ԴԱՐՁԵԱԼ` ԹԱՔՆՈՒԱԾ ՀԱՅԵՐՈՒՆ ՄԱՍԻՆ ՏՊԱՒՈՐԻՉ, ՅՈՒԶԻՉ ԵՒ ՅՈՒՍԱԴՐԻՉ ՊԱՏՄՈՒԹԻՒՆ

0 0
Read Time:7 Minute, 17 Second


ՊԵՏՐՈՍ ՔՀՆՅ. ՇԻԹԻԼԵԱՆ

Երբ այս տար­ուան Յու­լիս 8-ին Հայ­րե­նիք շա­բա­թա­թեր­թին մէջ  այս նիւ­թի մա­սին յօդ­ուած մը գրե­ցի չէի կրնար պատ­կե­րաց­նել, որ նման ար­ձա­գանգ կրնար ու­նե­նալ: Հե­ռա­ձայ­ներ եղան, յօդ­ուա­ծը վե­րահ­րա­տակ­ուե­ցաւ ու­րիշ թեր­թե­րու մէջ: Յստակ դար­ձաւ, որ այս նիւ­թը մեր ազ­գա­յին առաջ­նա­յին հար­ցե­րէն մէ­կը դար­ձած է:

Եկած հե­ռա­ձայ­նե­րուն մէջ կար զանգ մը, որ կը տար­բեր­ուէր միւս­նե­րէն, որով­հե­տեւ ան կու գար հա­յորդիէ մը, որ պոլ­սա­հայ է եւ ար­դէն կը զբաղ­ուի այս հար­ցով:Ապա­հո­վու­թեան նկա­տա­րում­նե­րով պի­տի չյի­շեմ իր իս­կա­կան անու­նը եւ անոր պատ­մու­թեան հետ կապ ու­նե­ցող ան­ձե­րուն եւ վայ­րե­րուն անուն­նե­րը:

Յիշ­եալ ան­ձը ներ­կա­յիս կ՛ապ­րի Թուրք­իա­յէն դուրս: Պայ­մա­նա­կա­նօ­րէն Շանթ պի­տի կո­չեմ զայն:1970-ական­նե­րուն անոր հայ­րը Պո­լի­սէն եր­թա­լով փոր­ձած է այ­ցե­լել այդ գիւ­ղը, բայց ոս­տի­կան­նե­րու` ժան­տար­մա­ներուն ձեռ­քով ետ ղրկուած է: Շան­թը, Թուրք­ի­ան ձգե­լէն ետք ու մա­նա­ւանդ վեր­ջին տա­րի­նե­րուն անընդ­հատ պրպտած է իր գիւ­ղին մա­սին: Վեր­ջա­պէս աս­կէ քա­նի մը տա­րի­ներ առաջ հա­մա­ցան­ցին մի­ջո­ցաւ ելեկտ­րո­նա­յին հաս­ցէ մը գտած է իր պա­պե­րուն գիւ­ղին անու­նով: Հա­մա­ցան­ցա­յին այդ հաս­ցէ­ին տէ­րը տեղ­եակ չէ եղած իր հայ­կա­կան ծա­գու­մին մա­սին ու բնա­կա­նա­բար այդ մէ­կը մեր­ժած է: Բայց Շան­թին պնդում­նե­րը անոր մէջ կաս­կած յա­ռա­ջա­ցու­ցած են ու օր մը երբ գեր­դաս­տա­նով հա­ւաք­ուած եղած են, մե­ծե­րուն հար­ցում տուած է իրենց ազ­գա­յին ծագ­ման իս­կու­թեան մա­սին: Բո­լո­րին զար­ման­քը մեծ եղած է, երբ գեր­դաս­տա­նին մե­ծե­րը իրար նա­յե­լով ըսած են որ ժա­մա­նակն է որ ճշմար­տու­թիւնը ըսեն եւ յայտ­նած են իրենց հայ­կա­կան ինք­նու­թեան մա­սին: Ահա այս­պի­սով հան­գոյ­ցը սկսած է քակ­ուիլ:

Ասոր վրայ Շան­թը խան­դա­վառ­ուած է ու աւե­լի հա­մար­ձակ դար­ձած է: Տե­ղե­կու­թիւն­ներ պա­հան­ջած է իր գեր­դաս­տա­նի նախ­նի­նե­րու մա­սին: Հար­ցը հոն հա­սած է, որ հասկ­ցած է թէ ո՞ւր են իր պա­պե­րուն հո­ղե­րը, եւ ի վի­ճա­կի եղած է այդ հո­ղե­րուն մեծ մա­սը վե­րականգ­նե­լու գիւ­ղա­ցի­նե­րուն ան­ուան տակ: Մնա­ցած է երեք կտոր հող, որոնք դեռ կը պատ­կա­նին թուր­քե­րու կամ քիւր­տե­րու, եւ որոնք եկող տար­ուան ըն­թաց­քին ի վի­ճա­կի պի­տի ըլ­լան առ­նե­լու:

Վեր­ջա­պէս Շան­թը այ­ցե­լած է իր պա­պե­րուն ապ­րած շրջա­նը եւ գիւ­ղը, ուր իր հայ­րը չէր կրցած մտնել 1970-ական­նե­րուն: Հոն հան­դի­պած է իր նախ­նի­նե­րու հա­մա­գիւ­ղա­ցի­նե­րուն` ու­րիշ խօս­քով թաքն­ուած հա­յե­րու հետ, որոնց մե­ծե­րը մինչեւ այ­սօրս կը յի­շեն Շան­թին մեծ հօր, որ զոհ­ուած է Եղեռ­նի ժա­մա­նակ: Անոնք ցոյց տուած են Շան­թին նախ­նի­նե­րուն  ապանն­ուած վայ­րը…անոնց պա­տա­նի զա­ւակ­նե­րը հա­յե­րէ­նով Շան­թին բա­րի գա­լուստ ըսած են: Անոնց­մէ հինգ հո­գի­ներ ար­դէն մկրտուած են: Նոյ­նիսկ մէ­կը, դաշ­նա­կի վրայ Կո­մի­տաս Վար­դա­պե­տէն կտոր­ներ նուա­գած է: Վեր­ջա­պէս, անոնք ցան­կա­պա­տած են նա­եւ գիւ­ղի հայ­կա­կան հին գե­րեզ­մա­նը:

Այս ըն­թաց­քին մի­ջին տա­րի­քի ան­ձե­րը անդ­րա­դար­ձած են, թէ ին­չո՞ւ ժա­մա­նա­կին ի վի­ճա­կի չեն եղած իրենց ու­զած ան­ձե­րուն հետ ըն­տա­նիք­ներ կազ­մե­լու: Ըլ­լա­լով նա­հա­պե­տա­կան ըն­տա­նիք­ներ անոնց հայ­րե­րը պար­տադ­րած են, որ անոնք ամուս­նա­նան իրենց նման թաքն­ուած հա­յե­րու հետ, այդ ժա­մա­նակ առանց ի վի­ճա­կի ըլ­լա­լու բա­ցա­յայ­տել պատ­ճա­ռը, թէ ին­չո՞ւ իրենց զա­ւակ­նե­րը նման պար­տադր­ուած ամուս­նու­թիւն­ներ պէտք է ու­նե­նա­յին (…վստահ եմ, որ ոեւէ հա­յու մար­մի­նէն դող կ՛անց­նի այս փաս­տե­րը գիտ­նա­լով ու իմա­նա­լով):  

Պատ­մու­թիւնը հոս չի վեր­ջա­նար: Շան­թին հա­մա­գիւ­ղա­ցի­նե­րը սկսած են վե­րա­կանգ­նել Թուրք­իոյ տա­րած­քով սփռուած նախ­կին գիւ­ղա­ցի­նե­րուն հետ կա­պե­րը, որոնք բո­լորն ալ իրենց նման թաքն­ուած հա­յեր են: Այս պատ­մու­թեան մէջ ընդգրկ­ուած ան­ձե­րուն թիւը կը հաս­նի 120-130 հոգիի: Ահա այս խում­բը եկող ամ­րան կը ծրագ­րէ գիւ­ղին մէջ հա­մա­տեղ­ուիլ եւ մի­ա­սին բեր­քա­հա­ւա­քը կա­տա­րել: Շան­թը նաեւ իր եր­կու զա­ւակ­նե­րուն հետ պի­տի ըլ­լայ հոն, այս­պի­սով մի­ա­ցու­մը պի­տի ըլ­լայ այդ գիւ­ղի տար­բեր սե­րունդ­նե­րու ներ­կա­յա­ցու­ցիչ­նե­րուն:

Այս բո­լոր գրուած­նե­րը հէք­ի­աթ մը չէ, այլ` իրա­կա­­նու­թիւն որ կը կա­տար­ուի այս օրե­րուս Արեւմտ­եան Հա­յաս­տա­նի մէջ, իրա­կա­նու­թիւն` որ ցոյց կու տայ ցե­ղին ինք­նա­պահ­պա­նու­թեան զօ­րա­ւոր բնազ­դը, բնազդ մը` որ մեր գո­յու­թեան կա­րե­ւոր գաղտ­նիք­նե­րէն մէ­կը եղած է: Նա­խորդ յօդ­ուա­ծիս մէջ նշած էի ազ­գա­յին ծրա­գի­րի մը կա­րե­ւո­րու­թեան մա­սին, որ պէտք է զբաղ­ուէր այս հար­ցով: Մինչ մենք կը թե­րա­նանք, ժո­ղո­վր­դա­կան առողջ բնազ­դը ար­դէն կը գոր­ծէ:

Այս յօդ­ուա­ծին գրե­լուս պատ­ճա­ռը նախ եւ առաջ Շան­թին քա­ջա­լե­րելն է: Փաս­տօ­րէն այս պատ­մու­թեան հիմ­նա­կան մղիչ ոյժն է Շան­թը: Միւս կող­մէն յստակ է, որ ժա­մա­նա­կը հա­սու­նա­ցած է նաեւ թաքն­ուած հա­յե­րուն հա­մար, որոնք ինչ­պէս կը տես­նենք նման հա­մար­ձա­կու­թիւն ու խան­դա­վա­ռու­թիւն ցոյց կու տան:Կա­րե­լի է եզ­րա­կաց­նել, եթէ դուր­սէն նման նա­խա­ձեռ­նու­թիւն­ներ ըլ­լան, անոնք զօ­րա­ւոր պա­տաս­խան պի­տի ու­նե­նան: Կրնայ ըլ­լալ որ ու­րիշ Շան­թեր ու նման պատ­մու­թիւն­ներ կան, որոնց­մէ տեղ­եակ չենք, բայց այս յօդ­ուա­ծը նաեւ օրի­նակ եւ ներշնչ­ման աղ­բիւր թող ըլ­լայ բո­լոր անոնց հա­մար, որոնք նման կա­պեր ստեղ­ծե­լու յե­նա­րան կրնան ու­նե­նալ, ըլ­լան անոնք  պոլ­սա­հա­յեր կամ ոչ:

Ժա­մա­նա­կը նպաս­տա­ւոր կ՛երե­ւի: Աս­կէ դեռ տա­սը տա­րի­ներ առաջ նման պատ­մու­թիւն ան­կա­րե­լի կը թուէր: Կա­ցու­թիւնը փոխ­ուած է ու կը շա­րու­նա­կէ փոխ­ուիլ: Ինչ­քա՜ն բազ­մա­նան նման օրի­նակ­նե­րը, այն­քան աւե­լի դժուար պի­տի ըլ­լայ ար­գելք հան­դի­սա­նալ անոնց:

Մենք պի­տի հե­տե­ւինք այս պատ­մու­թեան եւ պի­տի տեղ­եակ պա­հենք յե­տա­գայ նո­րու­թիւն­նե­րուն, մինչ այդ քա­ջա­լե­րենք եւ օգ­նենք Շան­թին ու անոր նման­նե­րուն, որ­պէս­զի անոնք շատ­նան եւ ոտ­քի հա­նեն մեր եղ­բայր­նե­րուն եւ քոյ­րե­րուն, որոնք տաս­նամ­եակ­ներ որ­պէս թաքն­ուած հա­յեր ապ­րե­լէ ետք առի­թը ու­նին պար­զա­պէս հայ ըլ­լա­լու:

 

 

Happy
Happy
0 %
Sad
Sad
0 %
Excited
Excited
0 %
Sleepy
Sleepy
0 %
Angry
Angry
0 %
Surprise
Surprise
0 %
Previous post Հ.Յ.Դ. ԲԻՒՐՈՅԻ ԱՆԴԱՄ ԴԱՒԻԹ ԼՈՔԵԱՆ ԱՅՑԵԼԵՑ Ա.Մ.Ն. ԱՐԵՒԵԼԵԱՆ ՇՐՋԱՆ
Next post Հ.Մ.Ը.Մ.-Ի ԱՐԵՒԵԼԵԱՆ Ա.Մ.Ն.-Ի 37-ՐԴ ՇՐՋԱՆԱՅԻՆ ՆԵՐԿԱՅԱՑՈՒՑՉԱԿԱՆ ԺՈՂՈՎ

Average Rating

5 Star
0%
4 Star
0%
3 Star
0%
2 Star
0%
1 Star
0%

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Social profiles