ՃՇԴՈՒՄԻ ԿԱՐՕՏ ԲԱՌԵՐ ԵՒ ՏԱՐԱԶՆԵՐ

0 0
Read Time:3 Minute, 54 Second

 Յ. Պալեան

            Ժողովուրդի զարգացման եւ գոյատեւման հիմնական ազդակ է հողը: Անոր տիրութեան իրաւունքը ոչ պատերազմները, ոչ միջազգային համաձայնութիւնները եւ տիրողներու կողմէ հնարուած օրէնքները չեն կրնար վերացնել, չեղեալ համարել, արձանագրել պատմութեան շահ-վնասի տոմարին մէջ:

            Հայաստանի վարչապետի պաշտօնակատար Նիկոլ Փաշինեան Փարիզ գումարուած զինադադարի 100-ամեակի առիթով խաղաղութեան համաժողովին արտասանած իր ուղերձին մէջ խօսեցաւ Արցախի ժողովուրդի ինքնորոշման իրաւունքի մասին: Տարիներէ ի վեր հոլովուող խօսք մը: Բայց ան ամբողջական իրաւունքի հաստատման կէս ճանապարհն է:

            Յաճախ, ուրիշներ եւ մենք կը կրկնենք ինքնորոշման իրաւունք տարազը, ան միջազգայնօրէն սահմանուած եւ ընդունուած է, նոյնիսկ եթէ մարդիկ զայն չեն յարգեր տիրակալական, ծաւալապաշտական, կայսերական եւ ազգայնամոլական պատճառներով: Ինքնորոշման իրաւունքի ետին պէտք է ըլլայ քաղաքական կամք եւ ուժ:

            Թութակաբար այնքա՜ն կը կրկնուի այս ինքնորոշման իրաւունք տարազը, որ կը մոռնանք այլ հիմնական խնդիր մը. ո՞ւր զետեղել եւ ինչպէ՞ս սահմանել ազգի մը վերադարձի իրաւունքը պատմական բայց բռնագրաւուած իր հայրենիքը, ուր այդ ազգը ապրած է, հոն թաղուած են իր նախահայրերը, ուր ան ինքնութիւն ստեղծած է դարերու համատեղ կեանքի ընթացքին, զարգացուցած է ինքնուրոյն մշակոյթ: Ինչպիսի օրէնքով բռնագրաւուած հայրենիքը կը վերադարձուի իր ժողովուրդին: Կա՞յ նման օրէնք:

            Ինքնորոշման իրաւունքը առանց պատմական իրաւունքի վերականգնման անկատար է, թերի, կ’ենթադրէ հաշտութիւն բռնութեամբ իրականացուած կատարուած իրողութիւններու հետ:

            Կայսերական տիրակալութիւնը օրէնք կրնայ ստեղծել, տիքթաթ, ուքազ, բայց ոչ պատմական եւ ոչ ալ ազգային իրաւունք:

            Այս ըմբռնումով եթէ մօտենանք բառերու եւ տարազներու գործածութեան, շփոթները կը նուազին: Ի վերջոյ, պէտք է հասկնալ, որ բառերը իմաստ կը փոխադրեն եւ անոնցմով կը սահմանուին հին կամ նոր ճշմարտութիւնները: Այսպէս, եթէ Արցախի համար ընդունելի է ինքնորոշման իրաւունքի լոյսին տակ գործել, այդ իրաւունքը մեռեալ տառ է բռնագրաւուած Հայաստանի պարագային, վտանգաւոր, անարդարութեան ամրապնդում:

            Կրնա՞նք ինքնորոշման իրաւունքի հիմնաւորումով պահանջել բռնագրաւեալ Հայաստանը եւ գերեվարուած ազգային խորհրդանիշ Արարատը:

            Եթէ Թուրքիան կամ միջազգային համայնքը բարի կամ կեղծ կամքով բռնագրաւուած Հայաստանի ճակատագիրը որոշեն վճռել ընդունուած-ընդունելի ինքնորոշման իրաւունքի գործադրութեամբ, մեզի ափ մը աւազ անգամ բաժին չ’ըլլար: Այս պատճառով ալ, ամէն անգամ որ կը խօսինք ինքնորոշման իրաւունքի մասին, անհրաժեշտ է զայն օղակել պատմական հիմնաւորումներով, ճշդել բռնագրաւեալ հայաշխարհի պատկանելիութեան խնդիրը, որ ոտնակոխուած է բիրտ ուժով, անարդարութեամբ եւ ոճիրով: Այդ հայրենիքի տէրերը արտաքսուած են իրենց հողէն: Ինքնորոշումը ինչպէ՞ս կարելի կ’ըլլայ գործադրել:

            Այս ըմբռնումը չի վերաբերիր միայն մեզի, այլ նաեւ բոլոր անոնց, որոնց հայրերու հողը յափշտակուած-իւրացուած է, իրենք բնակին թէ ոչ այդ հողին վրայ: Կը պատահի՞, որ միջազգային համայնքը խորհի Կոստանդնուպոլսոյ քրիստոնէական տաճար Սուրբ Սոֆիայի տիրութեան եւ պատկանելիութեան յաւերժ անբնական կացութեան մասին: Կատարուած իրողութիւն՝ հաստատուած պատերազմներու պարտադրած օրէնքներով, այսինքն՝ անարդար:

            Ինքնորոշումէ տարբեր այս ազգային-պատմական հիմնաւորումով իրաւունքը տեղական-շրջանային քաղաքականութենէ աւելին կը խանգարէ: Եւ աշխարհի խաղաղութեան իրաւ-կեղծ մարգարէները լուռ կը մնան: Մեր եսերը կարծէք կը շոյուին ամէն անգամ որ խօսուի, գիրքի մը կամ ժապաւէնի, թերթի, հեռատեսիլի հաղորդման մը մէջ, խօսուի հայկական ցեղասպանութեան մասին, քաղաքապետութիւն մը, պետութիւն մը, կամ միջազգային քաղաքական կամ բարոյական հեղինակութիւն մը ճանչնան ցեղասպանութիւնը: Հարցում. Ի՞նչ բան կը ճանչնան, ոճի՞ր մը, թէ իրաւունք:

            Ոճիրի մը ճանաչումը եւ ինքնորոշման իրաւունքը, իրաւազրկուած ժողովուրդի հայրենիքի պատկանելիութեան ճանաչում չեն, այդ պատկանելիութեան վերականգնում չեն: Հետեւաբար, ընդունուած եւ պատշաճութիւններու համար հնարուած օրէնքներու օձապտոյտ ճանապարհներուն վրայ ԻՐԱՒ ԻՐԱՒՈՒՆՔը մտահան պէտք չէ ընել: Ժողովուրդ մը իր նախահայրերու աճիւններու որպէս պարունակ պատմական հայրենիքով կ’ըլլայ ինքնուրոյն, շարունակութիւն:

            Երբ կը խօսինք հայկական ցեղասպանութեան մասին, ազգային-քաղաքական վերաբերում պէտք է ունենալ:

            Տեւաբար պէտք է կրկնել, որ ցեղասպանութիւն գործուեցաւ եւ հայրենահանում տեղի ունեցաւ հողի համար:

            Ցեղասպանութեան զոհերը պատերազմական ճակատի վրայ կռուող-մեռնողներ չէին:

            Ցեղասպանութիւնը մտածուած-կազմակերպուած մարդկային, ընկերային եւ բարոյական բոլոր գրաւոր եւ անգիր օրէնքները խախտող քաղաքական արարք էր, որպէսզի հողի տիրացում-իւրացումը ըլլայ վերջնականացուած լուծում:

            Այդ բռնագրաւուած աշխարհին համար ընդունուած ոչ մէկ օրէնք գործադրելի կ’ըլլայ, քանի որ այդ օրէնքը կրողներ պիտի չըլլան, չկան, հողին տէրերը եւ անոնց ժառանգները հոն չեն:

            Վերադառնանք յիշուած միտքին. եթէ վաղը առաջարկուի հանրաքուէով կենսագործել բռնագրաւուած Արեւմտեան Հայաստանի ճակատագիրը, ի՞նչ կ’ըլլայ արդիւնքը: Այս պարագային իքնորոշման իրաւունքը եւ անոր իրականացումը կը դառնան անհեթեթ:

            Այսպէս, Արցախը հայոց հայրենիք է, նախահայրերու հող, հետեւաբար ընդունելիութիւն նուաճելու համար ինքնորոշման իրաւունքի մասին խօսիլ խախտումն իսկ է ժողովուրդի բազմադարեան իրաւունքին:

            Պէտք չէ ընել այնպէս, որ Արցախի իրաւատիրութիւնը ըլլայ մասնակի գործնապաշտութիւն, այլ ան ունենայ հայոց իրաւունքի հետապնդման ճամբուն վրայ, աւելի լայն քաղաքական ըմբռնում: Հեռատեսիլէն յայտնեցին որ ամերիկեան քաղաքի մը բնակչութեան կէսէն աւելին սպանախօս են: Անոնց պիտի թոյլատրե՞ն, որպէս ինքնորոշման իրաւունք, հանրաքուէ կազմակերպել եւ յայտարարել, որ կը միանան Սպանիոյ կամ Մեքսիքայի:

            Քաղաքական ճառի ճապկումները անհեռատեսութեան հետեւանքով հրաժարումներու զսպաշապիկ կրնան հագցնել հայոց իրաւունքին:

            Պատմութեան ներկայ հանգուցային հանգրուանին, չըսելիքը գիտնալու քաղաքական հասունութիւն հարկ է ունենալ, գիտնալ՝ որ մասնակին իմաստ կ’ունենայ ընդհանուր տեսիլքին մէջ:

            Արցախ, Արեւմտահայաստան, ցեղասպանութիւն, հայրենահանում ընդհանուր եւ մէկ խնդիր են: Անոնք կը հասկցուին համաթրքական երազի քարտէսով: Յիշել Սուլէյման Տեմիրէլի* յայտարարութիւնը. Թուրքիան կը տարածուի Եգէական ծովէն մինչեւ Չինաստան:

            Մեծ քաղաքագէտները կրնան լաւ տնտեսագէտներ ըլլալ, բայց անոնք անպայման հեռատես ղեկավարներ չեն ըլլար: Ֆրանսացին կ’ըսէ՝ հետեւեցէ՛ք նայուածքիս: Այս պարագային պէտք չէ նայիլ միայն մեր անիրաւուած ժողովուրդին ուղղութեամբ:

 

* Սուլէյման Տեմիրէլ (1924-2015). թուրք քաղաքական գործիչ, եղած է երկրի նախագահ

Happy
Happy
0 %
Sad
Sad
0 %
Excited
Excited
0 %
Sleepy
Sleepy
0 %
Angry
Angry
0 %
Surprise
Surprise
0 %

Average Rating

5 Star
0%
4 Star
0%
3 Star
0%
2 Star
0%
1 Star
0%

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Social profiles