կարծես: Տեսանելի էր: Արդ, ի՞նչ բանի կառչիլ: Այս բոլորին դիմաց, այս նոր աղէտին ներկայութեան, կը զգաս կեանքի արժէքը եւ անպայման հաւատքին եւ յոյսին աղաղակը լսելի կ’ուզես դարձնել:Եւ մենութեանս մէջ շատ մը մտածումներ, սարսափով մտքէս կ’անցնէին: Յոյսերու քայքայում, որուն հետեւանքով զգացումը կը խեղդուի կուրծքիդ տակ:

Այս օրերուն ամէն երկրի հորիզոնին վրայ խտացած  է մահուան շունչը: Ֆիզիքական ոչնչացման վտանգը կախուած է: Կարելի չէ ընտրել ոչ օրը եւ ոչ ալ ժամը: Ամէն օր եւ ամէն վայրկեան դէպքերը կը վազեն ճակատագրի ետեւէն: Ուստի՝ անհրապոյր ժամեր եւ օրեր: Այս է կեանքը: Ժողովուրդներու բաժին ինկած էր քանդիչ ցնցումներ, կեանքի սպառնալիքներու կողքին:

Մարդոց ուղեղներու մէջ վախը ամէն բան քանդած էր եւ կարգ մը տեղեր կեանքն ալ կորսնցուցած էր իր հրապոյրը: Ցաւալի իրականութիւնն էր, որ կ՚ապրէր բոլորի հոգիներուն մէջ, բարձրահունչ ահազանգի նման՝ տագնապալից: Մարդիկ, մեծով պզտիկով աստուածներու ջերմութեամբ ծունկի կու գային եւ երկինքէն ողորմութիւն կը խնդրէին: Ամէն երկիր կար տխրութիւն եւ կար մահ:

Ահա թէ ինչո՞ւ հազար անգամ երգուած կրկնուած խօսքերս, աղօթքներս ու աղերսներս յանկարծ կը յիշեմ, սրտիս մէջ պահելով կեանքիս հին նկարները: Կը զգայի, որ բոլորին նման ես ալ սկսած էի յոյս մուրալ: Բայց կարծես այդ մէկը կ’ուշանար: Մտքիս մէջ մեր վաղն է միշտ, իմս, ընտանիքիս, գաղութիս, հայրենիքիս: Այս բոլորը կամաց կամաց արթնցող բաբախումներ էին, կեանքի պայքարէն վիրաւոր եւ յուսախաբ միտքերով միասին: Այս չէր նշանակեր, որ ամէն բան բախտին պէտք էր որ ձգէի: Այո՛, շատ դժուար էր կշռել տարողութիւնը կորուստներուն: Սակայն եւ այնպէս կարեւոր էր, թէ ինչպէս կ՚ըմբռնէինք կեանքն ու հասարակութիւնը: Այլեւս յստակ էր, թէ փոխուած էին ժամանակները ու նաեւ ապրելու եւ գոյատեւելու մեր պայմանները: Ու թէեւ կարճամտութիւն էր խօսիլ առարկայական պայմաններու մասին, բայց հակառակ այս բոլորին կ՚ուզեմ մտածումնե-րովս լռութիւնն ու ուրախութիւնը որսալ: Եւ կը մաղթեմ, որ ամէն  մարդ անհատ, եզակի սակայն հաստատ ինքնագոհութեամբ դիմէր իր գիտակցութեան:

Be the first to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.


*