ՀԱՅԱՍՏԱՆ-ԱՐՑԱԽ-ՍՓԻՒՌՔ ԱՌԱՆՑՔԻՆ ԱՆՍԱՍԱՆՈՒԹԻՒՆԸ ՄԻԱԿ ԵՐԱՇԽԻՔՆ Է՝ ԱՐՑԱԽԻ ՏԱԳՆԱՊԻՆ ԱՐԴԱՐ ԼՈՒԾՄԱՆ

Ա.Ա.

Միացեալ Նահանգներու նախագահի ազգային հարցերով խորհրդական Ճոն Պոլթընի Հարաւային Կովկասեան շրջապտոյտէն ետք՝ Արցախի տագնապին կապակցաբար կեցուածքներու, ակնկալութիւններու եւ նախատեսութիւններու սակարանը դարձեալ բաւական ուշագրաւ աշխուժացում մը կ՛ապրի՝ ոչ անպայման բարենպաստ մթնոլորտի մը մէջ, որ ինքնին կը յուշէ Ատրպէյճանի ռազմաշունչ հռետորաբանութեան հիմքերուն հանգչած բոլորին ծանօթ տրամաբանութեան անժամանցելիութիւնը՝ Պաքուի իշխանութիւններուն համար։
Արցախի տագնապին լուծման գծով Մատրիտեան սկզբունքներուն մերժումը՝ Ստեփանակերտի իշխանութիւններուն կողմէ, ինչ կը վերաբերի «Հող՝ խաղաղութեան դիմաց», համահայկական ընդհանուր քաղաքականութեան մը ծիրին մէջ կը գտնուի եւ ճիշդ է, որ այդպէս ալ ընկալուի։Ասոր դիմաց՝ վերջին օրերուն Ատրպէյճանական որոշ կեցուածքներ եւ խուսանաւումներ առաւել կ՛իմաստաւորեն Ստեփանակերտի քաղաքական ուղեգիծին ճշգրտութիւնը։
Նախ՝ Աղտամի շրջանէն կատարուած Ատրպէյճանի նախագահ Իլհամ Ալիեւի յայտարարութիւնը վերյիշեցում մը եղաւ Պաքուի վարած քաղաքականութեան, թէ այն պարագային, երբ հայկական կողմը խաղաղ բանակցութիւններու ճամբով «Ատրպէյճանական տարածքներէն» չքաշէ իր ուժերը, ապա Ատրպէյճան պատրաստ է որեւէ տարբերակի։Այսինքն՝ պատերազմի։Աղտամի շրջանէն Ալիեւի այս յայտարարութենէն երկու օր առաջ՝ Հայաստանի վարչապետի պաշտօնակատար Նիկոլ Փաշինեան այցելեց սահմանագիծ՝ Արցախի տագնապին նկատմամբ Երեւանի իշխանութիւններուն որոշակի քաղաքականութեան մը իբրեւ գործնական արտայայտութիւն, թէ Արցախցիներուն եւ Արցախի հանրապետութեան ապահովութիւնն ու կայունութիւնը մնայուն ուշադրութեան առարկայ են Հայաստանի պետութեան համար։Եւ ասիկա այնպիսի պահու մը, երբ յստակ է, որ Ատրպէյճանի նախագահը տակաւին չէ ըմբռնած, ինչպէս բնութագրեց Հայ Դատի եւ Քաղաքական Հարցերու գրասենեակի պատասխանատու, Հ․Յ․Դ․ Բիւրոյի անդամ Կիրօ Մանոյեան, թէ Արցախի տագնապին նկատմամբ Հայաստանի Նախկին եւ ներկայ իշխանութիւններուն կեցուածքներուն միջեւ շատ տարբերութիւն չկայ։
Յամենայնդէպս, Ստեփանակերտի եւ Պաքուի կեցուածքներուն միջեւ յստակ տարբերութեան գործտնթացին վրայ կատարուած լաւատեսական այն բոլոր յայտարարութիւնները ոչինչ կը նշանակեն, որովհետեւ խնդրին էութիւնը կը կայանայ այդ տարբերութեան շեշտադրմամբ՝ ապագայի զարգացումներուն կապուած մտահոգութիւններու եւ պատկերացումներու։Անոնց առաջինը Արցախի ժողովուրդին ինքնորոշման իրաւունքի խնդիրն է, որ հիմքն է տագնապին խաղաղ լուծման ուղիներու որոնման ճիգերուն։Որեւէ այլ հիմք չի կրնար տագնապին լուծման հոլովոյթը իր ճիշդ հունին մէջ դնել, հետեւաբար պիտի բախի համայն հայութեան մերժման։Երկրորդը կը վերաբերի Երեւան- Ստեփանակերտ- Սփիւռք ամբողջական համակարգման, որ կրնայ ապահովել Արցախի տագնապին բարւօք լուծում մը գտնելու ճիգերուն արդիւնաւէտութիւնը, եթէ ազգային միասնականութիւնը չխարխլի։
Այս երկու ծիրերը չափազանց կարեւոր են, որպէսզի միջազգային միջնորդութիւնը հակակշիռի տակ պահուի, որովհետեւ գաղտնիք մը չէ, որ Արցախի տագնապին լուծման միտող փորձերը կ՛առաջնորդուին, ոչ թէ արդար իրաւունքի ապահովման մօտեցումներով, այլ՝ տնտեսաքաղաքական հաշիւներով, ծրագրերով եւ շահերով,ուր նաեւ գաղտնիք մը չէ Ատրպէյճանի առաւելները։
Անկախ քաղաքականութենէն, նաեւ հաշուի պէտք է առնուի վերջերս Ատրպէյճանի իշխանութիւններուն կողմէ կիրարկուող «Լաւ Մարդ» երեւելու մարտավարութիւնը, որուն մէկ արտայայտութիւնն է «Բոլոր գերիները բոլոր գերիներուն դիմաց» փոխանակելու Պաքուի իշխանութիւններուն քարոզչութիւնը, որ ուրիշ բան չէ, եթէ ոչ միջազգային միջնորդներուն եւ ընտանիքին աչքին փոշի ցանելու փորձ մը, թէ Ատրպէյճան պատրաստ է փոխանակման,բայց գնդակը հայկական կողմին դաշտին մէջ կը գտնուի։
Հոս պէտք է արձանագրել կարեւոր կէտ մը, որ կը վերաբերի Հայաստան- Արցախ միացեալ ուղեգիծին։Թէ՛ Երեւան,եւ թէ՛ Ստեփանակերտ յստակացուցին, թէ ոչ մէկ պարագայի պատերազմական ոճիրներ գործած ոճրագործը կարելի է համեմատութեան մէջ դնել սովորական քաղաքացիի հետ՝ անոնց միջեւ փոխանակում մը առաջարկելով։Հայկական կողմին մօտ գտնուող երեք Ատրպէյճանցիները՝ Շահպազ Կուլիեւ, Տիլհամ Ասկերով եւ էլնուր Հիւսէյնզատէ, հետախուզական նպատակներով սահմանը հատած, ոճիրներ գործած, լրտեսութիւն կատարած զինուորներ են։Երեքին յանցանքները ապացուցուած են։Իսկ երեք հայորդիները՝ Արսէն Պաղտասարեան, կարէն Ղազարեան եւ Զաւէն Կարապետեան, կը գտնուին թափանցման եւ պատերազմական յանցագործութիւններ կատարելու Ատրպէյճանական մեղադրանքներու տակ, որոնք կտրականապէս կը հերքուին Երեւանի եւ Ստեփանակերտի կողմէ։
Նման բաւական բարդ կացութեան մը մէջ՝ առաւել զգօնութեան եւ խոհեմութեան կարիքը կայ ուրեմն մանաւանդ անոնց համար, որոնք խաղաղասիրական կեղծ օրակարգի մը խաբկանքը ապրելով, կը փորձեն ներկայացնել Ատրպէյճանը իբրեւ խաղաղութեան կողմնակից մը։Ասիկա ունի իր անկանխատեսելի ծանր հետեւանքները, որոնք ի յայտ գալէ առաջ իսկ պէտք է վնասազերծուին։

Be the first to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.


*