ԱՒԵՏԻՔ ԻՍԱՀԱԿԵԱՆԻ ՅՈԲԵԼԵԱՆԻՆ ԱՌԹԻՒ ՎԵՆԵՏԻԿԻ ՄԷՋ ՅՈՒՇԱՔԱՐ ԶԵՏԵՂՈՒԵՑԱՒ
Աւետիք Իսահակեանի ծննդեան 150-ամեակի յոբելեանի առթիւ, 17 Ապրիլին Վենետիկի մէջ կատարուեցաւ յուշաքարի մը քօղազերծման արարողութիւնը այն տան մուտքի կողքին, ուր վաստակաւոր հայ գրողը բնակած է 1921-1926-ին, այսպէս քաղաքին լաբիւրինթոսային քարտէսին աւելցնելով ուղեքար մը եւս, որ կը խորհրդանշէ վենետահայ հարուստ եւ հազարամեայ պատմութիւնը։
Ձեռնարկին ներկայ կը գտնուէին եւ խօսք առին Հայաստանի Հանրապետութեան կրթութեան, գիտութեան, մշակոյթի և մարմնամարզի նախարարի տեղակալ ԱլֆրեՏ Քոչարեան, Հայաստանի Դեսպան Վլատիմիր Կարապետեան, Տ. Լեւոն Արք. Զէքիեան,
Վենետիկի փոխքաղաքապետ Սիմոնէ Վենտուրինի, եւ Վենետիկի Հայաստանի Պատուոյ Հիւպատոս Գագիկ Սարուխանեան, ինչպէս նաեւ Մարտիրոս Սարեանի տուն-թանգարանի տնօրէնուհի Պելլա Իսահակեան, որ յայտնի նկարիչին ինչպէս նաեւ Աւետիք Իսահակեանի ծոռնուհին է։ Մխիթարեան Միաբանութենէն ներկայ էին Հ. Վահան Վրդ. Օհանեան, Հ. Սերոբ Վրդ. Չամուրլեան, եւ Հ. Համազասպ Վրդ. Քէշիշեան, որ իր սրտի խօսքը բերաւ բացումէն վերջ տեղի ունեցած ընդունելութեան մը ընթացքին մօտակայ սրահի մը մէջ, անդրադառնալով մեծանուն բանաստեղծին կերպարին եւ իր սերտ կապերուն միաբան հայրերուն հետ։
Իսահակեանի բնակարանի հասցէն էր Տորսոտուրօ (Dorsoduro) 2266, որ կը պատկանէր Վենետիկի ազնուական Տէ Մարքի (De Marchi) ընտանիքին։ Տունը շատ մօտ է Մխիթարեան Միաբանութեան Մուրատ Ռափայէլեան Վարժարանին, ուր աշակերտած է Իսահակեանի որդին, Վիգէն. ««Տորսոտուրօ փողոցում գտնուող այս տունը` N 2266, որտեղ ապրեցինք վեց տարի, պարտէզով շրջապատուած մի հին առանձնատուն էր, որը Վենետիկի համար հազուագիւտ բան էր», գրած է Վիգէն Իսահակեան: «Պատկանում էր հինաւուրց վենետիկեան Տէ Մարքիների ազնուական ընտանիքին․․․ Հօրս աշխատասենեակը երկրորդ յարկում էր, նայում էր պարտԷզին: ԱղաՒնիները գալիս էին, նստում պատուհանի եզրին և ղունղունում, ուտելիք պահանջում։ Սենեակում էին հօրս գրասեղանը և թախտը։ Հայրս պատին ամրացրել էր Հայաստանի քարտէՍը և իր սիրելի մօր՝ Ապլայի պատկերը: Այս սեղանին հայրս գրեց իր ստեղծագործութիւններից մի քանի ընտիր գոհարներ, ինչպիսիք են՝ «Ռավեննայում» կամ էլ «Հայրենիքիս»․․․ Այդ գրասեղանին գրեց իր անկրկնելի «Լիլիթը», նաև մի սիրային բանաստեղծութիւն` ներշնչուած Ռիալթօ կամրջին հանդիպած մի անծանօթ վենետիկուհով, մշակեց «Սասմա Մհեր» բանաստեղծութիւնը: Հրապարակեց բանաստեղծական մի նոր ժողովածու՝ «Աշնան ծաղիկներ» վերնագրով: Հօրս ստեղծագործական կրակը կարծես նորից արթնացել էր», շարունակեց ան:
Յուշաքարը կը խորհրդանշէ երկու երկիրներու միջեւ մշակութային երկխօսութիւնը։ Յուշաքարի վրայ ուրուագծուած է Ռիալթոյի կամուրջը, որ «Մի մրահոն աղջիկ տեսա Ռիալթոյի կամուրջին․․․» յայտնի բանաստեղծութեան խորհրդանիշ է և Վարպետի սիրելի ճարտարապետական կառոյցներէն մէկուն՝ Երերոյքի տաճարի զարդանախշը։ Յուշատաքարին վրայ եղած գաղտնագիրով (QR code} այցելուները կրնան կապը բանալ «Իսահակեանը և Վենետիկը» տեսանիւթին։ Յուշաքար ճարտարապետ Հայկ Ասատրեանի գործն է։
Ծրագիրը իրականացաւ Հայաստանի Կրթութեան եւ Արտաքին Գործոց նախարարութիւններու համատեղ ջանքերով՝ Իտալիոյ Հայաստանի դեսպանութեան աջակցութեամբ, եւ Աւետիք Իսահակեանի Տուն-Թանգարանի եւ Վենետիկի Հայաստանի պատուոյ հիւպատոսութեան կազմակերպութեամբ:
Թղթակից
