ԱՏԱ­ՎԻԶՄ

0 0
Read Time:10 Minute, 21 Second

 ԽՄԲԱԳՐԱԿԱՆ “ԴՐՕՇԱԿ“Ի

Ատա­վիզմ բա­ռի ար­մա­տը լա­տի­նե­րէն atavi.- նախ­նի­ներ ար­մատն է, որ բա­ռացի­օ­րէն նշա­նա­կում է յե­տա­գայ սե­րունդ­նե­րի կա­ռուց­ուած­քում, վա­ղուց մե­ռած նախ­նի­նե­րի կազ­մաբ­նա­խօ­սա­կան եւ հո­գե­կան գծե­րի ի յայտ գա­լը: Ատա­վիզ­մի դրսե­ւո­րում է հա­մար­ւում օրի­նակ կոյր աղի­քի գո­յու­թիւնը, որը վա­ղուց մար­դու օր­կա­նիզ­մում որե­ւէ գոր­ծա­ռոյթ չի իրա­կա­նաց­նում, սա­կայն շա­րու­նա­կում է իր գո­յու­թիւնը: Այդ­պէս կա­րող է նա­եւ մարդ­կանց վրայ ի յայտ գալ օրի­նակ աւե­լորդ մատ, կամ մէկ այլ գո­յա­ցու­թիւն, որի գո­յու­թիւնը ոչ միայն օգ­տա­կար չէ այ­լեւ տհաճ է ու ան­ցան­կա­լի: Մեր խօ­սակ­ցու­թեան նիւ­թը կեն­սա­բա­նու­թիւնը չէ, սա­կայն ատա­վիզմ բա­ռը սկսում է պտտուել գի­տակ­ցու­թեան մէջ, երբ անդ­րա­դառ­նում ես Հա­յաս­տան­եան իրա­կա­նու­թեան որոշ երե­ւոյթ­նե­րի:

Ան­կա­խու­թեան ճա­նա­պար­հի սկզբնա­ւոր­ման պա­հից, որո­շա­կի հան­գա­մանք­նե­րի պայ­ման­նե­րում, մե­զա­նում ձե­ւա­ւոր­ուեց մի խաւ, որը թէ­եւ աչ­քի չէր ընկ­նում կրթուա­ծու­թեամբ, սա­կայն ըն­դու­նակ եւ ճար­պիկ էր ձեռ­նե­րե­ցու­թեան ու “փող սար­քե­լու“ գոր­ծում: Այս խա­ւը օժտ­ուած էր նա­եւ որո­շա­կի յատ­կու­թիւն­նե­րով, որոնք նրան թոյլ տուե­ցին դի­մա­նալ ու ոչ առանց յա­ջո­ղու­թեան դի­մա­կա­յել վայ­րի լի­պե­րա­լիզ­մի հաս­տատ­մա­նը, սե­փա­կա­նու­թեան ան­վե­րահս­կե­լի վե­րա­բաշխ­ման գոր­ծըն­թա­ցին եւ տնտե­սու­թեան զար­գաց­ման չգրուած, սա­կայն տի­րա­պե­տող կա­նոն­նե­րին:

Երբ ծա­ռա­ցաւ չգրուած, բայց գոր­ծող օրէնք­նե­րի պայ­ման­նե­րում, սե­փա­կան ու­նեց­ուածքն ու ծա­ւա­լուող “պիզ­նէս“ը պաշտ­պա­նե­լու խնդի­րը, այս խաւն ան­մի­ջա­պէս գլխի ըն­կաւ, որ բա­ւա­կան չէ օր­ուայ իշ­խա­նու­թեանն աջակ­ցե­լը, անհ­րա­ժեշտ է մաս կազ­մել այդ նոյն իշ­խա­նու­թիւն­նե­րին: Ան­մի­ջա­կա­նօ­րէն իշ­խա­նու­թեան հետ լի­նե­լու անհ­րա­ժեշ­տու­թիւնը այս մար­դիկ հիմ­նա­ւո­րե­ցին յատ­կա­պէս եր­կու հան­գա­ման­քով` սուղ պիւտ­ճէի պայ­ման­նե­րում կա­ռա­վա­րող­նե­րի տար­բեր նա­խա­ձեռ­նում­նե­րի մէջ նիւ­թա­կան ներդ­րու­մով եւ իշ­խա­նա­կան թի­մի յաղ­թա­նա­կով` ընտ­րա­տա­րածք­նե­րում: Ի դէպ երբ յա­ճախ գլուխ ենք կոտ­րում, թէ ին­չու այս կամ այն քրէ­ա­կան կեն­սա­կերպ ու­նե­ցող պաշ­տօն­եան կամ գոր­ծա­րա­րը այդ­պէս էլ որե­ւէ արար­քի հա­մար չի պատժ­ւում կամ առն­ուազն աշ­խա­տան­քից հե­ռաց­ւում, ապա ար­ժե­ւոր­պէս վար­կած նախ եւ առաջ անդ­րա­դառ­նալ հէնց վե­րը նշուած հան­գա­մանք­նե­րին:

Բնա­կա­նա­բար մարդ­կանց այս խում­բը, սե­փա­կան խմբակ ստեղ­ծե­լիս (աշ­խա­տա­կից­ներ, են­թա­կա­ներ, “պիզ­նէս“ը վե­րահս­կող­ներ, թիկ­նա­պահ­ներ, ընտ­րու­թիւն­ներ կազ­մա­կեր­պող­ներ եւ այլն) իր շուրջ պէտք է հա­մախմ­բեր հէնց իր տե­սա­կին` այն պարզ պատ­ճա­ռով, որ նմա­նը զնմա­նը կը գտա­նէ:

Եւ պէտք է փաս­տել, պե­տա­կա­նու­թեան կա­յաց­ման մօտ եր­կու տաս­նամ­եա­կի ըն­թաց­քում այս խաւն իրեն զգաց ինչ­պէս ձու­կը ջրում: Նա այ­սօր էլ պատ­րաստ է կաշ­ուից դուրս գա­լով ծա­ռա­յել վե­րեւ­նե­րին, միայն թէ չկորց­նի դե­րա­կա­տա­րու­թիւնը, միայն թէ պահ­պան­ուի այն ճա­հի­ճը, որի պայ­ման­նե­րում կա­րո­ղա­ցել է այդ­պէս փթթել ու ուռ­ճա­նալ: Կեան­քը, սա­կայն առաջ է գնում եւ այս բնա­կան օրի­նա­չա­փու­թիւնը չի կա­րո­ղա­ցել ու չի կա­րո­ղա­նայ կան­խել ոչ ոք: Հա­յաս­տա­նի բարձ­րա­գոյն պաշ­տօն­եա­նե­րը, գրե­թէ ամէն օր տե­ղա­կան ու ար­տերկր­եայ բե­մե­րից, հա­ւաստ­ի­աց­նում են, թէ Հա­յաս­տա­նը հա­ւա­տարիմ է ժո­ղովր­դա­վա­րու­թեա­նը, օրէն­քի գե­րիշ­խա­նու­թե­ա­նը, եւ­րո­պա­կան ար­ժե­հա­մա­կար­գին եւ այլն: Մէկ բան է, սա­կայն ասե­լը եւ այլ բան` անե­լը: Հա­յաս­տանն այ­սօր բաց է աշ­խար­հի առաջ եւ ան­հե­թեթութ­իւն է մտա­ծե­լը, թէ կա­րե­լի է մշտա­պէս անել մէկ բան եւ ներ­կա­յաց­նել մէկ այլ բան: Կա­րե­լի է վկա­յա­կո­չել ըն­դա­մէ­նը եր­կու փաստ` Վա­հէ Աւետ­եա­նի սպա­նու­թիւնը եւ Վարդան Օս­կան­եա­նի դէմ հա­րուց­ուած քրէ­ա­կան գոր­ծը, փաս­տե­լու հա­մար, թէ ամէն մի ար­տա­ռոց իրո­ղու­թիւն ինչ­պի­սի ար­ձա­գանգ է ու­նե­նում: Քաւ լի­ցի, մեր հայ­եաց­քը հառ­ուած չէ օտար­նե­րի կող­մը եւ մեր ներ­քին պա­տաս­խա­նատ­ուու­թիւն­նե­րը նկա­տի պէտք է ու­նե­նանք հէնց մեր հան­րու­թեան առաջ:

Ար­ձա­նագ­րենք, որ նոր ժա­մա­նակ­նե­րի վրայ իր իրա­ւունքն է հաս­տա­տում ան­կա­խու­թեան սե­րուն­դը, որը խորհր­դա­յին բռնա­պե­տու­թիւնը չի տե­սել, չի ձե­ւա­ւոր­ուել ան­կա­խութ­եան քա­ո­սի տա­րի­նե­րին եւ չի ցան­կա­նում հա­մա­կերպ­ուել ան­պատ­ժե­լիութ­եան, բիրտ բար­քե­րի հետ, հան­դուր­ժել այն բռի ու յար­ձա­կո­ղա­կան խա­ւի քրէ­ա­կան պահ­ուած­քը, որն իր իրա­ւունքն է փոր­ձում պահ­պա­նել ներ­կա­յի եւ գա­լի­քի վրայ: Իրա­կա­նում երե­ւոյթն աւե­լի ընդգր­կուն է` հրա­մա­յա­կան­ներն աւե­լի ըն­դար­ձակ: Ժո­ղո­վուրդն իր մե­ծա­մաս­նու­թեամբ եւ եր­կիրն իր զար­գաց­ման անայ­լընտ­րանք հե­ռան­կա­րով ար­մա­տա­կան եւ հա­մա­կար­գա­յին փո­փո­խու­թիւն­ներ են պա­հան­ջում: Այն ին­չի մա­սին խօս­ւում է այս նիւ­թի մէջ, վեր­ջին շրջա­նում յա­ճախ է ակ­նարկ­ւում մեր լրատ­ուա­մի­ջոց­նե­րով: Այ­լեւս մար­դիկ չեն ցան­կա­նում հան­դուր­ժել խու­ժան­նե­րի խու­ժա­նու­թիւնը, չեն ցան­կա­նում հան­դուր­ժել անօ­րի­նա­կա­նու­թեան ան­պատ­ժե­լիու­թեան, “կո­ռուպց­իա“ի ու թա­լա­նի այն դրուած­քը, որ առ­կայ է Հա­յաս­տա­նի Հան­րա­պե­տու­թիւ­նում: Հայ մար­դը զզուել է ամե­նա­կա­րող այն գո­յու­թիւն­նե­րից, որոնք յա­րիր չեն այս ազ­գի պատ­մա­կան հո­գե­կերտ­ուած­քին եւ մեր եր­կի­րը վար­կա­բե­կում են աշ­խար­հի առաջ: Նշուած եւ բա­ցա­սա­կան այլ երե­ւոյթ­նե­րի մա­սին վեր­ջերս ուղ­ղա­կի եւ բաց խօ­սե­ցին երեք երկր­նե­րի դես­պան­ներ:  Ռու­սաս­տա­նի դես­պան Վիա­չես­լավ Քո­վա­լեն­քոն ասաց. Եթէ մար­դիկ հե­ռա­նում են Հա­յաս­տա­նից ու­րեմն առար­կա­յա­կան պատ­ճառ­ներ ու­նեն.: Ոչ ոք հա­յե­րին բռնի ու­ժով Ռու­սաս­տան չի քշում: Եթէ փա­կենք ար­տա­գաղ­թի դաշ­նա­յին ծա­ռա­յու­թեան ներ­կա­յա­ցուց­չու­թիւն­նե­րը, ար­տա­գաղ­թը չի դա­դա­րի:Դես­պա­նը խոր­հուրդ տուեց. Ինք­ներդ մտա­ծէք, թէ որոնք են Հա­յաս­տա­նից ար­տա­գաղ­թի պատ­ճառ­նե­րը:

Այս ասու­լի­սի յա­ջորդ օրը, անդ­րա­դառ­նա­լով Վ. Օս­կան­եա­նի հետ կապ­ուած խնդրին, Մ.Ն.-ի դես­պան Ճոն Հե­ֆըրնն ասաց. Այս զար­գա­ցու­մը, իմ կար­ծի­քով, վատ է Հա­յաս­տա­նի ար­դա­րա­դա­տու­թեան ու ժո­ղովր­դա­վա­րու­թեան տե­սան­կիւ­նից: Ինչ­պէս նախ­կի­նում ար­դէն ասել եմ, այս գոր­ծը, կար­ծես, ներ­կա­յա­նում է որ­պէս Հա­յաս­տա­նի օրէնսդ­րու­թեան ընտ­րո­վի կի­րա­ռում: Աւե­լին` ան­հանգս­տաց­նող է, որ այս դէպ­քե­րը տե­ղի են ու­նե­նում ընտ­րու­թիւն­նե­րին նա­խըն­թաց:

Սրա­նից օրեր անց իր հա­մա­ցան­ցա­յին “պլոկ“ում հե­տաքրք­րա­կան գրա­ռում էր կա­տա­րել Մեծ Բրի­տան­իոյ դես­պան Քեթ­րին Լի­չը: Տի­կին դես­պա­նը ակ­նար­կում էր Հա­յաս­տա­նում օրի­նա­կան պիզ­նե­սով զբաղ­ուե­լու նպա­տա­կա­յար­մա­րութ­եան եւ դա­տա­րան­նե­րի կող­մից այդ “պիզ­նես“ի պաշտ­պա­նու­թիւնը երաշ­խա­ւո­րե­լու հար­ցի մա­սին: Հա­յաս­տա­նի մար­զա­յին դա­տա­րան­նե­րը նա ան­ուա­նում է Հնա­ոճ հա­ւա­տաքն­նու­թեան հա­մա­կարգ, տի­կին Լի­չը Հա­յաս­տան­եան ար­դա­րա­դա­տու­թիւնը չի հա­մա­րում ան­կախ, չի հա­մա­րում հա­կա-“կո­ռուպցի­օն“ պատ­նէշ եւ հա­կակշ­ռում­նե­րի ու զսպում­նե­րի հա­մա­կարգ: Անհ­րա­ժեշտ է նկա­տում, որ բարձ­րաս­տի­ճան ան­ձանց ֆի­նան­սա­կան մի­ջոց­նե­րը լի­նեն թա­փան­ցիկ եւ առ­հա­սա­րակ բո­լո­րը օրէն­քի առաջ լի­նեն հա­ւա­սար:

Գեր­պե­տու­թիւն­նե­րի դես­պան­նե­րը ան­շուշտ լաւ գի­տեն, որ նման ար­տա­յայ­տու­թիւն­նե­րով, նրանք անց­նում են այլ երկ­րի ներ­քին գոր­ծե­րին չմի­ջամ­տե­լու սահ­մա­նը: Բայց այդ բանն իրենց թոյլ են տա­լիս, իսկ այ­սօր­ուայ ու վաղ­ուայ իշ­խա­նու­թեան վրայ չի բա­ցառ­ւում, որ փոր­ձեն ճնշում գոր­ծադ­րել…

Ու­րեմն եւ երկ­րի ընդ­հա­նուր բա­րե­փո­խու­մը այ­լընտ­րանք չու­նի, իսկ այդ անել հա­ւա­նա­բար հնա­րա­ւոր է նախ կտրե­լով այն կոյր աղի­քը, որը խո­չըն­դո­տում է ար­եան ազատ շրջա­նա­ռու­թեա­նը: Կտրել այն իմաս­տով, որ առանց բա­ցա­ռու­թեան բո­լո­րը յայտն­ուեն օրի­նա­կան գոր­ծու­նէ­ու­թեան հա­ւա­սար դաշ­տում: Այ­լա­պէս, մար­դիկ չեն հա­ւա­տում իշ­խա­նու­թեան հռչա­կած պայ­քա­րի ան­կեղ­ծու­թեա­նը, երբ յան­կարծ յայ­տա­րար­ւում է, թէ հարկ չվճա­րե­լու հա­մար քրէ­ա­կան գործ է յա­րուց­ուել մի վար­սա­վի­րի դէմ կամ գո­ղու­թեան հա­մար ձեր­բա­կալ­ուել է մէ­կը, որ սո­ված երե­խա­նե­րի հա­մար հաց գնե­լու նպա­տա­կով, մի պա­հես­տից  պղնձա­լար է գո­ղա­ցել: Տե­ղին է յի­շել մեծ գրող Պալ­զա­քին, ով բնո­րո­շե­լով իր ժա­մա­նա­կի Ֆրանս­ի­ան ասում էր, թէ նա ով հա­ցի կտոր է գո­ղա­նում` գող է, իսկ նա ով եր­կա­թու­ղի է գո­ղա­նում` գող չէ: Առող­ջաց­նել է պէտք հա­յոց մար­մի­նը եւ իրա­կան անե­լիքն ակն­յայտ է:
Հոկ­տեմ­բեր 24, 2012

 

 

 

Happy
Happy
0 %
Sad
Sad
0 %
Excited
Excited
0 %
Sleepy
Sleepy
0 %
Angry
Angry
0 %
Surprise
Surprise
0 %
Previous post ՄԱ­ՍԱ­ՉՈՒ­ՍԷՑ.- ՍՈՒՐԲ ՅԱ­ԿՈԲ ԵԿԵ­ՂԵՑ­ՒՈՅ ՄԷՋ ՑՈՒ­ՑԱ­ՀԱՆ­ԴԷՍ ՆՈՒԻՐ­ՈՒԱԾ ՀԱՅ ՏՊԱԳ­ՐՈՒ­ԹԵԱՆ 500-ԱՄ­ԵԱ­ԿԻՆ
Next post ԱՐՀ­Ի­Ա­ՊԱ­ՏԻՒ ՄԻ­ՔԱ­ՅԷԼ ԵՊՍ. ՄՈՒ­ՐԱՏ­ԵԱՆ ԱՅ­ՑԵ­ԼԵՑ ՄԱ­ՍԱ­ՉՈՒ­ՍԷՑ

Average Rating

5 Star
0%
4 Star
0%
3 Star
0%
2 Star
0%
1 Star
0%

Leave a Reply

Your email address will not be published.

Social profiles