ԸՆԹԱՑԻԿԷՆ ՏԱՐԲԵՐ ՄՏՈՐՈՒՄՆԵՐ՝ ՄԱՅԻՍ 28-Ի ՆԱԽՕՐԵԱԿԻՆ.- ԸԼԼԱԼ ԱՐԺԱՆԻ ԱՆԿԱԽՈՒԹԵԱՆ ԵՒ ՄԻԱՑԵԱԼ ՀԱՅՐԵՆԻՔԻ ԵՒ ԸԼԼԱԼ ՉՇԵՐՏՈՒԱԾ ՇԱՐՈՒՆԱԿՈՒԹԻՒՆ

Յ. Պալեան Աւելի լաւ է սողալ այստեղ` քան թէ գլուխ ցցել ուրիշի սահմաններուն վրայ: Վազգէն Շուշանեան Տարեդարձներ եւ տարելիցներ յիշեցման առիթներ են: Յիշեցնողին լսող պէտք է: Եթէ յիշեցումներուն չընկերանան եւ չյաջորդեն տեսիլքներու իրականացման առաջնորդող յանձնառութիւններ, ոչ սոսկ կրկնուող բառեր, անոնք կը ծանծաղին կարգախօսային եւ խժալուր աղմուկի մէջ: ՄԱՅԻՍ 28-ը հայոց պատմութեան կարեւոր հանգրուաններէն մին է. պետութեան ստեղծում եւ անկախութիւն: Այդ թուականէն առաջ հայը դարերով ապրած էր իր հայրենի հողերուն վրայ որպէս հպատակ օտար իշխող ուժերու, եւ աշխարհի հեռու եւ մօտ վայրերը՝ որպէս քաղաքացի, օտարական, հիւր: Անկախ պետութիւնը, պատմական հայրենիքի մէջ, ազգի գոյացման գլխաւոր ազդակ է: Երէկ եւ այսօր, Հայաստանի անկախ պետութիւնը սեփական հայրենիքի միայն մէկ բեկորին վրայ որպէս լիիրաւ ազգ իր ճակատագրին տիրութիւն կ’ընէ: Անկախութիւն եւ երազուած միացեալ հայրենիք հէքիաթներու աշխարհ չեն: Անոնք ամէն օր կը կերտուին ազգի անդամներու տքնութեամբ, երկինքէն ինկած հրաշք խնձորներ չեն: Վաղուան յետաձգուելիք ծրագիր չեն: Սարդարապատի յաղթանակը այսօր ալ մեզ կը յուզէ: Բայց անոր իսկական պատգամը բացակայ է մեր ներկայէն, ազգային համապարփակ եւ կենսագործուող գաղափարախօսութիւն մը չենք իւրացուցած՝ որպէս գործի ծրագիր: Անցեալի նուաճումները թանգարանային արժէք կ’ունենան, եթէ չգտնուինք զանոնք շարունակող յառաջապահ դիրքերու վրայ: Վազգէն Շուշանեանի «այստեղ սողալ»ը ինքնութեան եւ իրաւունքի տիրացման դարպասն է: Նշուած «Այստեղ»ը հայրենիքն է, անկէ անդին ինչ որ կայ հայրենիք չէ: Ինչպէս միշտ, վաւերական, ոչ-դիրքապաշտ եւ ոչ-շահախնդիր մտաւորականները գիտցած են պատմական պահու պահանջած իմաստութիւնը խտացնել: Նահանջը կը սկսի, երբ այդ իմաստութիւնը լսող ականջներ չըլլան: Ջահերթներէ եւ բարձրախօսային սնափառութիւններէ աւելի կ’արժեն հարազատ իմաստութիւնները: Ի՞նչ կ’ըսէ Վազգէն Շուշանեան. «Կ’անցնին բոլոր փոթորիկներն ու բոլոր ահագնադղորդ պատերազմները, կ’անցնին բոլոր հորդաներն ու բոլոր բարբարոսները, կ’անցնին բոլոր հերետիկոսներն ու բոլոր պզտիկ պարոնները իրենց սուտ իմաստութեամբ, Հայոց ազգ, քայլերդ դուրս մի նետեր այս աւանդակներէն, այս ծործորներէն ու այս խոպան հողերէն: Եթէ նոյնիսկ բազուկներդ չկրնան հրացան բռնել, մագիլներովդ ճանկէ արդարութիւնդ, եթէ նոյնիսկ ստիպուած ըլլաս, անգամ մը եւս, ողնայարդ ծռել, ողջ հասակովդ ինկիր մեր կարմիր հողերուն վրայ: Աւելի լաւ է սողալ այստեղ` քան թէ գլուխ ցցել ուրիշի սահմաններուն վրայ:» Անկախութեան արժանի ըլլալ: Արժանի ըլլալ միացեալ հայրենիքի: Այդ «արժանի»ն ունելիով չի բռնուիր, ուրիշի սահմաններուն վրայ գլուխ ցցելով ո՞ր «արժանի»ն ձեռք կը բերենք: Եթէ այսօր չհասկնանք այս լինել-չլինելու յանձնառու իմաստութիւնը, յաջորդ սերունդները աւելի հեռացած պիտի ըլլան, «ուրիշի սահմաններուն» վրայ անգամ գլուխ պիտի չցցեն, պիտի հարթուին ոչ-հարազատ մշակոյթներու գլանին տակ, եւ համաշխարհայնացման հզօր ալիքը պիտի անհետացնէ ինքնուրոյնութեան բոլոր հետքերը: Ներիմացական յայտնատեսութեամբ կը խօսի Վազգէն Շուշանեան (1902-1941), իր ժողովուրդի կրած հարուածներէն յառաջացած տկարացումները եւ հետեւանքները կանխատեսելով. «Հայոց ազգ, քայլերդ դուրս մի նետեր այս աւանդակներէն, այս ծործորներէն ու այս խոպան հողերէն»: Կարծէք մեր ժամանակակիցը ըլլար: Երբ մեր քայլերը դուրս կը նետենք մեր «խոպան հողերէն», երբ մեր քայլերը մեզ չեն առաջնորդեր դէպի այդ հողերը, կ’ունենա՞նք տարրական ողջմտութիւնը տեսնելու, որ այդ աւանդակներուն, ծործորներուն եւ խոպան հողերուն վրայ իրենց քայլերը պիտի նետեն ուրիշներ, անոնք տէր պիտի ըլլան, իսկ մենք պիտի կարծենք «գլուխ ցցել ուրիշի սահմաններուն վրայ»: Բայց այդ «խոպան հողերէն դուրս» գլուխ ցցել, երէկ, այսօր, կամ վաղը, ի՞նչ ընելու եւ ո՞ւր հասնելու համար: Այդ ձեւով ո՞ր «անկախութեան» եւ ո՞ր «միացեալ»ին արժանի կ’ըլլանք: Մեր ժողովուրդը եւ իր ղեկավարութիւնները, մնայուն զրոյց պէտք է ունենան բոլոր անոնց հետ, որոնք հայրենակերտումի իմացութեամբ գործած են: Մանուկ տարիքին ցեղասպանութիւն տեսած եւ հայրենահանուած, քառասուն տարիքը չբոլորած մեռած իր ազգի խոր ապրումը ունեցող մտաւորականը գիտցած է, թէ ի՞նչ է հայրենիքը եւ ինչպէ՞ս զայն պէտք է պահել: Միջազգային քաղաքական տեսութիւններ, ընկերային վարդապետութիւններու տպաւորիչ տարազներ եւ վերլուծումներ չկան իր խօսքին մէջ: «Ուրիշի սահմաններուն վրայ գլուխ ցցելու» վերաբերումին անվաղորդայն ըլլալուն գիտակցութիւնը առաջնորդող պէտք է ըլլար հայկական սփիւռքներուն համար, հիներուն եւ նորերուն, հայրենադարձութիւնը զանազան պատճառ-պատրուակներով պայմանաւորողներուն: Նաեւ պատճառ-պատրուակներով արտագաղթողներուն: Մայիս 28-ը հայ ժողովուրդի վերականգնումի ճամբացոյց փարոսն է: Այդպէս ալ կարելի է կրկնութիւն ճառ խօսիլ եւ սառեցնել ժամանակը: Այդ ճամբացոյցը ո՞ւր կը տանի մեզ, եթէ հորիզոնին վրայ չենք տեսներ, մեր աւանդակները, ծործորները ու խոպան հողերը, եթէ մեր քայլերը մեզ չեն տանիր այն վայրերը, որոնք հայաշխարհն են: Միշտ կարելի է առարկութիւններ գտնել մեր հրաժարման կուրութիւնը արդարացնելու համար. աշխատանքի, զաւակներու, կենսամակարդակի, բժշկական խնամքի, ապահովութեան հարցեր: Բայց ինչպէ՞ս արժանի կրնանք ըլլալ անկախութեան եւ միացեալի, երբ մսկոտ ենք: Երբ Վազգէն Շուշանեանի ապագայատես յանձնառութիւնը առարկութիւններով կը յետաձգենք: Այդ բոլոր առարկութիւնները պէտք է որ չքանան երբ հայրենիքը, անոր անկախութիւնը եւ ազգի բոլոր ձեւերով պաշտպանութիւնը օրակարգ են, կ’ընդունուին որպէս նպատակ: Երբ կ’ըսուի, թէ «Աւելի լաւ է սողալ այստեղ` քան թէ գլուխ ցցել ուրիշի սահմաններուն վրայ», այստեղ՝ իմանա՛լ հայրենիքը, կը թեւակոխենք իրաւ հայրենասիրութեան մարզը, որ հայրենատիրութիւնն է: Հայրենատիրութիւնը դատարկաբանութիւն է, երբ ղեկավարութիւն եւ ժողովուրդ, անկարող են հայրենադարձութիւն իրականացնելու: Ազգի իրաւ անդամի մեր դերին մէջ կ’ըլլանք երբ կ’ընդունինք հայրենիքը իր բոլոր թերիներով, բայց աւելի լաւ ապագայի յոյսով, զոր ուրիշներ պիտի չստեղծեն մեզի համար: Սարդարապատի հերոսները, Արցախի սահմանները պահող հայ զինուորները, Հայաստանի եւ Արցախի հողին վրայ բնակողները, նոյնիսկ «սողալով», ազգին եւ հողին տէր են եւ հայրենիքին տէր են, քան բոլոր անոնք, որոնք օտար երկինքներու տակ մեծութիւն եւ բարօրութիւն կը նուաճեն եւ կաչաղակի երգով կ’օրօրեն եւ կ’օրօրուին: Հայրենահանուած Վազգէն Շուշանեան, որպէս խլեակ նետուած երազային Ֆրանսա, գիտակցած է եւ ապագայատես քաղաքական պատգամ կու տայ: Իր սերնդակիցները եւ անոնց ժառանգները, ինչպէս այսօր իրենք իրենց հայրենահանում պարտադրողները, չեն ուզեր տեսնել եւ լսել իր պատգամը, ուղղուած անհետացման անդունդին բերանը գտնուելու վտանգին: Միամիտի ցնորք է խորհիլ, որ սփիւռքի յաւերժօրէն կրնայ մնալ ազգի հատուած: Անձնատուր ըլլալով քաղքենիի աւերիչ եսասիրութեան, կրնա՞նք ըսել, որ արժանի ենք անկախութեան եւ միացեալ հայրենիքի երազի իրականացման: Քաղաքական եւ քաղաքացիական միամտութեան ցնորք է «գլուխ ցցել ուրիշի սահմաններուն վրայ», խորհելով, որ ազգին կը ծառայենք եւ ազգ կը պահենք: Այդ ձեւով արժանի չենք ըլլար ոչ անկախութեան եւ ոչ ալ միացեալ հայրենիքի: Մայիս 28-ին եկեղեցիներու մէջ երբ գոհաբանական աղօթք կ’ըսուի, երբ սրահներու մէջ բարձրախօսներ երգեր եւ ճառեր կը հոսեցնեն, երբեմն ալ այսահարի գալարումներով եւ ոչինչ ըսելով, մտածենք անկախութեան, միացեալ հայրենիքի արժանի եւ շարունակութիւն ըլլալու մասին: Եւ հոն կանգ չառնենք:

Աղքատ… Մեծահարուստը, Կամ Վիթխարի ՄԵԾը՝ «Փեփէ» Մուխիքա

Ցեղասպանութեան Ընկերներ. Գերմանիան Ողջակիզումէն Ոչի՞նչ Սորված է

ԸՆԹԱՑԻԿԷՆ ՏԱՐԲԵՐ ՄՏՈՐՈՒՄՆԵՐ՝ ՄԱՅԻՍ 28-Ի ՆԱԽՕՐԵԱԿԻՆ.- ԸԼԼԱԼ ԱՐԺԱՆԻ ԱՆԿԱԽՈՒԹԵԱՆ ԵՒ ՄԻԱՑԵԱԼ ՀԱՅՐԵՆԻՔԻ ԵՒ ԸԼԼԱԼ ՉՇԵՐՏՈՒԱԾ ՇԱՐՈՒՆԱԿՈՒԹԻՒՆ

This story is FREE for you...

Մեկ մեկնաբանութիւն

Leave a Reply

ԽՈՐԷՆ ԱՐՔ. ՏՈՂՐԱՄԱՃԵԱՆ՝ ՆԻՒ ՊՐԻԹԸՆԻ ՍՈՒՐԲ ՍՏԵՓԱՆՈՍ ԵԿԵՂԵՑՒՈՅ ՆՈՐ ՀՈՎԻՒ

This story is FREE for you...

Մեկ մեկնաբանութիւն

Leave a Reply

Նմանատիպ Յօդուածներ

Ընդդիմութիւն-Իշխանութիւն Գոյակեցութեան Կարելիութիւնը՝ Ըստ Տրամաբանութեան․․․

Անգարայի «Ոսկի Խնձոր»-ը. ՆԱԹՕ-ի Գագաթնաժողովը

ԽՈՐԷՆ ԱՐՔ. ՏՈՂՐԱՄԱՃԵԱՆ՝ ՆԻՒ ՊՐԻԹԸՆԻ ՍՈՒՐԲ ՍՏԵՓԱՆՈՍ ԵԿԵՂԵՑՒՈՅ ՆՈՐ ՀՈՎԻՒ

Աղքատ… Մեծահարուստը, Կամ Վիթխարի ՄԵԾը՝ «Փեփէ» Մուխիքա

Ցեղասպանութեան Ընկերներ. Գերմանիան Ողջակիզումէն Ոչի՞նչ Սորված է