Գիւմրիի Ուղիներուն Ընդմէջէն

0 0
Read Time:4 Minute, 13 Second


Տարօն Հալլաճեան

Նոր տարուան սկիզբն է. կը պատրաստուիմ դարձեալ մեկնելու դէպի երկիր։ Այս ուղեւորութիւնը պիտի ըլլար վեցերորդս դէպի Հայրենիք, բայց այս անգամ հանգամանքը տարբեր է։ Չեմ երթար որպէս զբօսաշրջիկ Երեւանի սրճարաններն ու ճաշարանները վայելելու համար՝ այլ կ՚երթամ որպէս կամաւոր «Դէպի Հայկ» կամ աւելի ընդհանրացած ՝ «Birthright Armenia»-ի սոյն ծրագրին մասնակցելու համար որպէս կամաւոր։ Համալսարան աւարտելէս տարիէ մը արդէն բոլորած ու աշխատանքի վազքին մէջ պարապած՝ որոշեցի հրաժեշտ մը տալ գործիս, բարեկամներուս եւ ընտանիքիս որպէսզի երկիրիս մէջ շաղախեմ իմ ձեռք բերած «Հիւսիսային Ամերիկեան» այսպէս կոչուած փորձառութիւնս։ Սակայն, չէի կրնար աւելի սխալ ըլլալ իմ մօտեցումիս մէջ, որովհետեւ իրօք Հայրենի՛քն է որ ի սպաս եղած է ինծի։ Դէպի Հայկի թելադրութեամբ, որոշեցի իմ կամաւորութիւնս կատարել Գիւմրիի մէջ քան թէ Երեւան։ Որոշեցի Գիւմրիի մէջ աշխատիլ, որովհետեւ ինչպէս արդէն ընթերցողը վստահ գիտէ՝սփիւռքին մէջ տարածուած հասկացողութիւն մը գոյացած է որ զանգուածներուն մեծամասնութիւնը Երեւանէն դուրս շատ շրջագայութիւն չի կատարեր։ Ես ուզեցի իւրայատուկ փորձառութիւն՝ աւելի զուտ եւ իմացական, ու կրնամ վստահեցնել որ Գիւմրին իսկապէս ինծի յուսախափ չըրաւ այս հիման վրայ։
Պատմական ակնարկ մը անհրաժէշտ տեսնելով, կ՚ուզեմ նշել որ Գիւմրին 19-րդ դարու սկիզբը ճանչցուած էր որպէս Գիւմրի՝ապա որպէս Ալեքսանտրապոլ, 1837-ին երբ Նիքոլայ Ա. Կայսերը հիմնեց Ռուսաց Եկեղեցին։ Իսկ 1924-ին վերանուանուեցաւ Լենինական՝ ի յիշատակ Խորհրդային Միութեան ղեկավարին։ Գիւմրին կը գտնուի ծովէն 1550 մեթր բարձրութեան վրայ ու իր տարածութիւնը բաղկացած է 4429 հեկտարներէ։ Հայաստանի ամէնէն բարձր գագաթէն՝ Արագածէն հիւսիս, ու Ախուրեան գետին ձախ ափին գտնուող Հայաստանի երկրորդ ամէնէն մեծ քաղաքը, թէ՛ տնտեսական ու թէ՛ ժողովրդականութեան իմաստով կը բաբախէ։
Հայոց Ցեղասպանութեան ընթացքին, Ալեքսանտրապոլը ապաստանարան էր հայորդիներու համար որոնք կարողացան փախչիլ թուրքէն ։ Ճիշդ ա՛յս պատճառով է որ գիւմրեցիներուն մեծ մասը արմատներ ունին Մուշէն, Կարսէն եւ Էրզրումէն։
1920-1930 տասնամեակին ընթացքին քաղաքը տնտեսական բարգաւաճ ժամանակաշրջան մը ունեցաւ։ Ելեկտրական գնացքներ գոյացան 1953-ին եւ 1965-ին քաղաքը օժտուեցաւ իր սեփական կանգառ-կայարանով։ Լենինականը կեդրոն էր լուսաւորութեան սարքերու ճարտարարուեստին ու նաեւ 1925-1975 թուականներուն միջեւ քաղաքը ունեցաւ հիւսուածոց, ներկի, բամպակի, ջաղացման, հեծանիւի, ելեկտրական սարքերու ու թիթեղացուած մսեղէններու գործարաններ։
Նախքան Հայաստանի վերանկախացումը, Դեկտեմբեր 7, 1988-ին, Սպիտակի, Կիրովականի (այժմ Վանաձոր) եւ Լենինականի մէջ պատահեցաւ երկրաշարժը որ պատճառ դարձաւ բազմայարկանի շէնքերու փլուզման, խլելով հազարաւոր մարդկանց կեանքը եւ անտուն թողելով բազմաթիւ ընտանիքներ։
Այդ տարին, ու մինչեւ ներկայ ժամանակներուս, սփիւռքը լծուեցաւ նպաստ հայթայթելու այս հայկական օրրանին։ Յաճախ լսած ենք հռչակաւոր հայերուն անունները կամ հիմնադրամները որոնք մեծ գումարներ տրամադրեցին վերաշինելու այս քաղաքը։ Ի՞սկ այժմ…
Երկու շաբաթներ առաջ ինքնաշարժով մեկնեցայ Երեւանէն դէպի Գիւմրի սկսելու կամաւորութիւնս։ Ճանապարհը Երեւանէն հեռանալու ատեն այդչափ ալ գէշ չէր, սակայն երթալով սկսաւ վատթարանալ։ Ի միտի ունենալով որ այս ճանապարհը կը միացնէ Երեւան մայրաքաղաքը մեր երկրին երկրորդ ամէնահոծ քաղաքին (147,000 ըստ 2008-ի տուեալներուն) ունեցած քաղաքին հետ, պարզուած իրավիճակը յուսաբեկ էր։ Ճանապարհի անմիջական մասը, երբ կը մօտենաս քաղաքին առանց լուսաւորումի մնացած է։ Երթուղիին ճամբան վերստին սալայատակաւորումի լուրջ կարիքը ունի։ Այս իրավիճակը վատ է, թէ՛ տնտեսական առումով, թէ՛ երկրի ապահովման ու փոխադրամիջոցներու արագացման գետնի վրայ, ու նաե՛ւ զբօսաշրջութեան հասկացողութեամբ։
Գիւմրեցիները դեռ ինքզինքնին կը կոչեն «Լենինականցի»-ներ, ու զրոյցներուս ընթացքին մեծամասնութիւնը յոյսով համոզուած են, որ այս ամառը կառավարութենէն օգնութիւն պիտի հասնի իրենց քաղաքին՝ ու մայրուղին եւ ներքին փողոցներն ու թաղերը պիտի վերաշինուին։ Ես ալ նոյնպէս յոյսով եմ, որովհետեւ ապրելով, աշխատելով ու շփուելով «Լենինականցիներու» հետ, կը վկայեմ իրենց հայրենասիրութիւնը, իրենց ապագային նկատմամբ վառ ապրումներն ու երազանքները, ու նաե՛ւ կը վկայեմ իրենց ապրած ցնցումը որ զսպանակի պէս իրենք վերածած են վերաշինութեան գործընթացի ու ապագայի պայծառ տեսլականի։
Գիւմրիի մէջ ակնյայտ է ժողովուրդի ջերմեռանդ հաւատքը, եւ հայրենասիրութեան կողքին, աւանդական պահպանողական ընտանեկան արժանիքները։ Որպէս սարկաւագ, ինչքան հոգեկան հրճուանք կ՚ապրիմ երբ իւրաքանչիւր օր կը հնչեցուին «Լցաք առաւօտու» եւ «Ես առ Աստուած կարդացի» առաւօտեան եւ երեկոյեան մեր ժամերգութիւնները։ Եկեղեցիներէն երթեւեկ միշտ կայ ու հաւատացեալներուն երկիւղը նկատառելի է աղօթքի եւ մանաւանդ զղջման արարողութեան պահերուն։ Գիւմրիի ժողովուրդը, ինչպէս որ իրենք իրենց կը պիտակեն, «ճիկեարով» են, իւ իրօ՛ք այդպէս են։ Հիւրասիրութիւնը այստեղ կարեւոր մաս կը կազմէ իրենց մշակութային գանձարանին։ Գրականութեան մեծ ժառանգ մըն ալ կտակուած է համայն Հայութեան այս պատմավայրէն։ Ծննդավայրն է Աւետիք Իսահակեանին ու Յովհաննէս Շիրազին, ու իրենց թանգարաններն ալ հարստացուցիչ ուսումնարաններ են մեր գրասէր ու ազգասէր ժողովուրդին համար։ Ունկնդրելով բացատրողներուն՝ կը փոխադրուինք ժամանակներուն ընդմէջէն ու կ՚ապրինք իրենց վառ Հայրենասիրութիւնն ու ձուլումի դէմ տարած պայքարը։
Ապրող, շնչող պատմութիւն է որ կ՚ապրի այս քաղաքին այցելողը։ Վերակառուցուած եկեղեցիներուն կողքին դեռ կը տեսնենք ինկած գմբԷթները երկրաշարժէն, որպէս մասունք ու յիշատակ՝ յարութիւն առած ու ապրելու տենդով տոգորուած ժողովուրդի մը որ կառչած է «ապագայի փայլուն տեսլականով։ Ժամերգութեան յանապազօրեայ զանգերը նաե՛ւ զանգ մըն են կարծես մեր ժողովուրդին։ Կոչ է որ կ՚արձագանգուի վերաշինութեա՛ն, նոր ուժ ներարկելու եւ առաւել եւս ծաղկեցնելու ո՛չ թէ միայն մեր մայրաքաղաքը, այլ համա՛յն Հայաստանը։ Հետեւաբար սիրելի ընթերցողներ, մենք որպէս Հայաստան, սփիւռք եւ Արցախ երրորդութեան մաս կազմող զանգուածներ, առաւել եւս զարկ տանք Գիւմրիին։ Երբ իւրաքանչիւր առաւօտ խճողուած փոքր հանրակառքերով աշխատանքի կը մեկնիմ, ականատես եմ ու կը զգա՛մ աշխատասէր ժողովուրդի մը տրոփող սիրտը։ Վստահ ըլլանք որ քաղաք առ քաղաք մենք պիտի կերտենք մեր բոլորին երազած Հայաստանը։ Աղիւս առ աղիւս, ճամբայ առ ճամբայ, շէնք առ շէնք դէպի բարգաւաճ ու առաւել ծաղկեալ հայրենիք։ Կը հրաւիրեմ բոլոր սփիւռքէն այն անհատները որոնք կը մտածեն Հայաստան արեւտուր ընելու կամ գործարան բանալու մասին՝ որ գան Գիւմրի եւ ուսումնասիրեն այս քաղաքին մէջ առեւտուր ընելու առիթները։ Իր պատմութիւնը պատրա՛ստ է վերակենդանանալու։ Զա՛րկ տանք։

Happy
Happy
0 %
Sad
Sad
0 %
Excited
Excited
0 %
Sleepy
Sleepy
0 %
Angry
Angry
0 %
Surprise
Surprise
0 %
Previous post Միւնիխի Մէջ Տեղի Ունեցաւ Փաշինեան-Ալիեւ Հանդիպումը
Next post Արցախի Ազգային Ժողովի Ընտրութիւններ․- Հ.Յ. Դաշնակցութեան Ընտրական Ցանկը

Average Rating

5 Star
0%
4 Star
0%
3 Star
0%
2 Star
0%
1 Star
0%

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Social profiles