ԿԱՌՈՒՑՈՂԱԿԱՆ ԵՐԿԽՕՍՈՒԹԵԱՆ ՀԱՅԿԱԿԱՆ ՄՕՏԵՑՈՒՄՆԵՐՈՒՆ ԴԻՄԱՑ՝ ՊԱՔՈՒԻ ՌԱԶՄԱՇՈՒՆՉ ԿԵՑՈՒԱԾՔԸ

Ա.Ա.

Լեռնային Ղարաբաղի տագնապը Եւրոպական Խորհուրդի Խորհրդարանական Վեհաժողովի գարնանային նստաշրջանի ամէնէն աւելի լուսարձակներ կեդրոնացնող խնդիրը եղաւ։Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինեանի ելոյթը, անկէ առաջ Ատրպէյճանի պատուիրակութեան անդամներուն յայտարարութիւնները, աւելի առաջ հայկական պատուիրակութեան անդամ Նայիրա Զոհրապեանի խօսքը, ու նաեւ՝ ատրպէյճանական պատուիրակութեան կազմակերպած զրոյցը առիթներ եղան, որպէսզի եւրոպացի պատգամաւորները մասնակից դառնան Արցախի տագնապին շուրջ հայեւատրպէյճանական նշումներուն, կեցուածքներուն եւ դիրքորոշումներուն շուրջ ծաւալած խօսակցութիւններուն։
Բնականաբար այս բոլորին մէջ վարչապետ Փաշինեանի արտասանած խօսքն է, որ իր բովանդակութեամբ առաւելաբար ուշադրութեան առարկայ է։
Խօսելով Ատրպէյճանի նախագահին եւ իր միջեւ կայացած իր խօսքերով՝ «բաւական կառուցողական եւ դրական երկխօսութեան» մասին, Փաշինեան համոզում յայտնեց, որ ղեկավարութեան միջեւ երկխօսութիւնը բաւարար չէ՝ տագնապը լուծելու համար։ Հայաստանի վարչապետին համաձայն, շատ կարեւոր է, որ երկխօսութիւն սկսի երկու բնակչութիւններուն՝ հայաստանի ու Արցախի եւ Ազրպէյճանի բնակչութիւններուն՝ զանոնք խաղաղութեան եւ ոչ թէ պատերազմի պատրաստելու համար։ Ան ապա հաստատեց, որ տագնապին լուծման որեւէ տարբերակ պէտք է ընդունելի ըլլայ Հայաստանի, Լեռնային Ղարաբաղի եւ Ատրպէյճանի ժողովուրդներուն կողմէ։
Ընդունելով հանդերձ, որ Ալիեւի ու իր միջեւ կառուցողական երկխօսութիւն ծաւալած է՝Փաշինեան նաեւ ըսաւ, որ Հայաստանի մէջ արձանագրուած ժողովրդավարական փոփոխութիւններու շնորհիւ լուծման նոր երանգներ ի յայտ եկած են Արցախի տագնապին լուծման իրենց պատկերացումներուն մէջ։
Անշուշտ Փաշինեան չէր կրնար անտեսել Պաքուէն արձակուած ռազմաշունչ յայտարարութիւնները, որոնց համար ան ցաւ յայտնեց՝ յուսալով, որ Եւրոպական Խորհուրդի Խորհրդարանական Վեհաժողովի ամպիոնէն արձակած իր կոչը ատրպէյճանական հասարակութեան կողմէ համարժէք հակազդեցութիւն կը ստանայ։
Սպասելով Ատրպէյճանի նախագահ Իլհամ Ալիեւ խօսքին, զոր ան պիտի արտասանէ Վեհաժողովին նիստին ընթացքին, Փաշինեանի յայտարարութեան մէջ նշուած հիմնական կէտը կարելի է համարել այն, թէ լուծման որեւէ տարբերակ պէտք է ընդունելի ըլլայ Հայաստանի, Լեռնային Ղարաբաղի եւ Ատրպէյճանի ժողովուրդներուն կողմէ։
Այլ խօսքով՝ Արցախի ժողովուրդը իր ներկայացուցիչներուն ճամբով պէտք է մասնակից դառնայ տագնապին լուծման բանակցութիւններուն եւ խօսակցութիւններուն ամբողջ հոլովոյթին, ինչպէս նաեւ եթէ օրինակի համար լուծման տարազ մը բանաձեւուի, ապա ինչպէս Հայաստանի եւ Ազրպէյճանի, նաեւ ու մանաւանդ Լեռնային Ղարաբաղի բնակչութիւնը ատոր իր հաւանութիւնը պէտք է տայ՝ ըսենք, հանրաքուէով մը։
Փաշինեանի առաջարկը՝ Արցախի ներկայացուցիչներուն բանակցութիւններուն մասնակցելու վերաբերեալ, յստակ է, որ համակարգուած է Ստեփանակերտի հետ, նկատի ունենալով, որ թէ՛ Արցախի հանրապետութեան նախագահի բանբերը, թէ Ազգային Ժողովի նախագահը, եւ թէ՛ արտաքին գործոց նախարարը, իրենց յայտարարութիւններուն մէջ ուղղակի նշում կատարելով այս խնդրին՝ ձայնակցեցան Փաշինեանի եւ յարմարագոյն ու միակ լուծման պատկերը տեսան Արցախի ներկայացուցիչներուն բանակցութիւններուն մասնակցութեան մէջ։
Հայկական կողմին այս դիրքորոշման մէջ կապուած որոշ նրբութիւն մըն ալ ի յայտ եկաւ, երբ Փաշինեան, Ազգային Ժողովին մէջ լրագրողներու հետ իր զրոյցին ընթացքին երկու օր առաջ յայտնեց, որ բանակցութիւնները սկսած է ոչ թէ նախկին նախագահ Սերժ Սարգսեանի կէտէն, այլ՝ իր սեփական կէտէն։«Ասիկա կարեւոր նրբութիւն մըն է», շեշտեց Փաշինեան։
Հիմա երկու նշում։
Առաջինը կը վերաբերի հայկական կողմին դրական մթնոլորտով մը պարուրուած կեցուածքներուն դիմաց Ազրպէյճանի դիրքորոշման, որ ոչ մէկ յոյս կը ներշնչէ,թէ Փաշինեանի նշած «բաւական կառուցողական եւ դրական երկխօսութեան» տրամադրութիւններ գոյութիւն ունին Պաքուի մէջ։ Ճիշդ է, որ Ալիեւ անցեալի իր յոխորտանքը՝ թէ Երեւանը Ատրպէյճանի մէջ նահանգն է, ալ չի կրկներ, սակայն Ազրպէյճանի նախագահը յստակօրէն կ՛ըսէ, որ Լեռնային Ղարաբաղի տագնապին լուծումը կարելի է միայն ու միայն Ազրպէյճանի հողային ամբողջականութեան վերականգմամբ։Այլ խօսքով Արցախը Ազրպէյճանի տիրութեան վերադարձնելով։ Թէ Ալիեւի այս արմատական կեցուածքը ինչ յոյսեր կը ներշնչէ դրական երկխօսութեան ծաւալման, յստակ չէ։
Երկրորդ նշումը կը վերաբերի բանակցութիւններուն, այս պարագային՝ Արցախի տագնապին նման ամբողջ հայութեան համար ճակատագրական խնդրին շուրջ ծաւալած խօսակցութիւններուն հունաւորման մէջ պետական մտածողութեան եւ համազգային ընդհանուր քաղաքական դիրքորոշման ծիրի մը մէջ բանակցութիւններու սեղանին շուրջ նստելու հրամայականին, որ անկախ անկէ, թէ ով եւ քաղաքական որ հոսանքը իշխանութեան գլուխը կը գտնուի,անխախտ պիտի պահուի եւ քաղաքական տրամաբանութեան շարունակականութիւնը պիտի ապահովուի, որմէ միայն հայութիւնը կը շահի։ Առաւելաբար Արցախի հայութիւնը, որուն հողերը պատմական սխալով մը նուէր տրուած էին Ատրպէյճանի։Որուն հողերը ազատագրուեցան արեան գնով հազարաւոր նուիրեալներու։։Անշուշտ իւրաքանչիւրը իրաւունք ունի իր խուսանաւումները դասաւորելու եւ զարգացնելու՝ առաջնորդուելով պահուն տուեալներէն եւ իրավիճակներէն, բայց ուշադրութիւնը առաւել եւս պէտք է կեդրոնացուի բանակցային քաղաքականութեան մէջ տրամաբանութեան, կեցուածքներու եւ դիրքորոշման անխախտ շարունակականութեան ապահովման վրայ, որովհետեւ ասիկա ալ յաղթանակ է հայութեան համար։ Ասիկա նաեւ տագնապին արդար լուծում մը գտնելու ճիգերուն արդիւնաւորման երաշխիքներէն մէկն է։

 

Be the first to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.


*