ՓԱՌԱՒՈՐ ՈՒ ՏՊԱՒՈՐԻՉ ՀԱՆԴԻՍՈՒԹԻՒՆ՝ ՔԱՐԷՆ ԵՓՓԷ ԱԶԳ. ՃԵՄԱՐԱՆԻ 70-ԱՄԵԱԿԻՆ ԱՌԻԹՈՎ

ԼԵՒՈՆ ՇԱՌՈՅԵԱՆ

Տարիները որքա՜ն արագ սահեր են։
Դեռ երէկ էր կարծէք, երբ Ճեմարանի շրջափակին մէջ, հազարաւոր հայորդիներու ներկայութեան կը տօնախմբուէր մեր այս սիրելի կրթօճախին 50-ամեակը (1997)։ Լոյս կ՚ընծայուէր նաեւ դպրոցին պատկառելի Յուշամատեանը, հոն ամփոփելով այն բոլոր թանկագին տեղեկութիւններն ու պատմական լուսանկարները, որոնք կը գծէին հալէպահայութեան կրթական կեանքին կարեւոր մէկ երեսը։
Այդ թուականէն անցեր են ահաւասիկ քսան տարիներ եւս։ Ու այդ քսան տարիներուն հինգը՝ պատերազմի թոհուբոհին մէջ։ Ամէն ինչ տակնուվրայ ընող ու գլխիվայր շրջող անգութ պատերազմ մը, որ իր հիմերէն պիտի սարսէր մեր գաղութը։ Նոր Գիւղ թաղամասը պիտի հայաթափուէր, հայապատկան բնակարաններ, գործատեղիներ ու դպրոցներ պիտի փակուէին անվերադարձօրէն…։
Բարեբախտաբար, ինքզինք ոտքի պիտի պահէր Քարէն Եփփէ ազգային ճեմարանը։
Օրեր առաջ, 70-ամեակի հանդիսութիւնը անոր լաւագոյն ապացոյցն էր։ Եւ ինչպէս պիտի շեշտէր առաջնորդ Շահան Սրբազան իր հուսկ բանքին մէջ, եօթանասունամեակի այս ձեռնարկը յանձնառութեան եւ ուխտի վերանորոգութեան մեկնարկ մըն էր։
Արդարեւ, Շաբաթ, 23 Դեկտեմբերի երեկոյեան, Հալէպի «Գէորգ Եսայեան» հանդիսասրահը դա՛րձեալ կը յորդէր բազմութեամբ։ Ու անոնք որոնք ներկայ եղան 70-ամեակի այս շատ որակաւոր հանդէսին, անպայման անմոռանալի պահ մը ապրած եղան։ Որովհետեւ, Ճեմարանի Խնամակալութեան կողմէ կազմակերպուած այս ձեռնարկը այնքա՜ն խնամեալ ու տպաւորիչ յայտագիր մը ունէր, այնքա՜ն հայաշունչ էր ու անթերի, այնքա՜ն առինքնող ու գօտեպնդիչ, որ ուղղակի շշմեցուց մեզ։ Կը համարձակինք ըսել, թէ երկար ատենէ ի վեր՝ ա՛յս որակի հանդիսութեան մը ներկայ չէինք եղած։ Հայերէն լեզուն, ամբողջ ձեռնարկի ընթացքին, շարունակ մնաց իր գագաթային բարձունքին վրայ՝ թէ՛ բանաւոր ելոյթներու եւ թէ՛ գեղարուեստական յայտագրին ընդմէջէն։ Ու կարծէք գաղտնի պատգամ մը կը տրուէր այս բոլորով.- Հալէպէն դուրս՝ Հայ Սփիւռքի ՈՉ ՄԷԿ ԱՆԿԻՒՆԻՆ ՄԷՋ կարելի էր այսպիսի որակեալ, տոհմաշունչ ու հայաբարբառ ձեռնարկ սարքել։ Հալէպը կը շարունակէր մնալ Ծառուկեանի բնորոշած «երազային» քաղաքը…
Այս ձեռնարկը, ամէն բանէ առաջ, երախտիք մըն էր դանիացի Քարէն Եփփէի յիշատակին հանդէպ։ Քարէն Եփփէն կը տիրապետէր բեմին՝ իր խոշոր լուսանկարով, իր կողքին ունենալով դպրոցի միւս գլխաւոր հիմնադիրները՝ Զարեհ վեհափառն ու Հրաչ Փափազեանը։
Ամբողջ յայտագիրը ի գործ դրուեցաւ բացառաբար ճեմարանաւարտներու մասնակցութեամբ։ Եւ այս երեւոյթը նշանակալից էր։
Քրիստ Խրոյեան, որ հանդիսավարի դերն ստանձնած էր վարժ ու շատ համակրելի շարժումներով, նախ հրաւիրեց Խնամակալութեան երկու ներկայացուցիչներ՝ իրաւաբան Շիրազ Սիսեռեանը (արաբերէն) ու Վերա Գաբրիէլեան-Գէորգեանը (հայերէն), բացատրելու ձեռնարկին միտք բանին։ Յետոյ ընթացք տրուեցաւ յայտագրին՝ մերթ բանաւոր ելոյթներով, մերթ գեղարուեստական սիրուն մատուցումներով։
Ճեմարանի զոյգ տնօրէնները՝ պր. Յակոբ Քիլէճեան ու պր. Վահէ Ղազարեան իրենց սրտի խօսքը արտասանեցին անջատաբար։ Անոնք շեշտեցին, թէ Ճեմարանը անցնող եօթը տասնամեակներուն դիմագիծ տուաւ ամբողջ Սուրիահայութեան ու շարունակեց կատարել վահանի դեր մը՝ Սփիւռքը կրծող ուծացումի վտանգներուն դիմաց։
Ռիթա Կաղեան-Տիքպիքեան, որ փորձառու ասմունքող մըն է, երկարաշունչ ու խորիմաստ հատուածներ արտասանեց Շաւարշ Նարդունիէն ու բանաստեղծ Ժագ Յակոբեանէն՝ սքանչելիօրէն փառաւորելով հայ լեզուն ու շատ թովիչ բառերով վեր առնելով Հայուն անընկճելի կամքը, անկասելի գոյերթը։ Երիտասարդ ուժեղ ձայն մը՝ Արամ Խաչատուրեան (անուանի երգահանին անուանակից) եւ ջութակահար մը՝ Լիլա Սահակեան, դաշնակահար Ռուզան Պարսումեանի հետ միասին մթնոլորտ ու երանգ շահեցուցին ձեռնարկին։
Հաճոյքով ու վերացումով ունկընդրեցինք նաեւ օրդ. Մարիա Գաբրիէլեանի տպաւորիչ բանախօսութիւնը։ Մարիան, որ հայերէնաւանդ ուսուցչուհի է Ճեմարանի երդիքին տակ, կրցած էր իր ելոյթին մէջ դնել այն անհրաժեշտ բոլոր տարրերը, որոնք բեմական խօսքը կը դարձնեն անմիջական ու գրաւիչ եւ յստակ պատգամներ կ՚ուղարկեն հանդիսատեսին։ Բանախօսուհին, գրեթէ անգիր, գծեց պատկերը Ճեմարանի անցնող եօթը տասնամեակներուն, առանձին-առանձին հպելով իւրաքանչիւր տասնամեակի թուական ու բարոյական ձեռքբերումներուն։ Ան ափսոսանք յայտնեց, որ Հալէպի պատերազմը նօսրացուց հայ աշակերտութեան թիւը (Ճեմարանը ներկայիս ունի լոկ 360 աշակերտ), բայց միւս կողմէ՝ գոհունակութեամբ անդրադարձաւ դպրոցէն ներս տիրապետող հայախօս մթնոլորտին ու շեշտեց որ կորիզը կանգուն է ու առողջ։
Յայտագրին եզրափակիչ փուլին՝ բեմը գրաւեցին երեսունէ աւելի ճեմարանական պարման-պարմանուհիներ, որոնք կը ներկայացնէին դպրոցին երգչախումբը, եւ որոնք իրենց խմբավարուհիին՝ Գայիանէ Սիմոնեան-Տէրեանի մականին ներքեւ երգեցին Ճեմարանի 70-ամեակին ձօնուած խմբերգ մը։
Այս խանդավառ ելոյթէն ետք է որ բեմ հրաւիրուեցաւ Շահան սրբազան, որ տակաւին նոր վերադարձեր էր Միացեալ Նահանգներէն, եւ որ նմանապէս արտայայտուեցաւ խանդավառիչ բառերով։ Սրբազան Հայրը նկատել տուաւ որ Ճեմարանը երախտագիտութեան կենդանի յուշարձան մըն է, զոր հալէպահայութիւնը կանգնեցուց 1947-ին՝ իր սէրը արտայայտելու համար հանդէպ Սուրիոյ, արաբ ասպնջական ժողովուրդին եւ բարերարուհի Քարէն Եփփէին։ Անիկա վերապրեցուց մեր մէջ Հայաստանն ու հայութիւնը։ Եւ այստեղ, Շահան սրբազան մասնաւորաբար յիշատակեց ողբացեալ Մկրտիչ Մկրտիչեանի անունը ու դիտել տուաւ որ Ճեմարանի հայերէնաւանդ երկարամեայ երբեմնի այս ուսուցիչը խորհրդանիշ մըն էր ինքնին նուիրումի եւ հայակերտումի։
Խորապէս տպաւորիչ այս հանդիսութիւնը վերջ գտաւ երգչախումբին հնչեցուցած Ճեմարանի քայլերգով։ Բայց կարեւորն այն էր, որ ամբողջ ձեռնարկը, իր բոլոր մանրամասնութիւններով, որակի ու տաքուկ ապրումներու եզակի խառնուրդ մըն էր, ու մենք այդ քաղցր տպաւորութիւնը դեռ երկա՜ր շաբաթներ պիտի պտըտցնենք մեր հետ…։

Be the first to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.


*