ՎԵՐ­ԼՈՒ­ԾԱ­ԿԱՆ ԵՐԿ­ԽՕ­ՍՈՒ­ԹԵԱՆ ՄԸ ԱՌ­ԹԻՒ

p7  agopՅարութիւն Մըսրլեան

Ապրիլ 17, 2013

Ուր­բաթ, Ապ­րիլ 7,  2013-ին, հե­տաքրք­րա­կան գրա­կան երե­կոյ մը տե­ղի ու­նե­ցաւ նուիր­ուած Յա­կոբ Խա­չիկ­եա­նի վեր­ջերս հրա­տա­րա­կած երեք գոր­ծե­րուն: Հե­ղի­նա­կը Մոն­րէ­ա­լէն եկած էր Նիւ Ճըր­զի ներ­կայ գտնուե­լու եւ մաս­նակ­ցե­լու այս ձեռ­նար­կին: Նիւ Ճըրզիի Հայ­կա­կան ձայ­նաս­փիւ­ռի տնօ­րէն Վար­դան Ապ­տօն վա­րեց եւ հա­մադ­րեց երե­կո­յի յայ­տա­գի­րը:

Ձեռ­նար­կը կազ­մա­կերպ­ուած էր­Կոս­տանդ­նա­պոլ­սոյ Հայ Օգ­նու­թեան Միու­թեան, Սուրբ Ղե­ւոնդ­եանց Եկե­ղեց­ւոյ մշա­կու­թա­յին յանձ­նա­խում­բին եւ Նիւ Ճըրզիի ու Նիւ Եոր­քի յա­րա­կից այլ միու­թիւն­նե­րու եւ կազ­մա­կեր­պու­թիւն­նե­րու կող­մէ: Հա­րիւ­րէ աւե­լի գրա­սէր հան­դի­սա­կան­ներ որոշ­ուած ժա­մէն առաջ լեց­ուած էին Նիւ Ճըրզիի Ֆէր Լօն քա­ղա­քի Սուրբ Ղե­ւոնդ­եանց եկե­ղեց­ւոյ սրա­հին մէջ:

Ըն­դուն­ուած եւ սո­վո­րա­կան ձե­ւով չ՛ըն­թա­ցաւ ձեռ­նար­կին յայ­տագ­րի գոր­ծադ­րու­թիւնը: Որով­հե­տեւ,  յայ­տագ­րին վրայ չկար բա­նա­խօ­սի մը  անու­նը որ  հան­գա­մա­նօ­րէն վեր­լու­ծեր ու ներ­կա­յաց­ներ գիր­քե­րը հան­րու­թեան: Անոր փո­խա­րէն, նա­խա­պէս որոշ­ուած էր որ­դեգ­րել երկ­խօ­սու­թեան մե­թո­տով (հե­ղի­նակ Յա­կոբ Խա­չիկ­եա­նի եւ Վար­դան Ապ­տո­յի մի­ջեւ) եւ հարց ու պա­տաս­խա­նի ձե­ւով ներ­կա­յաց­նել գոր­ծե­րը: Ներ­կա­յաց­ուած գոր­ծերն էին “The Young Man in the Grey Suit-“ը, “Unmailed Letters-“ը եւ “My Ehnic Quest“-ը:

p7 book1  Ներ­կա­նե­րը հա­ճոյ­քով եւ հե­տաքրք­րու­թեամբ հե­տե­ւե­ցան գիրք վեր­լու­ծե­լու եւ ներ­կա­յաց­նե­լու այս տար­բեր մօ­տեց­ման: Սրա­հին բէ­մին առ­ջե­ւը զե­տեղ­ուած սե­ղա­նի մը շուր­ջը նստած, Յա­կոբ Խա­չիկ­եանն ու Վար­դան Ապ­տօն եր­կու բարձ­րա­խօ­սե­րով սկսան ար­տա­յայտ­ուիլ վե­րո­յիշ­եալ գիր­քե­րու մա­սին: Նախ` հե­ղի­նա­կը հա­կիրճ տե­ղե­կու­թիւն­ներ տուաւ ամեն մէկ գիր­քի իւ­րա­յատ­կու­թեան մա­սին: Որ­մէ յե­տոյ, Վար­դան Ապ­տօն սկսաւ զա­նա­զան եւ պրպտող հար­ցում­ներ տե­ղաց­նել գիր­քե­րուն մա­սին: Ահա այս­պէ՛ս,  վեր­լու­ծա­կան այս երկ­խօ­սակ­ցու­թիւնը ըն­թա­ցաւ գիր­քի մը մէկ նիւ­թէն միւ­սին ցատ­կե­լով. կամ` մէկ գիր­քի յա­տուկ նիւ­թէն միւս գիր­քին բո­լո­րո­վին տար­բեր նիւ­թին անց­նե­լով. եւ կամ` վի­պագ­րու­թեան ար­ուես­տի նիւ­թէն թարգ­մա­նա­կան գրա­կա­նու­թեան մա­սին խօ­սե­լով:p7 _Agop-Jack-Hacikyan_9896

Գրա­կան զա­նա­զան նիւ­թեր ընդգր­կող եւ քննող  հա­ճե­լի եւ մտեր­միկ մթնո­լորտ մը ստեղծ­ուած էր: Պէտք է ըսել, որ Վար­դան Ապ­տօն հմուտ կեր­պով կրցաւ բա­նալ ծալ­քերն ու կծիկ­նե­րը այս գիր­քե­րուն, հե­ղի­նա­կը անոնց բո­վան­դա­կու­թեան եւ կա­ռոյ­ցին մա­սին խօ­սեց­նել տա­լով: Ար­դա­րեւ, Յա­կոբ Խա­չիկ­եա­նը կար­ծես եկած էր իր հե­ղի­նա­կած գոր­ծե­րուն հե­րոս­նե­րը ան­ձամբ ծա­նօ­թաց­նե­լու հան­րու­թեան: Հե­րոս­ներ, որոնց մա­սին ան խօ­ե­ցաւ իր իւ­րա­յա­տուկ պեր­ճա­խօ­սու­թեամբ եւ կա­տա­խօ­սու­թեամբ:

Հե­ղի­նա­կին նա­խընտ­րու­թեամբ, գրա­կան այս երե­կո­յի վեր­լու­ծա­կան երկ­խօ­սու­թիւնը կա­տար­ուե­ցաւ անգ­լե­րէն լե­զուով: Բայց եր­կու խօ­սա­կից­ներն ալ, մաս­նա­ւո­րա­բար Յա­կոբ Խա­չիկ­եա­նը, իր տուած կարգ մը ման­րա­մաս­նու­թիւն­նե­րը կու տար հա­յե­րէն լե­զուով, կար­ծես իր խօս­քին ա՛լ աւե­լի համ ու հոտ աւելց­նե­լու հա­մար:

Մէջ ընդ մէջ, իբր նմոյշ, հեղ­նա­կին երեք գոր­ծե­րէն ըն­թեր­ցում­ներ կա­տար­ուե­ցան,  թէ՛ հա­տո­րին բո­վան­դա­կու­թեան, եւ թէ՛ գրո­ղին գրա­կան ոճին մա­սին ներ­կա­նե­րուն գա­ղա­փար մը տա­լու հա­մար:

Ար­ծարծ­ուե­ցան The Young Man in the Grey Suit  գոր­ծին (որը շա­րու­նա­կու­թիւնն է հե­ղի­նա­կին  Summer Without a Dawn գոր­ծին) զա­նա­զան ծալ­քերն ու մաս­նա­ւո­րա­բար անոր մէջ յայտ­նա­բե­րուող ան­սո­վոր երե­ւոյթ­նե­րը: Վէ­պի պատ­մու­թեան շղթան կը դրսե­ւո­րէ ազ­գա­յին, ըն­կե­րա­յին եւ հո­գե­բա­նա­կան կնճռոտ խնդիր մը: Խնդի­րը ա՛յս է: Հայ երի­տա­սարդ աղ­ջիկ մը, վէ­պին հե­րո­սու­հի­նե­րէն մին, կը հան­դի­պի, կը սի­րա­հար­ուի եւ սե­ռա­յին յա­րա­բե­րու­թիւն կ՛ու­նե­նայ թուրք երի­տա­սար­դի մը հետ Նիւ Եորք քա­ղա­քին մէջ… առանց գիտ­նա­լու որ ան իր խորթ եղ­բայրն է:

Ազ­գապղ­ծու­թեան այս փա­փուկ  հար­ցը երբ “Ինչ­պէ՞ս կա­րե­լի է նման բան մը…“-ի ձե­ւով կը հար­ցադր­ուէր, հան­դի­սա­կան­նե­րը լուռ ու մունջ կը սպա­սէ­ին հե­ղի­նա­կին այս­պէս կոչ­ուած “պա­տաս­խան“ին կամ “բա­ցատ­րու­թեան“: Յա­կոբ Խա­չիկ­եա­նը հա­ւա­նա­բար կ՛ակն­կա­լէր որ նման հար­ցում մը պի­տի յա­րու­ցան­ուի, եւ ան, յա­մե­նայն պա­ղա­րիւ­նու­թեամբ,  ժպի­տով մը սկսաւ խօ­սիլ իր ստեղ­ծած այդ հա­կա­դարձ տի­պա­րին  մա­սին: Ան յայտ­նեց, որ զա­նա­զան պրպտում­ներ կա­տա­րած է իր այս տի­պա­րի  մա­սին մին­ջեւ որ անոր դի­մա­գի­ծը վերջ­նա­կան  մարմ­նա­ցում ս­տա­ցած է իր մտքին մէջ: Հո­գե­բա­նի մը կար­ծիքն իսկ առած է անոր հա­ւա­նա­կա­նու­թեան մա­սին:

Յա­ճախ չենք լսեր գոր­ծի մը  հե­րոս­նե­րուն դի­մա­գի­ծի ու խառն­ուած­քի կազ­մա­ւոր­ման  գոր­ծար­կու­թեան մա­սին: Մաս­նա­ւո­րա­բար` գոր­ծին հե­ղի­նա­կէն: Բայց Յա­կոբ Խա­չիկ­եա­նը, այդ գի­շեր, քայլ մըն ալ ան­դին գնաց, եւ հան­դի­սա­կան­նե­րուն դառ­նա­լով հար­ցուց. “Վէ­պին ա՛յս զոյ­գը, հայ մը եւ թուրք մ՛ըլ­լա­լու փո­խա­րէն, եթէ  մին անգլ­ի­ա­ցի եւ միւ­սը գեր­մա­նա­ցի եղած ըլ­լար, դու՛ք` իբր ըն­թեր­ցող, նոյն­քա՛ն վրդո­ված պի­տի ըլ­լա­յի՞ք“…“

Բայց հար­ցը աւե­լի չխո­րա­ցած` Վար­դան Ապ­տօն “Փրո­ֆե­սոր Խա­չիկ­եան, կրնա՞մ ձեր Unmailed Letters գոր­ծին մա­սին  հար­ցում մը ընել…“ ըսե­լով մի­ջամ­տեց: Ներ­կա­նե­րը անդ­րա­դար­ձան,  որ ժա­մա­նա­կը հա­սա՛ծ էր  վի­պագ­րու­թեան ար­ուես­տի նիւ­թէն գրա­կա­նու­թեան ու­րիշ մէկ ճիւ­ղա­ւոր­ման անց­նե­լու:p7 book2

“Unmailed Letters“-ը հա­յե­րէ­նէ անգ­լե­րի­նի թարգ­ման­ուած գործ մըն է: Գիր­քին  հե­ղի­նա­կը Համ­բար­ձում Գալստ­եանն է, Ղա­րա­բաղ Կո­մի­տէի հիմ­նա­դիր ան­դամ­նե­րէն մին, որը Լե­ւոն Տէր Պետ­րոս­եա­նի նա­խա­գա­հու­թեան շրջա­նին, Երե­ւա­նի քա­ղա­քա­պետ ալ դար­ձաւ: Բայց կարճ ճա­մա­նա­կէ մը վերջ, ան  հրա­ժա­րե­ցաւ իր այդ պաշ­տօ­նէն: Եւ, 1994-ին` սպանն­ուե­ցաւ Երե­ւա­նի մէջ…: Պայ­ման­ներն ու ոճ­րա­գործ­նե­րը այս արա­րքին դեռ կը մնան  ան­յայտ…:

Ղա­րա­բաղ Կո­մի­տէի միւս ան­դամ­նե­րուն հետ վեց ամիս Համ­բար­ձում Գալստ­եա­նը բան­տարկ­ուած է Մոսկ­ուա­յի զնդան­նե­րէն մէ­կուն մէջ: “Unmailed Letters“-ը գրա­կան ժա­մա­նա­կագ­րու­թիւն մըն է: Իր ըն­թեր­ցող­նե­րուն եւ այս­պէս կոչ­ուած “ար­ժէ­քա­ւոր անձ­նա­ւո­րու­թիւն““նե­րու  ուղղ­ուած նա­մա­կագ­րու­թիւն մը` գրուած Ղա­րա­բա­ղի Շարժ­ման, իր բան­տար­կու­թեան եւ ասոնց հետ ան­մի­ջա­կան կապ ու­նե­ցող հար­ցե­րու  եւ ան­ցու­դար­ձե­րու մա­սին:

Յա­կոբ Խա­չիկ­եա­նը յայտ­նեց , որ այս գոր­ծը թէ­եւ թարգ­մա­նած է քսան տա­րի առաջ, բայց զա­նա­զան պատ­ճառ­նե­րով, գիր­քը հրա­տա­րա­կի­չին սե­ղա­նին վրայ մնա­ցած է այդ­քա՛ն եր­կար ժա­մա­նակ…: Սա­կայն այս տա­րի Ղա­րա­բա­ղի Շարժ­ման 25- ամ­եակն ըլ­լա­լով, ան որո­շած է, տար­բեր մի­ջոց­նե­րով,  հրա­տա­րա­կել եւ այդ Շարժ­ման նուի­րել այս գոր­ծը:

Հ. Գալստ­եա­նի կուռ և հեք­նա­կան  ոճը գրաւ­չա­կան ազ­դե­ցու­թիւն ձգած է Յա­կոբ Խա­չիկ­եա­նի վրայ: Հմայ­ուած անոր նա­մա­կագ­րու­թեան մի­ջո­ցաւ  գրա­կան այս ճիւ­ղին մէջ ներ­խու­ժե­լու յանդգ­նու­թե­նէն, Յա­կոբ Խա­չիկ­եան որո­շած է թարգ­մա­նել այս գոր­ծը: Ըլ­լան անոր անա­նուն մարդ­կանց ուղղ­ուած “բաց նա­մակ“նե­րը, թէ` ան­ուա­նի անձ­նա­ւո­րու­թիւն­նե­րու  գրուած­նե­րը, բո­լո՛րն ալ կը յոր­դին անար­դա­րու­թեան դէմ ան­վերջ պայ­քար մղե­լու շուն­չով: Յա­կոբ Խա­չիկ­եա­նը մէ­կէ աւե­լի ան­գամ բարձ­րա­ձայն կրկնեց Համ­բար­ձում Գալստ­եա­նի ““Մի ձգեր  որ սու­սե­րա­մար­տիկ­նե­րը զի­նա­թափ ընեն քեզ յոր­դո­րը“:

Թարգ­մա­նա­կան գրա­կա­նու­թեան կա­րե­ւո­րու­թեան մա­սին Յա­կոբ Խա­չիկ­եա­նը այս­պէ՛ս  վեր­ջա­ցուց իր խօս­քը.- “Ցե­ղաս­պա­նու­թիւնը կա­րե­ւոր նիւթ է մեզ հա­մար: Բայց պէտք չէ մոռ­նալ, որ մենք ու­նինք այն­պի­սի ար­ժէ­քա­ւոր հան­քեր որոնք դեռ կը մնան խա­ւա­րին մէջ: Յա­նուն մեր մշա­կոյ­թին, անոնք եւս ար­ժա­նի են թարգ­մա­նու­թեան մի­ջո­ցաւ լոյս աշ­խար­հը տես­նե­լու“:“

Բաղ­դատ­մամբ վե­րո­յիշ­եալ եր­կու գոր­ծե­րուն, Յա­կոբ Խա­չիկ­եա­նի եր­րորդ հա­տո­րը`  My Ethnic Quest-ը, իր բո­վան­դա­կու­թեամբ եւ կա­ռոյ­ցով բո­լո­րո­վին տար­բեր գործ մըն է: Գոր­ծին առա­ջին բա­ժի­նով հե­ղի­նա­կը տե­ղե­կու­թիւն­ներ եւ ման­րա­մաս­նու­թին­ներ կու տայ Թուրք­իոյ մէջ ապ­րող ցե­ղա­յին փոք­րա­մաս­նու­թիւն­նե­րու և կրօ­նա­կան ոչ-իս­լամ փոք­րա­մաս­նու­թիւն­նե­րու մա­սին, յատ­կա­պէս Թուրք­իոյ Հան­րա­պե­տու­թեան հիմ­նադ­րու­թե­նէն (1923) յե­տոյ: Իսկ հա­տո­րին երկ­րորդ բա­ժի­նը, խոր­քին մէջ, ինք­նա­կեն­սագ­րու­թիւն մըն է: Կեն­սագ­րու­թիւն մը զոր կը ցո­լաց­նէ 1930-ական թուա­կան­նե­րուն Պոլ­սոյ մէջ ծնած հայ և այլ փոք­րա­մաս­նու­թեան պատ­կա­նող  սե­րուն­դին դի­մագր­ուած մարդ­կա­յին, ազ­գա­յին, քա­ղա­քա­կան, քա­ղա­քաց­ի­ա­կան, ըն­կե­րա­յին և տնտե­սա­կան դժուա­րին պայ­ման­նե­րը:

Երկ­խօ­սու­թիւնը վա­րող Վար­դան Ապ­տօն, նա­խորդ եր­կու հա­տոր­նե­րուն ներ­կա­յաց­ման մօ­տե­ցու­մէն շե­ղե­լով, այս եր­րորդ  հա­տո­րին մա­սին հար­ցու­մով մը սկսե­լու փո­խա­րէն կը սկսէր հաս­տա­տու­մով մը:

Ան կ՛ըսէր, որ սփիւռ­քի մէջ, ներ­կա­յիս Թուրք­իոյ մէջ ապ­րող հա­յու­թեան վի­ճա­կին ու կեն­ցա­ղին մա­սին երբ կը խօ­սինք, ընդ­հան­րա­պէ՛ս, մեր մտքերն ու գա­ղա­փար­նե­րը կար­ծես  կը կազ­մա­ւոր­ուին հիմն­ուե­լով  մեր ժո­ղո­վուր­դի պատ­մու­թեան միայն ա՛յն ժա­մա­նա­կաշր­ջա­նին վրայ, որը եղած է պայ­քա­րով ու տա­ռա­պան­քով  լե­ցուն: Եղած է արիւ­նար­բու շրջան մը եւ…վեր­ջա­ցած`  ցե­ղաս­պա­նու­թեա՛մբ: Վեր­ջա­կէ՛տ: Կար­ծես ներ­կա­յիս Թուրք­իոյ մէջ ապ­րող` յատ­կա­պէ՛ս Պոլ­սոյ, հա­յու­թեան վի­ճակն ու պա­մու­թիւնը ցե­ղաս­պա­նու­թե­նէն յե­տոյ, ձե­ւով մը, մնա­ցած է անո­րոշ, կամ` օդին մէջ: Որը շի­տակ չէ՛…:

p7 book3Երկ­խօ­սու­թիւնը կը շա­րու­նակ­ուէր մատ­նան­շե­լով, որ սփիւր­քա­հա­յը  ընդ­հա­նուր առ­մամբ, լա­ւա­տեղ­եակչէ` Թուրք­իոյ  Հան­րա­պե­տու­թեան  հիմ­նադ­րու­թե­նէն (1923) յե­տոյ, մաս­նա­ւո­րա­բար 1940-ական թուա­կան­նե­րուն, երկ­րին  ոչ-իս­լամ փոք­րա­մաս­նու­թեան վրայ դրուած ահա­ւոր ու­նե­ւո­րու­թեան տուրք  կոչ­ուած օրէն­քին մա­սին,  որը բազ­մա­թիւ հայ ըն­տա­նիք­նե­րու  սնան­կու­թեան և կոր­ծան­ման պատ­ճառ դար­ձաւ: Ան անհ­րա­ժեշտ ծա­նօ­թու­թիւնը չու­նի նաև 20 դա­սա­կար­գի  զի­նուո­րագ­րու­թիւն  կոչ­ուած օրէն­քի տա­րո­ղու­թեան մա­սին: Օրէնք մը` որով թրքա­կան կա­ռա­վա­րու­թիւնը ոչ-իս­լամ փոք­րա­մաս­նու­թեան պատ­կա­նող (հայ, յոյն եւ հրեայ)  20-էն  45 տա­րե­կան եղող տղա­մարդ­կանց, զի­նուո­րա­կան ծա­ռա­յու­թիւն կա­տա­րե­լու  պատր­ուա­կով, կը տա­նէր  ան­յայտ վայ­րեր:  Թէ­եւ իբր զի­նուոր կը տար­ուէ­ին,  բայց անոնք զուրկ էին զէնք կրե­լու իրա­ւուն­քէն:  Զի­նուո­րա­կան պար­տա­կա­նու­թիւն ըս­տանց­նե­լու փո­խա­րէն անոնք  կ՛են­թարկ­ուէ­ին  դա­ժա­նա­կիր աշ­խա­տան­քի: Անոնց­մէ շա­տե­րը չվե­րա­դար­ձան տուն…:  Հա­պա՞ Պոլ­սոյ  մէջ յոյն և այլ փոք­րա­մաս­նու­թիւն­նե­րուն  դէմ 1955-ի Սեպ­տեմ­բեր 6-ին ծրագր­ուած ու գոր­ծադր­ուած  ջար­թը, կոր­ծա­նումն ու թա­լա­նը, բռնա­բա­րու­թիւն­ներն  ու սրբապղ­ծու­թիւն­նե­րը…:

Փրո­ֆե­սոր Խա­չիկ­եան, կը մի­ջամ­տէր Վար­դան Ապ­տօն, “ձեր այս  My Ethnic Quest  հա­տո­րը, մաս­նա­ւո­րա­բար սփիւռ­քա­հա­յե­րուս հա­մար,  նոր լոյս կը սփռէ ոչ միայն ձեր ստեղ­ծա­գոր­ծա­կան ար­ժա­նիք­նե­րուն վրայ, այլև ներ­կա­յիս Թուրք­իոյ մէջ ապ­րող հա­յու­թեան իրա­վի­ճա­կին ու կեն­ցա­ղին վրայ: Կրնա՞ք յա­ւել­եալ տե­ղե­կու­թիւն­ներ տալ այս մա­սին“:“

Իր այս հար­ցու­մով, Վար­դան Ապ­տօն  կար­ծես հե­ղի­նա­կին մղձա­ւան­ջը կ՛արթնց­նէր, կամ` վեր­յի­շել կու տար: Կը քրքրէր ծննդա­վայ­րին մէջ անոր ու­նե­ցած եւ ապ­րած տխուր, ցա­ւա­լի ու թախ­ծոտ յի­շա­տակ­նե­րը:

Եւ յան­կարծ, կար­ծես երե­կոն դադ­րած էր երկ­խօ­սու­թիւն մը ըլ­լա­լէ, եւ դար­ձած` մե­նա­խօ­սու­թիւն : Եղած էր մե­նա­խօ­սու­թիւն` որով­հե­տեւ  Յա­կոբ Խա­չիկ­եա­նը սկսած էր խօ­սիլ այդ օրե­րուն  ստեղ­ծած  վա­խի եւ անո­րոշ կա­ցու­թեան մը մէջ ըլ­լա­լու մթնո­լոր­տին մա­սին: Սկսած էր խօ­սիլ անձ­նա­կան բնոյթ ու­նե­ցող հար­ցե­րու մա­սին: Կը խօ­սէր արաք, ու կը պատ­մէր իր գիր­քին մէջ յիշ­ուած ու չյիշ­ուած  բա­ներ, որոնք խոր ազ­դե­ցու­թիւն ձգած են իր վրայ: Կը խօ­սէր այն­պի­սի օրե­րու մա­սին,  երբ տան մէջ այս­պէս կոչ­ուած վտան­գա­ւոր կամ չխօս­ուե­լիք նիւ­թի մը մա­սին հարց մը տրուէր, ներ­կա­նե­րէն տա­րեց կամ չա­փա­հաս մէ­կը, ան­մի­ջա­պէս կը յի­շեց­նէր բո­լո­րին,  որ “պա­տին վրայ ճանճ  կայ…“: Այ­սինքն` մա­նուկ կամ պզտիկ մէ­կը ներ­կայ է, եւ անոր ներ­կա­յու­թեան այդ նիւ­թին մա­սին պէտք չէ՛ խօ­սիլ…: Ան կը խօ­սէր իր երեք տա­րե­կան քրոջ մահ­ուան մա­սին: Կը յի­շեր իր հօ­րեղ­բօր ձեր­բա­կալ­ման ակա­նա­տես ըլ­լա­լու մա­սին…:

Մէկ խօս­քով` Յա­կոբ Խա­չիկ­եա­նը բա­ցած էր իր տոպ­րա­կին բե­րա­նը: Մինջ ներ­կա­նե­րը, ապ­շա­հար, քամ­ուած մնա­ցած էին իրենց աթոռ­նե­րուն վրայ, մօ­տա­ւո­րա­պէս եր­կու ժամ: Ձեռ­նար­կը երբ վեր­ջա­ցաւ,  շա­տեր կ՛աճա­պա­րէ­ին կար­գի մտնա­լու որ հե­ղա­նի­կին  եր­կու խօսք ըսեն, ու խնդրեն որ ան իրենց գնած գիր­քե­րը  մա­կագ­րէ: Այդ մի­ջո­ցին, քո­վէս մէ­կը ցած ձայ­նով հարց կու տար ին­ծի. “Ինչ­պէ՞ս գտար գրա­կան այս երե­կոն“:

Բա­ցա­ռիկ այս երե­կո­յի մա­սին թէ­եւ շատ բան կար ըսե­լիք, բայց ամե­նա­հա­կիրճ ձե­ւով միայն “Հա­մը  բե­րանս մնաց“ ըսի:

Be the first to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.


*