Կազմակերպութեամբ Հ.Յ.Դ.-ին.- Կլոր Սեղան Ֆրանսայի Ազգային Ժողովէն ներս

0 0
Read Time:7 Minute, 18 Second

ՓԱՐԻԶ («Նոր Յառաջ», Հ.Յ.Դ. Մամլոյ Դիւան).- Շաբաթ, Յունուար 14-ի յետմիջօրէին Ֆրանսայի Ազգային ժողովի Քոլպէր սրահին մէջ տեղի ունեցան Հ.Յ.Դաշնակցութեան Արեւմտեան Եւրոպայի Կեդրոնական կոմիտէի կազմակերպած կլոր սեղանները, գործակցութեամբ՝ Ֆրանսայի Հայ Դատի գրասենեակին:
Օրուան յայտագիրը կը բաղկանար երկու մասէ: Առաջին կլոր սեղանին նիւթն էր «Հայաստանի եւ Արցախի ապահովութիւնը՝ տարածաշրջանի աշխարհաքաղաքական տակնուվրայ վիճակին մէջ», իսկ երկրորդը իբրեւ նիւթ ունէր՝ «Ռազմավարութիւններ եւ միջոցներ՝ դիմագրաւելու համար Հայաստանի եւ Սփիւռքի ամրացման մարտահրաւէրները»:
Սրահը ամբողջութեամբ լեցուցած էին աւելի քան 200 ունկնդիրներ, որոնց մէջ բաւական մեծ թիւով երիտասարդութեան ներկայութիւնը ուրախալի երեւոյթ էր: Ներկաներուն մէջ էին Հայաստանի Փարիզի դեսպան՝ Լեւոն Ամիրճանեան, թեմի անդրանիկ Առաջնորդ Նորվան Արք. Զաքարեան, վերապատուելիներ՝ Ժոէլ Միքայէլեան եւ Ռընէ Լեւոնեան:
Բացման խօսքը արտասանելով՝ լսարանը ողջունեց Արեւմտեան Եւրոպայի Հ.Յ.Դաշնակցութեան նախագահ Շարլ Փափազեան: Ըսաւ, թէ այս կլոր սեղանները հարցեր լուծելու յաւակնութիւնը չունին, այլ պարզապէս՝ ներկայ կացութեան վերլուծումը կատարելու եւ լուծումներու հիմքեր ստեղծելու նպատակը կը հետապնդեն:
Առաջին կլոր սեղանի զրուցավարն էր Հայ դատի պաշտպանութեան յանձնախումբի եւ «Ֆրանս-Արմէնի» հանդէսի խմբագրական կազմի անդամ՝ Յարութ Մարտիրոսեան: Մասնակիցներն էին աշխարհաքաղաքագէտ, Ժընեւի համալսարանի դասախօս Վիգէն Չըթըրեան (Զուիցերիա), Արցախի Ֆրանսայի ներկայացուցչութեան ղեկավար Յովհաննէս Գէորգեան, Հ.Յ.Դ. Բիւրոյի անդամ եւ Հայ Դատի գրասենեակներու նախագահ Յակոբ Տէր Խաչատուրեան (Գանատա), Հ.Յ.Դ. Բիւրոյի Հայ Դատի եւ քաղաքական հարցերու գրասենեակի տնօրէն Կիրօ Մանոյեան (Հայաստան): Այս վերջինին մասնակցութիւնը նախատեսուած էր երկրորդ կլոր սեղանին, բայց Յարութ Սասունեան առողջական պատճառներով չկարենալով ներկայ ըլլալ, Մանոյեան զինք փոխարինեց, երկրորդին փոխարէն մասնակցելով առաջին կլոր սեղանին:
Առաջին խօսք առնողը եղաւ Յովհաննէս Գէորգեան: Ան, յատկապէս անդրադառնալով իսլամապաշտներու ահաբեկչութեան հարցին, ըսաւ, թէ Հարաւային Կովկասը բաւական խնայուած է այդ առումով, քանի որ դէպի հոն նշեալ տարրերու հոսք գրեթէ չկայ, հետեւաբար տարածաշրջանը համեմատաբար աւելի կայուն է: Ըսաւ նաեւ որ Ատրպէյճանի խողովակով՝ ՆԱԹՕ-ի տարածաշրջան մուտքը շատ անհանգստացուցիչ գործօն է Ռուսաստանի համար: Խօսելով Հայաստանի՝ Ռուսաստանէն «անկախացում»-ի հարցին մասին ալ, յայտնեց այն կարծիքը, թէ այնքան ատեն, որ Արցախեան խնդիրը պիտի մնայ անլոյծ՝ Հայաստան պիտի ստիպուի փարիլ Ռուսաստանին:
Վիգէն Չըթըրեան խօսեցաւ սպասելի զարգացումներու մասին: Յատկապէս սիւննի-շիի հակամարտութեան ակնարկելով՝ նշեց, թէ պէտք է տեսնել՝ ի՞նչ պիտի ըլլայ Թուրքիա-Ատրպէյճան յարաբերութիւններու ապագան, մինչ առաջինը սիւննի մեծամասնութեան տէր երկիր է իսկ երկրորդը՝ շիի: Նման տուեալներու լոյսին տակ՝ Հայաստան կրնայ հանդիսանալ կայունութեան դաշտ մը եւ այդ պատեհութենէն պէտք է օգտուիլ, եզրակացուց ան: Չըթըրեան նաեւ ըսաւ, որ շրջադարձային է Փութինի հզօր վերադարձը համաշխարհային բեմ, ան որ դեռ կարճ ժամանակ առաջ կղզիացուած էր: Խօսուն օրինակ մըն ալ տալով՝ նշեց, որ այսօր ֆրանսական ընտրութիւններու սեմին՝ չկայ թեկնածու մը, որ բարձր չգնահատէ Ռուսաստանի հետ յարաբերութիւններու կարեւորութիւնը: Ռուսաստան այդուհանդերձ տկարութիւններ, ունի. օրինակ՝ չի զարգացներ իր տնտեսութիւնը, իր արհեստագիտութիւնները եւ տկարութեան այդ հանգամանքը կրնայ Հայաստանի հետ՝ խաղին օրէնքները փոփոխութեան ենթարկել ապագային, ըսաւ ան:
Յակոբ Տէր Խաչատուրեան խօսեցաւ Հայ Դատի յանձնախումբերուն զանազան ուղղութիւններով տարած աշխատանքներուն մասին: Ընդգծեց Հայաստանի՝ արեւմտեան արժէքներու, յատկապէս՝ Եւրոպայի փարումին կարեւորութիւնը եւ աւելցուց, թէ այդ ուղղութեամբ գործունէութիւն կը ծաւալեն: Ան, անդրադարձաւ նաեւ Թուրքիա-Ռուսաստան մերձեցման եւ ազդարարեց, թէ ատիկա հայկական տեսանկիւնէն յատկապէս մտահոգիչ է այն առումով, որ Անգարա կրնայ Արցախեան հակամարտութեան կարգաւորման գործընթացին միջամուխ ըլլալ, ինչպէս վերջերս ռուս պաշտօնական դէմքեր իսկ յայտարարեցին: Յիշեցուց, թէ Թրամփ եւ իր շրջապատն ալ հսկայական շահեր ունին թէ՛ Թուրքիոյ եւ թէ՛ Ատրպէյճանի մէջ: Ան իր խօսքը եզրափակեց ըսելով՝ որ մենք պէտք է բազմապատկենք մեր ունեցած առաւելութիւնները: Անհաւասար կռիւ է, պէտք է տարբեր զէնքեր գործածենք: Թուրքիա եւ Ատրպէյճան միշտ կրնան մեր դէմ գործածել նիւթական զէնք, եւ մենք երբեք չենք կրնար մրցիլ իրենց հետ այդ մակարդակով. մենք ալ պէտք է արժեւորենք մեր աշխարհասփիւռ ներկայութիւնը, արեւմտեան քաղաքական հասկացութիւնը եւ զանոնք զէնքի վերածենք աւելի կազմակերպեալ ձեւով:
Կիրօ Մանոյեան վեր առաւ Հայաստանի մէջ, յատկապէս մամուլին աշխարհահայեացքը, որ ընդհանրապէս կը սահմանափակուի տարածաշրջանով եւ Ռուսաստանով, մինչ աւելի համաշխարհային ակնարկ մը պէտք է ունենալ: Ըսաւ, թէ Հայաստան Միջին Արեւելքի կռիւներու որոշ շրջաններէ հազիւ թէ 300 քմ. հեռաւորութեան վրայ կը գտնուի եւ շրջապատուած է Ատրպէյճանի եւ Թուրքիոյ նման թշնամի երկիրներով: Ան շեշտեց նաեւ թէ Հայաստան պէտք է հզօրանայ ոչ միայն ռազմական, այլ նաեւ՝ ժողովրդավարութեան, մարդկային իրաւունքներու բնագաւառներուն մէջ:
Լայն բաժին յատկացուեցաւ նաեւ Ատրպէյճանի յարաճուն սպառազինման: Վիգէն Չըթըրեան եւ Յովհաննէս Գէորգեան դիտել տուին, թէ ամէն ինչ այնպէս չէ, ինչպէս կը ներկայացուի եւ թէ քարոզչութեան եւ վախ ազդելու նպատակներով՝ ատրպէյճանական իշխանութիւնները բազմաթիւ ճապկումներով կը փորձեն տալ այնպիսի պատկեր մը, որ չի համապատասխաներ իրականութեան:
Տէր Խաչատուրեան յայտնեց այն կարծիքը, թէ ներկայի պայմաններուն մէջ՝ իրավիճակը անշուշտ նպաստաւոր է մենատէր Էրտողանին, սակայն երկար ժամանակի վրայ անխուսափելի է ներքաղաքական տագնապը: Մանոյեան, այդ երկրին անկայուն իրավիճակին անդրադառնալով, ըսաւ թէ տեղւոյն հայութիւնն ալ կրնայ վտանգի ենթարկուիլ:
Իսլամապաշտներու ահաբեկչութենէն աւելի՝ Ռուսաստանի նոր-կայսերապաշտութեան երեւոյթը, այդ երկրին հզօր վերադարձը միջազգային քաղաքական դաշտ՝ ելոյթներէն շատերուն գլխաւոր առանցքը հանդիսացան:
Երկրորդ կլոր սեղանին զրուցավարն էր «Այբ» ձայնասփիւռի կայանի տնօրէն Վարդան Գաբրիէլեան: Իսկ մասնակցողներն էին պատմաբան, Անահիտ Տէր Մինասեան (Ֆրանսա), «Նուվէլ տ՚Արմէնի»-ի հիմնադիր,Ֆրանսայի Հայկական Կազմակերպութիւնները Համակարգող Խորհուրդի համանախագահ Արա Թորանեան եւ Արեւելեան Ամերիկայի Հ.Յ.Դ.-ի պատասխանատու, դասախօս Հայկ Օշական, «Համազգային»-ի Կեդրոնական վարչութեան նախագահ Մկրտիչ Մկրտիչեան (Լիբանան):
Առաջին խօսք առնողը եղաւ Անահիտ Տէր Մինասեան: Յիշեցնելէ ետք նորանշանակ վարչապետ Կարապետեանի հաստատումը, թէ իւրաքանչիւր 5 Հայէ 4-ը կ՚ապրի Սփիւռքի մէջ, ան անդրադարձաւ Հայաստանէն արտագաղթին: Աւելցուց, թէ Սփիւռքի հայութեան ճշգրիտ թիւը ծանօթ չէ, ըստ աղբիւրներու կը տարուբերի 6-էն 7 միլիոնի միջեւ: Այս թիւը անստոյգ ըլլալով հանդերձ, կա՛յ ստոյգ կէտ մը. Սփիւռքը այսօր եղափոխութեան մէջ կը գտնուի: Նշեց, որ հինգ ցամաքամասերու վրայ ցրուած նախկին Սփիւռքահայութիւնը Ցեղասպանութեան ենթարկուած ժողովուրդին շառաւիղներէն կը բաղկանայ, որուն վրայ այսօր կու գայ աւելնալ Հայաստանէն արտագաղթողները եւ որոնց հեռանկարները, մտահոգութիւնները բոլորովին տարբեր են: Մինչ առաջիններուն գլխաւոր մտահոգութիւնն էր հայապահպանումը, կարելի չէ նոյնը ըսել նոր Սփիւռքահայերու պարագային: Ըսաւ, թէ այսօր հայկական սփիւռքային կարեւորագոյն շարժումը տեղի կ՚ունենայ Ռուսաստանի մէջ եւ պէտք է հարցադրուինք, թէ որքանո՞վ ծանօթ ենք այդ Սփիւռքին: Ընդգծեց Հայաստանի կարեւոր դերը եւ յայտնեց այն համոզումը, որ հայկական Սփիւռքները կրնան գոյատեւել միայն մշակութային, ցեղակրօնական կապեր պահպանելով Հայաստանի հետ եւ ըրաւ այն հաստատումը, թէ այսօր Սփիւռքի միասնութեան մասին խօսիլ կարելի չէ եւ ինք չի հաւատար, որ ապագային ալ կարելի պիտի ըլլայ խօսիլ:
Յաջորդ խօսք առնողը եղաւ Մկրտիչ Մկրտիչեան, որ ըսաւ թէ անհեթեթ պիտի ըլլար, որ ֆրանսերէն արտայայտուի, մինչ որոշած էր խօսիլ թէ՛ Հայաստանի եւ թէ Սփիւռքի ընկերութիւններու ամրապնդման մէջ հայերէնի կարեւոր դերին մասին: Ուստի, իր գրի առած ելոյթը կարդաց հայերէն: Ամփոփ կերպով՝ իր զեկոյցին մէջ ըսուածը այն էր, թէ ընդհանուր առմամբ Հայութեան հզօրացման համար՝ Հայութեան զանազան հատուածներու՝ Հայաստան-Սփիւռքներ եւ Սփիւռք-Սփիւռք կապերու սերտացումը անհրաժեշտ է եւ այդ կապերու հաստատման եւ ամրապնդման գլխաւոր եւ լաւագոյն միջոցը հայերէնն է:
Յաջորդեց Արա Թորանեան: Ան իր խօսքը սկսաւ Ցեղասպանութեան անշրջանցելի տուեալով: Ոգեկոչելով Փաթրիք Տէվէճեանի արտայայտութիւնը, ըսաւ թէ Ցեղասպանութիւնը մեզ՝ թէ՛ Սփիւռքը, թէ՛ Հայաստանը «կառուցաւորեց»: Ըսաւ, թէ Սփիւռքի յետեղեռնեան շրջանը պէտք է բաժնել երեք փուլի. առաջինը՝ Ցեղասպանութենէն անմիջապէս ետք՝ վերակառուցման, ապաքինման փուլն էր. ապա, 70-ականներուն տեղի ունեցաւ երկրորդ՝ ինքնահաստատման փուլը, իսկ այսօր կը գտնուինք կազմակերպման փուլին, այն կարեւոր տուեալով որ՝ հայկական պետութեան գոյութիւնն է: Աւելցուց, թէ ԺԹ. դարէն մինչեւ ներկայ ժամանակները՝ Հայութիւնը կը դիմագրաւէ երկու մարտահրաւէր. ֆիզիքական գոյութիւնը պահպանելու, ապահովութեան մարտահրաւէրը եւ երկրորդը՝ իր ճակատագրին տէրը դառնալու միտող հաւաքական ուժի հաստատման վերաբերողը: Աւելցուց, թէ բաղդատմամբ անցեալին, այսօր ունինք Հայաստանը, ունինք բարոյական գետնի վրայ՝ «Ցեղասպանութեան ճանաչման պահանջատիրութիւնը», որ կրցաւ ինքզինք պարտադրել միջազգայնօրէն, ունեցանք նաեւ ռազմական յաղթանակներ: Եզրակացուց, թէ այս բոլորը մեզ պէտք է մղեն մեր հայկականութեան ըմբռնումը փոփոխութեան ենթարկելու, այլեւս չըլլալու յիշողութեան եւ նահանջի հոգեբանութեան մէջ, այլ՝ մնալու պայքարող, յաջողելով՝ զուգորդել մեր ապրած երկիրներու քաղաքացիի եւ մեր հարազատ ինքնութիւնները:
Հայկ Օշականի ախտաճանաչումը այն է, որ պէտք է Սփիւռքի առկայ մօտեցումը փոխարինուի նոր մօտեցումով մը: «Եթէ կայ մարտահրաւէր մը, այն ալ մե՛նք ենք, աւելի ճիշդ ձեւով ըսելով՝ հոգեբանութիւնն է Սփիւռքի, Սփիւռքի ընկալումն է, որ մեզ կը պահէ այսպէս տկար», յայտնեց ան, աւելցնելով թէ, 20-30-ական թուականներուն հիմնուած Սփիւռքի այն ատենուան անդամները կը հաւատային, որ վաղ թէ ուշ պիտի վերադառնան հայրենիք եւ թէ Սփիւռքը առժամեայ է: Հետեւաբար անհրաժեշտութիւնը չեն տեսած Սփիւռքը զօրացնելու: Ան յիշեց հօրը խօսքերը, որ մեծ հօրը մասին խօսելով՝ կ՚ըսէր, թէ երազն էր թաղուիլ Արարատի շուքին: «Բայց իմ զաւակներուս երազը ատիկա չէ», անմիջապէս յարեց Օշական: Ան աւելցուց, թէ այլեւս պէտք է ըմբռնած ըլլանք, որ պիտի չվերադառնանք եւ թէ Սփիւռքը մնայուն է. եւ հոն է որ կը սկսի Սփիւռքի հզօրացումը: Շեշտեց նաեւ ոչ թէ 10-20, այլ՝ 200 տարուան վրայ ծրագիր մշակելու անհրաժեշտութիւնը: Ան պաշտպանեց նաեւ այն տեսակէտը, թէ հայ ժողովուրդի աշխարհասփիւռ ըլլալը առաւելութիւն մըն է, քան Հայաստանի մէջ մէկտեղուած ըլլալը, որու պարագային՝ «Կը կարծեմ, թէ աւելի տկար կ՚ըլլայինք», յայտնեց ան: Ան եզրակացուց թէ, ո՛չ «դէպի Հայրենիք», ո՛չ ալ ինչպէս կ՚ըսէր իր հայրը՝ «դէպի Սփիւռք» պէտք է ըլլայ մեր գաղափարախօսութիւնը, այլ՝ «դէպի ազգ»:
Նշենք նաեւ որ իւրաքանչիւր կլոր սեղանէ առաջ Հ.Յ.Դ.-ական երիտասարդներ ամփոփ գիծերու մէջ ներկայացուցին իւրաքանչիւր նիւթին վերաբերող համապարփակ տուեալներ, սահիկներու ընկերակցութեամբ:
Արծարծուեցան հիմնական, երբեմն իրարու հակադրուող կարծիքներ։ Խօսուեցաւ հայերէնի տարածման առարկայական անհրաժեշտութեան մասին, որպէս համահայկական հաղորդակցութեան միջոց, Սփիւռքը վերակազմակերպելու նոր օրակարգ մշակելու ու Հայաստանի ընդհանուր կեանքին աւելի մասնակից դառնալու խնդիրներուն մասին։ Նաեւ Հայաստանի պետութեան աւելի ծրագրուած ու աշխոյժ ներդրումին մասին Սփիւռքի պահանջներուն ու յատկապէս համեմատաբար աւելի փոքր կամ նորակազմ համայնքներու ուղղութեամբ։
Բոլոր ճառերն ալ մեծ հետաքրքրութիւն ստեղծեցին։
Հանդիպման փակման խօսքը կատարեց՝ Հ.Յ.Դ. Բիւրոյի անդամ Մուրատ Փափազեան, որ նշելով այս ձեռնարկի ձգած դրոշմին մասին շեշտեց նման նախաձեռնութեան շարունակականութեան կարեւորութիւնը։

Happy
Happy
0 %
Sad
Sad
0 %
Excited
Excited
0 %
Sleepy
Sleepy
0 %
Angry
Angry
0 %
Surprise
Surprise
0 %
Previous post Ամերիկայի Հայ Աւետարանչական Ընկերակցութիւնը Հայաստանի Եւ Արցախի Երեխաներուն Կը Սփռէ Սուրբ Ծնունդը
Next post «Եկէ՛ք, Այս Երկրի Աղաւնիի Դողդոջը Վերացնենք» Ըսաւ Ռաքէլ Տինք

Average Rating

5 Star
0%
4 Star
0%
3 Star
0%
2 Star
0%
1 Star
0%

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Social profiles