ՄՈՆՏԻԱԼ 2018․- ԻՐԱԴԱՐՁՈՒԹԵԱՆ ՀԱՅԵՐԸ

ԱՆՈՒՇ ԹՐՈՒԱՆՑ
Համաշխարհային ֆութպոլի ախոյեանութիւնը կրկին կիրքեր բորբոքած է աշխարհով մէկ: Ռուսաստանի մէջ տեղի ունեցող այս մրցաշարքը աշխարհի 21-րդ ախոյենութիւնն է, եւ Ռուսաստանը Արեւելեան Եւրոպայի մէջ աշխարհի առաջնութիւններու պատմութեան առաջին կազմակերպիչ երկիրն է:
Աշխարհի ուշադրութիւնը դէպի այս խաղերը եւ դէպի Ռուսաստան ուղղուած են ոչ միայն 15 յունիսին, երբ սկսած են խաղերը, այլ աւելի վաղ՝ երբ կ՚ընտրուէին հաւաքականները, որոնք պիտի մասնակցէին խաղերուն, ինչպէս նաեւ մարզադաշտերը, քաղաքները, ուր տեղի պիտի ունենային խաղերը: Նաեւ մեծ ուշադրութիւն ու հետաքրքրութիւն կար ախոյենութեան տարբերանշանը, գնդակը եւ այլ խորհրդանիշներ եւ ախոյենութեան վերաբերող ամէն ինչ ընտրելու եւ որոշելու ժամանակ:
Ինչպէս ծանօթ է՝ Հայաստանի ազգային հաւաքականը չէ յաղթահարած նախընտրական փուլը եւ մասնակից չէ Ռուսաստանի մէջ իրականանալիք քառամեակի ամենէն գլխաւոր ֆութպոլային իրադարձութեան, սակայն, ինչպէս կ՚ըսեն՝ ի՞նչ իրադարձութիւն առանց հայերու մասնակցութեան: Պարզ կը դառնայ, որ աշխարհը գրաւող այս իրադարձութիւնը բոլորովին առանց հայերու մասնակցութեան չէ, որ տեղի կ՚ունենայ: Ֆութպոլի աշխարհի ախոյենութեան ներկայացուած հաւաքականներուն մէջ կ՚աշխատին երկու հայ մասնագէտներ՝ մէկը Պրազիլէն, միւսը՝ Իրանէն (Ա․ հանգրուանէն՝ դուրս մնացած):
Զանգուածային լրատուամիջոցները զանազան առիթներով, ներկայացուցած են աշխարհի հաւաքականները, ինչպէս նաեւ այս երկու հայերը: Անոնցմէ մին Պրազիլի ազգային հաւաքականի գլխաւոր բնաբոյժ (ֆիզիոթերափիսթ) Ֆապիօ Մահսէրէճեանն է, որ նաեւ կը ղեկավարէ բնաբոյժներու մեծ կեդրոնատեղին, միւսը՝ Իրանի հաւաքականի գլխաւոր մարզիչին օգնականը՝ Մարգար Աղաճանեանն է, որ մեծ դեր ունի ոչ միայն Իրանի ազգային հաւաքականին, այլ առհասարակ իրանական ֆութպոլին մէջ: Երկուքն ալ, երկար տարիներ, մեծ ու արհեստավարժ ֆութպոլի մէջ են:
Պրազիլա-փորթուգալական ծագման անունով եւ հայկական մականունով Ֆապիօ Մահսէրէճեան պատասխանատու է Պրազիլի հաւաքականի բոլոր ֆութպոլիստներուն գործառական եւ ֆիզիքական պատրաստուածութենէն:
Մահսէրէճեանի հայկական ծագումին մասին քիչ տուեալներ հրապարակուած են, աւելի շատ են անոր մասնագիտութեան մասին տեղեկութիւնները, որով ալ հայազգի այս մասնագէտը հետաքրքրած է մարզական աշխարհի հետեւորդները: Ծնած է Պրազիլի ամենէն մեծ քաղաքը՝ Սան Փաուլօ, ուր նաեւ հայկական մեծ համայնք մը կայ: Իր մօր անունը Արաքսի է, իսկ հայրը՝ Ժիրայր Մահսէրէճեան, Պրազիլի ՍԱՄԱ հայկական ֆութպոլի ակումբին նախագահն է, եւ ակնյայտ է, որ ֆութպոլի հանդէպ սէրը ընտանեկան ծագում ունի: Իբրեւ բնաբոյժ Ֆապիօ Մահսէրէճեան իր մասնագիտական գործունէութեան սկսած է քսան տարի առաջ՝ Պրազիլիոյ ֆութպոլի զանազան ակումբներու մէջ: Մինչեւ Պրազիլի հաւաքական հրաւիրուիլը՝ Ֆապիօ Մահսէրէճեան հրապարակած է աշխատանքներ մարզական բնաբուժութեան մասին, ուսումնասիրութիւններ՝ ֆիզիքական պատրաստուածութեան մասին, որոնք հիմնուած եղած են իր համալսարանական կրթութեան եւ փորձառութեան վրայ: Պրազիլի ֆութպոլի ազգային հաւաքական հրաւիրուած է 2010 թուականին՝ հաւաքականի գլխաւոր մարզիչ Մանօ Մենեսեզի օրով: Ֆապիոյին համար, բնականաբար մեծ պատասխանատուութիւն էր աշխատիլ այնպիսի հաւաքականի մը կազմին մէջ, որ նկատուած է ֆութպոլի պատմութեան ամենէն արդիւնաւէտութիւն ցուցաբերող հաւաքականը՝ հինգ անգամ դառնալով աշխարհի ախոյեան: Բացի այդ, միակ հաւաքականն է, որ մասնակցած է աշխարհի բո-լոր ախոյենութիւններուն։ Transfermarkt համաշխարհային ֆութպոլային կանխատեսումներուն, վերլուծութիւններուն եւ լուրերու հարթակին հաշուարկներով՝ 2018 թուականի ֆութպոլի աշխարհի ախոյենութեան եզրափակիչ մրցաշարքի մասնակիցներէն ամենէն թանկագինը Պրազիլի հաւաքականի կազմն է:
Պրազիլի ֆութպոլիստներուն ընդհանուր փոխանցագրային արժէքը կը կազմէ 671.5 միլիոն եւրօ: Երկրորդը Սպանիոյ հաւաքականն է, երրորդը՝ Գերմանիոյ եւ Ֆրանսայի հաւաքականները:
Ութ տարիէ ի վեր Ֆապիօ Մահսէրէճեան կը նկատուի Պրազիլի ազգային հաւաքականի մարզչական կեդրոնատեղիին ամենէն կարեւոր անդամներէն: Ան աշխատանքի հրաւիրուած է մարզիչ Մենեսեզի օրով, սակայն Պրազիլի հաւաքականի մարզիչի պաշտօնին մէջ, Թիթէի նշանակումէն ետք, Մահսէրէճեան պահպանած է պաշտօնը: Ան եւ Թիթէն միասին աշխատած են նաեւ կարգ մը պրազիլական ակումբներու մէջ, մասնաւորապէս՝ Փալմէյրաս, Ինթերնասիոնալ եւ Քորինթիանս:

Պրազիլի ազգային հաւաքականի գլխաւոր բնաբոյժ (ֆիզիոթերափիսթ) Ֆապիօ Մահսէրէճեան

Մամուլը չի մոռնար նշելու նաեւ կարեւոր հանգամանք մը. Ֆապիօ Մահսէրէճեան այն անձն է, որ օգնած է փորթուգալցի աշխարհահռչակ աստղ Ռոնալտոյին եւ պրազիլցի Ատրիանօ Քորիային՝ յաղթահարելու աւելորդ կշիռքի հետ կապուած հարցերը, ինչ որ անոնք ունէին զանազան շրջաններու ընթացքին։
Ֆապիօ Մահսէրէճեանի անունը ձեւով մը նաեւ հայազգի աշխարհահռչակ ֆութպոլի աստղ Հենրիխ Մխիթարեանի անունին հետ կը կապուի:
2003 թուականին, երբ շատ երիտասարդ Հենրիխ Մխիթարեան կը մարզուէր պրազիլական Սան Փաուլօ ակումբին մէջ՝ Ֆապիօ Մահսէրէճեան հանդիպած է անոր հետ: Այդ հանդիպումէն ծանօթ է այն, որ հայազգի բնաբոյժը իր հայրենակից եւ ապագայ խոստմնալից ֆութպոլի աստղ Հենրիխ Մխիթարեանին խորհուրդ տուած է, որ ան մարզումներուն ընթացքին պէտք է աւելի ուշադրութիւն դարձնէ մկանային զանգուած հաւաքելու վրայ: Վերջերս պրազիլական Սան Փաուլօ ակումբը իր թուիթըրեան էջին վրայ հրապարակած է պատանի Մխիթարեանի մարզումներուն լուսանկարը եւ գրած՝ «Ինչպիսի՜ յիշողութիւն, երբ ըլլաս Պրազիլիոյ մէջ, նորէն այցելէ մեզի, Մխիթարեան: Մեր դռները միշտ բաց են քու առջեւդ»: Մխիթարեան պատասխանած է. «Շնորհակալ եմ, անշուշտ, կ՚ընեմ ատիկա»:
Մամուլը, անդրադառնալով հայազգի բնաբոյժ Ֆապիօ Մահսէրէճանին, կը նշէ նաեւ, որ աշխարհի ախոյենութեան ընդառաջ ան անհատական աշխատանք կը տանէր Պրազիլի հաւաքականի յառաջատար Նէյմարին հետ, որ վնասած էր սրունքաթաթային յօդը եւ կը վերականգնուէր ծանր վնասուածքէն: Ֆապիօն աշխարհահռչակ ֆութպոլիսթին մասին ըսած է, որ ան հետեւողական է եւ վնասուածքէն յետոյ արագ վերականգնուելու հնարաւորութիւնը ունի:
*
2018 թուականի Համաշխարհային ֆութպոլի ախոյենութեան մասնակից Իրանի հաւաքականի գլխաւոր հայազգի մարզիչին օգնականը՝ Մարգար Աղաճանեան, ծնած է Իրանի մայրաքաղաքը Թեհրանի մէջ, հայ ընտանիքի երդիքին տակ: Իր առաջին ֆութպոլի քայլերը առած է հայկական ակումբներու մէջ։ Այդ ակումբներէն մանաւանդ Թեհրանի «Արարատ» ակումբը լաւ աւանդոյթներ ունեցած է Իրանի ֆութպոլի կեանքին մէջ:

Իրանի հաւաքականի գլխաւոր հայազգի մարզիչին օգնական՝ Մարգար Աղաճանեան

Մարգար Աղաճանեան եղած է պաշտպան եւ բաւական լաւ ասպարէզ մը հարթած է Իրանի առաջնութեան մէջ: Իր գործունէութեան աւարտին ան երկու հանդիպում ունեցած է Իրանի ազգային հաւաքականին մէջ եւ հեռացած է ֆութպոլէն, ութ տարի ետք վերադարձած է եւ սկսած է զբաղիլ մարզչական գործունէութեամբ:
Երբ իրանահայ ուրիշ նշանաւոր ֆութպոլիստ մը՝ Անդրանիկ Թէյմուրեան, տեղափոխուած է Անգլիոյ առաջնութիւն՝ Մարգար Աղաճանեան մէկ ամիսով գործուղուած է Անգլիա՝ աշխատելու համար Անդրանիկին հետ, իսկ յետագային երկուքն ալ վերադարձած են Իրան:
Իրանի ազգային հաւաքականի գլխաւոր մարզիչ Քարլոս Քէյրոշ ինք առաջարկած է Մարգար Աղաճանեանի թեկնածութիւնը՝ որպէս գլխաւոր մարզիչի օգնական: Անոնք ծանօթացած են պանդոկի մը մէջ, ուր երկուքին խումբերն ալ ուսումնամարզական հաւաքի մը համար իջեւանած էին: Անոնց ծանօթութիւնը յետագային վերածուած է վստահելի ընկերութեան, ճակատագրական դարձած է Աղաճանեանին համար, քանի որ լիովին փոխուած է անոր գործունէութեան ընթացքը: Աղաճանեան Քէյրոշին Իրանի ազգային հաւաքականին համար քանի մը ֆութպոլիստի անուն առաջարկած է, եւ այդ ֆութպոլիստները այժմ առանցքային են Իրանի հաւաքականին համար: Ան համաձայնած է գլխաւոր մարզիչին օգնականը ըլլալ, քանի որ ըսած է, թէ շատ բան սորված է Քէյրոշէն:
Իրանական խումբերէն մէկուն մէջ Մարգար Աղաճանեան աշխատած է նաեւ Հենրիխ Մխիթարեանի հօր՝ Համլէթ Մխիթարեանի հետ: Մխիթարեան ընտանիքին հետ անոնք մինչ օրս ունին ընտանեկան ջերմ յարաբերութիւններ: Մարգար Աղաճանեան պատմած է, որ շատ ջերմ յարաբերութիւններու մէջ է կարգ մը հայ ֆութպոլիստներու եւ մարզիչներու հետ: Իրանահայ մամուլին տուած իր մէկ հարցազրոյցին մէջ Մարգար Աղաճանեան ըսած է,-
«Այս մարզաձեւը զիս հետաքրքրած է, երբ ես տակաւին երիտասարդ էի: Սկսած էի խաղալ «Արմէն» խումբին մէջ: «Արմէն»ի կազմին մէջ մասնակցած եմ Համահայկական խաղերուն եւ ընտրուած եմ անդամակցելու Հ. Մ. «Արարատ» կազմակերպութեան ֆութպոլի երիտասարդական խումբին: Որոշ ժամանակ ետք, հեռացայ «Արարատ»էն եւ խաղացի «Իսթիքլալ»ի մէջ, ապա կրկին վերադարձայ «Արարատ»:
«1984 թուականին, մեծ թիւով խաղացողներու ծառայութեան համար երթալու պատճառով, խումբը գրեթէ կազմալուծուեցաւ եւ ես որոշեցի ֆութպոլը շարունակել «Փաս»ի մէջ: Տասնհինգ տարի խաղացի նշուած խումբի կազմին մէջ, բացառութեամբ երկու տարիէն, երբ հանդէս եկայ «Պահման», «Պանք Թեճարաթ» եւ «Պարղ» խումբերուն մէջ: Երեք շրջան ընդգրկուած եմ Իրանի հաւաքականի նախնական ցուցակին մէջ, սակայն, միայն մէկ անգամ յաջողած եմ մաս կազմել հաւաքականին: Այդ շրջանին, ընկերային երկու խաղերու ժամանակ, դարձած եմ հաւաքականին աւագը»:
Մարգար Աղաճանեան 2014 թուականին առաջին հայ մարզիչը եղած է, որ մասնակցած է Պրազիլի Համաշխարհային ֆութպոլի ախոյենութեան խաղերուն: Սակայն, անկախ միջազգային ասպարէզ դուրս գալէն, ան միշտ եղած է իրանահայ մարզիկներու կողքին: Իբրեւ մարզիչ Մարգար մասնակցած է ֆութպոլի մարզչական միջազգային դասընթացքներուն եւ ստացած է զանազան վկայականներ, որոնցմէ են՝ CBA, Asia եւ Prolicense:

Be the first to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.


*