Արտադպրոցական Դաստիարակութիւն.- ՌԱԶՄԱՎԱՐԱԿԱՆ ԳՈՐԾԵԼԱԿԵՐՊԻ ԲԱՐԵՓՈԽՈՒՄՆ ՈՒ ՅԵՏ 100-ԱՄԵԱԿԻ Հ.Մ.Ը.Մ.-Ի ԴԵՐԸ

Ազգային հրամայականները եւ հետապնդման աշխատանքի տարբեր ոլորտները

ՇԱՀԷ ԵՆԻԳՈՄՇԵԱՆ

Ապրիլ 2017

Շատ անգամ կը խօսինք այն իրողութեան մասին՝ որ մեր ազգի համահայկական հաւաքական գործին հանդէպ աւելի մեծ հաւատք ունեցող, աւելի մեծ արժէք տուող, գիտակից հասարակութեան մը պէտք ունինք։ Եթէ մենք մեզ հարց տանք թէ ինչպէս կրնանք հզօրանալ որպէս ազգ ու պետութիւն, մեր ազգային իրականութեան հանդէպ աւելի պահանջկոտ մօտեցումի կողքին, պարտինք պատրաստել ապագայի աւելի յանձնառու հայը։ Նման նպատակի մը արդիւնքի յաջողութիւնը ունի բազմաթիւ նախադրեալներ, որոնց ամենակարեւորներէն կը հանդիսանան ռազմավարական գործելակերպի նոր ձեւ, ղեկավարութեան սերնդափոխութիւն եւ պետական կառոյցներու ու կազմակերպութիւններու շարքերու թարմացում ։ Այս բոլորը կը պահանջէ թէ՛ մտածելակերպի ու աշխատելաձեւի բարեփոխութիւն, եւ թէ ՛ապագայ սերունդի որակաւոր դաստիարակութիւն, ի մասնաւորի 6-18 տարիքին։
Մեզմէ շատերը որոնք սփիւռքի մէջ կ՚ապրին ու կը պատկանին ոչ երիտասարդ սերունդին, բաղդն ու առիթը ունեցան լաւագոյն մշակներու շունչով դաստիարակուելու, օգտուելով իրենց մտքէն եւ ոգիէն: Մեր ծնողքն ու դպրոցը մեր մէջ դարբնեցին հայ լեզուին եւ հայ ինքնութեան արժէքները, իսկ կուսակցութիւն /միութիւն /կազմակերպութիւն երրեակը ներկայացնող ազգային մշակները մեր սերունդին մէջ մղում տուին բարձրանալու Եսէն վեր եւ տեսնել հաւաքական ուժի առաւելութիւնները, ներարեցին հպարտ հայու զգացումը հեշտացնելով մեր ամէնօրեայ կեանքի հետ համակարգումը, ու զարգացուցին եւ ամրապնդեցին յանձնառու հայու կերպարը: Այսօրուայ հայկական իրականութիւնը տարբեր է սակայն: Մարտահրաւէրները աւելի ճնշիչ են եւ մեր այսօրուայ պատանիներն ու երիտասարդները չունին այն պատեհութիւնն ու բաղդը։ Եւ որպէսզի ապագայի գործը աւելի արդիւնաբեր ըլլայ, նորօրեայ մարտահրաւէրները կը պահանջեն համահայկական ռազմավարութեան տարբեր ոլորտներու մէջ բարեփոխուած գործելակերպ ներառեալ կազմակերպական եւ դաստիարակչական ոլորտին մէջ, ուր ուրիշներու կարգին նաեւ կը գործէ Հ.Մ.Ը.Մ․ը։

Հայ ազգի հրամայականը, առաջին՝ Հայաստանի եւ երկրորդ՝ սփիւռքի հզօրացումն է։ Մեր ազգային համահայկական նպատակներն են՝ Հայաստանի եւ Արցախի հզօրութիւնը ու անոնց դիմադրականութիւնը, Հայ Դատի արդարութեան հետապնդումը, եւ հայ ազգի աշխարհացրիւ մասնիկներու/ սփիւռքի ազգային ինքնութեան եւ հայ մշակոյթի պաշտպանումը: Այս բոլորի հետապնդման աշխատանքը ունի տարբեր ոլորտներ՝, քաղաքական/ դիւանագիտական/քարոզչական, կրօնական տնտեսական եւ կազմակերպական որ կը ներարէ դաստիարակչականը, թէ թուային եւ որակային ներուժով ։ Քաղաքական ոլորտը վստահուած է Հայաստանի պետականութեան, կուսակցութիւններուն եւ Հայ Դատի յանձնախումբերուն։ Տնտեսական աշխատանքը բորորի պարտականութիւնն է, ներառեալ անհատներու։ Կազմակերպականը ունի եկեղեցական-հոգեւոր, ուսումնական-դաստիարակչական, պատանեկան-երիտասարդական, մարմնամարզական, մշակութային, ընկերային օգնութեան, բարեսիրական եւ այլ կառոյցներու ներդրումը, որոնք զիրար կ՛ամբողջացնեն ։

Կազմակերպական ոլորտի իրար ամբողջացնող կառոյցները

Այսօր ազգային հրամայականի առաջնահերթութիւնը քաղաքական-հասարակական նոր կացութիւն մը ստեղծելն է։ Պետութիւն, եկեղեցի, կուսակցութիւններ, հաստատութիւններ, կազմակերպութիւններ, յարակից եւ այլ միութիւններ, նաեւ անհատներ, բորորն ալ ունին իրենց կարեւոր ախատանքային ծիրը։ Իրականութիւնը այն է , որ ներկայի հրամայականի անկիւնէն դիտուած, ուսումնական-դաստիարակչական ծիրը նուազ արժեւորուած է, իսկ արտադպրոցական դաստիարակչութեան ներուժը տակաւին գնահատուած չէ ։
Հասարակական-քաղաքական նոյն հրամայականներու պատճառով, Հ.Մ.Ը.Մ ի նման «մարմնակրթական» կազմակերպութեան մը ազգային կարեւորութիւնը երկրորդական կը սեպուի։ Սակայն Հ.Մ.Ը.Մ.ը ինքնանպատակ չէ, , իր հրամայականը նոյնն է, այն՝ ինչ որ հայ ազգի հրամայականը՝ Հայաստանի եւ սփիւռքի հզօրացումը։ Իր գաղափարաբանութիւնը նոյնն է, այն՝ ինչ որ են մեր ազգային համահայկական նպատակները եւ իր աշխատանքային դաշտը կազմակերպական եւ դաստիարակչական է։ Հ.Մ.Ը.Մ.ը գիտակից է այդ կազմակերպական եւ դաստիարակչական պարտականութեան, եւ մանաւանդ գիտակից է այդ ոլորտի անհրաժեշտութեան։ Ուսումնական-Դաստիարակչական շրջագիծին մէջ հայ վարժարանի դաստիարակութիւնը անզուգական է բայց պէտք է շեշտել արտադպրոցական որակաւոր հայեցի դաստիարակութեան կարեւորութիւնը եւ ահա հոս կուգայ Հ.Մ.Ը.Մ․ի դերը եւ աշխատանքային դաշտը ։
Ին՞չ է ուրեմն ազգային ռազմավարական ակնոցով դիտուած Հ.Մ.Ը.Մ.ի իսկական նպաստը, համահայկական նպատակներու եւ գաղութային ղեկավարման ծիրէն ներս ։
Սկսելու համար խօսինք Հ.Մ.Ը.Մ.ի Հայաստանեան իրողութեան մասին։ Որպէս ազգ մենք ունինք կարգ մը բանաւէճեր որոնցմէ մէկն է սփիւռք-Հայաստան բանաւէճը՝ սփիւ՞ռքը հզօրացնել թէ Հայաստա՞նը: Այս իմաստով Հ.Մ.Ը.Մ. ը սփիւռք-Հայաստան բանաւէճերէն բարձր է: Որպէս կազմակերպութիւն՝ Հ.Մ.Ը.Մ. համահայկական ռազմավարութիւն կը կիրարկէ: Հ.Մ.Ը.Մ.ի Հայաստանեան գործունէութիւնը հայրենիք այցելելով եւ նիւթական ներդրումներ ընելով չէ սահմանաբակուած։ Հ.Մ.Ը.Մ.ը որպէս կառոյց 25 տարիէ արդէն ներկայ է Հայաստանի կեանքին մէջ ուր ունի Հայաստանի քաղաքացի երիտասարդ անդամներ։ Իր առաքելութիւնն է դարբնել տիպար քաղաքացին, որ կը հաւատայ երկրի ընկերային արդարութեան հաստատման եւ կը նպաստէ երկրի զարգացման: Մինչեւ այսօրս Հ.Մ.Ը.Մ. –Հ.Ա.Ս.Կ.-ի շարքերուն մէջ թրծուած են հազարաւոր պատանի-երիտասարդներ, որոնք դարբնուած են սկաուտական եւ Հ.Մ.Ը.Մ.-ի նշանաբանի կարգախօսերով եւ այս ձեւով՝ Հ.Մ.Ը.Մ.ը Հայաստանի մէջ պատրաստած է եւ տակաւին կը պատրաստէ Հայաստանաբնակ սերունդ մը, որ մաքուր է իր նկարագիրով, ինքնավստահ եւ գործօն քաղաքացի է, կը հաւատայ ընկերային արդարութեան եւ իր հետ ուրիշներ բարձրացնելու սկզբունքին: Հ.Մ.Ը.Մ.ի Հայաստանեան գործունէութիւնը ուրիշներու նման խօսքով չէ, երբեմնի այցելութեամբ չէ, այլ որպէս քաղաքացի՝ ամէնօրեայ ներկայութեամբ եւ շարունականութեամբ: Այս իմաստով Հ.Մ.Ը.Մ.-ը նաեւ վեր է երկրորդ սփիւռք-Հայաստան վէճէն, այն թէ՝ «սփիւռքը ժամանակաւոր է» , թէ՝ «կարեւորը հայրէնասէր ըլլալ չէ, այլ հայրենադարձ եւ հայրենատէր»: Հ.Մ.Ը.Մ.ը արդէն իսկ հայրենադարձ է, հայրենատէր է եւ կը հաւատայ ազգի մէկութեան: Այս կարեւոր իրողութիւնը սակայն մեր ազգային ռազմավարութեան մէջ չէ գնահատուած եւ չէ օգտագործուած:

Հ.Մ.Ը.Մ.-ի գործունէութեան դաշտը


Հայաստանեան գործունէութեան կողքին սակայն, Հ.Մ.Ը.Մ.ը ունի իր պատմական գործունէութիւնը, իր սփիւռքեան 99ամեայ գործունէութիւնը: Այսօր Հ.Մ.Ը.Մ.-ը հայութեան մէկ պատկառելի զանգուածի մը կը ծառայէ բայց որպէս ազգային կառոյց, նուազագոյն չափով կ’օգտագործուի։ Առարկայականօրէն ան աշխարհասփիւռ հայկական մեծագոյն կազմակերպութիւնն է աւելի քան 26,000 անդամներով, 25է աւելի երկիրներու մէջ 107 մասնաճիւղերով իսկ Ա.Մ.Ն. Արեւմտեան շրջանին մէջ ունի 6,500 անդամներ, որոնցմէ մօտ 5,000ը 25 տարիքէն վար են: Այո’, Հ.Մ.Ը.Մ.ը յարգանք կը վայելէ, բայց եթէ հարցին նայինք ազգային-ռազմավարական հրամայականներու դիտանկիւնէն, անհասկնալի է, որ յաճախ իր արժէքը կը բնութագրուի գլխաւորաբար որպէս ազգային հպարտութիւն ներշնչելու միջոց: Օրինակ, Լիբանանի մէջ մարզական յաղթանակ ամէն գնով. իսկ ընդհանրական գաղութային կեանքի մէջ ներքին ազգային – քաղաքական, կրօնական կամ մշակութային ձեռնարկներու սկաուտներու եւ ՀՄԸՄ-ի շեփորախումբի ֆանֆար) մասնակցութեամբ եւ մարզական փառատօններու ընծայած ուժի ցուցադրութեամբ: Ձեռնարկներու մասնակցութիւնը եւ ազգային հպարտութիւն ներշնչելը ազգային բոլոր կառոյցներու կողմէ թէ ակնկալուած է եւ թէ կը գնահատուի: Լաւ է, բայց երբ Հ.Մ.Ը.Մ.ի ազգային նպաստը ձեռնարկներու մասնակցութեամբ կը սահմանափակուի, արդեօք հաւաքական կառոյցի մը ուժի եւ ներուժի արժեւորումը թերագնահատուած չ՚ըլլա՞ր:
Ինչպէս ամէն ոլորտի մէջ, սփիւռքի եւ գաղութներու ղեկավարումի աշխատանքը տանող ազգային համակարգ մը կայ, որ ունի իր ռազմավարութիւնը: Այդ ռազմավարութեան նպատակակէտը սփիւռքի հզօրացումն է, որ կը նշանակէ – առաջին՝ սփիւռքը աւելի հայօրէն պահել, այսինքն՝ հայապահպանում, եւ երկրորդ՝ սերունդներու մէջ քաղաքական գիտակցութիւն արթնցնել: Քաղաքականացնել կը նշանակէ առաւելագոյն թիւով հայ երիտասարդներ յանձնառու դարձնել, զանոնք մեր ազգային կեանքի առօրեային եւ ազգի նպատակներուն կապելով: Հարցը այն է թէ երիտասարդ բազմութիւններու մօտ ինչպէ՞ս կարելի է զարգացնել քաղաքական գիտակցութիւն, մանաւանդ որակաւոր եւ մեծ համրանքով ։
Օրըստօրէ, վերեւ յիշուած համակարգի զուգահեռ մէջտեղ կու գան անհատական կառոյցներ, ընդհանրապէս աւելի նեղ նպատակներով: Հ.Մ.Ը.Մ.-ը բոլորի մէջ ալ արժէք կը տեսնէ, բայց որպէս կազմակերպութիւն կը հաւատայ հաւաքական նպատակի եւ յիշուած ազգային ռազմավարութեան մասնակից եւ ուղեկից կառոյց է: Մենք մեզ հարց տանք թէ՝ 20 տարեկանը աւարտելէ ետք քանի՞ հայ երիտասարդի գիտակցութիւնը կարելի է գրաւել, եթէ մինչ այդ՝ այդ երիտասարդները հայկական առօրեայէն, մանաւանդ որակաւոր հայ մթնոլորտէն հեռու մեծցած են: Ներկայիս, հայ երիտասարդութեան պատկառելի խաւի մը պարագային, ազգային օրակարգը, ամէնօրեայ կեդրոնացումի առանցքը չէ: Խոստովանինք, այսօրուայ Եւրոպայի եւ Ամերիկաներու եւ հետզհետէ նաեւ միջին արեւելքի մէջ, որպէս ազգ, կաղալով կը բարձրանանք: Տուն-դպրոց-եկեղեցի-ակումբ շրջագիծը որակային նահանջ արձանագրած է: Լաւատեղեակ աղբիւրներու համաձայն, Միջին Արեւելքէն դուրս ամբողջ սփիւրքի հայ վարժարաններու աշակերտութեան թիւը 10,000ը չ’անցնիր։ Գալիֆորնիոյ մէջ ունինք մօտ 5,000 աշակերտ, որոնք հայկական դպրոց կը յաճախեն եւ աւելի քան 50,000 որոնք ոչ – հայկական: Եւ ահա հոս կը յայտնաբերուի մեր ազգային մէկ այլ բանավէճը՝ թէ արդեօ՞ք միայն հայոց լեզուի ուսուցումով կը կազմաւորուի ազգային դիմագիծը. Հ.Մ.Ը.Մ.ը որպէս պատասխանատու համահայկական կազմակերպութիւն չի կրնար կրաւորական մնալ այս վէճին մէջ երբ իր ներուժը տրամադրած է ազգային հաւաքական աշխատանքին: Աւելի քան որեւէ այլ կազմակերպութիւն, Հ.Մ.Ը.Մ.ը արտա-դպրոցական հայեցի դաստիարակութեան օրրան է: Իր կառոյցի քաշողականութեամբ, Հ.Մ.Ը.Մ.ի կ’անդամակցին թէ հայ դպրոց յաճախող եւ թէ ոչ հայկական վարժարան յաճախող պատանիներ։ Ներկայի իր անդամներու համեմատական տոկոսը, անոնք որոնք 18 տարիքէն փոքր են եւ հայկական դպրոց չեն յաճախեր, 50-60 առ հարիւր է. այսինքն մօտ 8,000 պատանի-երիտասարդներ միայն Հ.Մ.Ը.Մ.ի օճախի ներքեւ կը ստանան հայկական սնունդ, եթէ նոյնիսկ անկատար: Արդեօք ո՞ր կազմակերպութիւնը կրնայ մօտենալ այս թիւերուն։ Հ.Մ.Ը.Մ.ի այս դերակատարութիւնը թերեւս ակնյայտ չէ, բայց իրողութիւն է, եւ կարեւո՛ր իրողութիւն:
Ուրեմն ի՞նչ է Հ.Մ.Ը.Մ.ի ներդրումը։ Արեւմտեան սփիւռքի մէջ Հ.Մ.Ը.Մ. կը փորձէ հաւասարակշռութիւն պահել բնակավայր երկրի պարտադրած իրականութիւններուն եւ հայեցի դաստիարակման հրամայականին միջեւ, փորձելով մէջտեղ բերել 21րդ դարու սփիւռքցիի եւ երկրի քաղաքացիի նախատիպ մը, որ հպարտ է իր ապրած երկրով բայց աւելի հպարտ եւ մանաւանդ յանձնառու է իր հայ պատկանելիութեամբ: Այս երկակենցաղ դրութեան հետապնդումը եւ կրաւորական ընթացքէն դէպի կամովին յանձնառու՛ հայ առաջնորդելու ճիգը Հ.Մ.Ը.Մ.ի համար գիտակից ռազմավարութիւն է: Կ՚արժէ կրկնել. սփիւռքի ամէնօրեայ կեանքի իրականութեան մէջ Հ.Մ.Ը.Մ.ը ոչ միայն հայեցի շունչ, ոգի եւ մշակոյթի առիթ կ՚ընծայէ, այլ կը փորձէ պատրաստել 6 -18 տարիքի հայու տիպար մը,, որուն կապը հայութեան հետ հիմնուած է գիտակցութեան եւ կամաւոր յանձնառութեան վրայ: Այս ձեւով Հ.Մ.Ը.Մ. ենթահողը կը պատրաստէ 20 տարեկանէն վեր ապագայի Հ.Մ.Ը.Մ.աւարտ ոչ կրաւորական երիտասարդներու պատրաստութեան, եւ ինչու չէ քաղաքական գիտակցութեամբ օժտուած դաստիարակութեան:
Ահա այս կէտն է որ քաղաքական, կրօնական եւ տնտեսական ոլորտներու կողքին, մեր ազգային ռազմավարութեան կազմակերպական/դաստիրակչական ծիրէն ներս պէտք է աւելիով յարգել եւ զարգացնել: Իրականութիւնը այն է՝ որ մեր անցեալի եւ ներկայի ազգային կառոյցներու շրջագիծը եւ ռազմավարական գործընթացը, ուր առանձնաբար կը գործէին դպրոցը, Համազգայինը, Հ.O.Մ.ը, Հ.Մ.Ը.Մ.ը, Երիտասարդաց միութիւնները, Հայ Դատը եւ ուրիշներ, այլեւս իր անցեալի յաջող արդիւնքը չի տար, ոչ ալ կրնայ կատարեալ արդիւնք տալ: Շատ մը կառոյցներու քանակական թիւը պակսած է իսկ բոլորի որակը եւ մարդուժը բաւականի նուազած է։ Դաստիարակչական շրջագիծին մէջ հայ վարժարանի դաստիարակութիւն անզուգական է բայց որովհետեւ աշակերտութեան թիւը կը պակսի, արտադպրոցական որակաւոր հայեցի դաստիարակութեան կարեւորութիւնը եւ հայ մշակոյթի պաշտպանումը աւելիով պահանջ է։ Հոս կուգայ Հ.Մ.Ը.Մ.-ի դերը եւ աշխատանքային նոր հնարաւորութիւններու ներկայիս թագուն դաշտը որ աւելի ընդարձակ պէտք է ըլլայ քան ինչ որ է այսօր:
Կայ չօգտագործուած ռազմավարական իմաստով հսկայական առիթ, որ անհրաժեշտ է քննել եւ համեմատ ներուժ տրամադրել։ Հ.Մ.Ը.Մ.ը միակ արտադպրոցական դաստիարակութեան օժանդակող կազմակերպութիւնը չէ. կան ուրիշներ։ Բայց քանի Հ.Մ.Ը.Մ.ը պատրաստ քանակային ուժ մը ունի, աւելի խոստումնալից ռազմավարական կարողականութիւն ունի։ Թերեւս աւելի ճկուն եւ ի հարկին նոր ուղիներ որոնելով, նմանօրինակ առաքելութեան կոչուած այլ կառոյցներու հետ միասնաբար Հ.Մ.Ը.Մ.-ի դերը եւ աշխատանքային դաշտը պէտք է աւելի ընդարձակել եւ Հ.Մ.Ը.Մ.ի կառոյցը օգտագործել նպատակներու համար որոնք անցեալին, Հ.Մ.Ը.Մ.ի ծիրին մէջ սահմանուած չէին։ Պէտք է մոռնալ մեր ներկայի կառուցային սահմանափակումները եւ գաղութ առ գաղութ ուսումնասիրել հաւաքական ուժերով եկեղեցի-Հ.Մ.Ը.Մ., Հ.Մ.Ը.Մ.-Հ.O.Մ.-Համազգային եւ այլ կառոյցներու մասնակի մէկտեղումով եւ գործակցութեամբ ստեղծուող ճկուն տարբերակ մը, ուր մարմնամարզն ու սկաուտութիւնը միջոց կը ծառայեն 6-18 տարիքի պատանիներու աւելի ընդարձակ արտա-դպրոցական դաստիարակութեան մը, ուր շեշտը կը դրուի դաստիարակութեան որակի վրայ եւ աւելի մշակուած կերպով ազգային դիմագիծ կը կերտուի։ Ռազմավարութեան նպատակը կըլլայ մէջտեղ բերել 21րդ դարու սփիւռքցիի եւ երկրի քաղաքացիի որակաւոր նախատիպ մը, որ հպարտ է իր ապրած երկրով բայց աւելի հպարտ եւ մանաւանդ յանձնառու իր հայ պատկանելիութեամբ: Հ.Մ.Ը.Մ.ի կտուրին ներքեւ յղկուած 6-18 պատանիները կրաւորական ընթացքէն կամովին յանձնառու հայ դարձնելու առաքելութիւնը կը շարունակուի եւ այս ձեւով Հ.Մ.Ը.Մ. ենթահողը կը պատրաստէ 20 տարեկանէն վեր ապագայի Հ.Մ.Ը.Մ.աւարտ ոչ կրաւորական երիտասարդներու պատրաստութեան, եւ ինչու չէ քաղաքական գիտակցութեամբ օժտուած դաստիարակութեան:
Պատանիներն ու երիտասարդութիւնը՝ մեր ազգային հարցերու աւելիով մասնակից դարձնելու ու գիտակից սերունդ մը պատրաստելու համար պէտք ունինք ներկայ իրականութիւնները տարբեր ձեւով դիտելու անհրաժեշտութեան (Paradigm shift)։ Հ.Մ.Ը.Մ.-ը ունի աւանդ, վաստակ եւ խիտ շարքերու ուժ։ Ան ինչպէս միւս ազգային կառոյցները նաեւ սերնդափոխութեան սեմին է։ Բարեփոխուելու եւ նոր նուաճումներ յաջողցնելու համար պէտք չունինք փոխելու մեր համահայկական ռազմավարութիւնը: Պէտք չունինք փոխելու կազմակերպութիւններու նպատակներն ու կանոնագրութիւնները։ Միակ փոփոխութիւնը գործընթացքի մէջն է, ռազմավարական ուղեգիծը եւ այսօրուայ որդեգրուած աշխատաձեւը որոշ վերաքննութեան ենթարկելն է, ի նպաստ աւելի ճկուն գործունէութեան։ Շուտով Հ.Մ.Ը.Մ.-ը կը մտնէ իր երկրորդ հարիւրամեակը եւ եթէ պատանեկան տարիքի արտադպրոցական որակաւոր հայեցի դաստիարակութիւնը եւ հայ մշակոյթի պաշտպանումը մեր ազգային ռազմավարութեան մէջ աւելիով արժեւորուի, Հ.Մ.Ը.Մ.-ի աշխատանքային դաշտը որ կ՛ընդգրկէ 6-18 տարիքի պատանիները, բնականաբար պէտք է ընդլայնի։ Այս աւելի լայն գործունէութեան կարիքներուն հասնելու եւ նպատակի արդիւնաբերութեան համար, գաղութի համակարգի եւ ղեկավարութեան կողմէ Հ.Մ.Ը.Մ. ի հանդէպ նոր մարտավարութիւն ու վճռականութիւն պէտք է ցուցադրուի եւ յաւելեալ մարդուժ տրամադրուի։
Յաջորդիւ պէտք է խօսիլ ծրագրի հետապնդնման եւ միջոցառումներու մասին, յստակացնելով անոր իրականացման միջոցները ու գործադրութեան մանրամասնութիւնները:

 

2 Trackbacks / Pingbacks

  1. The Importance of Extracurricular Armenian Education Outside of Schools - Armenian National Committee of America
  2. The Importance of Extracurricular Armenian Education Outside of Schools - Armenian National Committee of America Eastern Region

Leave a Reply

Your email address will not be published.


*