Վարչապետ Փաշինեանի Այցը Վրաստան…Ուղերձներ եւ Սպասելիքներ..


Վահէ Սարգսեան
Մեսրոպեան Ուղղագրութեան Վերածեց՝ Յարութիւն Մըսրլեան
Յունիս 2, 2018

ՀՀ նորընտիր վարչապետ Ն. Փաշինեանը Մայիսի 30-31-ին իր առաջին պաշտօնական այցը կատարեց Վրաստան: Այցի երկրորդ օրը վարչապետը այցելեց նաեւ հայաբնակ Ջաւախք, ինչն աննախադէպ էր վերջին տասնամեակների համար, եթէ հաշուի առնենք, որ Ն. Փաշինեանը համարւում է պետութեան առաջին դէմքը: Իսկ Հ,Հ, առաջին դէմքը, յանձինս նախագահ Լ. Տէր Պետրոսեանի, վերջին անգամ Ջաւախք (ք. Ախալքալաք) էր այցելել ուղիղ 22 տարի առաջ ճիշտ այս օրերին՝ հեռաւոր 1996 թ. Յունիսի սկիզբին:
Այդուհանդերձ, ՀՀ ղեկավարների 22-ամեայ ընդմիջմամբ տեղի ունեցած սոյն այցերը Ջաւախք ունեցել են տարբեր շարժառիթներ: 1990-ական թթ.կէսերին Ջաւախք գործուղուած բազմաթիւ վրացի դիտորդների զեկուցագրերում նշւում էր այն մասին, որ Թբիլիսիի (Թիֆլիսի – ՅՄ ) իրաւասութիւնները փաստացի չիէն տարածւում Ջաւախքի վրայ: Ահա սա էր գլխաւոր հիմնախնդիրը, որի այս կամ այն ձեւով լուծման գործում տուեալ շրջանում շատ մեծ էր պաշտօնական Երեւանի դերակատարութիւնը, իսկ նախագահ Լ. Տէր Պետրոսեանը կարող էր խաղալ «հաշտարարի» դեր:
Եւ այս հիմնախնդրի՝ յօգուտ Վրաստանի լուծման գործում Էդ. Շեւարդնաձէի կողմից մեծապէս կարեւորուեց ՀՀ-ի հետ կայուն յարաբերութիւններ հաստատումը: Էդ. Շեւարդնաձէի ուղեկցութեամբ Լ. Տէր Պետրոսեանի՝ Ախալքալաք կատարած այցը խորապէս պայմանաւորուած էր նաեւ ՀՀ-ում շուտով (Սեպտեմբեր 22) տեղի ունենալիք նախագահական ընտրութիւններով, եւ Լ. Տէր Պետրոսեանը, քաջ գիտակցելով ՀՀ-ում հարիւր հազարաւոր ջաւախահայութեան դիրքորորոշման կարեւորութիւնն իր յաղթանակի գործում, ձգտեց դրական կարծիք ձեւաւորել իր անձի հանդէպ հենց Ջաւախքից: Նա անգամ չի թաքցրել այդ մասին եւ Ախալքալաքում կատակով նշել է, որ իր նախընտրական քարոզչութեան մեկնարկը տրուեց Ջաւախքից:
22 տարի անց ՀՀ նոր ղեկավարի Ջաւախք այցի հանգամանքներն իրապէս տարբեր են: Այստեղ խօսք չի կարող լինել առաջիկայում սպասուող ընտրութիւններին Հ,Հ, Վարչապետի՝ ջաւախահայութեանն իր կողմը գրաւելու ցանկութեան մասին, առաւել եւս, որ այդ ընտրութիւնների տարեթիւն ու ձեւաչափը դեռ խիստ անորոշ են: Դատելով Ն. Փաշինեանի Ջաւախքի բնակավայրերում հնչեցրած մտքերից՝ հարկ է նշել, որ վարչապետը յայտարարեց միջպետական յարաբերութիւնների նոր որակի ստեղծման մասին, որն իր դրական հետքն է թողնելու նաեւ Ջաւախքում: Փաշինեանը նաեւ հանդէս եկաւ ջաւախահայութեանն ուղղուած շնորհակալանքի եւ երախտագիտութեան ուղերձներով, որոնցում արժեւորեց ջաւախահայութեան մասնակցութիւնը Ապրիլ-Մայիսեան համաժողովրդական շարժմանը:
Վերջին շրջանում բարձրաստիճան փոխայցերի ժամանակ երկու երկրների տարբեր գերատեսչութիւնների միջեւ միջպետական պայմանագրեր հազուադէպ են կնքուել կամ ընդհանրապէս չեն կնքուել: Երեւի թէ իմաստ էլ չկար կնքելու նոր պայմանագրեր: ՀՀ-Վրաստան միջպետական յարաբերութիւնների նախորդ շրջանի վերլուծութիւնը ցոյց է տուել, որ հարցերն աւելի շատ կարգաւորուել են անձնական շփումների միջոցով, իսկ կնքուած շատ պայմանագրեր երբեք չեն գործել՝ հանդիսանալով սոսկ արարողակարգային զարդ:
ՀՀ վարչապետ Ն. Փաշինեանի այցը եւս այս մասով աչքի չընկաւ. այն աւելի շատ ճանաչողական բնոյթի էր: Ն. Փաշինեանի այցի պարագայում միջպետական պայմանագրերի կնքման բացակայութիւնն ինքնին հասկանալի է, քանի որ ՀՀ նոր իշխանութիւնները ՀՀ-ում ստեղծուած բոլորովին նոր իրողութիւններին համահունչ կերպով ձգտեցին նոր ազդակներով եւ ուղերձներով հանդէս գալ վրացական իշխանութիւնների առջեւ՝ դրանով նոր հողի վրայ տեղափոխելով միջպետական յարաբերութիւնները:
Նախորդ հրապարակումներում փաստել էինք, որ Փաշինեանի կառավարութիւնը, ի տարբերութիւն նախորդի, բոլորովին այլ ընկալումներ ունի վրացական իշխանութիւնների մօտ, որը կուտակուած բազմաթիւ հիմնահարցերի լուծման յոյսեր է ներշնչում: Այս մեր համոզումը փաստուեց այցի ընթացքում Վրաստանի ղեկավարութեան կողմից հնչեցուած մտքերով, երբ ե՛ւ վարչապետ Կվիրիկաշվիլու, ե՛ւ նախագահ Մարգվելաշվիլու կողմից յատուկ շեշտուեցին Փաշինեանի՝ ժողովրդական լայն հեղինակութիւն վայելելու եւ ժողովրդավար գործիչ լինելու հանգամանքը:
Ենթադրելի է, որ բարձրաստիճան հանդիպումներուն քննարկուել են նաեւ այնպիսի հարցեր (որքանով որ դրանք կը տեղաւորուէին առաջին ծանօթութեան շրջանակներում), որոնք չարտացոլուեցին պաշտօնական այցի հրապարակային մասում: Փոխարէնը ՀՀ վարչապետն իր հրապարակային ելոյթներում ունէր կոնկրետ (իրական – Յ.Մ.) ուղերձներ, որոնցից կարելի է եզրակացնել հետեւեալը.
1. ՀՀ- Վրաստան յարաբերութիւններում ստեղծուած ջերմ եւ անկեղծ մթնոլորտը պէտք է կապիտալիզացուի (օգտագործուի – Յ.Մ.) եւ կիրառուի միջպետական յարաբերութիւնների բոլոր ոլորտների վրայ,
2.Ինչպէս ՀՀ-ն, այնպէս էլ Վրաստանը պէտք է ապացուցեն, որ սեփական քայլերում չկան թիկունքային հարուածներ, չկան սադրիչ եւ թշնամական գործողութիւններ,
3.Մինչ այժմ գոյութիւն ունեցած կասկածանքի եւ անվստահութեան տարրերը պէտք է տեղի տան անկեղծ եւ կառուցողական քննարկումներին,
4.Պէտք է վերակազմաւորուեն այն բոլոր գործիքները, որոնք կարգաւորում են միջպետական յարաբերութիւնների մի շարք ոլորտներ: Այստեղ կարեւորուեց յատկապէս վերջին շրջանում անարդիւնաւէտ գործող, կամ գրեթէ չգործող, միջկառավարական տնտեսական եւ միջխորհրդարանական յանձնաժողովների գործունէութեան ինտենսիւ (լարուած – Յ.Մ.) վերսկսումը,
5.ՀՀ-ն ամեն կերպ աջակցելու է ջաւախահայութեան արժանապատիւ կեանքի կազմակերպմանը, եւ այստեղ այլ ենթատեքստ փնտռելը յարիր չէ առկայ բարեկամութեանը,
6.Վրաստանը պէտք է ջանքեր գործադրի, որպէսզի աշխարհասփիւռ ջաւախահայութեան շրջանում եւս սկսուի ներգաղթի գործընթաց, ինչպէս դա տեղի է ունենալու ՀՀ-ում, իսկ դրա համար Վրաստանի իշխնութիւնների աջակցութեամբ Ջաւախքում պէտք է ստեղծուեն հոգեւոր եւ տնտեսական լաւագոյն պայմաններ,
7.Ջաւախահայութիւնը պէտք է շարունակի ամուր կանգնել հայրենի հողի վրայ, նեցուկ կանգնի սեփական պետութեան՝ Վրաստանի հզօրացմանը, միաժամանակ իր թիկունքում զգալով յաղթանակած ՀՀ-ի գոյութիւնը:
Ն. Փաշինեանի գլխաւորած կառավարական այցը Վրաստան իսկական «ձնհալ» առաջացրեց հայաբնակ Ջաւախքում: Հանրութիւնը տեսաւ, որ քաղաքական կամքի առկայութեան դէպքում ՀՀ առաջին դէմքը կարող է իր տիկնոջ ու բարձրաստիճան այլ անձանց հետ շրջել Ջաւախի հեռաւոր գիւղերով, ջերմ խօսքերով ողջունել հայրենակիցներին, լուսանկարուել, համբուրել փոքրիկներին եւ այլն:
Այդ նոյն կամքի առկայութեան դէպքում ՀՀ բարձրաստիճան գործիչները՝ նախարարներ եւ այլք, կարող են շրջել Ախալքալաքի փողոցներով, ճաշել հասարակ սրճարանում, հանդիպել կրթամշակութային կենտրոններ, հոգատար ձեռքերով փաղաքշել սաներին, լուսանկարուել, ծանօթանալ խնդիրներին ոչ թէ պաշտօնական զեկուցագրերից, այլ կենդանի շփումներով:
Բազմաթիւ խնդիրների պայմաններում ապրող ջաւախահայութեան համար, կարծում ենք, ոչ պակաս կարեւոր են այսպիսի այցերը: Միւս կողմից՝ վրացական իշխանութիւնները, տեսնելով այս ամենը, պէտք է արմատապէս վերացնեն այն կասկածանքի եւ անվստահութեան մթնոլորտը, որն առկայ է հայութեան հանդէպ՝ ընդհանրապէս, իսկ Ջաւախքում՝ մասնաւորապէս:
Վրաստանի իշխանութիւնները, կարծում ենք, այսպիսի այցերով եւ շփումներով պարտաւոր են համոզուել, որ ՀՀ ղեկավարը, նախարարը կամ պաշտօնեան ոչ թէ «վտանգաւոր», «անջատողական» կամ «ռուսական» յորջորջուող հրահրիչ է, որին պէտք է հետեւել, անյապաղ մեկուսացնել եւ ամեն կերպ բացառել հանրութեան հետ վերջինիս շփումները, այլ սովորական մարդ է, հարեւան, բարեկամ, քրիստոնեայ, իսկ Ջաւախքում կամ Վրաստանի մայրաքաղաքում ապրող հայութեան շրջանում վերջինիս ունեցած հետաքրքրութիւնները բացառապէս հումանիտար (հասարակագիտական –Յ.Մ.) են եւ չեն հետապնդում յետին նպատակներ:

Յունիս 1, 2018

Բարի գալուստ Ջավախք

Be the first to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.


*