ԱՏՐՊԷՅՃԱՆՆ ՍՏԻՊՈՒՄ Է ԱՒԱՐՏԻՆ ՀԱՍՑՆԵԼ 1994-Ի ԿԻՍԱՏ ԹՈՂԱԾԸ

0 0
Read Time:3 Minute, 24 Second

artsakh18_40316

Գէորգ Դարբինեան
(յապաւումով)

Ատրպէյճանն ստիպում է աւարտին հասցնել 1994-ի կիսատ թողածը
Ապրիլի 2-ին Ատրպէյճանի զինուժի ձեռնարկած լայնածաւալ յարձակումը Արցախի հետ սահմանի ամբողջ երկայնքով Արցախի բանակցային գործընթացի ձախողման ուղղակի հետեւանքն է: Դեռեւս առիթ կը լինի վերլուծելու, թէ որոնք էին Պաքուի այս քայլի արտաքին ու ներքին դրդապատճառները: Սակայն երբ սահմանին փաստացի պատերազմ է տեղի ունենում, այդ ամէնը դառնում է երրորդական: Առաջնայինը փաստացի պատերազմը յաղթելն է` թէ ռազմաճակատում, թէ թիկունքում` հոգեբանական-բարոյական, տեղեկատուական-քարոզչական բոլոր հարթութիւններում: Սա հասարակութեան համար իսկապէս մարտահրաւէր է, որն ուղղակի պարտադրուած ենք յաղթահարել` ապրելով պատերազմական վիճակի կանոններով:
Հետաքրքրական է, որ չնայած ատրպէյճանական զինուժը փաստացի յարձակման է անցել Արցախ-Ատրպէյճանական շփման գծի ամբողջ երկայնքով, սակայն դիրքային կորուստ արձանագրուել էր Թալիշի ուղղութեամբ: Նշենք, որ այսօր առաւօտեան Արցախի պաշտպանութեան նախարարութեան տարածած հաղորդագրութիւնում ասւում էր, որ լուսադէմին հակառակորդի կողմից ձեռնարկուած լայնածաւալ հրետակոծութեանն ի պատասխան, Պաշտպանութեան Բանակի ստորաբաժանումները անցել են հակազդիչ գործողութիւնների եւ Թալիշի ուղղութեամբ տիրել նախօրեակին Ատրպէյճանական ուժերի կողմից գրաւուած մարտավարական կարեւոր նշանակութեան յենակէտին: Սա նշանակում է, որ թշնամու նպատակը ձախողուել է հէնց առաջնագծում. չնայած տուած հսկայական կորուստներին` Ատրպէյճանի ձեռնարկած այսպէս կոչուած «պլից քրիկ»ը չի ստացուել` անկախ նրանից այն զուտ բնագիծն առաջ տանելու մարտավարակա՞ն նշանակութիւն ունէր, թէ՞ Արցախի հարցը մէկ հարուածով լուծելու:
Ամէն դէպքում դժուար է հաւատալ, որ Ատրպէյճանը Արցախն ամբողջապէս գրաւելու, այսինքն լայնածաւալ պատերազմը վերսկսելու նպատակ ունէր կամ ունի: Դրա համար այն պէտք է շփման գծի ողջ երկայնքով կեդրոնացնէր իր գրեթէ բոլոր հարուածային ուժերը, մարտադաշտ նետեր մեծ թուով հրաձգային ուժեր եւ սկսէր համապետական կեդրոնացման: Մինչդեռ Ատրպէյճանի Պաշտպանութեան Նախարարութեան այսօրուայ յայտարարութիւնն այն մասին, թէ իբր իրենք, անսալով միջազգային հանրութեան կոչերին, միակողմանի դադարեցնում են կրակը, վկայում է, որ իրական նպատակը եղել է դիրքային առաւելութիւն ձեռք բերելը եւ նոր էջից, հայկական կողմի համար աւելի աննպաստ պայմաններով բանակցութիւններ սկսելու նախադրեալների ստեղծումը: Այս քայլով Պաքուն ուզում է մի կողմից փակել այսպէս կոչուած Փարիզեան գործընթացի էջը, միւս կողմից գործնականօրէն ցոյց տալ, որ Մինսքի խմբակի եռանախագահութեան ձեւի գոյութիւնն այլեւս անիմաստ է եւ այդ ֆորմատն ի զօրու չէ վերահսկելու ոչ իրավիճակը եւ ոչ էլ Ատրպէյճանին:
Այս առումով Արցախի հիմնահարցում ստեղծուել է բացարձակապէս նոր իրադրութիւն: Այլեւս չկայ հակառակորդին հրադադար պարտադրելու խնդիր. փաստացի կայ նոր գոյավիճակ հաստատելու հրամայական, եւ այդ նոր գոյավիճակը կը հաստատի կամ Ատրպէյճանը` գրաւելով յենակէտեր եւ խորանալով հայկական տարածքներում, կամ` հայկական զինուած ուժերը` նոր տարածքային կորուստներ պատճառելով թշնամուն:
Ներկայիս բնագծի պահպանմամբ բաւարարուելը, ինչը, կրակը դադարեցնելու մասին յայտարարութեամբ, փաստացի առաջարկում է Պաքուն, կը նշանակի երկարաձգել սողացող պատերազմը` առանց իրավիճակում որեւէ փոփոխութիւն, որեւէ բէկում մտցնելու, կը նշանակի տեղ թողնել Ալիեւին` շարունակելու բանակցային գործընթացը տորպեդահարելու, փաստացի մերժելու իր ներկայիս քաղաքականութիւնը եւ նախադրեալներ ստեղծել յետագայում ցանկացած պահի նոր Ապրիլի 2-3-ի կրկնութեան համար: Բայց ամենակարեւորը` դա կը նշանակի մեծ հաշուով ոչինչ չտուող դարձնել այս երկու օրերին թափուած հայ զինուորների արիւնը: Ատրպէյճանը պէտք է նստի բանակցութիւնների` հրադադարի նոր պայմանների շուրջ, որից յետոյ բանակցութիւնների առարկայ պէտք է դառնայ Արցախի անկախութեան ճանաչման գործընթացը: Դա պահանջում է Արցախի անվտանգութիւնը, հայ զինուորների անգին կեանքը, տեւական խաղաղութիւն հաստատելու հրամայականը:
Նախօրէին հրաւիրած ազգային անվտանգութեան խորհրդի նիստին Հ.Հ. նախագահ Սերժ Սարգսեանը յայտարարել էր, որ Հայաստանը կատարելու է Արցախի ժողովրդի անվտանգութիւնն ապահովելու առումով իր պարտականութիւնը, եւ որ պէտք է աւելին արուի, քան այն, ինչ արուել է Ապրիլի 2-ին: Սա նշանակում է, որ հայկական կողմը, թերեւս, որոշել է թշնամուն հակահարուած տալուց, ելման դիրքերը վերադառնալուց յետոյ լուծել բնագիծն առաջ մղելու հարցը: Սակայն դատելով Սերժ Սարգսեանի երէկուայ յայտարարութիւնից` կարելի է եզրակացնել, որ Երեւանը եւս հակուած չէ Ատրպէյճանի այս աննախադէպ յարձակողական լայնածաւալ պատերազմի վերսկսման նախաձեռնութիւն դիտարկել: Յամենայնդէպս Սարգսեանն աւելի վաղ յայտարարել էր, որ եթէ Ատրպէյճանը որոշի հարցը լուծել պատերազմի միջոցով, ապա Հայաստանն անմիջապէս կը ճանաչի Արցախի անկախութիւնը եւ ռազմական դաշինք կնքելով նրա հետ, անմիջականօրէն կը մտնի պատերազմի մէջ: Այս պահի դրութեամբ կարծես թէ Արցախի ճանաչման գործընթաց Արցախի իշխանութիւնները չեն նախաձեռնում, թէեւ նախագահը հրահանգեց ռազմական փոխօգնութեան իրաւական նոր բազաձեւաւորել Հայաստանի եւ Արցախի միջեւ:
Իրավիճակը, սակայն, այնպիսին է, որ ցանկացած պահի դա կարող է տեղի ունենալ: Դա կը նշանակի Արցախի հիմնահարցի կարգաւորման բոլորովին նոր շրջափուլի մեկնարկ, որի իմաստն անցած 24 տարուայ բանակցային գործընթացի վրայ խաչ քաշելն է եւ 1994-ին կիսատ թողածն իր տրամաբանական աւարտին հասցնելը: Հայկական բանակն ունի այդ մարտական ոգին, իսկ Հայաստանեան եւ առաւել եւս Արցախեան հասարակութիւնը, դատելով այս երկու օրերի հաւասարակշիռ վարքագծից, իր բանակի կողքին է, ամբողջութեամբ վստահում է նրան, իր զաւակներին եւ հոգեբանօրէն պատրաստ է դրան:

Happy
Happy
0 %
Sad
Sad
0 %
Excited
Excited
0 %
Sleepy
Sleepy
0 %
Angry
Angry
0 %
Surprise
Surprise
0 %

Average Rating

5 Star
0%
4 Star
0%
3 Star
0%
2 Star
0%
1 Star
0%

Leave a Reply

Your email address will not be published.

Social profiles