“ԱՏՐ­ՊԷՅ­ՃԱ­ՆԸ ՈՉ ՄԻԱՅՆ ՉԻ ՊԱՏ­ՐԱՍՏ­ՒՈՒՄ ԵՐԿ­ԽՕ­ՍՈՒ­ԹԵԱՆ, ԱՅ­ԼԵՒ ՓՈՐ­ՁՈՒՄ Է ԿԱՆ­ԽԵԼ ԿԱՄ ԽԱՆ­ԳԱ­ՐԵԼ ԱՐ­ՑԱ­ԽԻ ՑԱՆ­ԿԱ­ՑԱԾ ՔԱ­ՂԱ­ՔԱ­ԿԻՐԹ ՀԱ­ՂՈՐ­ԴԱԿ­ՑՈՒ­ՄԸ ԱՇ­ԽԱՐ­ՀԻ ՀԵՏ“, ԸՍԱՒ ԱՐ­ՑԱ­ԽԻ ԵՐԻ­ՏԱ­ՍԱՐ­ԴԱ­ԿԱՆ ՀԱՐ­ՑԵ­ՐՈՒ ԵՒ ՄՇԱ­ԿՈՅ­ԹԻ ՆԱ­ԽԱ­ՐԱՐ ՆԱ­ՐԻ­ՆԷ ԱՂԱ­ՊԱԼ­ԵԱՆ

0 0
Read Time:20 Minute, 34 Second

p2 aghabalyan_speech_print

 

Ստո­րեւ, գրե­թէ ամ­բող­ջու­թեամբ, լոյս կ՛ըն­ծա­յենք Ար­ցա­խի երի­տա­սար­դա­կան հար­ցե­րու եւ մշա­կոյ­թի նա­խա­րար Նա­րի­նէ Աղա­պալ­եա­նի խօս­քը, ար­տա­սան­ուած Չո­րեք­շաբ­թի, Մարտ 13-ին, Ար­ցա­խի Ազա­տագ­րա­կան Շար­ժու­մի 25-ամ­եա­կի առ­թիւ` Քոնկ­րէ­սի “Քե­նըն“ շէն­քին մէջ, կազ­մա­կերպ­ուած յա­տուկ տօ­նա­կա­տա­րու­թեան ըն­թաց­քին:

 

Յար­գար­ժան հո­գե­ւոր հայ­րեր, Մե­ծար­գոյ պա­րոն դես­պան Մար­գար­եան, մե­ծար­գոյ քոնկրէ­սա­կան­ներ, տիկ­նայք եւ պա­րո­նայք…

Այս օրե­րին ոչ միայն իմ հայ­րե­նի­քում` Ար­ցա­խում,  այ­լեւ աշ­խար­հի բազ­մա­թիւ երկր­նե­րում, այդ թւում եւ Մի­աց­եալ Նա­հանգ­նե­րում իմ ժո­ղո­վուր­դը նշում է իր հա­մար ճա­կա­տագ­րա­կան դե­րա­կա­տա­րու­թիւն ու­նե­ցած` եր­կու  պատ­մա­կան իրա­դար­ձու­թիւն­նե­րի  25-ամ­եա­կը.  Ար­ցախ­եան շարժ­ման եւ Սում­կա­յի­թեան ցե­ղաս­պա­նու­թեան:

Ար­ցախ­եան շար­ժու­մը խորհր­դան­շում է  հայ ժո­ղովր­դի մի հատ­ուա­ծի` Ար­ցա­խա­հա­յութ­եան պայ­քա­րը իր  իրա­ւունք­նե­րի եւ ազա­տու­թեան հա­մար:

Ինձ վի­ճակ­ուել է լի­նել ոչ միայն այդ պատ­մա­կան անց­քե­րի ակա­նա­տե­սը, այ­լեւ ան­մի­ջա­կան մաս­նա­կի­ցը: Ար­ցախ­եան շար­ժու­մը սկսուեց 80-ական­նե­րի վեր­ջին: Դա Կոր­պա­չով­եան “վե­րա­կա­ռուց­ման“ ժա­մա­նա­կաշր­ջանն էր, երբ Խորհր­դա­յին Միու­թիւ­նում սկսուեց քա­ղա­քա­կան նոր իրա­վի­ճակ, որը ժո­ղովր­դա­վա­րու­թեան յոյ­սեր ներշն­չեց շա­տե­րին, եւ խրա­խու­սեց` բարձ­րա­ձայ­նել այն խնդիր­նե­րի մա­սին, որոնք տաս­նամ­եակ­նե­րով, Խորհր­դա­յին Միու­թեան կազ­մա­ւո­րու­մից ի վեր` գո­յու­թիւն են ու­նե­ցել,  սա­կայն որոնց մա­սին, հա­մայ­նա­վա­րա­կան վար­չա­ձե­ւի ճնշման տակ, պահ­պան­ուել է “խորհր­դա­ւոր լռու­թիւն“:  Ար­ցախ­եան խնդի­րը մէկն էր այդ խնդիր­նե­րից եւ մենք առա­ջինն էինք, որ փոր­ձե­ցինք խախ­տել այդ “խորհր­դա­ւոր լռու­թիւնը“:p2-3 Minister Aghabalyan and NKR Rep. to the U.S. Robert Avetisyan with ANCA Greater Washington activists Harout Margossian and Sarkis Nourian. — at Cannon House Office Building.

Երբ սկսուեց Ար­ցախ­եան շար­ժու­մը,  ես Ստե­փա­նա­կեր­տի ման­կա­վար­ժա­կան հի­մնար­կի ու­սա­նող էի: Փետր­ուար 13, 1988-ին Ստե­փա­նա­կեր­տում, մեր հիմ­նար­կում ու­սա­նո­ղու­թիւնը  որո­շեց ցոյց կազ­մա­կեր­պել եւ հրա­պա­րա­կաւ  յայտ­նել, որ այ­լեւս չենք  ու­զում հան­դուր­ժել Ատր­պէյ­ճա­նի բռնա­տի­րու­թիւնը եւ  ու­զում ենք ինք­նու­րոյն տնօ­րի­նել մեր ճա­կա­տա­գի­րը մեր պատ­մա­կան հայ­րե­նի­քում: Հիմ­նար­կի ղե­կա­վա­րու­թիւնը, տե­ղե­կա­նա­լով մեր այդ մտադ­րու­թեան մա­սին, կղպեց  դռնե­րը,  որ­պէս­զի մենք չկա­րո­ղա­նանք դուրս գալ փո­ղոց եւ ցոյց կազ­մա­կեր­պել: Դա ուղ­ղա­կի բռնու­թիւն էր մեր ազա­տու­թեան վրայ: Մեզ ու­րիշ  ոչինչ չէր մնում անել, քան ցատ­կել շէն­քի երկ­րորդ յար­կի պա­տու­հա­նից եւ դուրս գալ փո­ղոց: Իրա­կա­նում, այդ ցատ­կով մենք յաղ­թա­հա­րե­ցինք պատ­նէ­շը ոչ միայն մեր առ­ջեւ, այ­լեւ` մեր մէջ: Դա քա­ղա­քաց­ի­ա­կան ինք­նա­գի­տակ­ցու­թեան   զար­թօն­քի  պահ էր, բռնա­տի­րու­թեան դէմ ժո­ղովր­դա­կան ըմ­բոս­տու­թեան ծնունդ: 

 Դուրս գա­լով փո­ղոց, մենք շարժ­ուե­ցինք դէ­պի քա­ղա­քի կեդ­րո­նա­կան հրա­պա­րա­կը: Մեր շարժ­մա­նը մի­ա­ցաւ Ղա­րա­բա­ղի ամ­բողջ ժո­ղո­վուր­դը: Ժո­ղո­վուր­դը զգաց, որ ինքն է իրա­կան ու­ժը եւ ինքն է որո­շո­ղը: Դա մեծ խի­զա­խու­թիւն էր խորհր­դա­յին վար­չա­կար­գի պայ­ման­նե­րում:  Խորհր­դա­յին տա­րած­քում առա­ջին ան­գամ, ժո­ղո­վուր­դը դուրս եկաւ հրա­պա­րակ` բարձ­րա­ձայ­նե­լու իր  իրա­ւուն­քի մա­սին:

Ար­ցա­խի Ժո­ղովր­դի կամ­քը պաշտ­պա­նե­ցին նա­եւ  այն ժա­մա­նակ­ուայ պատ­գա­մա­ւոր­նե­րը: Փետր­ուար 20-ին, Ար­ցա­խի մարզ­խոր­հուր­դը ըն­դու­նեց որո­շում, որով պա­հանջ էր ներ­կա­յաց­ւում Խորհր­դա­յին իշ­խա­նու­թիւն­նե­րին` Ար­ցա­խի Ինք­նա­վար մար­զը Ատր­պէյ­ճա­նից Հա­յաս­տա­նի կազմ վե­րա­դարձ­նե­լու մա­սին: Այդ մա­սին երա­զել էին մեր նախ­նի­նե­րը, սկսած` 1921թուա­կա­նից, երբ պոլ­շե­ւիկ­եան կով­կաս­եան բիւ­րո­յի որոշ­մամբ Ար­ցա­խը բռնակց­ուեց Ատր­պէյ­ճա­նին:   

Մենք մի­ամ­տօ­րէն հա­ւա­տում էինք, որ Մոսկ­ուա­յում կեդ­րո­նա­կան իշ­խա­նու­թիւն­նե­րը կը լսեն մեր ձայ­նը եւ հա­մա­պա­տաս­խան որո­շում կ՛ըն­դու­նեն: Հա­ւա­տում էինք, որով­հե­տեւ մեր խնդրան­քի մէջ հա­կա­սահ­մա­նադ­րա­կան ոչինչ չկար եւ որով­հե­տեւ 80-ական­նե­րին Խորհր­դա­յին Միու­թիւ­նում սկսուած բա­րե­փո­խում­նե­րը ար­դա­րու­թիւնը վե­րա­կանգ­նե­լու յոյս էին արթ­նաց­րել մեր հո­գում:

Սա­կայն, ըն­դա­մէ­նը մի քա­նի օր յե­տոյ տե­ղի ու­նե­ցաւ “Սում­կա­յի­թը“: Ատր­պէյ­ճա­նի հա­յա­շատ այդ քա­ղա­քում, խորհր­դա­յին իշ­խա­նու­թիւն­նե­րի թողտո­ւու­թեամբ, պե­տա­կան մա­կար­դա­կով կազ­մա­կերպ­ուեց քա­ղա­քի հայ ազ­գաբ­նակ­չու­թեան կո­տո­րա­ծը: Բո­լո­րո­վին ան­մեղ մար­դիկ դա­ժա­նօ­րէն սպան­ուե­ցին եւ բռնու­թիւն­նե­րի են­թարկ­ուե­ցին միայն այն պատ­ճա­ռով, որ հայ էին: Դա Ատր­պէյ­ճա­նի պա­տաս­խանն էր մեր խա­ղաղ ցոյ­ցե­րին:

p2-3 Minister Aghabalyan speaking with Rep. Frank Pallone Jr. and NKR Rep. to the U.S. Robert Avetisyan — at Cannon House Office Building. Սում­կա­յի­թը   խորհր­դա­յին Միու­թեան հա­մար դար­ձաւ իւ­րօ­րի­նակ “լակ­մու­սի թուղթ“, որը ի ցոյց դրեց վար­չա­ձե­ւի կեն­սու­նակ չլի­նե­լը: Եւ, այն, ինչ սկսուեց 25 տա­րի առաջ, քար­տէ­սի վրայ անն­շան մի կէ­տում` Ար­ցա­խում, էա­կան ազ­դե­ցու­թիւն ու­նե­ցաւ ոչ միայն տու­եալ տա­րած­քի, այ­լեւ Խորհր­դա­յին փլուզ­ման եւ  աշ­խար­հա­քա­ղա­քա­կան յե­տա­գայ զար­գա­ցում­նե­րի վրայ:

Մեր առ­ջեւ ծա­ռա­ցաւ ֆի­զի­քա­կան բնաջնջ­ման խնդի­րը եւ մենք պար­տա­ւոր էինք մի­ջոց­ներ ձեռ­նար­կել Ատր­պէյ­ճա­նի ռազ­մա­կան նա­խա­յար­ձակ ինք­նա­պաշտ­պա­նու­թեան հա­մար:

Մեզ պար­տադր­ուած պա­տե­րազ­մը   մարդ­կա­յին հա­զա­րա­ւոր կեան­քեր խլեց, գրե­թէ ամ­բող­ջու­թեամբ աւ­ե­րեց Ար­ցա­խի տնտե­սու­թիւնը, են­թա­կա­ռուց­ուածք­նե­րը, բնա­կե­լի հիմ­քը, նշա­նա­կու­թիւն ու­նե­ցող հա­րիւ­րա­ւոր շէն­քեր, եւ պատ­ճառ դար­ձաւ հա­զա­րա­ւոր մարդ­կանց  բռնի տե­ղա­հա­նու­թեան: 

Չորս տա­րի շա­րու­նակ, մենք ապ­րել ենք մութ ու խո­նաւ նկուղ­նե­րում, առանց լոյ­սի ու վա­ռե­լա­նիւ­թի, հնա­րա­ւո­րու­թիւն չու­նե­նա­լով ան­գամ խմե­լու ջուր հայ­թայ­թել: Ամէն վայրկ­եան մեր բնա­կա­վայ­րե­րը ռմբա­կոծ­ւում էին, մեր երե­խա­նե­րը հնա­րա­ւո­րու­թիւն չու­նէ­ին դպրոց գնա­լու: Շատ երե­խա­ներ  հաշ­ուել սկսե­ցին սո­վո­րել հրե­տա­կո­ծու­թեան ժա­մա­նակ, պայ­թած փամ­փուշտ­նե­րի պար­կուճ­նե­րը հաշ­ուե­լով: Նրանք ականջ էին դնում ար­ձակ­ուած գնդակ­նե­րի ու ռմբե­րի սու­լոց­նե­րին եւ որո­շում թէ որ զի­նա­տե­սակն է պայ­թել:

Վստահ եմ, որ այս պատ­մու­թիւնը քա­ջա­ծա­նօթ է  ներ­կա­նե­րից շա­տե­րիդ, ուս­տի, յար­գե­լով ձեր ժա­մա­նա­կը, կը ցան­կա­նա­յի անդ­րա­դառ­նալ առա­ւե­լա­պէս այ­սօր­ուայ իրո­ղու­թին­նե­րին: 

Քա­ռորդ դար անց Ար­ցա­խի Հան­րա­պե­տու­թիւնը, որի` պատ­մա­կան հիմ­քի վրայ վե­րա­կանգն­ուած անունն է` Ար­ցա­խի Հան­րա­պե­տու­թիւն, կայ, գո­յու­թիւն ու­նի որ­պէս ազատ, ինք­նիշ­խան, ժո­ղովր­դա­վա­րա­կան պե­տու­թիւն: Այս 25 տա­րի­նե­րի ըն­թաց­քում, Ար­ցա­խում զգա­լի փո­փո­խու­թիւն­ներ են կա­տար­ուել`  պա­տե­րազ­մի հե­տե­ւան­քով աւեր­ուա­ծը վե­րա­կանգ­նե­լու, մարդ­կանց հա­մար կեն­սա­կան պայ­ման­ներ ապա­հո­վե­լու, ժո­ղովր­դա­վա­րա­կան եր­կիր կա­ռու­ցե­լու առու­մով:

Լի­նե­լով մի­ջազ­գայ­նօ­րէն չճա­նաչ­ուած, եւ  զրկուած` հա­մա­պա­տաս­խան օժան­դա­կու­թիւ­նից, մենք ընտ­րել ենք ժո­ղովր­դա­վա­րու­թիւն ու­ղին եւ  մեզ յա­ջող­ուել է  ստեղ­ծել ու կա­ռու­ցել մի պե­տու­թիւն, որ­տեղ  մար­դու եւ ժո­ղովր­դի իրա­ւունք­նե­րը բարձ­րա­գոյն ար­ժէք­ներ են:  Ժո­ղովր­դա­վա­րու­թեան սկզբուն­քին Ար­ցա­խի Հան­րա­պե­տու­թեան հա­ւա­տար­մու­թիւնը բազ­միցս փաս­տել են նա­եւ Ա.Մ.Ն. օրէնս­դիր­նե­րը եւ բո­լոր մի­ջազ­գա­յին դի­տորդ­նե­րը, ով­քեր այս տա­րի­նե­րի ըն­թաց­քում առիթ են ու­նե­ցել հե­տե­ւե­լու Ար­ցա­խում  նա­խա­գա­հա­կան, խորհր­դա­րա­նա­կան եւ տե­ղա­կան ինք­նա­կա­ռա­վար­ման  ընտ­րու­թիւն­նե­րին:

Այդ ամէ­նին մենք հա­սել ենք Ատր­պէյ­ճա­նի կող­մից նա­խա­յար­ձա­կի մշտա­կան սպառ­նա­լի­քի պայ­ման­նե­րում: Ատր­պէյ­ճա­նա-Ար­ցախ­եան սահ­մա­նի վրայ ամէն օր  կրա­կոց­ներ են լի­նում: Այդ կրա­կոց­նե­րից յա­ճախ են զոհ­ւում  18, 20 տա­րե­կան երի­տա­սարդ­ներ: Սա վկա­յում է, թէ ինչ­քան փխրուն է խա­ղա­ղու­թիւնը Ար­ցա­խում, ու­րեմն եւ` տա­րա­ծաշր­ջա­նում: 

Ան­շուշտ,  Ատր­պէյ­ճա­նա-Ար­ցախ­եան հա­կա­մար­տու­թեան գօ­տում խա­ղա­ղու­թեան պահ­պան­ման գոր­ծում մեծ  է ԵԱՀԿ Մինս­քի խմբի դե­րա­կա­տա­րու­թիւնը, որի հա­մա­նա­խա­գահն է նա­եւ Մի­աց­եալ Նա­հանգ­նե­րը, ին­չի հա­մար կը ցան­կա­նա­յի իմ երկ­րի իշ­խա­նու­թիւն­նե­րի եւ ժո­ղովր­դի երախ­տա­գի­տու­թիւնը յայտ­նել Ամե­րի­կա­յի պե­տու­թեա­նը:

Սա­կայն, կար­ծում եմ, այն, ինչ այ­սօր էլ տե­ղի է ու­նե­նում Ատր­պէյ­ճա­նում, որե­ւէ լա­ւա­տե­սու­թիւն չի ներշն­չում, թէ միջ­նոր­դա­կան ջան­քե­րը մօտ ապա­գա­յում ցան­կա­լի ար­դիւնք կը տան:

Թէ Ար­ցա­խում եւ թէ Ատր­պէյ­ճա­նում այ­սօր ար­դէն ապ­րում է հա­սուն տա­րի­քի նոր սե­րունդ , եւ, թւում է, լա­ւա­գոյն հնա­րա­ւո­րու­թիւն կայ`  հան­դուր­ժո­ղա­կա­նու­թիւնը ար­մա­տա­ւո­րե­լու եւ խա­ղա­ղու­թիւնը կա­յուն ու մշտա­կան դարձ­նե­լու  հա­մար: Դա տե­ղի չի ու­նե­նում լոկ մէկ պատ­ճա­ռով. Եթէ Ատր­պէյ­ճա­նից ամէն օր հնչում է պա­տե­րազ­մի սպառ­նա­լիք, դա նշա­նա­կում է, որ սահ­մա­նի եր­կու կող­մե­րում էլ ամէն օր պատ­րաստ­ւում են պա­տե­րազ­մի: 

Ատր­պէյ­ճա­նի նա­խա­գահն ին­քը թշնա­մի է յայ­տա­րա­րում մի ամ­բողջ ազ­գի, խրա­խու­սում է եւ ազ­գա­յին հե­րոս է դարձ­նում  մէ­կին, ով կաց­նով սպան­նել է քնած հա­յին եւ նրան որ­պէս իտ­է­ալ  է մա­տու­ցում իր նոր սե­րունդ­նե­րին, իսկ ժո­ղովր­դա­կան գրո­ղի նկատ­մամբ  պե­տա­կան մա­կար­դա­կով  հե­տապն­դում եւ հա­լա­ծանք է կազ­մա­կերպ­ւում այն պատ­ճա­ռով, որ նա հա­մար­ձակ­ուել է իր ստեղ­ծա­գոր­ծու­թեան մէջ ներ­կա­յաց­նել իր տե­սա­կէ­տը Ատր­պէյ­ճա­նա-Ար­ցախ­եան հա­կա­մար­տու­թեան մա­սին… Այս շար­քը կա­րե­լի է եր­կար շա­րու­նա­կել եւ սա անց­եալ չէ, սա մե­րօր­եայ  իրո­ղու­թիւն­ներն են, որոնք, մեղմ ասած,  խիստ կաս­կա­ծի տակ են դնում խնդի­րը խա­ղաղ ճա­նա­պար­հով լու­ծե­լու` Ատր­պէյ­ճա­նի  պատ­րաս­տա­կա­մու­թիւնը, առա­ւել եւս` Ար­ցա­խի ժո­ղովր­դի անվ­տան­գու­թիւնը երաշ­խա­ւո­րե­լու  խոս­տում­նե­րը: 

Ցան­կա­ցած հա­կա­մար­տու­թեան խա­ղաղ կար­գա­ւոր­ման առա­ջին քայ­լը քա­ղա­քա­կիրթ երկ­խօ­սու­թիւնն է: Այս առու­մով կը ցան­կա­նա­յի  յար­գար­ժան լսա­րա­նի եւ յատ­կա­պէս ամե­րի­կա­ցի քոնկ­րէ­սա­կան­նե­րի ու­շադ­րու­թիւնը հրա­ւի­րել այն իրո­ղու­թեան վրայ, որ  Ատր­պէյ­ճա­նը ոչ միայն չի պատ­րաստ­ւում երկ­խօ­սու­թեան, այ­լեւ փոր­ձում է կան­խել կամ խան­գա­րել Ար­ցա­խի ցան­կա­ցած քա­ղա­քա­կիրթ հա­ղոր­դակ­ցու­մը աշ­խար­հի հետ:

Տա­րի­ներ շա­րու­նակ Ատր­պէյ­ճա­նը Ար­ցա­խի Հան­րա­պե­տու­թեան նկատ­մամբ իրա­կա­նաց­րել է եւ այ­սօր էլ շա­րու­նա­կում է իրա­կա­նաց­նել մե­կու­սաց­ման քա­ղա­քա­կա­նու­թիւն, ին­չը, յա­ճախ անց­նում է առողջ բա­նա­կա­նու­թեան սահ­ման­նե­րը: Ար­ցախ այ­ցե­լած իւ­րա­քան­չիւր ոք յայտն­ւում է Ատր­պէյ­ճա­նի “Սեւ ցու­ցա­կում“, ան­գամ եթէ այդ ան­ձը այ­ցե­լել է ամե­նա­խա­ղա­ղա­սի­րա­կան  առա­քե­լու­թեամբ կամ զուտ զբօ­սաշր­ջա­յին հե­տաքրք­րու­թիւն­նե­րով: Այդ ցու­ցա­կում են յայտն­ուել տար­բեր երկր­նե­րի խորհր­դա­րան­նե­րի պատ­գա­մա­ւոր­ներ, քա­ղա­քա­կան ու հա­սա­րա­կա­կան գոր­ծիչ­ներ, ով­քեր այս տա­րի­նե­րին, որ­պէս դի­տորդ այ­ցե­լել են Ար­ցախ,  բազ­մա­թիւ լրագ­րող­ներ, ով­քեր եկել են լու­սա­բա­նե­լու Ար­ցա­խում տե­ղի ու­նե­ցող իրա­դար­ձու­թիւն­նե­րը,  քան­դա­կա­գործ­ներ, եր­գիչ­ներ,  նկա­րիչ­ներ եւ այլն: Ատր­պէյ­ճա­նի հա­մար ան­ցան­կա­լի ան­ձանց ցու­ցա­կում են նոյ­նիսկ տի­ե­զե­րագ­նաց­ներ Չարլզ Տիու­կը եւ Քլոտ Նի­քո­լեն, ով­քեր Ստե­փա­նա­կեր­տում մաս­նակ­ցել են Նիլ Արմսթ­րոն­կին նուիր­ուած “Մար­դը եւ տի­ե­զեր­քը“ գի­տա­ժո­ղո­վին: Պարզ­ւում է, որ Մար­դիկ, ով­քեր եղել են ան­գամ Լուս­նի վրայ, իրա­ւունք չու­նէ­ին ոտք դնել Ար­ցախ առանց Ատր­պէյ­ճա­նից թոյլտո­ւու­թիւն խնդրե­լու… Այս­պի­սի քա­ղա­քա­կա­նու­թիւնը շա­րու­նա­կե­լու դէպ­քում, կար­ծում եմ, Ատր­պէյ­ճա­նի “սեւ ցու­ցա­կում“ գրանց­ուած­նե­րը կը գե­րա­զան­ցեն երկ­րի բնակ­չու­թեան թիւը, որով­հե­տեւ Ար­ցախ այ­ցե­լող­նե­րի թիւը  ոչ թէ պա­կա­սում, այլ տա­րե­կան առն­ուազն 40-50 տո­կո­սով աճում է: Ի դէպ, դրան նպաս­տում է նա­եւ  մի­ջազ­գա­յին ցու­ցա­հան­դէս­նե­րում Ար­ցա­խը ներ­կա­յաց­նե­լու նա­խա­ձեռ­նու­թիւն­նե­րին խո­չըն­դո­տե­լու` Ատր­պէյ­ճա­նի ան­հե­թեթ պահ­ուած­քը, որը լրա­ցու­ցիչ հե­տաքրք­րու­թիւն է առա­ջաց­նում Ար­ցա­խի հան­դէպ: 

Ար­ցա­խը աշ­խար­հից մե­կու­սաց­նե­լու քա­ղա­քա­կա­նու­թիւնը  թե­րեւս  բա­ցատր­ւում է  նրա­նով, որ Ատր­պէյ­ճա­նը, հա­կա­ռակ իր պնդում­նե­րի, շա­հագրգռ­ուած չէ, որ­պէս­զի մի­ջազ­գա­յին հան­րու­թիւնն իմա­նայ, թէ իրա­կա­նում ինչ է կա­տար­ւում Ար­ցա­խում: Որով­հե­տեւ իրա­կա­նու­թիւնը բո­լո­րո­վին տար­բեր է այն “ճշմար­տու­թիւ­նից“, որը նա է աշ­խար­հին մա­տու­ցում:

Ի հար­կէ, ող­ջու­նե­լի են բո­լոր այն կա­ռոյց­նե­րի եւ  քա­ղա­քա­կան գոր­ծիչ­նե­րի ջան­քե­րը, որոնք իրենց յայ­տա­րա­րութ­իւն­նե­րով փոր­ձում են Ատր­պէյ­ճա­նին սթա­փու­թեան կո­չել, սա­կայն նա­եւ ակն­յայտ է, որ Ատր­պէյ­ճա­նին յա­ջող­ւում է մշտա­բոր­բոք պա­հել լար­ուա­ծու­թիւնը տա­րա­ծաշր­ջա­նում եւ վտան­գել  Ար­ցախ­եան խնդրի խա­ղաղ կար­գա­ւոր­ման գոր­ծըն­թա­ցը: Նման իրա­վի­ճա­կում, բնա­կա­նա­բար, մեզ մնում է յի­շեց­նել, որ 25 տա­րին բա­ւա­րար ժամ­կէտ էր`  անց­եա­լից դա­սեր քա­ղե­լու հա­մար եւ  Ար­ցա­խի պե­տու­թիւնը այ­սօր աւե­լի, քան եր­բե­ւէ պատ­րաստ է պաշտ­պա­նե­լու իր իրա­ւունք­նե­րը: 

Ինք­նո­րոշ­ման իրա­ւուն­քը դա ժո­ղո­վուրդ­նե­րի հիմ­նա­րար եւ անօ­տա­րե­լի իրա­ւունքն է եւ ժո­ղո­վուրդ­նե­րի իրա­ւա­հա­ւա­սա­րու­թեան մի­ջազ­գա­յին երաշ­խի­քը: 

Այս ըն­կալ­ման դրսե­ւո­րում­նե­րը մի­ջազ­գա­յին հան­րու­թեան կող­մից աւե­լի ու աւե­լի ակն­յայտ են դառ­նում: Այդ մա­սին է վկա­յում վեր­ջին քա­ռորդ դա­րում աշ­խար­հի քար­տէ­սի վրայ է տասն­եա­կից աւե­լի նոր պե­տու­թիւն­նե­րի ի յայտ գա­լը:                                                      

Ար­ցա­խի Հան­րա­պե­տու­թիւնը իր ժո­ղովր­դի կամ­քի ար­տա­յայ­տու­թեամբ ստեղծ­ուած իրա­ւա­կան  պե­տու­թիւն է, եւ հէնց  այս պե­տու­թեան չճա­նա­չումն է, որ հա­կա­սում է  մի­ջազ­գա­յին իրա­ւուն­քին ու տի­պար­նե­րին: Այդ չճա­նա­չու­մը խո­չըն­դո­տում է Ար­ցա­խում ապ­րող մարդ­կանց իրա­ւունք­նե­րի իրաց­մա­նը: Թե­րեւս տե­ղին է մէջ­բե­րել Ա.Մ.Ն. եր­րորդ նա­խա­գահ, ակ­նա­ռու քա­ղա­քա­կան գոր­ծիչ Թո­մաս Ճե­ֆըր­սըն խօս­քը. “Աշ­խար­հում ամէն ինչ փոխ­ւում է, բա­ցի մար­դու բնա­կան իրա­ւունք­նե­րից“: 

Այս առու­մով  կը ցան­կա­նա­յի  շնոր­հա­կա­լու­թիւն յայտ­նել Ա.Մ.Ն. օրէնս­դիր մարմ­նի այն ներ­կա­յա­ցու­ցիչ­նե­րին, ով­քեր բո­լոր այս տա­րի­նե­րին պաշտ­պա­նել են Ար­ցա­խում ապ­րող մարդ­կանց իրա­ւունք­նե­րը,  իրենց  ջան­քերն են ուղ­ղել Ար­ցա­խի Հան­րա­պե­տութ­եան ճա­նաչ­մա­նը եւ աջակ­ցել  Ար­ցա­խում ժո­ղովր­դա­վա­րու­թեան զար­գաց­մա­նը:

Իմ երկ­րի իշ­խա­նութ­իւն­նե­րի եւ ժո­ղովր­դի անու­նից ու­զում եմ շնոր­հա­կա­լու­թիւն յայտ­նել եւ Ար­ցա­խի ժո­ղովր­դի ջերմ ող­ջոյն­ներն ու բա­րե­մաղ­թանք­նե­րը հա­ղոր­դել  բո­լոր այն քոնկրէ­սա­կան­նե­րին, ով­քեր Ար­ցախ­եան շարժ­ման 25-րդ տա­րե­դար­ձի առի­թով  իրենց շնոր­հա­ւո­րանքն են յղել Ար­ցա­խի Հան­րա­պե­տու­թեան նա­խա­գա­հին եւ ժո­ղովր­դին: Ու­րախ կը լի­նենք տես­նել ձեզ Ար­ցա­խում, որով­հե­տեւ Ար­ցա­խի մա­սին ճշմար­տու­թիւնն իմա­նա­լու լա­ւա­գոյն մի­ջո­ցը  Ար­ցա­խում լի­նելն է: Իմ եր­կի­րը բաց է բո­լոր նրանց առ­ջեւ, ով­քեր կը գան բա­րի կամ­քով` տես­նե­լու եւ ճա­նա­չե­լու այն:

 “Ար­ցա­խու­մ այն­քան ­մաք­րու­թիւ­ն ու խո­րու­թիւն կայ, որ ոչ մի տեղ չես հան­դի­պի եւ վեր­ջերս խոս­տո­վա­նել են Ֆրանս­իա­յից  ժա­մա­նած  դե­րա­սան­նե­րը, որոնք հա­մեր­գով  հան­դէս են եկե­լ Ար­ցա­խի ­հան­դի­սա­տե­սի առաջ: Գրե­թէ նոյն­պի­սի խոս­տո­վա­նու­թիւն­ներ, յատ­կա­պէս վեր­ջին տա­րի­նե­րին, մենք աւե­լի ու աւե­լի յա­ճախ ենք լսում մեր  այ­ցե­լու­նե­րից:  Նրանք գա­լիս են տես­նե­լու Ար­ցա­խի պատ­մա­կան յու­շար­ձան­նե­րը, որոնց թիւը անց­նում է մի քա­նի  հա­զա­րից, ծա­նօ­թա­նա­լու նրա մշա­կոյ­թին, հանգս­տա­նա­լու  մա­քուր բնու­թեան  գրկում, վա­յե­լե­լու մա­քուր օդն ու սնուն­դը եւ, վեր­ջա­պէս, շփուե­լու Ար­ցա­խի ժո­ղովր­դի հետ, որը, բո­լոր ժա­մա­նակ­նե­րում էլ աչ­քի է ըն­կել իր հիւ­րա­սի­րու­թեամբ եւ ան­մի­ջա­կա­նու­թեամբ:

Ան­շուշտ, Ար­ցա­խի կա­յաց­ման եւ զար­գաց­ման գոր­ծում մեծ է Հա­յաս­տա­նի եւ հայ սփիւռ­քի, այդ թւում եւ ամե­րի­կա­հա­յու­թեան աջակ­ցու­թեան դե­րը: Ար­ցա­խում  հիմ­նախն­դիր­նե­րի մի զգա­լի մաս այս տա­րի­նե­րի ըն­թաց­քում հնա­րա­ւոր եղաւ լու­ծել Ա.Մ.Ն. քոնկ­րէ­սի կող­մից յատ­կա­ցուող ամե­նամ­եայ օգ­նու­թեան շնոր­հիւ: Ի դէպ, Ամե­րի­կա­յի Մի­աց­եալ Նա­հանգ­նե­րը մի­ակ պե­տու­թիւնն է, որը ուղ­ղա­կի օգ­նու­թիւն է ցու­ցա­բե­րում Ար­ցա­խի Հան­րա­պե­տու­թեա­նը: Այդ օգ­նու­թիւնը կեն­սա­կան կա­րե­ւոր խնդիր­ներ է լու­ծում, օգ­նում մարդ­կանց` յաղ­թա­հա­րե­լու պա­տե­րազ­մի հե­տե­ւանք­նե­րը: Ուս­տի, աւար­տե­լով խօսքս, կը ցան­կա­նա­յի եւս  շնոր­հա­կա­լու­թիւն յայտ­նել Քոնկ­րէ­սին եւ Ամեր­կա­յի ժո­ղովր­դին եւ յոյս յայտ­նել, որ Ամե­րի­կա­յի Մի­ա­ցեալ Նա­հանգ­նե­րը,  հա­ւա­տա­րիմ իր աշ­խար­հա­քա­ղա­քա­կան առա­քե­լու­թեա­նը, կը շա­րու­նա­կի ջան­քե­րը Ար­ցա­խում եւ հա­րաւ-կով­կաս­եան տա­րա­ծաշր­ջա­նում խա­ղա­ղու­թեան եւ կա­յու­նու­թեան ապա­հով­ման  հա­մար` երաշ­խա­ւո­րե­լով ժո­ղո­վուրդ­նե­րի իրա­ւա­հա­ւա­սա­րու­թիւնը եւ ճա­նա­չե­լով Ար­ցա­խի ժո­ղովր­դի  ինք­նո­րոշ­ման անօ­տա­րե­լի  իրա­ւուն­քը:

Happy
Happy
0 %
Sad
Sad
0 %
Excited
Excited
0 %
Sleepy
Sleepy
0 %
Angry
Angry
0 %
Surprise
Surprise
0 %
Previous post ՇՆՈՐ­ՀԱ­ՒՈ­ՐԱ­ԿԱՆ ՄԱՂ­ԹԱՆՔ ՓՐԱՆ­ԿԻՍ­ԿՈՍ ՊԱ­ՊԻՆ
Next post ԱՐ­ՑԱ­ԽԸ ՊԱ­ՏՈՒՈՅ ԲԵ­ՄԱ­ՀԱՐ­ԹԱ­ԿԻ ՎՐԱՅ…ՈՒԱ­ՇԻՆԿ­ԹԸ­ՆԻ ՄԷՋ

Average Rating

5 Star
0%
4 Star
0%
3 Star
0%
2 Star
0%
1 Star
0%

Leave a Reply

Your email address will not be published.

Social profiles