Hairenik Weekly Newspaper

ՀԱՅԵՐԸ ՔՈՆԷՅԹՐԱՅԻ ՊԱՏՄՈՒԹԵԱՆ ՄԷՋ

Քոնէյթրա քաղաքի համայնապատկեր

ԱՒՕ ԳԱԹՐՃԵԱՆ

Ալ-Քոնէյթրա (արաբ.՝ القنيطرة‎‎), լքուած քաղաք Սուրիոյ հարաւային շրջանը, կը գտնուի Մ.Ա.Կ.-ի հսկողութեան ներքեւ:
1967 թուականին Վեցօրեայ պատերազմի ընթացքին քաղաքը գրաւած են Իսրայէլական զինուած ուժերը: 1973 թուականին Ահեղ դատաստանի պատերազմի ժամանակ սուրիական զինուած ուժերը կրկին հսկողութիւն հաստատած են քաղաքին մէջ: Այդ ժամանակ Քոնէյթրայի մէջ կեդրոնացած էր Սուրիոյ զինուած ուժերու գրեթէ կէսը: Նոյն թուականին Սեպտեմբեր 21 թուականին քաղաքը ռմբակոծուած է Իսրայէլի օդուժի կողմէ, որմէ ետք յաջորդած է Իսրայէլի ներխուժումը քաղաք եւ բնակավայրի ամբողջական ոչնչացում: Պատերազմի աւարտէն ետք, 1974 թուականի Մայիսին Միացեալ Նահանգներու նախաձեռնութեամբ Իսրայէլի եւ Սուրիոյ միջեւ կնքուած է համաձայնագիր՝ համաձայն, որ Իսրայէլի կողմէ գրաւուած տարածքը պէտք է դառնայ չէզոք գօտի երկու երկիրներու միջեւ եւ կը գտնուի Մ.Ա.Կ.-ի զինուած ուժերու հսկողութեան տակ:


Ամայի Քոնէյթրան

Մինչեւ 1973 թուականը Քոնէյթրայի մէջ կը բնակէր 17000 մարդ:
Քոնէյթրան վերադարձուած է Սուրիոյ «Սուրիոյ եւ Իսրայէլի միջեւ բաժանարար գօտի» յայտնի համաձայնագրի շրջանակներուն Մայիս 31, 1974 թուականին:
Մ.Ա.Կ.-ի այն ժամանակուան գլխաւոր քարտուղար Նիլս Կէօրան Հուսինկը Քոնէյթրա այցելելէ յետոյ յայտարարած էր, որ քաղաքը ամբողջութեամբ թալանուած եւ ոչնչացուած է:
Միացեալ Նահանգներու փախստականներու եւ գաղթականներու հարցերով յանձնաժաղովը յայտարարած էր, որ Իսրայէլի գրաւումէն յետոյ իսրայէլցիները քաղաքը պուլտոզերներով աւերած են:
1974 թուականէն Քոնէյթրա կը գտնուի Մ.Ա.Կ.-ի խաղաղապահ առաքելութիւն իրականացնող զինուած ուժերու հսկողութեան ներքեւ: Քաղաքը եւ հարակից տարածքները կը համարուին բարձր ռիսկային գօտի ականներու առկայութեան պատճառով:
Անվարան պէտք է ըսել, որ Քոնէյթրա ուղակի բացօդեայ պատերազմական թանգարան մըն է:

Մեր ուսումնասիրութիւններու եւ անդուլ հետազօտական աշխատանքներու իբրեւ արդիւնք կը հաստատենք, որ Քոնէյթրայի մէջ գոյութիւն ունեցած են հայեր, յար եւ նման դրաձի Տարաայի եւ Սուէյտայի՝ Հայոց ցեղասպանութեան ժամանակաշրջանին, սակայն ոչ շատ թիւով: Իսրայէլի յարձակումէն ետք, Սուրիա-Իսրայէլ պատերազմի պատճառով շատեր, անոնց մէջ բնականաբար նաեւ հայեր, լքեցին քաղաքը եւ հեռացան:

Քոնէյթրան բռնագրաւումէն առաջ

Իսկ վերջին շրջանին հոն կար քանի մը հայ ընտանիք, անոնցմէ են Սրատուրեանները, Ադամեանները եւ ուրիշներ: Տարիներ առաջ արդէն Ադամեանները վերջնականապէս հեռացած են քաղաքէն: Իսկ Սրատուրեանները տակաւին կը բնակին Քոնէյթրա:

1930ական թուականներուն Քոնէյթրան

Նշենք, որ երկրաչափ Գրիգոր Յակոբ Սրատուրեան Քոնէյթրայի մէջ ստանձնած է տեղահանուածներու հարցերու բաժնի տնօրէնութիւնը: Ան անդամ է Պաաս կուսակցութեան Քոնէյթրա նահանգի Կոմիտէութեան: Սրատուրեան մեծ վարկ կը վայելէ տեղացիներու կողմէ իր հաւատարմութեան եւ պարկէշտութեան համար:
2011 թուականին ծայր առած սուրիական պատերազմը սկիզբ առաւ Քոնէյթրայի անմիջապէս դրացի Տարաայէն եւ ծաւալեցաւ ամբողջ երկրի չորս կողմը:
Քոնէյթրա քաղաքը քանի մը անգամ անցած է իսլամական պետութեան խմբաւորման ահաբեկիչներու ձեռքը:
Քաղաքը այժմ իր բնականոն ընթացքը կը շարունակէ, թէեւ մերթ ընդ մերթ նահանգը Իսրայէլեան ռազմական օդանաւերու ռմբակոծումներու թիրախ կը դառնայ: