ԸՆՏՐՈՒԹԻՒՆՆԵՐՈՒ ԱՆՎԵՐՋԱՆԱԼԻ ՊԱՏԿԵՐԱԶԱՐԴ ՊԱՏՄՈՒԹԻՒՆ՝ «ԷՍԹԷՊԼԻՇՄԸՆԹ»Ի ԲԵՄԱՀԱՐԹԱԿԻ ՎՐԱՅ

0 0
Read Time:3 Minute, 34 Second

balian-election

Յ. Պալեան

Եղէ՛ք այն փոփոխութիւնը՝ զոր կ’ուզէք տեսնել աշխարհի մէջ:

                                                                             Մահաթմա Կանտի

 

Եթէ աշխարհի բոլոր թերթերու էջերէն եւ զանգուածային լրատուամիջոցներէն ամիս մը կամ շաբաթ մը վերցուին «ընտրական» լուրերը, մանաւանդ երբ անոնք ուռճացուած արձագանգներն են հակամարտութիւններու եւ աթոռ-աթոռակի մրցակցութիւններու, հաւանօրէն անոնք պիտի նմանին դատարկ եւ լքուած թատրոնի սրահներու:

Այսինքն, ժողովուրդը, ընկերութիւնը, կեանքը եւ բարքերը, էականութիւն չունին հանրային կարծիքին հրամցուածին համար: Բայց անմիջականով հետաքրքրութիւն ստեղծելու եւ «յաճախորդութիւն» շահելու համար, սրուած կացութիւններու արձագանգել լրատուական մերօրեայ քաղաքականութիւն է: Շահեր ապահովելու գոյութենական խնդիր՝ անկախաբար դրականի եւ բացասականի գնահատումէ:

Հոս եւ հոն տեղի ունեցող կամ տեղի ունենալիք «ընտրութիւններ»ու վերաբերեալ տեղեկատուութիւնը, հակառակ իր «թատերական» նորութիւն չըլլալու բնոյթին, քանի որ կրկնութիւններու խաղ է, զանգուածին մօտ կը ստեղծէ դերակատար եւ մասնակից ըլլալու խաբկանքը, խաբկանք՝ որ աւելի լաւ ըլլալու յոյս է, մինչեւ այն ատեն որ դժգոհութիւնները կը ծաւալին քանի օրերը կ’անցնին եւ կացութիւնները չեն փոխուիր:

Ընտրութիւններու կարգախօսները աւելի լաւի խոստումներու խտացումն է: Խոստումները, բախտաւոր պարագային, մասնակի կերպով կ’իրականանան, հետեւաբար կը սկսի պատրաստութիւնը յաջորդ ընտրութեան՝ դժգոհութեան ենթահողի վրայ:

Ամերիկայի նախագահական ընտրութեան պատկերները եւ այդ առիթով ըսուած խօսքերը ոչ թէ լուսաբանութեան կը ծառայէին, այլ ամբոխային «հետաքրքրասիրութեան» նիւթ կը մատակարարէին: Նոյնն է պարագան Ֆրանսայի նախագահական ընտրապայքարին, երբ բացասական-քննադատական արտայայտութիւնները կ’անջատուին ընդհանուր խօսքէն եւ կը կրկնուին օրնիբուն: Ընթերցողին եւ ունկնդիրին մէջ ալ կը զարգանայ բացասականութիւններ, վատաբանութիւններ, բրտութիւններ լսելու սովորութիւնը, միօրինակութեան եւ ձանձրոյթի դէմ պայքարելու եղանակ մը, կարծելով որ այդ ձեւով կացութիւններ կ’ըմբռնուին կամ մարդիկ կը ճանչցուին, եւ համեստներ կը խորհին, որ որոշումներու կայացման մասնակից են:

Երկիր առաջնորդելու կոչուածներու ընտանեկան կեանքը, քաղաքականութեան հետ ոչ մէկ առընչութիւն ունեցող մանրամասնութիւններով հանրութեան կեր կը դառնայ: Այսպէս, օրինակի համար, Ամերիկայի նորընտիր նախագահին կնոջ անհամար նկարները համացանցի վրայ երբ կը դրուին, ազգային եւ քաղաքական ո՞ր շահերուն եւ նպատակներուն կը ծառայեն: Ըսենք՝ ամբոխային «հետաքրքրասիրութիւն»:

Ամբոխային հիւանդագին «հետաքրքրասիրութիւն»ը լրատուական դաշտի վերածել մամուլի ո՞ր ըմբռնումին եւ ո՞ր ընկերային բարոյականին կը նպաստէ: Քաղաքական գործիչները կ’ընդունին այս խաղը, չեն բողոքեր, դժգոհութիւն չպատճառելու համար  զանգուածային լրատուամիջոցներուն, որոնց  պէտք ունին, որոնց համար կ’ըսուի՝ թէ «հանրային կարծիք կը ձեւաւորեն»:

Երկիրները մեծ ըլլան թէ փոքր, նոյն ընտրութիւններու նոյն խաղը կը բեմադրուի: Վարագոյրը հազիւ իջած կրկին կը բացուի: Ժամանակին հայկական վարժարանի փոքրիկ աշակերտ մը ըսած էր, որ իր հայրը «ժողով կ’աշխատի», հիմա կրնանք ըսել, որ երկիրներու մեծ համարուածները «ընտրութիւն կ’աշխատին», իրենք կ’աշխատին եւ աշխատանք կը ստեղծեն խօսք արտադրելով եւ քուէարկողները թատրոնի անանուն եւ աննշան դերակատարի խաղին կը կոչուին, figurants:

Օր մը, ինքնատիպ գիտնական մը, «ընտրութիւններու» համար մսխուած ժամերու, օրերու եւ ծախսերու հաշուապահական տախտակը եթէ պատրաստէ, անոր վրայ աւելցնելով իրենց ամբողջ կեանքի ընթացքին քաղաքականութիւնը անաշխատ աշխատավարձի վերածածներու եկամուտներու հաշուեցոյցը, շատ հաւանական է որ ընկերութիւնը ինքզինք վերատեսութեան կ’ենթարկէ, յաւելեալ բարօրութիւն բերելով մարդոց:

Ի՞նչ ընել եւ ինչպէ՞ս, որ քաղաքականութիւնը, իր մեծ ու պզտիկ դերակատարներով եւ ծափահարողներով, դադրի ամբոխ զուարճացնող եւ յոյսերու կրկներեւոյթներու (mirage) թատրոն ըլլալէ, ուր քանի մը անձեր, կամ անտես ուժեր, տիկնիկային տիպարներու թելերը կը քաշեն: Բայց այս է մերօրեայ ժողովրդավարութեան ընծայած ազատութեան եւ մասնակցութեան գինովցնող հնարաւորութիւնը, քուէաթերթիկ մը, այլ տեղ որոշուածին այո՛ կամ ո՛չ ըսելու ազատութեամբ, որ կէսէն մէկ աւելիին տրուած իրաւունքով կէսէն մէկ պակասի անտեսման կը տանի:

Ընտրապայքարներու եւ փառասիրութիւններու շուրջ հիւսուած մերօրեայ առասպելները զանգուածները կը մղեն ընդարմացման, կիրքերու թոհուբոհով կամ անտարբերութեան ախտով, «էսթէպլիշմընթ»ի իրաւունքները կը պաշտպանուին գիտակցաբար կամ անգիտակցաբար, քանի որ այդ զանգուածները կը դադրին ժողովուրդի, ազգի, հայրենիքի շահերը պաշտպանելէ, կը գործածուին ուժերու կողմէ (manipulation): Կը կարծենք ազատօրէն մտածել եւ սեփական կարծիք ունենալ, երբ գաղտնիք չէ, որ ծանուցումի ընկերութիւնները եւ լրատուամիջոցները (media), մեզ կ’առաջնորդեն:

Մեզ կ’առաջնորդեն՝ ժողովրդավարութեան կարգախօսով:

Ինչպէ՞ս պիտի մարդկայնանայ նոյնինքն ժողովրդավարութիւնը, նոյնիսկ երբ որպէս իմաստութիւն կ’ընդունինք, թէ ան է ճիշդ ուղին, փաստարկելով՝ որ «ձայն բազմացը ձայն Աստուծոյ» է, երբ մէկ կէսը կը հակադրուի միւս կէսին:

Պիտի գա՞յ օրը, երբ մէկ կէսը եւ միւս կէսը ըսեն՝ թէ «ուրիշի իրաւունքը իմ պարտականութիւնս է»: Այն ատեն կը հասնինք իսկական նոր մարդկային կազմակերպութեան:

Ի՞նչ կը տեսնենք այսօր. ժողովրդավարութիւնը այնպէս ինչպէս որ է մէկ կէսի իշխանութիւնն է միւս կէսին վրայ:

Ժողովրդավարութիւնը «ձայն բազմաց ձայն Աստուծոյ» ըլլալու համար պէտք է հիմնուի իմաստութեան եւ բարոյականութեան վրայ:

Այդ պէտք է պահանջել «մեծ»երէն եւ «նուազ մեծ»երէն:

Ինչպէ՞ս չմտածել Մահաթմա Կանտիի պատգամի մասին, երբ ան կ’ըսէ՝ «Եղէ՛ք այն փոփոխութիւնը զոր կ’ուզէք տեսնել աշխարհի մէջ:…

Այսինքն միշտ միւսին մէջ տեսնել մեր հաւասարը եւ գործել այդ հաւասարութեան իրականացման համար:

Այս կ’ըլլայ ամէն տեսակի անարդարութիւնները յաղթահարելու կոչուած «մեծ յեղափոխութիւն», որ երկնատուր պարգեւ պիտի չըլլայ…

 

 

Happy
Happy
0 %
Sad
Sad
0 %
Excited
Excited
0 %
Sleepy
Sleepy
0 %
Angry
Angry
0 %
Surprise
Surprise
0 %

Average Rating

5 Star
0%
4 Star
0%
3 Star
0%
2 Star
0%
1 Star
0%

Leave a Reply

Your email address will not be published.

Social profiles