Պոլիս.- Վերջին Հրաժեշտ Մութաֆեան Պատրիարքին


ՊՈԼԻՍ, «Ժամանակ», «Ակօս».- Կիրակի Մարտ 17-ին, թրքահայութիւնը փառաշուք ձեւով հրաժեշտ տուաւ Պատրիարքական Աթոռի 84-րդ գահակալ նորոգ վախճանեալ Տ. Մեսրոպ Արք. Մութաֆեանին։ Ինչպէս արդէն կը նախատեսուէր մեր համայնքէն հոծ զանգուած մը համախմբուեցաւ Գումգաբուի մէջ, ուր Սուրբ Աստուածածին Աթոռանիստ Մայր եկեղեցւոյ համալիրէն ներս տեղի ունեցաւ հոգելոյս Պատրիարք Հօր յուղարկաւորութեան, վերջին օծման արարողութիւնը, որու աւարտին թաղումն ալ կատարուեցաւ Շիշլիի գերեզմանատան մէջ։
Հոն էին նաեւ երեսփոխան Կարօ Փայլան, Թուրքիոյ նախագահի բանբեր Իպրահիմ Քալըն, իշխող Արդարութիւն եւ բարգաւաճում կուսակցութեան ներկայացուցիչ Էօմեր Չելիք, նոյն կուսակցութեան Պոլսոյ քաղաքապետութեան թեկնածու եւ նախկին վարչապետ Պինալի Եըլտըրըմ, նոյն պաշտօնին Հանրապետութեան Ժողովուրդի կուսակցութեան թեկնածու Էքրեմ Իմամօղլու, բազմաթիւ կրօնապետեր եւ արտասահմանէն ժամանած հայեր:
Պատարագը մատուցեց Մայր աթոռ Սուրբ Էջմիածինի դիւանապետ Արշակ եպս. Խաչատրեան: Արարողութեան աւարտին, երբ դագաղը դուրս հանուեցաւ եկեղեցիէն, նախքան Շիշլիի Հայոց գերեզմանատունը ուղղուիլը՝ պահ մը կանգ առաւ Պոլսոյ պատրիարքարանի մուտքին, ուր դամբանական արտասանեց իրաւաբան Սեդրակ սրկ. Տաւութհան:
Գարեգին Բ. Ամենայն Հայոց վեհափառ հայրապետին պատգամը ընթերցեց Արեւմտեան Եւրոպայի հայրապետական պատուիրակ եւ Վատիկանի մէջ Հայց. առաքելական եկեղեցւոյ մնայուն ներկայացուցիչ Խաժակ արք. Պարսամեան, որ կը գլխաւորէր Սուրբ Էջմիածնի պատուիրակութիւնը, որուն երրորդ անդամն էր Գուգարաց թեմի առաջնորդ Սեպուհ արք. Չուլճեան: Յուղարկաւորութեան ընթացքին ընթերցուեցաւ նաեւ պատգամը Մեծի Տանն Կիլիկիոյ Արամ Ա. կաթողիկոսին, զոր կը ներկայացնէին Լիբանանի թեմակալ առաջնորդ Նարեկ արք. Ալեէմէզեան եւ Մակար եպս. Աշգարեան:
Թափօրը ուղղուեցաւ դէպի գերեզմանատուն, ուր եւս ասեղ ձգելու տեղ չկար: Հոս, հոգեյոյզ մթնոլորտի մէջ կատարուած աղօթքներէն ետք, վերջին օծումը կատարեց Երուսաղէմի Հայոց պատրիարք Նուրհան արք. Մանուկեան:
Ամենայն Հայոց Տ.Տ. Գարեգին Բ. Կաթողիկոսը ցաւակցական պատգամին մէջ կը յայտնէ, թէ․-
«Մեսրոպ Պատրիարքը աւանդաշատ Պոլսոյ հայ համայնքի զաւակն էր՝ ծնելով ու հասակ առնելով պոլսահայ ընտանիքի մէջ, դաստիարակուելով եկեղեցանուիրումի ու ազգանուիրումի ոգիով։ Մեր Սուրբ Եկեղեցւոյ եւ ժողովուրդին իր կեանքը ընծայելու տեսլականով ան մուտք գործեց եկեղեցական ասպարէզ եւ ծառայանուիրումի ուխտ կնքեց՝ իր հոգիի սէրն ու նուիրումը բերելով հաւատացեալ հայորդեաց։ Լուսահոգի Մեսրոպ Սրբազանի տարիներու վաստակեալ առաքելութիւնը մեծապէս արժեւորուեցաւ Կոստանդնուպոլսոյ Հայոց Պատրիարքութեան հոգեւոր խնամքի ներքեւ գտնուող հայորդիներուն կողմէ, որոնք որպէս արտայայտութիւն յարգանքի ու գնահատանքի՝ զինքը ընտրեցին Հայոց Պատրիարք։ Լուսահոգի Պատրիարքը կարեւոր ծառայութիւն իրականացուց, սպասաւորեց երբեմն դժուարին պայմաններու մէջ՝ ջանք ու եռանդ ներդնելով, որպէսզի ծաղկուն մնայ Հայոց Պատրիարքութիւնը, շէն ըլլան եկեղեցիները, նորոգ յառաջընթաց ապրի Պատրիարքութեան հայորդեաց ազգային-եկեղեցական կեանքը։․․․Վստահ ենք, թէ Պատրիարքութեան Մեր սիրեցեալ ժողովուրդի զաւակները, միասնաբար յաղթահարելով կորստեան ցաւը, ամուր պիտի պահեն իրենց միաբանութիւնը, սէրը, համերաշխութիւնը եւ ձեռնամուխ պիտի ըլլան մեր Սուրբ Եկեղեցւոյ նուիրապետական Աթոռի՝ Կոստանդնուպոլսոյ Հայոց Պատրիարքութեան պայծառութեան գործին, որպէսզի ան շարունակէ իր ծառայութիւնը հաւատաւոր Մեր ժողովուրդին։
Թող երկնի լուսեղէն հան-գըրւաններու մէջ խաղաղութեամբ հանգչի հոգելոյս Մեսրոպ Պատրիարքը, եւ Ամենագութն Աստուած Սուրբ Հոգւոյ մխիթարութեան բիւր շնորհներով սփոփէ բոլոր վշտացեալ սրտերը»։
Իսկ Արամ Ա․ Կաթողիկոս, իր պատգամին մէջ կը փոխանցէ, թէ․- «Մեսրոպ Պատրիարք ամէն բանէ առաջ հոգեւորական էր՝ բառին հարազատ ու ամբողջական իմաստով. հոգեւոր արժէքներով լիցքաւորուած եւ՝ մեր ժողովուրդի կեանքէն ներս այդ արժէքներու կենսագործման նուիրուած տիպար հոգեւորական մը։ Այդպէս եղաւ ու մնաց ան իր հոգեւոր սպասաւորութեան բոլոԲր տարիներուն ու բոլոԲր հանգամանքներուն մէջ։ Հոգելոյս Պատրիարքը ոչ միայն ծանօթ էր Աստուածաշունչին, մեր եկեղեցւոյ հոգեւոր գրականութեան եւ ընդհանրապէս քրիստոնեայ աշխարհի անցեալի պատմութեան ու ներկայի մարտահրաւէրներուն, այլ կը փորձէր զանոնք իր ծառայական կեանքին ճամբով բաժնել իր հօտին հետ։
Մեսրոպ Պատրիարք մտաւորական անձ մըն էր, ոԲչ միայն իր ստացած համալսարանական բարձր ուսումով, այլ նաեւ միշտ մնալով շրջապատուած գիրքերով, նոր հրատարակութիւններու նախաձեռնելով եւ ինքզինք բանալով հոգեմտաւոր լայն հորիզոններու։
Հայ եկեղեցւոյ ամբողջականութեան ու ներքին միութեան ամրապնդման յանձնառու հոգեւորական էր Մեսրոպ Պատրիարքը։ Նուիրապետական Աթոռներու միջեւ սերտ գործակցութեան ջերմ ջատագով էր. միաժամանակ, խորապէս նախանձախնդիր՝ Կոստանդնուպոլսոյ Հայոց Պատրիարքութեան ներքին իւրայատուկ դրուածքին եւ հայ եկեղեցւոյ կեանքէն ներս անոր ինքնուրոյն դերակատարութեան ամուր պահպանման։
Մեսրոպ Պատրիարք ամրօրէն կառչած էր իր հոգեւոր խնամքին յանձնուած հօտի առողջ ու անվտանգ պահպանման, ամէԲն իմաստով։ Միաժամանակ, գիտէր հաւասարակշռուած ու ճկուն մօտեցումներ որդեգրել իր շրջապատին նկատմամբ՝ միշտ մնալով հաւատարմօրէն կապուած իր ժողովուրդի իրաւունքներուն ու Պատրիարքութեան անկախութեան անվթար պահպանման»։

Be the first to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.


*