ՀԱՅԱՍՏԱՆԸ ՀԱՄԱՁԱՅՆՈ՞ՒՄ է ԱՐՑԱԽԻՆ ՊԱՇԱՐՄԱՆ ԵՆԹԱՐԿԵԼ

0 0
Read Time:4 Minute, 14 Second

 

 

astana  ԳԷՈՐԳ ԱՂԱՊԱՊԵԱՆ

Նախօրէին նախագահ Սերժ Սարգսեանն անդրադարձել է Եւրասիական տնտեսական խորհրդի նիստում Ղազախստանի նախագահ Նուրսուլթան Նազարպայեւի յայտնի յայտարարութիւններին եւ նշել, որ, չնայած դրանք տհաճ էին, սակայն չեն կարող մեզ վնասել:
Սերժ Սարգսեանը նաեւ ասել է, թէ Հայաստանի անդամակցութիւնը միանշանակ նպաստում է Արցախի խնդրի լուծմանը: Եթէ սա է պաշտօնական Երեւանի պատասխանը Նազարպայեւի նուաստացնող յայտարարութիւններին, ապա թերեւս աւելի լաւ կը լինէր՝ այն չհնչեր՝ ընդհանրապէս: Ստացւում է, որ բնական է ոչ միայն նման մակարդակի միջազգային յարաբերութիւններում ու ձեւաչափերում Հայաստանին տհաճ բաներ ասելը, այլեւ դրանք հանգիստ կուլ տալը:
Իսկ ընդհանրապէս այդ յայտարարութիւնը, յատկապէս՝ Արցախի կարգաւորումը Եւրասիական Տնտեսական Միութեան հետ կապելու մասով, նոր հարցերի ու մտավախութիւնների տեղիք է տալիս: Քանի որ խելագարութեան կանխաւարկածով չենք առաջնորդւում, ապա մնում է եզրակացնել, որ նախագահ Սարգսեանը նկատի ունի այնպիսի կարգաւորումը, որ բխում է հայկական կողմի շահերից: Բայց կարելի է բերել հակառակի մասին վկայող առնուազն չորս գործօն, որոնք չնկատելը պարզապէս քաղաքական կուրութիւն կը լինէր:
Առաջին. Ստեղծուող այդ միութիւնում չկայ որեւէ երկիր, որը չի ճանաչում Ատրպէյճանի տարածքային ամբողջականութիւնը՝ Արցախով հանդերձ, այդ թւում՝ նաեւ Հայաստանի “ռազմավարական“ գործընկեր Ռուսաստանը: Այդ երկրներից որեւէ մէկը պատրաստ չէ, յանուն Հայաստանի եւ Արցախի, շրջանցել Ատրպէյճանի հետ իր տնտեսական, աշխարհաքաղաքական եւ աշխոյժ յարաբերութիւնները:
Երկրորդ. Ղազախստանը Եւրասիական Տնտեսական Միութեան հետ, հանդէս է գալիս որպէս Ատրպէյճանի եւ Թուրքիոյ շահերի պաշտպան: Նրա խնդիրը եւրասիական միացման հեռանկարներում թրքական գործօնի ուժեղացումն է: Նազարպայեւը միաժամանակ թէ՛ եւրասիական տնտեսաքաղաքական բեւեռի ստեղծման եւ թէ՛ թրքալեզու պետութիւնների ամրապնդման գաղափարների գեներացնողն ու դրանք փոխշաղկապուած ռէալ քաղաքականութեան վերածողն է:
2013ին Ատրպէյճանում կայացած թրքալեզու պետութիւնների համագործակցութեան խորհրդի (որին մաս են կազմում Թուրքիան, Ատրպէյճանը, Ղազախստանը, Թուրքմենիստանը եւ Քիրղիզիստանը) գագաթաժողովում յայտարարութիւն է ընդունուել յատուկ Արցախի հիմնահարցի կապակցութեամբ, որտեղ անդամ երկրները լիակատար աջակցութիւն են յայտնում Արցախի հիմնահարցը Ատրպէյճանի տարածքային ամբողջականութեան շրջանակում լուծելու տարբերակին: Թրքալեզու այս երկրներից Ղազախստանը Եւրասիական Տնտեսական Միութեան հիմնադիր անդամ է: Իսկ Քիրղիզիստանը արդէն այդ ճանապարհին է, որի համար արդէն մշակուել է ճանապարհային քարտէս: Եթէ սրան աւելացնենք միաժամանակ թէ՛ Եւրոմիութեան եւ թէ՛ Եւրասիական Տնտեսական Միութեան լարերի վրայ խաղալու՝ Թուրքիոյ ակնյայտ տրամադրուածութիւնը եւ եւրասիականութեան մէջ Անգարային ներքաշելու Ռուսաստանի տրամադրուածութիւնը, ապա միանգամայն իրատեսական է դառնում, որ Հայաստանը կարող է յայտնուել ռուսթրքական ժամանակաւոր երկւութեան հերթական ծուղակում:
Երրորդ. Ռուսաստանին որքան անհրաժեշտ է Հայաստանի բռնակցումը Եւրասիական տնտեսական ամբողջացման նախագծերին, քառակի անհրաժեշտ է դրանցում Ատրպէյճանի՝ հնարաւորինս շուտ ներգրաւումը: Դրանով Մոսկուան մաքսային ընդհանուր դաշտի գործընթացում լիարժէք վերահսկողութիւն կը հաստատի Ատրպէյճանի աշխոյժ աղբիւրների տնօրինման վրայ, կը լուծի Հարաւային Կովկասում որոշիչ մանդատ ձեռք բերելու խնդիրը: Ատրպէյճանը յայտարարել է, որ այդ միութեանը միանալու ցանկութիւն չունի: Բայց դա ոչ թէ լիակատար մերժում պէտք է համարել, այլ հիմնական պահանջատիրոջ՝ Ռուսաստանի հետ առեւտրի կամ բանակցութիւնների տեղ բացելու: Իսկ այդ առեւտրում աւելի լաւ ապրանք է, քան Արցախն է, ուղղակի գոյութիւն չունի: Խնդիրը ոչ թէ վերաբերում է Արցախը Պաքուին նուիրաբերելուն, այլ նախկին Արցախը շրջապատող եւ ներկայումս Արցախի մասը հանդիսացող տարածքները Ատրպէյճանին յանձնելուն, շփման գծում իր “խաղաղպահներին“ տեղադրելուն, Արցախն իր նոր ռազմակեդրոնի տարածքը դարձնելուն եւ նրա կարգավիճակը յաւերժ անորոշ պահելու միջոցով ռուսական կարգաւորմանը հասնելուն: Այս տարբերակն ամբողջութեամբ բխում է Ատրպէյճանի շահերից, քանի որ Ալիեւը, ըստ էութեան, կատարում է տարածքները վերադարձնելու վաղեմի խոստումը, Արցախը որեւէ կարգավիճակ չի ստանում: Հայաստանը եւ Արցախի ժողովուրդըն կորցնելով անվտանգութեան այսօր ունեցած իրական երաշխիքները, Արցախի փաստացի անկախութիւնը, ստիպուած են լինելու կրկնակի կախուածութեան մէջ մնալ ռուսական “խաղաղապահներից“: Հետեւաբար՝ ողջ հարցն այն է՝ արդեօ՞ք Ռուսաստանն իր առջեւ ստրատեգիական խնդիր է դրել լուծել Ատրպէյճանի՝ Ետմին կցելու հարցը: Այս առումով խիստ ուշագրաւ էր նախորդ շաբաթ Մոսկուայում իր պաշտօնակցի հետ բանակցութիւններից յետոյ Թուրքիայի արտգործնախարար Ահմեդ Դաւութօղլուի արած այն յայտարարութիւնը, թէ ի յայտ է եկել Արցախի հիմնահարցը լուծելու իրական հնարաւորութիւն: Արդեօ՞ք Տաւութօղլուն հէնց այս սցենարով կարգաւորման մասին չէր խօսում: Հետաքրքրական է, որ Հայաստանի եւ Արցախի սահմանազատման մասին՝ Նազարպայեւի ուղղակի պահանջին չարձագանգեց նաեւ Ռուսաստանի նախագահը, որ եւս կարդացել էր Ալիեւի յայտնի նամակը:
Չորրորդ. Հայաստանի իշխանութիւնները վերջնականապէս չեն յստակեցնում՝ արդեօք լուծուա՞ծ է Հայաստանի եւ Արցախի սահմանին մաքսակէտերի ի յայտ գալու անհնարինութեան հարցը: Նախագահը Հայաստանի Հանրապետական Կուսակցութեան երիտասարդների հետ հանդիպման ժամանակ փաստացի խօսել է Հայաստանի եւ Արցախի՝ առանձին նիւթեր լինելու մասին, ինչը, ընկալելի է բացառապէս դիւանագիտութեան տեսանկիւնից: Բայց երբ խնդիրը դիտարկում ենք տնտեսական եւ մաքսային յարաբերութիւնների կողմից, ապա նախագահը փաստացի չի հերքում դրա հնարաւորութիւնը:
Հայաստանի տնտեսութեան նախարար՝ Կարէն Ճշմարիտեանը, անդրադառնալով այդ հարցին, այսօր խօսել է միայն ՀայաստանԱրցախ մաքսային յարաբերութիւնների բացակայութեան մասին: Թէ որքանո՞վ են այս յարաբերութիւնները պահպանուելու նաեւ ապագայում, նրա խօսքից հասկանալի չի դարձել: Դրանից կարելի է ենթադրել, որ Երեւանը անհնար է համարում ոչ թէ, առհասարակ, մաքսակէտեր դնելը, այլ նման յարաբերութիւնների մէջ մտնելը: Այսինքն՝ եթէ մաքսակէտեր դրուելու են, ապա դրանք ձեւական բնոյթ են ունենալու՝ ըստ էութեան կատարելով սովորական անցակէտի դեր:
Հայաստանը պէտք է բացատրի, թէ եթէ մաքսակէտեր չեն դրուելու, ապա ինչպէ՞ս են միւս երկրները հանդուրժելու միութեան եւ Արցախի սահմանագծին, այսպէս կոչուած, “անուէրահսկելի մաքսային“ ճեղքի առկայութիւնը: Իսկ եթէ դրուելու են, ապա ինչպէ՞ս է Երեւանը երաշխաւորելու, որ դրանք իսկապէս կը լինեն ձեւական, որ Եւրասիական Տնտեսական Միութեան հետ անդամներն աչք կը փակեն դրա վրայ եւ չեն սկսի Արցախի սահմանի ու մաքսակէտերի մասով բանակցել Պաքուի հետ: Եթէ Նազարպայեւը կարողանում է Եւրասիական Տնտեսական Միութեան գագաթաժողովին ընթերցել Ալիեւի նամակը, ապա ինչո՞ւ չի կարող նրա հետ, թէկուզ Հայաստանին թեթեւ տհաճութիւն պատճառելու համար, բանակցել Արցախի սահմանին մաքսակէտ դնելու հարցով: Որովհետեւ եթէ այդ երաշխիքները չտրուեն, ապա Արցախը ենթարկուելու է տնտեսական շրջափակման, եւ Հայաստանը դառնալու է դրա գործիքը: Այնպէս որ՝ լռելու փոխարէն Հայաստանի իշխանութիւնները պէտք է խօսեն: Նրանք ոչ թէ միջազգային հանրութեանը, այլ սեփական հասարակութեանը համոզելու եւ հասկացնելու խնդիր ունեն:

“Երկիր“

Happy
Happy
0 %
Sad
Sad
0 %
Excited
Excited
0 %
Sleepy
Sleepy
0 %
Angry
Angry
0 %
Surprise
Surprise
0 %

Average Rating

5 Star
0%
4 Star
0%
3 Star
0%
2 Star
0%
1 Star
0%

Leave a Reply

Your email address will not be published.

Social profiles