ՍՏՐԿԱՄԻՏԻ ՀԻՆ-ՆՈՐ ԱԽՏ Է ԱՆՀԱՆԳԻՍՏ ՉԸԼԼԱԼ ՈՒԶՈՂ ՊԱՆՐԱԿԵՐ ԲԱՆԳԷՏԻ ՀԱՅՐԵՆԱՍԻՐՈՒԹԻՆԸ

Յ. Պալեան Զգացական-ցուցական ոչ-յանձնառու հայրենասիրութիւնը եւ հայասիրութիւնը դատարկ են, չունին իրատեսական, քննադատական եւ հեռանկարային խորք: Գաղջ ջուրերու մէջ լողացողները, Հայաստանը հեռուէն դիտողները, տուրիստներ եւ գրասէրներ, ինչպէս կ’ըսուի, կառուցողական չեն: Կը ծանծաղին եղածը ընդունելով, եղածը լաւագոյն համարելու հոգեբարոյական ստրկամտութեան մէջ: Յիշե՛լ Արփիարեանի «Կարմիր Ժամուց»-ի «Հայրապետ Էֆէնտին: Կամ Վոլթէրի «Քանտիտ»-ը, որուն համար «ամէն բան լաւ է աշխարհներու լաւագոյնին մէջ»: Մարդիկ կան, երբեմն նոյնիսկ ուսումնական, որոնք առանց առարկայական հայեացքի, (չ)իմաստութեամբ կ’ընդունին կացութիւնները, առանց «աւելի լաւ»ի եւ վաղուան հեռանկարի: Այդպէս էր Արփիարեանի «Հայրապետ Էֆէնտի»ն, որուն «իմաստութիւն-խոհեմութիւնը» կը թելադրէր կորաքամակ ընդունիլ կատարուած իրողութիւնները: Խորհրդային շրջանին Ստալին գովերգուէր: Հատորի մը մէջ ամփոփուած են Ստալինի նուիրուած հայ բանաստեղծներու տաղերը: Սփիւռքի մէջ, մարդիկ թրքերէն կ’երգէին «Ստալին տըր պապամըզ» (Ստալինն է մեր հայրը): Չեմ ըսեր, որ այդպէս երգողները հայ եւ հայրենասէր չէին: Անոնց կը պակսէր քննադատական միտքը, որ փոխարինուած էր ամբոխային տրամաբանութեամբ, անկարող էին ազգի կացութեան իրատեսական պատկերացումը ունենալէ, կամ ունէին աւելին վատին սարսափը: Կը մտածեմ, որ տեւաբար ենթակայ ըլլալով ուրիշի տիրապետութեան, ազգային քաղաքականութեան ըմբռնումը իր տեղը տուած է ապահովութեան որոնման. չխանգարուիլ, կուշտ ըլլալ, ապրիլ եւ տեւել: Այս վերաբերումէն քիչ մը վեր կան անոնք, որոնք ապահովութեան այս վերաբերումներու լուսանցքին որպէս խիղճի պարտք, կը զբաղին պատմական, գրական եւ լեզուական «հետաքրքրասիրութեամբ», հաւաքածոներ կը կազմեն, թագաւոր-թագուհիներու կենսագրութիւն կը գրեն, կը գրեն տեղանուններու պատմութիւն, կը կազմեն հայ հին եւ նոր գիւղերու ցուցակները: Մի՛շտ անմիջական յանձնառութենէ խուսափելով: Ներկայով զբաղիլ կ’ենթադրէ դիրքորոշուիլ, ընդունիլ, չընդունիլ, ինչպէս կ’ըսուի, երբեմն ալ խանգարուելու գինով մեծաւորի աչքին՝ վատամարդ ըլլալ: Մեր ժողովուրդի կացութիւնը, Հայաստան եւ սփիւռք(ներ), մտածող եւ յանձնառու հայուն համար հեռու է ցանկալի ըլլալէ: Կան արտաքին ազդեցութիւններ, ճնշումներ, սպառնալիքներ եւ նախայարձակումներ, անոնց նկատմամբ մեր վերաբերումները կրնան տարբեր ըլլալ. պարտուողական, նահանջական, զիջողական, անձնատուական, կամ՝ պայքարի եւ վերականգնումի: Չանհանգստանալու եւ չխանգարուելու մանր քաղքենիական ուղին պարտուողական, նահանջական, զիջողական, անձնատուական է: Իմաստութիւն է լռել կամ-եւ գովել, ինչպէս Արփիարեանի քանդակած «Հայրապետ էֆէնտին», որ պատարագիչ քահանային կը թելադրէ «ազատութիւն եղբարց մերոց գերելոցը» անլսելի եւ անհասկնալի դարձնել, չբարձրաձայնել: Այդպէս են ամէն տեսակի խնկարկողները, մինչեւ որ պատահի ցնցումը, եւ Հայրապետ էֆէնտիին պէս արթննան թմբիրէ եւ «Կարմիր Ժամուց» տան… Եթէ մեր կրկնութեան նմանող բեմական ճառերը փոխարինէինք «Կարմիր Ժամուց»ի ընթերցումով, աւելի լաւ չէի՞նք քաղաքականացներ սրահները, աւելի չէի՞նք օգներ Հայաստանի: Մտածուա՞ծ է բնաւ Հայաստանի Ազգային Ժողովի անդամներուն մէկական օրինակ «Կարմիր Ժամուց» նուիրել: Նաեւ սփիւռք(ներ)ի շաբաթավերջի հայրենասէրներուն: Ֆրանսայի, Ամերիկայի կամ այլ երկրի մը իշխանութիւնները քննադատող քաղաքացին միթէ՞ նուազ հայրենասէր է: Կա՞յ ոչ բռնապետական երկիր, որուն իշխանութիւնները յաւակնին ըլլալ կատարեալ, անսխալական: Եթէ քննադատութիւնը դիտէինք որպէս յառաջդիմութեան եւ լաւին հասնելու ձգտում, կը նուաճէինք իրաւ հայրենասիրական որակ: Ինչո՞ւ չենք մտածեր, որ քննադատութիւնը այսօրուան եւ վաղուան ապահովութեան երաշխիքն է: Եթէ Գերմանիոյ մէջ քննադատութիւնը լսուէր եւ յաջողէր, մարդկութեան կը խնայուէր Հիթլէր մը ունենալ: Եթէ Խորհրդային Միութեան մէջ քննադատութիւնը լսուէր եւ յաջողէր, միլիոնաւորներու ճակատագիրը կուլակի մէջ չէր խորտակուեր: Հայ կեանքի մէջ, ներսը եւ դուրսը, չվախնալով ճշմարտութիւն հրապարակելէ եւ սխալ քննադատելէ, հայրենիքի եւ ազգի հանդէպ կ’արտայայտենք յանձնառու սէր: Քաղաքակիրթ վերաբերում է քննադատութիւնը, որ չի նոյնանար ասէկոսէի եւ սրճարանային բամբասանքի հետ: Յանձնառութիւն եւ քննադատութիւն մերժողը, ազգին ծառայութիւն չի մատուցեր: Կը զբաղի խելք բաժնելով, բարոյախօսութեամբ: Ֆրանսացի առակագիր Լաֆոնթէն մեծ իմաստուն է: Անոր առակները իսկական դպրոց են, անոնց համար, որոնք չեն ուզեր կեանքի մէջ քալել խուփ աչքերով: Իր առակի «Առնէտ»-ին կը նմանին խօսող, չանհանգստացող եւ տիեզերական դատաւոր քաղքենիները: Ի՜նչ մեծ ընկերաքաղաքական իմաստութիւն կայ այդ առակին մէջ, որուն խորագիրն է «Առնէտը որ հեռացած է աշխարհէն, Le rat qui s’est retiré du monde»: Բայց հեռացած է՝ ո՞ւր. «Հոլլանտական պանիրի մը մէջ», ուր «քիչ ժամանակ ետք, այդ ճգնարանին մէջ, ունեցաւ ճաշ եւ սեղան. ինչ պէտք կայ աւելիին»… «Աստուած իր շնորհները կու տայ անոնց որոնք կ’ուխտեն իրեն պատկանիլ»: Առնէտը գտած էր իր քաղքենիի հանգիստը: Լա Ֆոնթէն կենդանաբանութեամբ չէր զբաղեր: Կը զբաղէր մարդոցմով: Կարդա՛լ «Կարմիր Ժամուցը», կարդա՛լ Լաֆոնթէնի «Առնէտ»-ի առակը… հաւկուրութենէ բուժուելու համար:

Աղքատ… Մեծահարուստը, Կամ Վիթխարի ՄԵԾը՝ «Փեփէ» Մուխիքա

Ցեղասպանութեան Ընկերներ. Գերմանիան Ողջակիզումէն Ոչի՞նչ Սորված է

ՍՏՐԿԱՄԻՏԻ ՀԻՆ-ՆՈՐ ԱԽՏ Է ԱՆՀԱՆԳԻՍՏ ՉԸԼԼԱԼ ՈՒԶՈՂ ՊԱՆՐԱԿԵՐ ԲԱՆԳԷՏԻ ՀԱՅՐԵՆԱՍԻՐՈՒԹԻՆԸ

This story is FREE for you...

Leave a Reply

ԽՈՐԷՆ ԱՐՔ. ՏՈՂՐԱՄԱՃԵԱՆ՝ ՆԻՒ ՊՐԻԹԸՆԻ ՍՈՒՐԲ ՍՏԵՓԱՆՈՍ ԵԿԵՂԵՑՒՈՅ ՆՈՐ ՀՈՎԻՒ

This story is FREE for you...

Leave a Reply

Նմանատիպ Յօդուածներ

Ընդդիմութիւն-Իշխանութիւն Գոյակեցութեան Կարելիութիւնը՝ Ըստ Տրամաբանութեան․․․

Անգարայի «Ոսկի Խնձոր»-ը. ՆԱԹՕ-ի Գագաթնաժողովը

ԽՈՐԷՆ ԱՐՔ. ՏՈՂՐԱՄԱՃԵԱՆ՝ ՆԻՒ ՊՐԻԹԸՆԻ ՍՈՒՐԲ ՍՏԵՓԱՆՈՍ ԵԿԵՂԵՑՒՈՅ ՆՈՐ ՀՈՎԻՒ

Աղքատ… Մեծահարուստը, Կամ Վիթխարի ՄԵԾը՝ «Փեփէ» Մուխիքա

Ցեղասպանութեան Ընկերներ. Գերմանիան Ողջակիզումէն Ոչի՞նչ Սորված է