ՅՈՒՂԱՐԿԱՒՈՐՈՒԹԻՒՆ

0 0
Read Time:4 Minute, 49 Second

ԽԱՉԱՏՈՒՐ Ա. ՔՀՆՅ. ՊՕՂՈՍԵԱՆ
Նիս

Հարաւային Ֆրանսայի արեւմտեան ափին քաղաք մը վայրաշարժով հայրենակիցի մը յուղարկաւորութեան կ՛երթամ։ Ննջեցեալին կինն ու զաւակը կայարանին քարափին զիս պիտի դիմաւորեն, հեռաձայնը պիտի օգնէ որ զիրար գտնենք։ Ննջեցեալին երիտասարդ զաւակը իր հայաստանցի ընկերներուն հետ արեւելահայերէն խօսիլ սորվեր է, բայց ֆրանսերէնը աւելի դիւրին է։ Ջարդերէն վերապրած մեծ ծնողքը Պոլիսէն փարիզ եկեր են, մայրն ու ննջեցեալ բժիշկ հայրը կէս ժամ անդին գտնուող տեղ մը ապրելու եկեր են ծովափին։
Իրենց բնակարանի ճանապարհին կը ծանօթանամ այս ներկայանալի մօրուսաւոր հայ երիտասարդ ոստիկանապետին եւ ֆրանսացի մօրը հետ, որոնք եօթը տարի առաջ սկսան տառապանքը բաժնել կոկորդի քաղցկեղէն բռնուած իրենց ննջեցեալ ամուսնին ու հօրը, երբ ան իր սիրած կերակուրներուն համը չառնել սկսաւ, երբ իր բարեկամներն ու ﬕւսները չհասկնալ սկսան իր շարժող բերնէն ելած՝ չլսուած բառերը, երբ ﬕայն կինն ու զաւակը հասկցան իր ըսածները ։
Տարիներ առաջ այս քաղաքին հայասէր քաղաքապետը, Ցեղասպանութեան զոհերուն յիշատակին՝ գեղեցիկ խաչքար մը զետեղած, եւ բացման արարողութեան հրաւիրած է Հայաստանի Հանրապետութեան դեսպանը, ու ան ծաղկեպսակ զետեղելու պատիւը տուեր է երիտասարդ այս հայ ոստիկանին… որ արարողութեան նկարները պահած է…։ (Ելեկտրանամակով ղրկեց ինծի)։
Ննջեցեալը այնքան ալ լաւ հայերէն կարդալ գրել եւ խօսիլ չէ գիտցած, ուզեր է որ իր զաւակը հայերէն սորվի, բայց ան նախ եւ առաջ կարդալ գրել սորվելու տեղ սկսեր է խօսելէն եւ հայրը ըսեր է որ տղան հակառակը կ՛ընէ անոնց որոնք նախ կարդալ գրել կը սորվին ՝ետքը խօսիլ։
-Պզտիկներն ալ ձեզի պէս կ՛ընեն,- ըսի,-. անոնք ալ նախ խօսիլ կը սորվին՝ վերջը ﬕայն կարդալ գրել. գիտեմ որ դուք պզտիկ չէք. ձեր ըրածը ճիշդ ձեւն է, որովհետեւ շատ շատերը մայրենի կամ օտար լեզու մը նախ խօսիլ կը սորվին եւ յետոյ, եթէ կրնան, կարդալ գրել կը սորվին կամ բնաւ ալ չեն սորվիր … Զգացի որ ըսածս քաղաքականապէս ճիշդ չէր, որովհետեւ իր հայրը իրեն համար ամէն բան էր,- Ներկաներէն քանի՞ հոգի կը կարծէք որ հայերէն կրնայ խօսիլ կամ կը հասկնալ։
-Հայրս, եւ մենք շատ կ՛ուզէինք որ հայ եկեղեցւոյ աղօթքներով հայրս հրաժեշտ տար այս աշխարհին. ուրախ ենք որ այդպէս ալ եղաւ։ Հայրս աﬕսէ մը ի վեր շատ մտահոգ էր թէ ի՞նչ պիտի ըլլար ինք ﬔկնելէն ետք, եւ ի՞նչ պիտի ըլլանք ﬔնք, ﬔղք որ չտեսաւ աﬕսէ մը ծնելիք թոռնուհին։
-Կը կարծէ՞ք որ հայերէն խօսող, կարդացող յուղարկաւորներ պիտի ըլլան։
-Փարիզէն եկող զարﬕկս հայերէն չի գիտեր, բայց իր քոյրը՝ զարմուհիս ու իր աղջիկը Լեռնան որ Րէնսիի Դպրոցասէր Տիկնանց Միութեան վարժարանը աւարտած է, գիտեն. Լեռնան ու իր մայրը փաստաբան են. իրենք երկուքն ու ես, հայերէն գիտենք. ﬕւսները՝ չեմ կարծեր։
ՆՆջեցեալն ու կինը այս քաղաքը սիրած են։ Իրենց բնակարանէն քիչ անդին զբօսանաւով լեցուն նաւահանգիստը տեսնելով սիրահարուած են տանն ու գնած են զայն։ Զաւակը ցոյց տուաւ հեռուն երեւցող կղզեակն ու վրայի ամրոցը, որուն մօտ նաւերը ժայռին զարնուերեն ու ընկղմած։
Հանգուցեալը իր երեք տարեկան մանչուկին Բաբիկ ըսելը շատ սիրեր է, եւ իր թոռ մանչուկն ալ շատ կը սիրէ եղեր ամէն իրիկուն քնանալէ առաջ ﬔծ հօրն ու ﬔծ մօրը նուիրած գրքոյքներէն պատմութիւն մը լսել ու յետոյ քնանալ։ Պզտիկին ըսեր են որ ﬔծ Բաբիկը երկինք գացեր է…։
-Ո՞ւր կ՛երթաք,- հարցուց մեզի մանչուկը։
-Եկեղեցի կ՛երթանք, բայց դուն Ժագլինին հետ հոս պիտի մնաս մինչեւ որ վերադառնանք։
Ննջեցեալին զաւկին համար, հայրը անփոխարինելի առաջնորդն էր, ամէն բան էր իրեն համար, հակառակ անոր որﬕշտ համաձայն եւ հնազանդ չէր եղած, նոյնիսկ բժիշկ ըլլալու տեղ ոստիկան եղած էր. հօրը բացակայութիւնը շատ դժուար պիտի ըլլար մօրն ու իրեն համար։ Մայրը շատ հոգ տարած էր, իրեն ամէն օր հիւանդանոց գացած էր, հիմա, ﬕնակ պիտի մնար… Ինքնավստահ եւ կայացած ընտանիքի հայր է, բայց դժուար է։ Զարմուհիները յղի կնոջը որովայնին մէջ աճող պտուղը կը շփեն… երանի թէ աﬕս մըն ալ ապրէր հայրը թոռնուհին տեսնէր ու երթար։
Արարողութիւնը հայերէն պիտի ըլլայ, բայց ֆրանսացի ներկաները արտասանուելիք աղօթքները պէտք է հասկնան եւ հայկական յուղարկաւորութիւն ըլլալը զգան։ Կարգ մը աղօբքներ եւ ընթերցուածներ հայերէն եւ ֆրանսերէն պիտի ըլլան, դամբանականն ալ։ Ֆրանսուազը իր մօրն ու ողբացեալ հօրը մտերիմ ընկերուհին՝ շատ եկեղեցասէր է, կաթողիկէ եկեղեցւոյ մէջ պատարագի ատեն ընթերցում կը կատարէ, Պօղոս առաքեալի Ա. Թեսաղոնիկեցւոց (Գլուխ 4. 12-17) թուղթը կրնայ կարդալ։ Լեռնան ալ զաւկին ընտրած Ճպրան Խալիլ Ճպրանի այսպէս թարգմանուող գրութիւնը կրնայ կարդայ ՝ ՛՛Պիտի ապրիմ մահէն անդին, պիտի երգեմ ձեր ականջին, ծովուն ﬔծ ալիքէն տարուելով՝ ովկեանոսին խորքը իջնելէս ետքն իսկ, ձեր սեղանին պիտի նստիմ, մարﬕնս բացակայ պիտի թուի ըլլալ ձեզի։ Աներեւոյթ ոգի պիտի ըլլամ դաշտերուն մէջ ձեզի հետ, անկոչ հիւրի պէս կրակարանին դիմաց պիտի կենամ. մահը՝ ﬕայն ﬔր դէմքը ծածկող դիմակները կը փոխէ ﬕայն։ Անտառապահը կը ﬓայ անտառապահ, մշակը՝ մշակ, իր երգը հովին նետողը, օդին մէջ շարժող շրջանակներուն կ՛երգէ՛՛։ Ճըպրանին այս գրութիւնը արարողութեան աւարտին յուզումով կարդաց ննջեցեալին զաւակը, քանզիԴպրոցասէրը աւարտած զարմուհի Լեռնան նախընտրեց Պօղոս Առաքեալի Ա. Թեսաղոնիկեցւոց նամակը կարդալ հայերէն. եւ հարցուց թէ ինչ կը նշանակէ ՓՈՂ, այսինքն է՝ շեփոր, հրեշտակներուն օդին մէջ փչելիք նուագարան փողերը…։
Արարողութեան աւարտին եկեղեցւոյն հոգ տանող մարդն ու կինը ըսին թէ աղօթքներն ու սուրբ գրական ընթերցուﬓերը իրենցինին պէս էին. ﬔռելաթաղն ալ թէ ի պաշտօնէ ներկայ կ՛ըլլայ յուղարկաւորութեանց, բայց քիչ անգամ այսպէս յուզուած ու սարսռած եմ, գիտցան որ հայերս իրենց պէս քրիստոնեայ ենք, ինչպէս որ Մասաչուսեց, Ուեսթպորոյի Հայ Սքուլի աւարտական դասարանին հայկական Ցեղասպանութեան մասին տուած դասախօսութենէս ետք ՛Դիմագրաւել պատմութիւնն ու զմեզ՛՛ «Facing history and ourselves» նիւթին ազնիւ ուսուցիչԿէլէկէրն ու մէկը իրարու ըսին ﬕ քանի տարի առաջ իրենց քովէն երբ կ՛անցնէի ՛՛Ճիշդ ﬔզի պէս…՛՛ ըսել կ՛ուզէին որ ﬔր ցեղասպանութիւնն ու հրէից հոլոքոսթը իրարու պէս էին…։
Հայ բժիշկ հայրենակցիս այս աշխարհէն ﬔկնուﬕն աղօթարարը ուրիշ մը կրնար ըլլալ յուղարկաւորներուն հետ ՛՛Դէմքին տարբեր դիմակ՛՛ով մը, ննջեցեալին զաւկին ընկերոջ Մէահերին տեղն ալ ուրիշ մէկը։ Մահերին Լիբանանցի քրիստոնեայ հայրը ամիս մը առաջ հեռացած է այս աշխարհէն։ Մահերը մանկութեանը օր մը՝ իր հօրը ըսած է թէ հայ ընկեր մը ունի, ՛՛Շատ լաւ ընտրութիւն ըրեր ես, տղաս, հայերը շատ հաւատարիմ ընկեր կ՛ըլլան՛՛ ըսեր է հայրը։
Յուղարկաւորութեան մասնակցողները անդի աշխարհ գացող յաւէտ ննջեցեալն ու զայն ճամբու դնող, հարազատները, բարեկաﬓերն ու եկեղեցականն են որոնք եւս ուրիշ օր մը ՛՛Երկինք պիտի երթան՛՛ կամ ինչպէս ոմանք կը սիրեն շխիթարուելու համար ըսել թէ ննջեցեալը՝ ՛՛ He/She is In a better place now՝՝ հայերէնով՝ ՛՛Հիմա աւելի լաւ տեղ մըն է՝՝ ։ Աստուած հոգին լուսաւորէ։

Happy
Happy
0 %
Sad
Sad
0 %
Excited
Excited
0 %
Sleepy
Sleepy
0 %
Angry
Angry
0 %
Surprise
Surprise
0 %

Average Rating

5 Star
0%
4 Star
0%
3 Star
0%
2 Star
0%
1 Star
0%

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Social profiles