ԵՐԱԺՇ­ՏԱ­ԿԱՆ.- ՈՒՇ ՄԻՋ­ՆԱ­ԴԱՐ­ԵԱՆ ՀԱՅ ԱՇՈՒ­ՂԱ­ԿԱՆ ԵՐԱԺՇ­ՏՈՒ­ԹԵԱՆ ԱԿԱ­ՆԱ­ՒՈՐ ՆԵՐ­ԿԱ­ՅԱ­ՑՈՒ­ՑԻՉ` ՍԱՅ­ԵԱԹ ՆՈ­ՎԱ­ՅԻ ԿԵԱՆՔՆ ՈՒ ԳՈՐ­ԾՈՒ­ՆԷ­ՈՒ­ԹԻՒՆԸ

0 0
Read Time:3 Minute, 47 Second

p15 sarian sayat nova   ԱՐ­ՍԷՆ ՍԱՅ­ԵԱՆ

Ամ­փո­փե­լով մեր ակ­նար­կը, ուշ միջ­նա­դար­եան հայ ակա­նա­ւոր աշուղ Սայ­եաթ Նո­վա­յի կեան­քին ու գոր­ծու­նէ­ու­թեան մա­սին, կը յան­գինք այն մտքին, որ ան եղած է ոչ միայն իր ժա­մա­նա­կի ամե­նան­շա­նա­ւոր աշու­ղը, այլ նա­եւ նոր ոճի հիմ­նա­դի­րը` հայ գրա­կա­նու­թեան ճամ­բով:

Զար­գա­ցած աշու­ղա­կան ար­ուես­տին մէջ, մե­ղե­դին ըն­թացք կ՛առ­նէ եր­գա­յին եւ ար­տա­սա­նա­կան սկզբունք­նե­րով: Այս եր­կու ձե­ւերն ալ ծա­նօթ էին հա­յե­րուն, ինչ­պէս կը նկատ­ուի գեղջ­կա­կան եւ գու­սա­նա­կան ստեղ­ծա­գոր­ծու­թիւն­նե­րուն մէջ:

Սա­կայն, ան­կախ այն ձե­ւէն` թէ մե­ղե­դին եր­գա­յին է կամ ար­տա­սա­նա­կան, իր զար­գաց­ման ըն­թաց­քին, ան կ՛են­թարկ­ուի աշու­ղա­կան բա­նաս­տեղ­ծու­թեան հան­դի­սա­ւոր բնոյ­թին: Իւ­րա­քան­չիւր տան մե­ղե­դին սո­վո­րա­բար կը սկսի բարձր եւ լար­ուած եղա­նա­կով, յե­տոյ կ՛անց­նի մի­ջին եւ ապա ցած մա­կար­դա­կի: Օրի­նակ, Սայ­եաթ Նո­վա­յի “Դու էն գլխէն“ եր­գը:

Այս­պի­սի տրա­մա­դիկ-թա­տե­րա­կան ձե­ւե­րու հետ մի­ա­սին, աշու­ղա­կան` մա­նա­ւանդ աւե­լի ուշ երաժշ­տու­թեան մէջ, կը հան­դի­պինք նա­եւ հա­մե­մա­տա­բար աւե­լի “հան­գիստ“ ձե­ւե­րու, իրենց եր­գա­յին բնոյ­թով աւե­լի մօ­տիկ գեղջ­կա­կան եր­գե­րուն:

Ձայ­նա­շա­րի ընտ­րու­թեան մէջ, աշուղ­նե­րը հե­տե­ւած են, գու­սան­նե­րու եւ տա­ղեր­գու­նե­րու թո­ղած աւան­դու­թեան, օգ­տա­գոր­ծե­լով թէ՛ գեղջ­կա­կան եր­գի պարզ ձայ­նա­շա­րե­րը եւ թէ՛ ընդ­հա­նուր արե­ւել­եան ձե­ւե­րը, որոնք շատ յար­մա­րած են, քնա­րա­կան զե­ղում­ներ կամ` հո­գե­կան յու­զում­ներ ար­տա­յայ­տե­լու հա­մար:

Սայ­եաթ Նո­վա­յի եւ իր հե­տե­ւորդ­նե­րու ստեղ­ծա­գոր­ծու­թեան հա­մար, աւե­լի բնո­րոշ են երկ­րորդ խում­բի, այ­սինքն արե­ւել­եան ձայ­նա­շա­րե­րը, իսկ յե­տա­գա­յին` 19րդ եւ 20րդ դա­րագ­լու­խի աշուղ­նե­րը, մեծ մա­սամբ դի­մած են գեղջ­կա­կան երաժշ­տու­թեան պարզ ձայ­նա­շա­րե­րուն:p15

Իսկ, Սայ­եաթ Նո­վա­յի ինք­նու­րոյն ստեղ­ծա­գոր­ծու­թիւն­նե­րը, հեշ­տօ­րէն կա­րե­լի է զա­նա­զա­նել միւս­նե­րէն` իրենց որո­շա­կի մե­ղեդ­ի­ա­կա­նու­թեամբ, որը այլ աշուղ­նե­րու մօտ դրսե­ւոր­ուած չէ:

Սայ­եաթ Նո­վա­յի մե­ղե­դի­նե­րը կու գան քա­ղա­քա­յին երաժշ­տու­թեան տար­բեր ակունք­նե­րէն` ժո­ղովր­դա­կան եր­գէն, նա­խորդ շրջա­նի գու­սան­նե­րու եւ տա­ղեր­գու­նե­րու երաժշ­տու­թե­նէն: Սայ­եաթ Նո­վա­յի երաժշ­տա­կան ստեղ­ծա­գոր­ծու­թեան նպա­տա­կը եղած է, ժո­ղո­վուր­դին մէջ ար­մա­տա­ցած մե­ղեդ­ի­ա­կան ոճը յար­մա­րեց­նել իր բա­նաս­տեղ­ծու­թեան:

Այդ երաժշ­տու­թիւնը միւս հայ աշուղ­նե­րու ստեղ­ծա­գոր­ծու­թեան հետ մի­ա­սին, մին­չեւ մեր օրե­րը, հայ ուն­կըն­դիր­նե­րու լայն խա­ւին կող­մէ մեծ ոգե­ւո­րու­թեամբ կ՛ըն­կալ­ուի: Ահա, թէ ին­չու Սայ­եաթ Նո­վա­յի եւ իր դպրո­ցի մշա­կած երաժշ­տա­կան-ար­տա­յայտ­չա­կան մի­ջոց­նե­րը, հա­ճու­թեամբ կ՛օգ­տա­գործ­ուին հայ եր­գա­հան­նե­րու կող­մէ:

Այդ­ուա­մե­նայ­նիւ, միջ­նա­դա­րու հայ­կա­կան երաժշ­տա­կան մշա­կոյ­թի էա­կան կո­րի­զը կազ­մող գեղջ­կա­կա­նին կը մի­ա­նան ժո­ղովր­դա­կա­նը, հո­գե­ւո­րը, գու­սա­նա­կա­նը, եւ աշու­ղա­կա­նը, որոնք դա­րե­րու ըն­թաց­քին զար­գա­նա­լով իրենց անդ­րա­դարձն ու­նե­ցած են ժողովուրդի պատմական գոյութեան եւ կեանքին վրայ:

Happy
Happy
0 %
Sad
Sad
0 %
Excited
Excited
0 %
Sleepy
Sleepy
0 %
Angry
Angry
0 %
Surprise
Surprise
0 %

Average Rating

5 Star
0%
4 Star
0%
3 Star
0%
2 Star
0%
1 Star
0%

Leave a Reply

Your email address will not be published.

Social profiles