ԱրտերկիրԳլխաւորՅօդուածներ

ՀԱՅԵՐԸ ԳԱՄԻՇԼԻԻ ՊԱՏՄՈՒԹԵԱՆ ՄԷՋ

ԱՒՕ ԳԱԹՐՃԵԱՆ

Ալ-Գամիշլի (արաբերէն՝ القامشلي) կը գտնուի Սուրիոյ հիւսիս-արեւելեան շրջանին մէջ, Դամասկոսէն 680 քմ հեռաւորութեան վրայ: Մօտ է Թուրքիոյ սահմանին, ինչպէս նաեւ մօտ է Իրաքին:
Գամիշլի, կը գտնուի Հասաքէ նահանգին մէջ, բարձրութիւնը ծովի մակերեսէն կը կազմէ 508 մեթր:
Համաշխարհային Առաջին պատերազմին, Գամիշլին կամ Գամըշլուն աննկատելի վայր եղած է: Դաշտագետին մը, ուր կ’ապրէին քանի մը վրանաբնակ քիւրտ եւ արաբ աշիրէթներ եւ կը նշմարուէր քանի մը ցած խրճիթներ. ուրիշ ոչինչ:
Պատերազմէն յետոյ, դաշնակիցներու նահանջէն ետք թրքական հողերէն, ֆրանսացիները Էյն Տիուար շրջանին մէջ հաստատած են իրենց զօրանոցները ու կազմած բանակ:
Հետեւաբար, քաղաքի հիմնումէն առաջ՝ 1920ական թուականէն սկսեալ, յատկապէս Տէր Զօրէն, Րագգայէն, Հալէպէն, Րաս ուլ-Էյնէն եւ Հասիչէէն հայ արհեստաւորներ իրենց ընտանիքներուն հետ միասին հոս ներկայութիւն եղած են:
Թուրքիոյ սահմանակից այս քաղաքը հիմնուած է Մեծ եղեռնէն ետք՝ 1926 թուականին, ֆրանսացիներուն կողմէ. սասունցի, պշերէկցի, տարօնցի, տիգրանակերտցի, սեւերէկցի, մարտինցի, սղերդցի, ուրֆացի եւ Արեւմտեան Հայաստանի հարաւային տարբեր գաւառներէ վերապրած հայեր, ինչպէս նաեւ Թուրքիայէն բռնագաղթուած ասորիներ եւ քիւրտեր կեդրոնացած են հիւսիսային Սուրիոյ մէջ: Անոնք, Թուրքիոյ սահմանին վրայ, Ճաղճաղ գետի ափերուն, 6-7 քիլոմեթր հեռաւորութեամբ թրքական կողմը մնացած պատմական Մծբին (յունարէն Նիսիպին) քաղաքին դիմացը, որ Նուսէյպին անունով ներկայիս կ’իյնայ Թուրքիոյ մէջ, եղէգնուտներով շրջապատուած եւ քանի մը խրճիթներով բաղկացած ասորական Պէթ Զալին գիւղի դաշտերուն մէջ, նոյն ժամանակ կառուցուող երկաթուղային կայանին մօտ քաղաքի մը կառուցումը ձեռնարկած են եւ զայն կոչած Գամիշլի (եղէգնուտ. քրտերէն եւ ասորերէն` Գամիշլօ. ասորիներ քաղաքը հին գիւղին անունով կը կոչեն նաեւ Պէթ Զալին): Արդարեւ, Գամիշլի անունը ծնունդ առած է թրքերէն գամիշ (ղամիշ) եղեգն բառէն:
Գամիշլիի պատկանող հողերը, անցեալին կը պատկանէին Մծբնայ ժողովուրդին: Կարելի է հոն հանդիպիլ պատմական Մծբինէն պահպանուած պարիսպներու մնացորդներուն, ինչպէս նաեւ քանի մը եկեղեցիներու քանդուած ու փլատակ կառոյցներու:

Already a subscriber? Log in here

This story is FREE for you...

Create a free account to access this article and get more of our top stories sent to you by newsletter.

Or, subscribe now for unlimited access
By submitting your email address you agree for Hairenik Weekly to send you communication by email
Back to top button