ՍՓԻՒՌՔԱՀԱՅՈՒԹԻՒՆԸ ԲՈՂՈՔԻ ՑՈՅՑԵՐՈՎ ԸՆԴՈՒՆԵՑ ՀՀ ՆԱԽԱԳԱՀ ՍԱՐԳՍԵԱՆԸ

0 0
Read Time:28 Minute, 17 Second

55 

Հա­յաս­տան-Թուրք­իա յա­րա­բե­րու­թիւն­նե­րու հաս­տատ­ման գծով, կա­տար­ուած  ար­ձա­նագ­րու­թիւն­նե­րուն մա­սին յա­ւել­եալ տե­ղե­կու­թիւն­ներ փո­խան­ցե­լու հա­մար, ՀՀ նա­խա­գահ Սերժ Սարգս­եա­նի այ­ցե­լու­թիւնը՝ սփիւռ­քա­հայ գաղ­թօ­ճախ­ներ, նշուե­ցաւ բո­ղո­քի ցոյ­ցե­րով, ընդվ­զու­մի հա­ւաք­նե­րով, որոնք փաս­տե­ցին թէ դժգո­հու­թեան մեծ ալիք մը կը տի­րէ եւ սփիւռ­քա­հա­յը գոհ չէ կա­տար­ուած իրա­դար­ձու­թիւն­նե­րէն:

Նա­խա­գահ Սարգս­եա­նի առա­ջին այ­ցե­լու­թեան հանգր­ուա­նը լոյ­սե­րու քա­ղաք՝ Փա­րիզն էր, ուր գրե­թէ հա­զա­րի հաս­նող ֆրան­սա­հա­յեր, ճա­նա­պար­հա­յին քար­տէ­սի առ­թիւ, Թուրք­իոյ դրած նա­խա­պայ­ման­նե­րուն ըն­դա­ռա­ջե­լու Սարգս­եա­նի ըն­թաց­քին դէմ բո­ղո­քի ցոյց մը կա­տա­րե­ցին, Կո­մի­տա­սի յու­շար­ձա­նին (որուն բա­ցու­մը կա­տար­ուած էր 2003-ին) տա­նող ճամ­բուն մուտ­քին:

Նա­խա­գահ Սարգս­եա­նի Փա­րիզ այ­ցե­լու­թեան յայ­տա­գի­րին մէջ նա­խա­տես­ուած էր, այս այ­ցե­լու­թիւնը, յետ­մի­ջօ­րէ­ին: Այս առ­թիւ, ան ծաղ­կեպ­սակ մը պի­տի զե­տե­ղէր Հա­յոց ցե­ղաս­պա­նու­թեան զո­հե­րուն յի­շա­տա­կը յար­գե­լու հա­մար, սոյն ար­ձա­նին առ­ջեւ:

Երի­տա­սարդ, ալե­հեր, ծեր… բո­լոր տա­րի­քի ֆրան­սա­հա­յեր ժա­մա­նած էին ար­տա­յայ­տե­լու իրենց »Ո’չ«ը: Այս առ­թիւ ալ անոնք ներ­կա­յա­ցած էին պաս­տառ­նե­րով եւ շա­րու­նակ կը քննա­դա­տէ­ին նա­խա­գահ Սարգս­եա­նի եւ ար­տա­քին գոր­ծոց նա­խա­րար՝ Եդ­ուարդ Նալ­պանտ­եա­նի (որ տա­րի­ներ շա­րու­նակ ստանձ­նած է Ֆրան­սա­յի մօտ դես­պա­նի պաշ­տօ­նը եւ տարի­­ներ առաջ ալ կազ­մա­կեր­պած »Հա­յաս­տա­նի Տա­րի«ն) որ­դեգ­րած քա­ղա­քա­կա­նու­թիւնը:Անոնք բարձ­րա­ցու­ցած էին պաս­տառ­ներ, որոնց վրայ տար­բեր լե­զու­նե­րով (նե­րառ­եալ՝ թրքե­րէն) գրուած էր »մոռ­նա­լը դա­ւա­ճա­նել է«:

Ֆրան­սա­կան ոս­տի­կա­նու­թիւնը վրայ հա­սաւ եւ աւե­լի քան մէկ ժամ տե­ւած մի­ջամ­տու­թիւն­նե­րէ եւ բա­խում­նե­րէ ետք, յա­ջո­ղե­ցաւ քաշքռ­տե­լով եւ ու­ժի դի­մե­լով ճամ­բէն հե­ռաց­նել բազ­մա­թիւ հա­յոր­դի ցու­ցա­րար­ներ: Այս­պէս աւե­լի քան մէկ ժամ տե­ւեց որ կա­րե­լի ըլ­լայ բա­նալ հա­յոր­դի­նե­րու, դէ­պի յու­շար­ձան առաջ­նոր­դող ճամ­բան բաց­ուի եւ նա­խա­գահ Սերժ Սարգս­եան կա­րե­նայ այ­ցե­լել Հա­յոց Ցե­ղաս­պա­նու­թեան զո­հե­րու Փա­րի­զի յու­շա­կո­թո­ղը: Այս ճամ­բան բա­նա­լու հա­մար Ֆրան­սա­կան ներ­քին ապա­հո­վու­թեան ու­ժե­րը դի­մե­ցին յա­ւել­եալ ու­ժի, այն­քան մը որ անոնց թիւը նոյ­նիսկ գե­րա­զան­ցեց ցու­ցա­րար­նե­րու թիւը:

Յի­շա­տա­կե­լի էր ցու­ցա­րար­նե­րուն արտա­յայ­տած կամքն ու վճռա­կա­մու­թիւնը: Նկա­տե­լով ներ­քին ապա­հո­վու­թեան ու­ժե­րուն ժա­մա­նու­մը, անոնք շու­տով կրցած էին նստիլ, որ­պէս­զի ոս­տի­կա­նու­թեան հա­մար աւե­լի դժուար ըլ­լայ իրենց հե­ռաց­նե­լը:

Ոս­տի­կան­նե­րուն հետ, վի­ճա­բա­նու­թեան եւ ապա ընդ­հա­րում­նե­րու ըն­թաց­քին, քա­նի մը հա­յոր­դի­ներ վի­րա­ւոր­ուե­ցան: Յատ­կա­պէս երբ ոտ­քի կանգ­նած ամ­բո­խը, իր դէմ ու­նե­ցաւ ներ­քին ապա­հո­վու­թեան ու­ժե­րու հսկայ փա­ղանգ մը, այդ ժա­մա­նակ որո­շեց շու­տով գե­տին նստիլ, պար­զա­պէս դժուա­րաց­նե­լու հա­մար, սոյն ոս­տի­կան­նե­րու  պար­տա­կա­նու­թիւնը, այդ ժա­մա­նակ պա­տա­հե­ցաւ իրա­րան­ցում եւ հրմշտուկ եւ քա­նի մը ներ­կա­ներ ոտ­նա­կոխ դար­ձան: Մի­եւ­նոյն ժա­մա­նակ նա­եւ, ոս­տի­կա­նու­թիւնը անխ­նայ եղաւ նա­եւ փա­փուկ սրտին հան­դէպ, բռնօ­րէն հար­ուած­ներ ուղ­ղե­լով նա­եւ պար­մա­նու­հի­նե­րուն:

Հա­զիւ քսան գա­րուն­ներ բո­լո­րած ցու­ցա­րար մը, վրդո­ված պա­տա­հած դէպ­քե­րէն ըսաւ.- »Քա­ղա­քակրթ­ուած Արեւմտ­եան Աշ­խարհն ալ կողմ­նա­կալ կը թուի ըլ­լալ…Նոյ­նիսկ Սէն գե­տի ափին«: Այլ աղջ­նակ մը իր կար­գին զայ­րա­ցած ու կրքոտ յայտ­նեց.- »Մենք խու­լի­կան­ներ չենք: Հոս եկած ենք ար­դա­րու­թիւն պա­հան­ջե­լու հա­մար, ոչ թէ կո­ղո­պուտ կա­տա­րե­լու կամ ինք­նա­շարժ հրկի­զե­լու: Դժբախ­տա­բար Սար­քոզիի կա­ռա­վա­րու­թիւնը քա­ջա­տեղ­եակ է պա­տա­հա­ծէն եւ հա­կա­ռակ ասոր դի­մած է այս մի­ջո­ցին«:

Այլ պա­պուկ մը, բո­լո­րո­վին յու­սա­խաբ եւ յու­սալք­ուած յայտ­նեց.- »Ակն­թարթ մը կը մտա­ծեմ: Ո՞ւր եմ ես: Ներ­կա­յա­ցած եմ հոս ցոյց կա­տա­րե­լու որո՞ւն դէմ: …Կը բո­ղո­քեմ Հա­յաս­տա­նի նա­խա­գա­հին դէմ…Երե­ւա­կա­յե­լի՞ բան: Վստա­հա­բար, հոն քիչ մը ան­դին կանգ­նած Կո­մի­տասն ալ շշմած է…«

Վաթ­սու­նի շուրջ հա­յոր­դի մը ժա­մա­նած էր հան­դերձ ըն­տան­եօք եւ վճռա­կա­մու­թեան ու ան­վա­րան մէջ­բե­րելով հան­րա­ծա­նօթ եր­գիչ Շարլ Ազ­նա­ւու­րի, Հա­յոց Ցե­ղաս­պա­նու­թեան նուիր­ուած մէկ եր­գը, կ’ար­տա­յայ­տէր.- »Անոնք ին­կան… ան­պաշտ­պան ու անօ­թի: Մենք պի­տի չիյ­նանք…Կո­մի­տա­սը վկայ…Սէն գե­տը վկայ…«

Ի վեր­ջոյ ցու­ցա­րար­նե­րու հե­ռա­ցու­մէն ետք, նա­խա­գահ Սարգս­եան մօ­տե­ցաւ յու­շար­ձա­նին, կարճ պահ մը կանգ­նե­ցաւ անոր դի­մաց, ապա փոքր ծաղ­կեպ­սակ մը զե­տե­ղեց անոր առ­ջեւ: Մինչ այդ, Հ.Յ.Դ. Ֆրան­սա­յի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ Մու­րատ Փա­փազ­եան, կրցած էր մօ­տե­նալ Նա­խա­գա­հին եւ յայտ­նել թէ Սփիւռ­քա­հա­յերն ու յատ­կա­պէս ֆրան­սա­հա­յե­րը լրջօ­րէն մտա­հոգ­ուած եւ ընդվ­զած են ան­ցու­դար­ձե­րէն:

Նա­խա­գա­հին մեկ­նու­մէն ետք, ոս­տի­կան­ներ շա­րու­նակ մնա­ցին յու­շար­ձա­նին մօտ, կան­խար­գի­լե­լու հա­մար ծաղ­կեպ­սա­կը մեր­ձա­կայ Սէն գե­տին մէջ նե­տե­լու հա­ւա­նա­կան փոր­ձե­րը:

ՆԻՒ ԵՈՐՔ

Անն­պաստ օդն ու տե­ղա­տա­րափ անձ­րե­ւը, ար­գելք չհան­դի­սա­ցան, որ­պէս­զի դժգոհ եւ ընդվ­զած ցու­ցա­րար­ներ, հա­ւաք­ուին Նիւ Եոր­քի »Փլա­զա« պան­դո­կին դի­մաց, ուր Հա­յաս­տան-Թուրք­իա հան­դի­պում­նե­րու եւ կա­տար­ուած ար­ձա­նագ­րու­թիւն­նե­րու առն­չու­թեամբ, տե­ղի պի­տի ու­նե­նար Հ.Հ. նա­խա­գահ Սերժ Սարգս­եա­նի հան­դի­պու­մը, Ա.Մ.Ն. Արե­ւել­եան շրջա­նի եւ Քա­նա­տա­յի գա­ղութ­նե­րու կու­սակ­ցա­կան, գի­տա­կան, տնտե­սա­կան, մար­զամ­շա­կու­թա­յին, հո­գե­ւոր եւ այլ կա­ռոյց­նե­րու ներ­կա­յա­ցու­ցիչ­նե­րուն հետ, Հոկ­տեմ­բեր 3, կ.ե. ժա­մը 5:00-ին:

Մօ­տա­ւո­րա­պէս երեք հա­րիւր ցու­ցա­րար­ներ ժա­մա­նած էին եւ կ’ար­տա­յայ­տէ­ին իրենց բո­ղո­քը՝ պաս­տառ­նե­րով, լօ­զունք­նե­րով եւ ազ­գա­յին-ազա­տագ­րա­կան եր­գե­րով:  Անոնք կը կան­չէ­ին.- »Կը մեր­ժենք այս մի­ա­կող­մա­նի ար­ձա­նագ­րու­թիւն­նե­րը«, »Ցե­ղաս­պա­նու­թեան ճա­նա­չում…Ցե­ղաս­պա­նու­թեան ճա­նա­չում«, իսկ պաս­տառնե­րուն վրայ, դժգոհ հա­յոր­դի­նե­րը կը պա­հան­ջէ­ին.- »Ար­դա­րու­թիւն…«, »Ո’չ …Կը մեր­ժենք ար­ձա­նագ­րու­թիւն­նե­րը«:

Պան­դո­կին շրջա­կայ­քը՝ ներ­քին ապա­հո­վու­թեան ու­ժե­րու, ոս­տի­կա­նու­թեան եւ  նա­խա­գահ Սարգս­եա­նի թիկ­նա­պահ­նե­րու խիստ հսկո­ղու­թեան տակ կը գտնուէր:

Բո­ղո­քի ցոյ­ցին մաս­նա­կից երի­տա­սարդ ու­սա­նող մը, որ Ռոտ Այ­լըն­տէն ժա­մա­նած էր եւ մեծ զայ­րոյ­թով կը կան­չէր »Ար­դա­րու­թիւն«, յայտ­նեց թէ իրեն հա­մար անս­պա­սե­լի էր այս­պի­սի ցոյց մը կա­տա­րել: »Ընդ­հան­րա­պէս Թուրք­իոյ դես­պա­նա­տան կամ թուրք քա­ղա­քա­գէ­տի մը ժա­մա­նու­մին առ­թիւ կը կա­տա­րէ­ինք այս­պի­սի ցոյ­ցեր: Այդ մէ­կը շատ աւե­լի դիւ­րին էր…Դժուա­րը այս մէկն է: Քու Երկ­րիդ դրօ­շը՝ եռա­գոյ­նը բռնած, քու դես­պա­նա­տանդ կամ այս պա­րա­գա­յին նա­խա­գա­հիդ դէմ: Այս մէ­կը ահա­ւոր բան է: Դժուար է, սա­կայն ինչ ընեմ, երբ այս ան­գամ քու ազ­գա­կիցդ տե­ղի կու տայ եւ կը ծա­խէ եր­կիրդ: Ո’չ եւ ո’չ: Եկած եմ ո’չ ըսե­լու նա­խա­գա­հին«,- ըսաւ այս ու­սա­նո­ղը:

Ամե­րի­կա­հայ գրող, մտա­ւո­րա­կան եւ բե­մադ­րիչ Հրանդ Մար­գար­եան իր ու ցու­ցա­րար­նե­րուն խոր ընդվ­զու­մը յայտ­

եց այս ար­ձա­նագ­րու­թիւն­նե­րուն դէմ, որով­հե­տեւ »մենք պատ­մու­թիւնը կը խե­ղա­թիւ­րենք եւ կը փո­խենք շատ վատ ձե­ւով«: Անոր հա­մա­ձայն, ար­ձա­նագ­րու­թիւն­նե­րուն մէջ տեղ գտած կէ­տե­րը պար­տադր­ուած են արեւ­մուտ­քի կող­մէ, սա­կայն մենք իրա­ւունք չու­նինք ազ­գո­վին մոռ­նա­լու մեր անց­եալն ու դա­տը:

Հան­դիպ­ման ըն­թաց­քին, Հայ Դա­տի գրա­սեն­եա­կի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ Քէն Խա­չիկ­եան խօսք առ­նե­լով, յայտ­նեց թէ կա­րե­լի չէ այս­պի­սի հա­մա­ձայ­նու­թիւն ստո­րագ­րել, յատ­կա­պէս ահա­զան­գե­լով թէ, ազ­գա­յին-պե­տա­կան շա­հեր վտանգ­ուած են եւ Հա­յոց Ցե­ղաս­պա­նու­թիւնն ալ մո­ռա­ցու­թեան մատն­ուած է: Իր կար­գին, Հայ Դա­տի յանձ­նա­խում­բի Արե­ւել­եան Ա.Մ.Ն.-ի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ Տիգ­րան Խա­լիկ­եան, բռնօ­րէն քննա­դա­տեց այս ար­ձա­նագ­րու­թիւն­նե­րու ըն­թաց­քը, յայտ­նե­լով թէ վտանգ­ուած է ո’չ թէ միայն Հա­յոց Ցե­ղաս­պա­նու­թիւնը, այլ ընդ­հան­րա­պէս մի­ջազ­գա­յին կազ­մա­կեր­պու­թիւն­նե­րէ ներս, ցե­ղաս­պա­նու­թիւն­նե­րու մա­սին կա­տար­ուած աշ­խա­տանք­նե­րը: 

Արե­ւել­եան Ա.Մ.Ն.-ի Հ.Յ.Դաշ­նակ­ցու­թեան Կեդ­րո­նա­կան Կո­մի­տէի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ՝ ընկ. Անդ­րա­նիկ Գաս­պար­եան, ահա­զանգ հնչե­ցուց թէ Հա­յաս­տա­նի Ար­տա­քին քա­ղա­քա­կա­նու­թիւնը պար­զա­միտ եւ կար­ճա­տես ըն­թացք մը բռնած եւ փո­խա­րէն Թուրք­իոյ ար­տա­քին քա­ղա­քա­կա­նու­թիւնն է որ դի­մած է յար­ձա­կո­ղա­կան ոճի: Գա­նա­տա­յի Հ.Յ.Դաշ­նակ­ցու­թեան Կեդ­րո­նա­կան Կո­մի­տէի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ ընկ. Մհեր Գա­րա­գաշ­եան, իր կար­գին յայտ­նեց թէ պարտ­ուած է ներ­կայ ղե­կա­վա­րու­թեան  որ­դեգ­րած քա­ղա­քա­կա­նու­թիւնը:

Խօսք առին, նա­եւ »Հա­մազ­գա­յին«ի (Արա Գաբրի­էլ­եան-Ա.Մ.Ն. Արե­ւել­եան շրջան եւ Վա­նու­հի Իսա­ջան­եան – Գա­նա­տա), Հ.Մ.Ը.Մ.-ի (Մարք Ալա­շայ­եան – Ա.Մ.Ն. Արե­ւել­եան շրջան եւ Ար­մէն Կէ­տիկ­եան – Գա­նա­տա), Հ.Օ.Մ.-ի (Ան­ժէլ Մա­նուկ­եան -Ա.Մ.Ն. Արե­ւել­եան շրջան եւ Ան­նա Պուլ­կար­եան – Գա­նա­տա) ներ­կա­յա­ցու­ցիչ­ներ:

Նա­խա­գահ Սարգս­եան, որ նախ­քան ներ­կա­նե­րուն առիթ տա­լը, կա­տա­րած էր  բաց­ման խօս­քը, քա­նի մը ան­գամ կա­տա­րեց մի­ջամ­տու­թիւն­ներ եւ հան­դի­պու­մի աւար­տին փո­խան­ցեց իր եզ­րա­կա­ցու­թիւն­նե­րը, շա­րու­նակ պնդե­լով թէ ինք կը հա­ւա­տայ թէ այս ար­ձա­նագ­րու­թիւն­նե­րը, եր­բեք չեն վտան­գէր Հա­յաս­տա­նի ազ­գա­յին-պե­տա­կան կա­ռոյ­ցը:

Նշենք թէ, Հ.Յ.Դաշ­նակ­ցու­թեան եւ յա­րա­կից միու­թիւն­նե­րու ներ­կա­յա­ցու­ցիչ­նե­րը, ան­գամ մը եւս ար­տա­յայ­տե­լով իրենց բո­ղո­քը, մեր­ժե­ցին մաս­նակ­ցիլ, այս առ­թիւ կազ­մա­կերպ­ուած ընթ­րի­քին:

ԼՈՍ ԱՆ­ՃԵ­ԼԸՍ

Կի­րա­կի, Հոկ­տեմ­բեր 4-ին նա­խա­գահ Սարգս­եան ժա­մա­նեց Լոս Ան­ճե­լըս եւ ապա փո­խադր­ուե­ցաւ »Պե­վըր­լի Հիլ­թըն« հիւ­րա­նո­ցը, որուն դի­մա­ցի պար­տէզ-հրա­պա­րա­կը, նոյն օր­ուան յետ­մի­ջօ­րէ­ին ողող­ուած էր բո­ղո­քող բազ­մա­հա­զար հա­յոր­դի­նե­րով: Լոս Ան­ճե­լը­սի տար­բեր քա­ղաք­նե­րէ հա­ւաք­ուած ժո­ղո­վուր­դին թիւը շատ աւե­լի պի­տի ըլ­լար, սա­կայն, դժբախ­տա­բար, նա­խա­պէս ապա­հով­ուած հան­րա­կառ­քե­րը ան­բա­ւա­րար եղած էին փո­խադ­րե­լու ճշդուած վայ­րեր հա­սած ցոյ­ցի մաս­նակ­ցիլ փա­փա­քող­նե­րը, որոնք այլ փո­խադ­րա­մի­ջոց չու­նե­նա­լով՝ ստիպ­ուած վե­րա­դար­ձած էին իրենց բնա­կա­րան­նե­րը:

Փա­րի­զի ու Նիւ Եոր­քի նման, Լոս Ան­ճե­լը­սի մէջ եւս նա­խա­գա­հը, փակ դռնե­րու ետին հան­դի­պե­ցաւ հայ­կա­կան կազ­մա­կեր­պու­թիւն­նե­րու ներ­կա­յա­ցու­ցիչ­նե­րուն եւ Հա­յաս­տա­նի իշ­խա­նու­թեանց կող­մէ նշա­նակ­ուած ան­հատ սփիւռ­քա­հա­յե­րու հետ:

Երեք հան­դի­պում­նե­րուն ձե­ւա­չա­փը նոյնն էր: Նա­խա­գա­հը կը ներ­կա­յաց­նէ ար­ձա­նագ­րու­թիւն­նե­րու մա­սին իր բա­ցատ­րու­թիւն­ներն ու հիմ­նա­ւո­րում­նե­րը, ապա, հան­դիպ­ման մաս­նա­կից­նե­րը քա­նի մը վայրկ­եա­նի մէջ պէտք է ներ­կա­յաց­նեն իրենց առար­կու­թիւն­ներն ու հա­կադր­ուե­լու հիմ­նա­ւո­րում­նե­րը:

Հան­դիպ­ման զու­գա­հեռ, հիւ­րա­նո­ցին դի­մա­ցը հա­ւաք­ուած ժո­ղո­վուր­դը բարձր կո­չե­րով »Ո’չ« կը յայ­տա­րա­րէր ար­ձա­նագ­րու­թեանց, »մի’ դա­ւա­ճա­ներ« յոր­դո­րով կը դի­մէր Հա­յաս­տա­նի նա­խա­գա­հին ու ար­ձա­նագ­րու­թեանց դէմ մին­չեւ վերջ պայ­քա­րե­լու իր վճռա­կա­մու­թիւնը կը շեշ­տէր:

Ցոյ­ցի մաս­նա­կից բազ­մու­թեան ներ­սի մթնո­լոր­տին մա­սին զե­կու­ցե­լու հա­մար, Հ.Յ.Դ. Արեւմտ­եան Ամե­րի­կա­յի Կեդ­րո­նա­կան կո­մի­տէի ան­դամ Յո­վան Թաշճ­եան, դռնփակ նիս­տը չա­ւար­տած՝ դուրս եկաւ հիւ­րա­նո­ցէն ու ելոյթ ու­նե­ցաւ հա­ւա­քին առ­ջեւ:

Թաշճ­եան նախ ող­ջու­նեց բազ­մա­հա­զար հա­յոր­դի­նե­րը, որոնք եկած էին իրենց բարձր ձայ­նով ճեղ­քե­լու հիւ­րա­նո­ցին պա­տե­րը եւ հա­յու­թեան պա­հանջ­նե­րը հասց­նե­լու նա­խա­գա­հի ական­ջին:

– Դուք կրցաք ձեր նպա­տա­կը իրա­կա­նաց­նել-, ըսաւ Յո­վան Թաշճ­եան,- եւ ձեր ձայ­նը հա­սաւ նա­խա­գա­հին: Ձեր ըն­դի­մու­թիւնը նա­խա­գա­հին փո­խան­ցեց նա­եւ դռնփակ հան­դիպ­ման մաս­նա­կից­նե­րու մե­ծա­մաս­նու­թիւնը,- յայտ­նեց Թաշճ­եան՝ ափ­սո­սան­քով նշե­լով նա­եւ, որ եղան ան­ձեր, որոնք քծնե­լու հա­մար նա­խա­գա­հին, ար­ձա­նագ­րու­թիւն­նե­րը հա­յան­պաստ փաս­տա­թուղթ ներ­կա­յաց­նե­լէ չքաշ­ուե­ցան:

Թաշճ­եան նա­եւ անվս­տա­հու­թիւն յայտ­նեց նա­խա­գա­հի այս քա­րոզ­չա­կան ար­շա­ւին լծուած եր­կու պաշ­տօ­նա­տար­նե­րուն նկատ­մամբ, որոնք ի պաշ­տօ­նէ՝ պէտք չէ այդ դե­րը կա­տա­րե­լու հա­մա­ձայ­նէ­ին:

Սահ­մա­նադ­րա­կան դա­տա­րա­նի նա­խա­գահ Գա­գիկ Յա­րու­թիւն­եան եւ Սփիւռ­քի նա­խա­րար Հրա­նոյշ Յա­կոբ­եան, մէ­կը իբ­րեւ ան­կախ դա­տա­կան իշ­խա­նու­թեան խորհր­դա­նիշ, իսկ միւ­սը՝ Սփիւռ­քի հան­դէպ առն­ուազն զգայ­նու­թիւն ցոյց տա­լու պար­տա­ւո­րու­թիւնը ու­նե­ցող, իրենց այս մաս­նակ­ցու­թեամբ վար­կա­բեկ­ուե­ցան յաչս Սփիւռ­քին:

Թաշճ­եան նա­եւ ընդգ­ծեց, որ այս պայ­քա­րը ար­ձա­նագ­րու­թեանց դէմ միայն Սփիւռ­քին վե­րա­պահ­ուած, սփիւռ­քա­հա­յե­րու պայ­քար չէ, այլ հա­մայն հայ ժո­ղո­վուր­դի պայ­քարն է: Ան կոչ ուղ­ղեց Հա­յաս­տա­նի ժո­ղո­վուր­դին ցու­ցա­կա­նօ­րէն ար­տա­յայ­տե­լու իր ընդ­դի­մու­թիւնը այս ար­ձա­նագ­րու­թեանց:

Փակ հան­դիպ­ման մա­սին կրկին անդ­րա­դառ­նա­լով՝ Թաշճ­եան յայտ­նեց, որ նա­խա­գա­հը պար­զա­պէս կը վի­րա­ւո­րէ մեզ, երբ կը յայ­տա­րա­րէ, թէ Ցե­ղաս­պա­նու­թեան հար­ցը պի­տի չքննուի են­թա­յանձ­նա­ժո­ղով­նե­րուն կող­մէ, եւ թէ պատ­մա­բան­ներ պի­տի չըլ­լան այդ յանձ­նա­ժո­ղո­վին մէջ:

Ժո­ղո­վուր­դը նա­եւ ժխտա­կան բա­ցա­գան­չու­թիւն­նե­րով իր ընդվ­զու­մը յայտ­նեց այն փաս­տին դէմ, թէ այս ծանր մթնո­լոր­տին մէջ եղած են մար­դիկ, որոնք հա­մա­ձայ­նած են »կա­լա«ի մը ներ­կայ ըլ­լա­լու, կար­ծէք թէ յաղ­թա­նակ մը ու­նին տօ­նե­լու, այլ ոչ թէ՝ ամօ­թա­լի պար­տու­թիւն մը:

Եղաւ պահ մը, երբ մթնո­լոր­տը այն­քան լար­ուե­ցաւ, որ ցու­ցա­րար­նե­րէն մաս մը դուրս գա­լով պար­տէ­զէն՝ կտրեց փո­ղո­ցը եւ հա­ւաք­ուե­ցաւ հիւ­րա­նո­ցի դրան առ­ջեւ: Նախ­քան ոս­տի­կա­նու­թեան մի­ջամ­տու­թիւնը, ցոյ­ցը կազ­մա­կեր­պող­նե­րը դի­մե­ցին փո­ղո­ցը անց­նող­նե­րուն, որ­պէս­զի անոնք պա­հեն իրենց պա­ղա­րիւ­նու­թիւնը ու վե­րա­դառ­նան հա­ւա­քա­տե­ղի: Ցու­ցա­րար­նե­րը ամ­բողջ հա­ւա­քին ըն­թաց­քին եղան լուրջ ու կար­գա­պահ:

Հիւ­րա­նո­ցին դի­մա­ցի պար­տէ­զէն դուրս, հա­ւա­քին մաս­նակ­ցե­ցան նա­եւ բազ­մա­թիւ մե­քե­նա­նե­րով շա­րու­նակ կող­քի փո­ղոց­նե­րը շրջա­գա­յող ու իրենց ճչակ­նե­րով ցու­ցա­րար­նե­րուն զօ­րակ­ցու­թիւն յայտ­նող մար­դիկ: »Մի’ Դա­ւա­ճա­ներ« պա­հան­ջը պաս­տա­ռի վրայ կրող մե­քե­նա­ներ եւս կը շրջէ­ին փո­ղոց­նե­րը: Սա­ւառ­նակ մը՝ »Կա­սե­ցու­ցէք ար­ձա­նագ­րու­թիւն­նե­րը« անգ­լե­րէ­նով գրուած կո­չը կը ծա­ծա­նեց­նէր եր­կին­քին մէջ:

Աւե­լի քան 12 հա­զար լո­ս ան­ճե­լը­սա­հա­յեր Կի­րա­կի« Հոկ­տեմ­բե­րի 4-ի ժա­մը 3:00-ից սկսեալ բո­ղո­քի զանգ­ուա­ծա­յին« բուռն ցոյց կա­տա­րե­ցին Պե­վըր­լի Հիլզ քա­ղա­քում գտնուող »Պե­վըր­լի Հիլ­թոն« հիւ­րա­նո­ցի դի­մաց« ուր իջե­ւա­նել էին Հա­յաս­տա­նի նա­խա­գահ Սերժ Սարգս­եա­նը եւ իր պատ­ուի­րա­կու­թիւնը: Ցու­ցա­րար­նե­րը« որոնց մաս էին կազ­

 

ում հո­գե­ւոր հայ­րեր« տղա­մար­դիկ« կա­նայք« պա­պիկ­ներ« տա­տիկ­ներ« ըն­տա­նիք­ներ« աշա­կերտ­ներ« երի­տա­սարդ­ներ չորս ժամ շա­րու­նակ ցու­ցա­պաս­տառ­ներ պար­զած՝ մի­ա­բե­րան աղա­ղա­կե­ցին« որ դէմ են Հա­յաս­տան-Թուրք­իա յա­րա­բե­րու­թիւն­նե­րի հաս­տատ­ման հար­ցով նա­խաս­տո­րագր­ուած ազ­գավ­նաս ար­ձա­նագ­րու­թիւն­նե­րին եւ Հա­յաս­տա­նի իշ­խա­նու­թիւն­նե­րից պա­հան­ջում են չստո­րագ­րել եւ չվա­ւե­րաց­նել դրանք: Բազ­մա­թիւ մեծ ու փոքր ցու­ցա­պաս­տառ­նե­րի մէջ խիստ ու­շագ­րաւ էր »Մի’ դա­ւա­ճա­ներ« կար­գա­խօ­սը կրող հսկա­յա­կան ցու­ցա­պաս­տա­ռը« որը փակց­ուած էր »Պե­վըր­լի Հիլ­թոն« հիւ­րա­նո­ցի դի­մա­ցի եր­կու ծա­ռե­րին՝ պատ­կե­րե­լով Հա­յաս­տա­նի եւ Թուրք­իոյ նա­խա­գահ­նե­րի ձեռն­ուե­լու ժպտե­րես մեծ լու­սան­կա­րը: Ցու­ցա­րար­նե­րի կար­գա­խօս­նե­րը բուռն էին եւ բարձ­րա­ձայն: Հիւ­րա­նո­ցի գլխա­ւոր մուտ­քը եւ շրջա­փա­կը շրջա­պատ­ուած էր ոս­տի­կան­նե­րով ու անվ­տան­գու­թեան ու­ժե­րով:

Յա­տուկ Հա­ղոր­դագ­րու­թեամբ մը Հ.Յ.Դ. Արեւմտ­եան Ա.Մ.Ն.-ի Կեդ­րո­նա­կան Կո­մի­տէի Հան­րա­յին Կա­պի գրա­սեն­եա­կը տե­ղե­կա­ցուց.- »Ժա­մը 4:00-ի սահ­ման­նե­րում հիւ­րա­նո­ցի ժո­ղո­վաս­րահ­նե­րից մէ­կում տե­ղի ու­նե­ցաւ նա­խա­գա­հի հան­դի­պու­մը լո­ս ան­ճե­լը­սա­հայ հա­մայն­քի 52 կազ­մա­կեր­պու­թիւն­նե­րի ու հաս­տա­տու­թիւն­նե­րի« այդ թւում ազ­գա­յին երեք կու­սակ­ցու­թիւն­նե­րի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ­նե­րի հետ: Ըստ տե­ղե­կու­թիւն­նե­րի« հրա­ւիր­եալ­նե­րի մէջ մեծ թիւ էր վե­րա­պահ­ուած գոր­ծա­րար­նե­րին: Հան­դիպ­ման ըն­թաց­քում նա­խա­գա­հը Փա­րի­զում եւ Նիւ Եոր­քում ու­նե­ցած նմա­նա­տիպ հան­դի­պում­նե­րի օրի­նա­կով« փոր­ձել է հա­մո­զել ներ­կա­նե­րին« որ ար­ձա­նագ­րու­թիւն­նե­րում վտանգ­ուած չեն հայ ժո­ղովր­դին յու­զող պա­հան­ջա­տի­րա­կան հար­ցե­րը: Այն­ուա­մե­նայ­նիւ« ներ­կա­յա­ցու­ցիչ­նե­րի ճնշող մե­ծա­մաս­նու­թիւնը քա­ղա­քա­վա­րի« սա­կայն բուռն ու յա­խուռն ար­տա­յայ­տու­թիւն­նե­րով շեշ­տել է« որ նա­խա­գա­հի ասած­նե­րը չեն հա­մա­պա­տաս­խա­նում իրա­կա­նու­թեա­նը, եւ որ այլ բան են ասում ար­ձա­նագ­րու­թիւն­նե­րում տեղ գտած կէ­տերն ու բո­վան­դա­կու­թիւնը: Ժա­մը 6 անց կէ­սի դրու­թեամբ հան­դի­պու­մից դուրս եկաւ Հ.Յ.Դ. Արեւմտ­եան Ամե­րի­կա­յի Կեդրո­նա­կան կո­մի­տէի ան­դամ Յո­վան Թաշճ­եա­նը« որը ելոյթ ու­նե­նա­լով բազ­մա­հա­զար ցու­ցա­րար­նե­րի առ­ջեւ« կոչ ուղ­ղեց Հա­յաս­տա­նի նա­խա­գա­հին ու իշ­խա­նու­թիւն­նե­րին« որ ան­յա­պաղ կա­սեց­նեն ար­ձա­նագ­րու­թիւն­նե­րի վա­ւե­րաց­ման ազ­գավ­նաս գոր­ծըն­թա­ցը: Ցու­ցա­րար­նե­րը հաս­տատ­ման բարձ­րա­կոչ աղա­ղակ­նե­րով վե­րա­հաս­տա­տե­ցին կո­չը« որից յե­տոյ մի­աս­նա­բար եր­գե­ցին Հա­յաս­տա­նի հիմ­ներ­գը՝ »Մեր Հայ­րե­նի­ք«ը:

 

ՊԷՅ­ՐՈՒԹ

Պէյ­րու­թի մէջ, ՀՀ նա­խա­գահը եւ իր պատ­ուի­րա­կու­թիւնը, մի­ջազ­գա­յին օդա­կա­յան ժա­մա­նու­մէն դէ­պի պան­դոկ ուղղ­ուե­լու ըն­թաց­քին, ար­դէն իսկ դի­մա­ւոր­ուե­ցաւ դժգոհ ամ­բոխ­նե­րու »ալիք«ով: Այս առ­թիւ, Լի­բա­նան­եան ներ­քին ապա­հո­վու­թեան ու­ժե­րը, յա­տուկ մի­ջո­ցա­ռում­նե­րու դի­մած էին, որ­պէս­զի կա­սեց­նեն ընվ­զած ­հայ ամ­բո­խը:

Պէյ­րու­թի մէջ լոյս տես­նող »Ազ­դակ«ը, կը տե­ղե­կաց­նէ թէ լի­բա­նա­նա­հա­յու­թիւնը իր բո­լոր կա­ռոյց­նե­րով ու տար­բեր տե­սա­կի ձեռ­նարկ­նե­րու ընդ­մէ­ջէն յստա­կօ­րէն փո­խան­ցած է իր պատ­գա­մը, թէ գա­ղու­թը բա­ցար­ձա­կա­պէս կը մեր­ժէ այն­պի­սի նա­խա­պայ­ման­ներ, որոնք էա­պէս չեն ծա­ռա­յեր հա­յու­թեան հա­ւա­քա­կան շա­հե­րուն: Աշա­կեր­տա­կան, ու­սա­նո­ղա­կան, երի­տա­սար­դա­կան եւ ժո­ղովր­դա­յին հա­ւաք­նե­րը, ցոյ­ցե­րը եւ հան­դի­պում­նե­րը իրենց կազ­մա­կերպ­ուա­ծու­թեամբ, կար­գա­պա­հու­թեամբ ու ժո­ղովր­դա­յին մե­ծա­թիւ մաս­նակ­ցու­թեամբ ապա­ցու­ցե­ցին, թէ լի­բա­նա­նա­հայ գա­ղութն ալ լրջօ­րէն ընդվ­զած է:

Ար­դէն իսկ օր մը առաջ, Մե­ծի Տանն Կի­լիկ­իոյ Վե­հա­րա­նէն ներս, տե­ղի ու­նե­ցած էր հսկում եւ մո­մա­վա­ռու­թիւն:

Կազ­մա­կեր­պու­թեամբ Լի­բա­նա­նա­հայ քա­ղա­քա­կան երեք կու­սակ­ցու­թիւն­նե­րուն, հայ-թրքա­կան նա­խաս­տո­րագր­ուած ար­ձա­նագ­րու­թիւն­նե­րուն դէմ գա­ղու­թին պոռթ­կու­մը իր գա­գաթ­նա­կէ­տին հա­սաւ ժո­ղովր­դա­յին ցոյ­ցով, որ տե­ղի ու­նե­ցաւ, Երեք­շաբ­թի  կէ­սօ­րէ ետք, նա­խա­գահ Սարգս­եա­նի իջե­ւա­նած պան­դո­կին շուրջ: Այս­պէս, աւե­լի քան տա­սը հա­զար հա­յոր­դի­ներ հա­մախմբ­ուած էին պան­դո­կին դի­մաց գտնուող մայ­րուղի­ին կից, մինչ պան­դո­կին շրջա­կայ­քը Լի­բա­նա­նի ներ­քին գոր­ծոց նա­խա­րա­րու­թեան ապա­հո­վա­կան ու­ժե­րը կը կա­տա­րէ­ին հա­մա­պա­տաս­խան հսկո­ղու­թիւն:

Այս առի­թով, ցու­ցա­րար­նե­րը յա­տուկ ցու­ցա­տախ­տակ­նե­րով կը մեր­ժէ­ին նա­խա­պայ­ման­նե­րը ու կը հաս­տա­տէ­ին, թէ Մու­շը, Սա­սունն ու Վա­նը հա­յա­պատ­կան հո­ղեր են, որոնք վա­ճառ­քի առար­կայ չեն:

Հա­ւա­քին մաս­նա­կից­նե­րը հա­յե­րէն, անգ­լե­րէն եւ արա­բե­րէն լօ­զունգ­նե­րով եւս կþար­տա­յայ­տէ­ին իրենց բո­ղո­քը, ինչ­պէս՝ »Տէր Զօ­րի նա­հա­տակ­նե­րուն անու­նով հա­շիւ կը պա­հան­ջենք«, »Լիզ­պո­նի նա­հա­տակ­նե­րը »Ո’չ« կը գո­ռան«, »Ո’չ զի­ջում, ո’չ նա­հանջ«, »Հա­յոց պատ­մու­թիւնը ծա­խու չէ«, »Արա­րա­տը մե’րն է«, »Մեր տու­նը Վա­նի մէջ է«, »Պա­պիկ­նե­րուս իրա­ւուն­քը կը պա­հան­ջեմ«, »Միայն քո’ւ անու­նովդ կրնաս ստո­րագ­րել«, »Ո՞ւմ շա­հերն էք պաշտ­պա­նում, պա­րո’ն նա­խա­գահ« եւ այլն: Մինչ պան­դո­կին շրջա­կայ­քը ցոյց տե­ղի կþու­նե­նար, պան­դոկէն ներս սկսած էր Հա­յաս­տա­նի Հան­րա­պե­տու­թեան նա­խա­գահ Սերժ Սարգս­եա­նի եւ Մե­ծի Տանն Կի­լիկ­իոյ Արամ Ա. կա­թո­ղի­կո­սի հան­դի­պու­մը, որ­մէ ետք վե­հա­փա­ռը ցու­ցա­րար­նե­րուն փո­խան­ցեց իր հայ­րա­կան պատ­գա­մը (Տես­նել նա­եւ էջ 1):

Արամ Ա. կա­թո­ղի­կոս հաս­տա­տեց, թէ հա­յու­թիւնը պատ­մու­թեան ըն­թաց­քին հա­ւա­տա­րիմ մնա­ցած է իր ժո­ղո­վուր­դին ընդ­հան­րա­կան, հա­մազ­գա­յին ար­ժէք­նե­րուն եւ նուի­րա­կան երազ­նե­րուն: Կա­թո­ղի­կո­սը յայտ­նեց, թէ հայ ժո­ղո­վուր­դը նա­եւ հա­ւա­տա­րիմ պի­տի մնայ իր նա­հա­տակ­նե­րու պատ­գա­մին եւ ար­դար դա­տին՝ շա­րու­նա­կե­լով պա­հան­ջա­տի­րու­թեան եր­թը:

Մինչ Արամ Ա. կա­թո­ղի­կոս իր հայ­րա­կան պատ­գա­մը կþուղ­ղէր հա­զա­րա­ւոր հա­յոր­դի­նե­րուն, պան­դո­կին մէջ ար­դէն ըն­թացք առած էր լի­բա­նա­նա­հայ հա­մայն­քի յա­րան­ուա­նա­կան, կու­սակ­ցա­կան եւ միու­թե­նա­կան ներ­կա­յա­ցու­ցիչ­նե­րու հետ հան­դի­պու­մը, որուն իրենց մաս­նակ­ցու­թիւնը բե­րաւ նա­եւ Հ.Յ.Դ. Լի­բա­նա­նի Կեդ­րո­նա­կան կո­մի­տէի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ Յո­վիկ Մխի­թար­եան, Հայ­կա­կան երես­փո­խա­նա­կան պլո­քի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ Յա­կոբ Բագ­րա­տու­նի, նա­խա­րար Ալեն Թա­պուր­եան եւայլն:

Այս մաս­նա­կից­նե­րը յստա­կօ­րէն քննա­դա­տե­ցին հայ-թրքա­կան ար­ձա­նագ­րու­թիւն­նե­րուն քո­ղարկ­ուած նա­խա­պայ­ման­նե­րը, որոնք իրո­ղա­պէս կը հար­ուա­ծեն Հայ դա­տի պայ­քա­րը, Հա­յոց Ցե­ղաս­պա­նու­թեան ճա­նաչ­ման գոր­ծըն­թա­ցը ու հայ ժո­ղո­վուր­դի ար­դար իրա­ւունք­նե­րուն վե­րա­հաս­տա­տու­մը: Անոնք կոչ ուղ­ղե­ցին նա­խա­գա­հին՝ չստո­րագ­րե­լու փաս­տա­թուղ­թե­րը, որոնք էա­պէս չեն ծա­ռա­յեր հայ ժո­ղո­վուր­դի նպա­տակ­նե­րուն ու տես­լա­կան­նե­րուն, որոնք հա­յու­թեան ազ­գա­յին իրա­ւունք­նե­րը կþոտ­նա­կո­խեն: Նշենք, որ նա­խա­գա­հին հետ հան­դի­պու­մին կը մաս­նակ­ցէ­ին նա­եւ Մի­ջին Արե­ւել­քի Հայ դա­տի գրա­սեն­եակ­նե­րուն ներ­կա­յա­ցու­ցիչ­նե­րը: Հան­դի­պու­մին սկզբնա­ւո­րու­թեան Սերժ Սարգս­եան ներ­կա­յա­ցուց հայ-թրքա­կան ար­ձա­նագ­րու­թիւն­նե­րուն վեր­ջին զար­գա­ցում­նե­րը:

Պուրճ Հա­մու­տի հաս­տա­տու­թիւն­նե­րը, գոր­ծա­տե­ղի­ներն ու վա­ճա­ռա­տու­նե­րը հայ-թրքա­կան ար­ձա­նագ­րու­թիւն­նե­րուն գծով եւս ու­նե­ցան իրենց պատ­գա­մը: Ար­դա­րեւ,կէ­սօ­րէ ետք յայ­տա­րար­ուե­ցաւ գոր­ծա­դուլ, որուն իբ­րեւ ար­դիւնք փակ­ուե­ցան հաս­տա­տու­թիւն­նե­րը: Մեր­ժու­մի այս կեց­ուած­քին նա­եւ մի­ա­ցաւ կարգ մը վա­ճա­ռա­տու­նե­րու նա­խա­ձեռ­նու­թեամբ այս պատ­գա­մով ցու­ցա­տախ­տակ­նե­րու զե­տե­ղու­մը: Անոնք ճամ­բորդ-ան­ցորդ­նե­րուն կը փո­խան­ցէ­ին Ապ­րիլ 24-ի պատ­գամն ու հայ ժո­ղո­վուր­դին իրա­ւունք­նե­րու պա­հան­ջա­տի­րու­թիւնը: Գոր­ծա­դու­լին իրենց մաս­նակ­ցու­թիւնը բե­րին նա­եւ հա­յա­հոծ շրջան­նե­րու մէջ գտնուող հա­յոր­դի­նե­րը: Այս­պի­սով կա­րե­լի եղաւ Լի­բա­նա­նի տար­բեր շրջան­նե­րուն մէջ հան­րու­թեան ներ­կա­յաց­նել լի­բա­նա­նա­հա­յու­թեան կեց­ուած­քը:

About Post Author

admin

Happy
Happy
0 %
Sad
Sad
0 %
Excited
Excited
0 %
Sleepy
Sleepy
0 %
Angry
Angry
0 %
Surprise
Surprise
0 %

Average Rating

5 Star
0%
4 Star
0%
3 Star
0%
2 Star
0%
1 Star
0%

Leave a Reply

Your email address will not be published.

Social profiles