ԱՒԻԿ ՏԷՐԵՆՑԻ 60-ԱՄԵԱԿ ԵՒ ԳԻՐՔԵՐՈՒ ՇՆՈՐՀԱՀԱՆԴԷՍ

Շաբաթ, Մայիս 20-ին, Արլինկթընի (Մասաչուսէց) Հայ Մշակութային Հիմնարկութեան Կեդրոնին մէջ նշուեցաւ Պոսթընաբնակ բանաստեղծ Աւիկ Տէրենցի (Տէյիրմէնճեան) ծննդեան 60-ամեակը եւ կատարուեցաւ նոր հրատարակուած գիրքերու գինեձօն:
Ձեռնարկի բացման խօսքը կատարեց Հայկական Անկախ Ձայնասփիւռի ատենապետ` Կարպիս Զէրտէլեան, որ յայտնեց թէ հակառակ տիրող դժուարութիւններուն, Տէրէնց կը շարունակէ գրել եւ հրատարակել:
Օրուան հանդիսավարն էր «Հայրենիք»ի նախկին խմբագիր՝ Խաժակ Մկրտիչեան, որ իր կարգին բարի գալուստ մաղթեց եւ բեմ հրաւիրեց օրուան բանախօս Գրիգոր Ջանիկեանը:
Ան անդրադարձաւ Աւիկի գրչի իւրայատկութիւններոըւն, ապրումներուն եւ երեւակայութեան մասին: Ջանիկեան բազմիցս մէջբերելով Աւիկի գործերէն գաղափարներ, ներկայացուց անոր խոր ապրումներն ու հայրենիքի եւ հայութեան կապուելու կիրքն ու զգացումը: Կարդացուեցաւ հայրենի գրագէտ Գագիկ Դաւթեանի շնորհաւորական նամակը (տեսնել վարը):
Ձեռնարկը հարուստ էր գեղարուեստական յայտագրով: Այս առթիւ Եղիշէ Մանուչարեան, եւ իր կողակիցը` Վիքթորիա Աւետիսեան ներկայացուցին հայրենի գործեր, իրենց կողքին ունենալով դաշնակահար Մարինէ Մարգարեանը:
Իրենց սրտի խօսքը փոխանցեցին Անթընի Տիս եւ Աւիկ Տէրենց: Ապա տեղի ունեցաւ գինեձօն եւ հիւրասիրութիւն:

ԵՐՋԱՆԿՈՒԹԻՒՆ ՔԵԶ, ԱՒԻԿ ՏԵՐԷՆՑ

Աւիկ Տէրենցին հանդիպել եմ իր ստեղծագործական կենսագրութեան գրեթէ սկզբին, երբ նա նոր էր հրատարակել իր անդրանիկ գիրքը եւ Հայաստանի գրողների միութեան կլոր դահլիճում պիտի կայանար շնորհահանդէսը, որին մասնակցեցի Գրիգոր Ջանիկեանի յորդորով: Ուղիղ մէկ տասնամեակ առաջ էր դա 2007 թուականին: Հպանցիկ ծանօթութիւնը « Սէր Եւ Կարօտ» խորագրով այդ գրքին ինձ բերեց այն համոզման, որ գործ ունեմ Խոստումնալից բանաստեղծի հետ: Դա իմ առաջին տպաւորութիւնն էր, որի թելադրանքով էլ ես ողջերթի խօսք ուղղեցի ԱՒԻԿին, հաւատալով, որ իր յաջորդ գրքերը կը լինեն առաւել կատարեալ…
Յետոյ մենք երկար ժամանակ կորցրեցինք իրար: Պատճառը ոչ թէ այլ ինչ էր, քան հեռաւորութիւնը, այլապէս մենք լաւ ընկերներ կարող էինք լինել, եթէ ապրէինք նոյն քաղաքում:
Յետոյ մենք նորից գտանք իրար եւ սկսեցինք շփուել, այս անգամ դիմատետրի վիրտուալ տարածքում, որի համար հեռու եւ մօտիկ հասկացողութիւններ գոյութիւն չունեն:
Եւ հէնց այդ տարածքում էլ ինձ յայտնի դարձաւ, որ ԱՒԻԿԸ 10 տարում 11 գիրք է հրատարակել, որից երեքը անգլերեն, մէկական վրացերեն եւ ռուսերեն թարգմանութեամբ:
Եւ ահա Աւիկ Տէրենցի գրքերից քաաաղուած, պատկառանք ներշնչող այս երկհատորեակը, որ լոյս աաշխարհ է եկել իր ծննդեան 60-ամեակի առթիւ: Եւ ուրեմն, ամէնից առաջ շնորհաւո՜ր յոբելեանդ, սիրելի ԱՒԻԿ:
60-ը հանգրուան է, որ թելադրում է յետադարձ հայեացքով ընդգրկել անցած ճանապարհդ, գոյքագրել արած – չարածդ, այո, նաեւ չարածդ, քանի որ առանց դրա առաջ գնալ, պարզապէս դժուար է: Գրքերիդ ծանօթանալիս յիշեցի Լեւ Տոլստոյի խօսքերը:
-Ըստ էութեան, – գրում է Տոլստոյը, – երբ մենք կարդում ենք նոր
Հեղինակի գեղարուեստական ստեղծագործութիւնը, հիմնական հարցը, որ առաջանում է մեր հոգում, միշտ այսպիսին է` հապա մի տեսնենք, թէ ի՞նչ մարդ ես դու եւ ի՞նչ նոր բան կարող ես ասել այն մասին, թէ ես ինչպէս պէտք է նայեմ մեր կեանքին:
Պատասխանելու համար այս հարցերին, նախ անհրաժեշտ է յստակեցնել այն թեմաները, որորնք արծարծում է բանաստեղծը. Հայրենիք, կարօտ, տառապանք, ժպիտ, թախիծ, արդարութիւն, ճշմարտութիւն, յոյս, հաւատ, սէր – ահա այն հասկացութիւնների ոչ լրիւ շարքը, որոնց շուրջ իր մտորումներով կիսւում է մեզ հետ Տերէնցը: Բանաստեղծը գրում է,
Թւում է` չկայ ոչ մի նորութիւն,
Ամէն ինչ ասուել, գրուել է հնում,
Բայց չէ՞ որ կեանքը խորհրդով խորին`
Վաղ լուսաբացին ծնւում է կրկին:
Այո, կեանքը շարունակւում է ամէն օրուայ հետ եւ մարդ արարածը շարունակում է` ժպտալ նոյն ձեւով, արտասուել նոյն ձեւով, արարել եւ աւերել նոյն կերպ, ինչպէս հազարամեակներ ի վեր: Եւ քանի որ գրականութիւնն այդ ժպիտի, արցունքի կարօտի, ատելութեան ու սիրոյ թարգմանն է, ապա հարցը յանգեցւում է նրան, թէ ամէն մի նոր բանստեղծ ինչպե՞ս է կարողանում թարգմանել – ներկայացնել կեանքը:
Աւիկ Տէրենցն իր ասելիքը մեզ հասցնելու համար բարդ զուգորդութիւնների չի դիմում, խուճուճ բառերի անհարկի կ՚ուտակումնէր չի առաջացնում, ի հեճուկս այն պօէտների, որոնք ընթերցողին շշմեցնելու համար խտրութիւն չեն դնում միջոցների միջեւ, հաւանաբար չհասկանալով, որ եթէ պօէզիայի առաքելութիւնը մարդուն շշմեցնելու մէջ է, ապա լաւագոյն պօէզիան մուրճի հարուածն է գլխին: Աւիկի խօսքը, պարզ է ու անմիջական եւ հէնց այդ պարզութիւն – անմիջականութիւնն է, որ
Ընթերցողին մղում է հաւատալու բանաստղծի զգայական աշխարհի անկեղծութեանը: Իսկ անկեղծութիւնը ճշմարիտ պօէզիայի ամենակարեւոր անկիւնաքարերից է:
Ի՞նչն է բնորոշ ԱՒԻԿի գրին: Ամէնից առաջ` սակաւ բառամթերքով շատ բան ասելու ձգտումը: Գրքերում գրեթէ չկան մէկ էջը գերազանցող բանաստեղծութիւններ: Մի կերպ դիմանալով մէջբերումներ անելու գայթակղութեանը, ուզում եմ ընդամէնը երկու բառ հնչեցնել ԱՒԻԿԻ Ապրելու «բանաձեւըէ բանստեղծութիւնից.
ԵՐՋԱՆԿՈՒԹԻՒՆԸ ԵՐՋԱՆԿԱՑՆԵԼՆ Է:
ԵՐՋԱՆԿՈՒԹԻՒՆ ՔԵԶ, ԱՒԻԿ ՏԷՐԵՆՑ…

ԳԱԳԻԿ ԴԱՒԹԵԱՆ

Be the first to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.


*