ԽՕՍԱՓՈՂ, ՊԱՏԿԵՐ ԵՒ ՓՈՂ Կ’ԱՅԼԱՍԵՐԵՆ ՔԱՂԱՔԱԿԱՆ ՂԵԿԱՎԱՐՈՒՄԸ

0 0
Read Time:4 Minute, 14 Second

balian

Յ. Պալեան
Օգոստոս 19, 2015
Երեւան

Ոչ ոքի համար գաղտնիք էր, որ քաղաքական կեանքը, իրաւ խորքով պէտք է որ նշանակէր ծառայութիւն ժողովուրդին: Ան միշտ այլասերած է ԴՐԱՄի պատճառով, այսինքն՝ անյագուրդ ընչաքաղցութեան: ԴՐԱՄի արձան կայ Երեւանի սրտին վրայ:
Պատմութիւնը, անցեալի եւ մեր օրերու, կը վկայէ զանազան ձեւերով կողոպուտի մասին, քաղաքակիրթ կամ վայրագ եշանակով,- չարիքը չէր բաւեր կարծէք եւ օտարամոլութեամբ կ’ըսենք՝ կոռուպցիա,- որ քաղաքակիրթ կամ վայրագ եղանակով երբեմն կը յայտնաբերուի գայթակղութիւններու հրապարակումով: Ինչպէ՞ս եւ ո՞ւր խօսիլ պաշտպանութիւն վայելող չյայտնաբերուածներու մասին, սառցալերան չերեւեցող մեծ զանգուածը:
Բարեբախտաբար եղած են եւ կան օրինակելի բացառութիւններ, ինչպէս Մահաթմա Կանտի մը, Շարլ տը Կոլ մը, Արամ Մանուկեան մը, որոնք ժողովուրդի քսակը իրենց մեղրի կարասը չէին համարեր: Մեր ընկերութեան աւագ համարուող դէմքերը կրնա՞ն բաղդատուիլ մէկուն կամ միւսին, որպէսզի կարենան յաւակնիլ պատմութեան մէջ լաւ անուն ձգելու ազնիւ փառասիրութեան:
Բայց բացի քուլիսային շատախօսութիւններէ, քիչ պարագաներու փորձեր կ’ըլլան արդարահատոյց ըլլալու, ժողովուրդին վերադարձնելու ինչ որ իրմէ խլուած էր՝ զանազան խաղքութիւններով եւ օրինախախտումներով: Եւ կը շարունակէ խլուիլ: Եթէ միայն կարենայինք համատարած եւ անսահմանափակ աուտիդ իրականցնել եւ անոր արդիւնքով սրբագրել եւ սրբագրուիլ, կը վերականգնէինք, առաքինութիւն կը նուաճէինք:
Առաջին անգամն ըլլալով, աւելի քան կէս դար առաջ, Լիբանանի մէջ, ազնիւ արաբ մը, զրոյցի մը ընթացքին, ինծի համար բոլորովին նոր եւ անծանօթ աշխարհի դռները բացաւ, ցոյց տալու համար թէ, ինչ կար անոնց ետին: Կը խորհէի, որ քաղաքապետական խորհուրդի մը անդամակցութիւնը անհետաքրքրական եւ աննշան փառասիրութիւն էր: Բացատրեց, որ երեւութապէս անհասութաբեր պաշտօն է: Երբ ընդարձակ մշակութեան կամ անջրդի տարածքները բնակելի դարձնելու համար օրէնք կը մշակուի, առաջին տեղեկացողները իրենք կ’ըլլան, անոնք որոնք միջոցներ ունին, աննշան գումարներով հողաշերտերու տէր կը դառնան, եւ ապա մեծ գումարներով կը վաճառեն: Յետոյ պիտի իմանայի, որ Միացեալ Նահանգներ բնակող ազգական մը, որ նպարավաճառ եղած էր, անբնակ եւ ընդարձակ տարածութեամբ հողամաս գնած էր, ինչպէս ֆրանսացիները կ’ըսեն՝ պատառ մը հացի գին վճարելով, մեծահարուստ դարձած էր, երբ որոշուած էր հոն քաղաք կառուցել: Անպէտք եւ անմարդաբնակ տարածութիւնը դարձած էր գանձ: Յետոյ պիտի սորվէի լիբանանցի պանդոկատէր տիկինէ մը, որ տասանորդ ստանալ, ոեւէ գործէ, պարկեշտ էր…: Հասկցած էի, թէ ինչո՞ւ ոմանք ասդին-անդին կը վազեն սրահներ եւ ճաշարաններ վարձելու համար: Ուրեմն, առանց ուղղակի կողոպտելու, կարելի էր հարստանալ…
Հիմա այլեւս չեմ զարմանար, երբ քաղաքապետական խորհուրդի անդամ համեստ մարդը, աստիճանաբար հասնելով որոշ պաշտօններու, յաւերժանալով իր դիրքին վրայ, առանց աշխատելու տէր կը դառնայ հարստութեան: Հարց կը ծագի, թէ կը ծառայէ ժողովուրդի՞ն, թէ՞ իր անձին: Դժբախտաբար ոչ մէկ տեղ բաւարար չափով օրէնքի մաղեր կարելի չէ եղած հաստատել, ճարպիկներ միշտ յաջողած են շրջանցել օրէնք եւ մաղ:
Եզրակացութիւնը կ’ըլլայ այն՝ որ ժողովուրդին ծառայելու շղարշին տակ տակ մարդիկ կը ծառայեն իրենց գրպանին, ինչպէս կ’ըսէ ժողովուրդը: Երբեմն երեւան կը հանուին մանր գայթակղութիւններ: Կը դատուին եւ կը դատապարտուին անգամ: Բայց մէկ դռնէն կ’ելլեն յանցագործները, միւս դռնէն կը մտնեն:
Ոչ ոք կրցաւ ցարդ ըսել, թէ ինչպէ՞ս, առանց իրենց կեանքին մէջ երբեք աշխատած ըլլալու, մարդիկ տէր կը դառնան դրամական եւ ինչքի կայսրութիւններու: Ուրեմն, փող աշխատելու ախտը այլասերած է ժողովուրդին ծառայելու կոչուած ազնիւ քաղաքականութիւնը: Քիչ մը ամէն տեղ: Ականջալուր կ’ըլլանք իմացուող եւ չիմացուող գայթակղութիւններու:
Փոխարէն, քնածութեան (hypnose) կը դատապարտուինք ուսումնասիրուած եւ ճարտարութեամբ գործածուող խօսափողի եւ պատկերի ընձեռած հնարաւորութիւններով մարդիկ սիրաշահելու աճպարարութեան, որպէսզի դիրքերը պահուին: Բառերը եւ պահերը կ’ընտրուին զանգուածը քնացնելու եւ ըստ կամս առաջնորդելու համար: Այդ աշխատանքը կազմակերպող մասնագէտներ եւ ընկերութիւններ կան, ծանուցումի մեծ ընկերութիւնները, որոնք կը տնօրինեն ընտրապայքարները:
Թուրք լրագրող մը, դեռ նոր, ընդվզումով կ’ըսէր, որ լրատուամիջոցները դարձած են իշխանութեան բանբերները: Երբեմն պէտք է խօսիլ լրատուամիջոցներու ստրկացման մասին, քանի որ անոնք կախում ունին կամ պետական յատկացումներէ կամ ծանուցումներու ընկերութիւններէ՝ տեւելու համար: Այսինքն քաջութիւն պէտք է ունենալ լրատուամիջոցներու, հետեւաբար նաեւ լրագրողի եւ հրապարակագիրի ազատութիւնը եւ անաչառութիւնը գնահատելու եւ պաշտպանելու համար:
Նոյն լրատուամիջոցները երբեմն հարց պէտք է տան, լուսաբանեն հանրային կարծիքը, թէ ինչպէս կը պատահի որ անհատներ եւ նաեւ ընտանիքներ իրենց ամբողջ կեանքի ընթացքին զբաղած ըլլան քաղաքականութեամբ, ըսէք՝ հանրային ծառայութեամբ, եւ առանց ոչ մէկ բարիք արտադրած ըլլալու հարստութիւն դիզած ըլլան, վարկաբեկելով նոյնինքն քաղաքականութիւնը:
Քաղաքական կեանքը պէտք է դադրի շահու աղբիւր ըլլալէ: Պէտք է դադրի ժառանգական ըլլալէ: Օրինական համարուած կամ մեքենայութիւններով ինքնաշնորհուած յաւերժացումները չարիք են: Ան պէտք է դադրի մենաշնորհներու եւ (անպատժելիութեան) ագարակ ըլլալէ:
Ինչպէ՞ս: Իր իրաւունքին եւ ճակատագրին տէր կանգնող հասարակութիւն պէտք է ստեղծել, որուն պէտք է ներշնչել գիտակցութիւն, յանդգնութիւն, յանձնառութիւն եւ ստրուկի պէս չլռելու առաքինութիւն:
Այս մտածումները կ’ունենամ երբ կը լսեմ Հայաստանի (եւ Սփիւռքի) մտաւորականները, ճաշարաններու աշխատաւորները, Ազնաւուրի այգիին մէջ թոշակառու բոյժ-քոյրը, շէնքի բնակարանիս դրացիները:
Մի՞թէ իշխանութիւնները, ամենուրեք, յաջողած են ներքինի դարձնել ժողովուրդները:
Ժողովուրդները, որոնց որպէս կեր կը հրամցնեն Միացեալ Նահանգներու նախագահութեան յաւակնող մեծահարուստի հետաքրքրութիւն ստեղծող պատկերը, անոր տալով իր սեփական ուղղաթիռը վարելու հերոսական տիտղոսը…
Պատկեր, խօսափող, դրամ… Գումարուելով կը ստեղծեն կեղծիք, կը ծածկեն անբարոյութիւն եւ անգիտութիւն, եւ ճամբաներ կը հարթուին անպարկեշտ փառասիրութիւններու առջեւ …
Յետո՞յ… յետոյ ի՞նչ ժողովուրդին եւ ազգին համար: Ժողովուրդին համար ի՞նչ առաելութիւն կայ իմանալով որ թեկնածուն իր ուղղաթիռը կը վարէ:
Կրկին կը յիշեմ Վիքթոր Հիւկօ բանաստեղծի խօսքը. Կարմիր գլխարկ դրի հին բառարանին…
Իցիւ թէ այդ կարմիր գլխարկը դրուէր քիչ մը ամէն տեղ…
Եթէ այդ գլխարկը դրուի Էրտողանի գլխուն վրայ, ան զէնք չի ղրկեր իսլամ ծայրայեղականներուն, այլ տեղեր գործազրկութիւնը կը դադրի աղէտ ըլլալէ եւ աղէտը չի շպարուէր սոփեստ վերլուծումներով եւ կրկնուող խօսքերով, Հայաստանէն աղէտ-արտագաղթ տեղի չ’ունենար եւ մոլորակային սփիւռքները, փոխան յղփացման, հրաժարելով ցուցադրական խիղճ հանդարտեցնող բարեսիրականէ, հայրենադարձութեան առաքինութեամբ կը մեծնան:
Մեծնալ՝ սեփական ճակատագիրը տնօրինելով:

 

Happy
Happy
0 %
Sad
Sad
0 %
Excited
Excited
0 %
Sleepy
Sleepy
0 %
Angry
Angry
0 %
Surprise
Surprise
0 %

Average Rating

5 Star
0%
4 Star
0%
3 Star
0%
2 Star
0%
1 Star
0%

Leave a Reply

Your email address will not be published.

Social profiles