Ստեփանակերտի Մէջ Համաժողով՝ «Համագործակցութիւն Յանուն Արդարութեան Եւ Խաղաղութեան»

ՍՏԵՓԱՆԱԿԵՐՏ․- Հոկտեմբեր 11-ին Ստեփանակերտի մէջ մեկնարկեց «Համագործակցութիւն յանուն արդարութեան եւ խաղաղութեան» խորագրով Արցախի բարեկամներու համաժողովը, որուն նպատակն է ընդլայնել եւ ամրապնդել Արցախի Հանրապետութեան ապակեդրոնացուած համագործակցութիւնը օտարերկրեայ պետութիւններու տարբեր շրջաններու եւ քաղաքներու հետ, նոր ազդակ եւ գործնական բնոյթ հաղորդել Արցախի արդէն առկայ միջազգային կապերուն, ինչպէս նաեւ Արցախին աջակցող անհատները, քաղաքական եւ հասարակական գործիչները միաւորող ցանց ստեղծել:

Համաժողովի համակազմակերպիչներն են Արցախի Հանրապետութեան Արտաքին գործոց նախարարութիւնը ու Հայ Յեղափոխական Դաշնակցութիւնը:

«Արցախի ճակատագիրը չի կրնար որոշուիլ առանց անոր մասնակցութեան», յայտարարեց Արցախի նախագահ Բակօ Սահակեան այս համաժողովի բացման խօսքին։

Ան ներկայացուց Արցախի Հանրապետութեան տեսլականը եւ արտաքին քաղաքական հրամայականները:

«Անկախ, ինքիշխան, հզօր պետութիւն կերտելը մեզի համար եղած եւ կը մնայ մեր պետականաշինութեան հիմքը, որուն հիմնասիւներէն են Հայաստանի եւ Սփիւռքի հետ մեր եռամիասնութիւնն ու ժողովրդավարական արժէքներուն ու սկզբունքներուն հաւատարիմ մնալը:

Մեզի համար կարեւորագոյն հրամայական է Արցախի անվտանգութեան լիարժէք ապահովումը բոլոր հարթութիւններու վրայ: Մեր անվտանգութեան չնչին իսկ թուլացումը հակառակորդին մօտ կ՛առաջացնէ նոր յարձակումի դիմելու գայթակղութիւն, որ յղի է անկանխատեսելի հետեւանքներով: Այդ իսկ պատճառով` անվտանգութեան խնդիրները առաջնային են նաեւ բանակցային գործընթացի մէջ: Խօսելով բանակցային գործընթացէն` կ՛ուզեմ կրկին վերահաստատել, որ մենք կողմնակից ենք Ատրպէյճանի հետ մեր յարաբերութիւններու խաղաղ կարգաւորման բանակցային սեղանի շուրջ, ԵԱՀԿ Մինսքի խումբի հովանիին տակ: Այստեղ լուրջ յաջողութիւններ արձանագրելը անհնար է առանց բանակցային գործընթացի լիարժէք ձեւաչափի վերականգնման` Արցախի լիիրաւ մասնակցութեամբ: Ակնյայտ է, որ Արցախի ճակատագիրը չի կրնար որոշուիլ առանց անոր մասնակցութեան, եւ մեզի համար անցեալին վերադարձ չի կրնար ըլլալ ` թէ կարգավիճակի եւ թէ սահմաններու առումով»,- յայտնեց Սահակեան:

Ան աւելցուց թէ իւրաքանչիւր ժամանակահատուած կ՛առաջադրէ նոր խնդիրներ, կը պահանջէ տարբեր մարտահրաւէրներու դէմ դնելու ռազմավարութեան եւ մարտավարութեան յստակեցում ու ճշգրտում:  «Այստեղ առանցքային դերակատարութիւն ունի Հայաստան-Արցախ-Սփիւռք սերտ փոխգործակցութիւնը, Արցախի եւ անոր բարեկամներու միջեւ մշտական գործնական կապերու ամրապնդումը»,- եզրակացուց Արցախի նախագահը:

 

Հ.Յ.Դ. Բիւրոյի ներկայացուցիչ Յակոբ Տէր Խաչատուրեան իր խօսքին մէջ պատմական անդրադարձ կատարեց արցախեան գոյամարտի ակունքներուն եւ ընդգծեց արցախցիին ազատասիրական ոգիին ուժը` շեշտելով, որ ան փաստեց, թէ կեանքի գնով պատրաստ է պայքարելու ազատութեան համար:

«Ժողովուրդը դիմադրեց, տոկաց եւ նոյնիսկ համայնավարական վարչակարգին տակ գոյատեւեց` պահանջելով, որ խորհրդային պետական իշխանութեան լուռ մեղսակցութեամբ Ազրպէյճանին պատանդ տրուած հպարտ Արցախը իր հայկական դիմագիծն ու ինքնավարութիւնը պահպանէ», նշեց ան:

Յակոբ Տէր Խաչատուրեան զարմանալի չնկատեց արցախեան շարժման մեկնարկը, քանի որ անիկա յաջորդեց Պաքուի, Սումկայիթի ջարդերուն ու նոր տեղահանութիւններուն: Պատասխանը եղաւ այն, որ Արցախի ժողովուրդը կազմակերպեց հանրաքուէ եւ հռչակեց իր անկախութիւնը: Ապա ան նախ ամրապնդեց նորահաստատ պետութեան հիմքերը, յետոյ ստեղծեց հզօր բանակ եւ, Հայաստանի Հանրապետութեան զուգահեռ, մասնակցեցաւ բանակցային գործընթացին, որպէսզի ամրագրուի անկախութիւնը:

Յակոբ Տէր Խաչատուրեան ընդգծեց դերը ՀՅԴ Հայ դատի յանձնախումբերուն, որոնք Արցախի կողքին էին ազատամարտի առաջին օրերէն:

«Հոգեկան մեծ գոհունակութեամբ կը նշենք, որ այդ պայքարին մէջ ունեցանք նեցուկը Արցախի մեր բարեկամներու լայն ցանցին, որուն ներկայացուցիչները` դուք, այսօր հաւաքուած էք», ըսաւ ՀՅԴ Բիւրոյի ներկայացուցիչը` աւելցնելով. «Այսօր ձեր միջոցով աշխարհը եկաւ Արցախ»:

Արցախի Հանրապետութեան Ազգային ժողովի նախագահ Աշոտ Ղուլեան իր խօսքին մէջ շեշտեց, որ խորհրդարանական դիւանագիտութեան կարեւորագոյն օղակներէն մէկը միջազգային խորհրդարանական կառոյցներուն մէջ ներկայացուածութիւնն է, որովհետեւ այդպիսով անդամակցող երկիրներու խորհրդարանականները կարելիութիւն կ՛ունենան բարձրաձայնելու թէ՛ իրենց երկիրներու ներքին քաղաքականութեան վերաբերող հարցերուն մասին, եւ թէ՛ ուղիներ գտնելու` յաղթահարելու միջազգային հանրութեան առջեւ ծառացած մարտահրաւէրները:

«Ցաւօք, բոլոր կարելի եւ անկարելի միջոցներով Արցախը մեկուսացնելու Ազրպէյճանի քմահաճ ցանկութիւններուն հանդէպ միջազգային հանրութեան ոչ համարժէք ջանքերուն պատճառով միջազգային կազմակերպութիւններուն մէջ մեր առջեւ դռները մեծաւ մասամբ կը մնան փակուած», ըսաւ Ղուլեան:

Ըստ անոր, արտաքին յարաբերութիւններուն մէջ խորհրդարանի դերի աշխուժացման համար անհրաժեշտ հիմքեր կը ստեղծուին, նաեւ` օրէնսդիր իշխանութեան մէջ ներկայացուած քաղաքական ուժերուն մասնակցութիւնն ու համագործակցութիւնը այլ երկիրներու քաղաքական կուսակցութիւններու եւ դաշինքներու հետ:

«Համաժողովի յաջող ընթացքով պայմանաւորուած, թերեւս կարելի է մտածել նաեւ այս ձեւաչափով հաւաքներ եթէ ոչ ամէն տարի, ապա գոնէ յաճախակի կազմակերպելու մասին: Վստահ եմ, որ ատիկա դրական ազդակներ կը հաղորդէ Արցախի ճանաչման մեր ընդհանուր գործին եւ նոր կարելիութիւններ կը բանայ նաեւ խորհրդարանական դիւանագիտութեան հետագայ աշխուժացման համար: Մեր պայքարը կը շարունակուի, եւ յաջողութիւններ կը մաղթեմ բոլորիս այս դժուարին, բայց պատուաբեր աշխատանքին մէջ», աւելցուց ան:

Ազգային ժողովի նախագահը վստահութիւն յայտնեց, որ այս համաժողովը օգտակար հարթակ պիտի ըլլայ նոյն գաղափարներու եւ արժէքներու պաշտպանութեան համար Արցախի մէջ միաւորուած երկրի բարեկամներուն համար` ո՛չ միայն աւելի մօտէն առնչուելու Արցախին եւ թարմացնելու իրենց պատկերացումները, այլ նաեւ կապ հաստատելու իրարու հետ, միտքեր ու կարծիքներ փոխանակելու` փոխադարձ հետաքրքրութիւն ներկայացնող հարցերու շուրջ եւ ուրուագծելու ապագայի աշխատանքները: Ան հաստատեց, որ անհրաժեշտ է հետեւողական կերպով նման նախաձեռնութիւններու դիմել:

Արցախի Հանրապետութեան արտաքին գործոց նախարար Մասիս Մայիլեան նշեց, որ Արցախին սատարողները իր շուրջը համախմբելու գաղափարը 2 տարի առաջ ծնաւ, եւ այդ առիթով շնորհակալութիւն յայտնեց Հ.Յ.Դ. Բիւրոյին եւ բարերարին` համաժողովը բարձր մակարդակով կազմակերպելնուն համար: Մայիլեան համաժողովի մասնակից տարբեր երկիրներու պատուիրակներուն երախտագիտութիւն յայտնեց` դժուար օրերուն Արցախի կողքին ըլլալնուն եւ Արցախի զարգացման նպաստելնուն համար` հաստատելով, որ այսօր շրջանին մէջ ապագայ խաղաղութեան հիմքեր կը դրուին այսպիսով:

«Երախտապարտ ենք, որ աջակցած էք արցախահայութեան` ազատութեան եւ արդարութեան հանդէպ ձգտման, որ կը նպաստէք Արցախի միջազգային կապերու զարգացման: Արցախի ճակատագիրին մէջ ունեցած ձեր աւանդը անգնահատելի է: Եւ այսօր, զարգացնելով համագործակցութիւնը, մենք շրջանին մէջ ապագայ խաղաղութեան հիմքերը կը դնենք:

«Ես անկեղծօրէն կը հաւատամ մեր համագործակցութեան հեռանկարներուն, քանզի անոր հիմք դրուած է ընդհանուր արժեհամակարգի նկատմամբ հաւատարմութիւնը, ուր առանցքային դեր կը խաղան ազատութեան, հաւասարութեան, մարդու իրաւունքներու իտէալները, ինչպէս նաեւ ձգտումը դէպի արդարութիւն, խաղաղութիւն եւ զարգացում: Այսօր մենք այստեղ հաւաքուած ենք, որպէսզի գնահատենք մեր համագործակցութեան ներկայիս ընթացքը, միտքեր եւ նոր գաղափարներ փոխանակենք` փոխգործակցութեան զարգացման ուղիներուն վերաբերեալ: Յոյսով եմ, որ այսօրուան քննարկումներուն շնորհիւ կը ստեղծենք մշտապէս գործող հարթակ` նոր առաջարկներու քննարկման եւ իրագործման համար», յայտնեց ան:

Ամփոփելով` Մայիլեան վստահութիւն յայտնեց, որ համաժողովը միջազգային հանրութեան ուղղուած ազդակ պիտի դառնայ այն առումով, որ Արցախի մեկուսացումն ու անոր քաղաքացիները միջազգային համագործակցութեան կարելիութիւններէն զրկելը անթոյլատրելի է: «Մեր խորին համոզումով` մեկուսացումը պատերազմի շարունակումն է, մինչդեռ համագործակցութիւնը խաղաղութեան հիմքն է: Եւ բոլորիս ընդհանուր խնդիրն է աշխատանք տանիլ այս հիմքի ամրապնդման ուղղութեամբ` յանուն ամբողջ շրջանի խաղաղ ապագայի», շեշտեց ան:

Տարբեր երկիրներու պատուիրակութիւնները պիտի մեկնին քոյր քաղաքներ, հանդիպում ունենան տեղւոյն իշխանութիւններուն հետ, տեսակցութիւններ պիտի կազմակերպուին Արցախի Ազգային ժողովի նախագահին, պետական նախարարին, Ազգային ժողովի խորհրդարանական բարեկամութեան խումբերուն հետ: Անոնք նաեւ պիտի այցելեն ԹՈՒՄՕ ստեղծարար արհեստագիտութեան կեդրոն, եկեղեցի, եւ այլն:

Հայաստանի արտաքին գործոց փոխնախարար Շաւարշ Քոչարեան իր խօսքին մէջ ընդգծեց, որ Արցախի ժողովուրդը անթերի կերպով իրականացուցած է իր ինքնորոշման իրաւունքը, իրաւունք, որուն կարելի չէ հակադրել միջազգային իրաւունքի որեւէ այլ սկզբունք, եւ որ կը գերակայէ միջազգային որեւէ պայմանագիր:

Ան ապա անդրադարձաւ այն հարցադրումներուն, թէ ինչո՛ւ արցախեան տագնապի լուծման բանակցային գործընթացին մէջ յառաջընթաց չկայ: «Քանի դեռ Ատրպէյճանը կը խուսափի Արցախի հետ ուղղակի բանակցութիւններէն եւ կը ձեւացնէ, թէ այդպիսի նիւթ չկայ, ուրեմն` չի ցանկար որեւէ յառաջընթաց բանակցութիւններուն մէջ: Ազրպէյճանը կը ձեւացնէ, թէ կը բանակցի, եւ բանակցութիւններու քողի տակ կ՛իրականացնէ քարոզչական պատերազմ` միջազգային հանրութեան փորձելով ապացուցել, թէ իրականութեան մէջ ոչ թէ ինքնորոշման իրաւունք է, այլ տարածքային վէճ` Հայաստանի եւ Ազրպէյճանի միջեւ», դիտել տուաւ Քոչարեան: Արցախի` բանակցային սեղան վերադառնալու անհրաժեշտութեան մասին խօսելով` Շաւարշ Քոչարեան ըսաւ. «Առանց Արցախի անկարելի է որեւէ յառաջընթաց բանակցութիւններուն մէջ: Ոեւէ մէկը լիազօրուած չէ Արցախի փոխարէն խօսիլ այն հարցերու մասին, որոնք Արցախի իրաւասութեան ներքեւ են` կարգավիճակ, տարածքային ամբողջականութիւն: Ինչ կը վերաբերի կարգավիճակին, ապա Արցախի իշխանութիւններն անգամ կաշկանդուած են հանրաքուէով` ժողովուրդի կամքով: Այն ինչ որ ըսած է ժողովուրդը Արցախի կարգավիճակին մասին, անոնք կաշկանդուած են ատով»:

Մարդկութիւնը, ըստ անոր, կը ձգտի աշխարհը քաղաքակիրթ դարձնել, յարաբերութիւնները զարգացնել, բայց կան խոչընդոտներ` հակաքաղաքակրթական ուժերը: «Անընդհատ պայքար կայ քաղաքակրթութիւններու եւ հակաքաղաքակրթական ուժերու միջեւ, ապացոյցը տեսանք ապրիլեան պատերազմի օրերուն: Ցեղասպանութենէն վերապրած հայ ժողովուրդը միշտ քաղաքակրթական ուժերու կողմն է», նշեց Քոչարեան:

Ան ընդգծեց, որ հակաքաղաքակրթական ուժերու բախումը քաղաքակիրթ հանրութիւնը այսօր կը տեսնէ Մերձաւոր Արեւելքի մէջ, ուր իրենց բնօրրանին մէջ քաղաքակրթութիւններ կ՛ոչնչացուին: «Արցախի բարեկամութիւնը այլ երկիրներու հետ քաղաքակրթական ուժերու համագործակցութիւն է», շեշտեց փոխնախարարը:

 

 

Be the first to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.


*