ՍԱՍՈՒՆ ԵՒ ԱՐՑԱԽ ՈՒ ՄԵՆՔ… ԴԱՋՈՒԱԾ ԽՕՍՔ ՄԸ ԼՍԵԼՈՎ

0 0
Read Time:4 Minute, 0 Second

sasoun

Յ.ՊԱԼԵԱՆ

Քո երեխաներն աւելի քիչ դժուարութիւն
ապրեցին, բայց այսօր դու եկել ու լաց ես
լինում պապիկիդ տան աւերակների
վրայ, գալիս ես որպէս հիւր, իսկ ես քեզ
հրաւիրում եմ իմ տուն: Այո՛, հէնց
Սասունում իմ տունը կանգուն է:
Ես շատ բան չունեմ, ինչը իմն է եղել ի
ծնէ: Բայց միշտ ունեցել եմ այն, ինչի
համար դուք 100 տարի արտասւում էք…

Համացանցի վրայ հանդիպեցայ եւ կարդացի Սոֆիա Յակոբեանի “Լինել միայնակ ու բախտաւոր` Սասունի լեռներում…“ խորագրուած յօդուածը (Տեսնել՝ կողքին):
Հայաստանի եւ սփիւռք(ներ)ի թերթերը արտատպեցի՞ն: Սրահներ յուզող ճառ չէր: Ֆեթիշ թուականներու մասին չէր խօսեր:
Պարզին վսեմութիւնը: Արփիարեան եթէ հոս ըլլար, այդպէս պիտի ըսէր:
Դաւիթը մնացած էր հայ` մեզի դժոխային թուացող պայմաններու մէջ, նաեւ` իրեն համար, մեծ պատուհասէն ետք: Բայց այն, ինչ որ իրեն պատկանած է ի ծնէ, եղած է կեանք, հայրենի “Էրգիր“, որ զինք ապրեցուցած է արմատներու ուժով, որ ապրած է իրմով, որ տիրութիւն ըրած է:
Հողին կառչած սասունցին աստուածաշնչական խօսք ըսած է. “…հէնց Սասունում իմ տունը կանգուն է“:
Ապահով երկինքներու տակ երէկ եւ այսօր վրան զարնողները կը լսե՞ն, պիտի լսե՞ն, այսինքն` “ծագումով հայեր“-ը եւ “արտագաղթող“-ները:
Կը խօսինք “մնացորդաց“-ի մասին` խանդաղատանքով, երբեմն` ալ գութով:
Քանի մը տողով ՄՆԱՑՈՐԴԱՑԻ ՍԱՍՈՒՆՑԻՆ սփիւռք(ներ)ի մեր գունագեղ կատակերգութիւններու դիպաշարը խտացուցած է: Մեր երեսին կը նետէ այն, որ “քիչ դժուարութիւն ապրած են մեր երեխաները“, բայց մենք, Հայաստանէն կամ Պոլիսէն անցնելով “Պատմական“ Հայաստան (չենք ըսեր անգամ “բռնագրաւեալ“, եթէ դեռ չըսենք Անատոլիա), Արեւմտահայաստան կ’երթանք: Սասունցին կ’ըսէ` “այսօր դու եկել ու լաց ես լինում պապիկիդ տան աւերակների վրայ, գալիս ես որպէս հիւր, իսկ ես քեզ հրաւիրում եմ իմ տուն: Այո՛, հէնց Սասունում իմ տունը կանգուն է“:
Այսօր արթնցող “մնացորդաց“-ը, թէեւ` միշտ գիտակից, դաս կու տայ մեզի, եւ տեղի՛ն, երբ կ’ըսէ. “Ես շատ բան չունեմ, ինչը իմն է եղել ի ծնէ: Բայց միշտ ունեցել եմ այն, ինչի համար դուք 100 տարի արտասւում էք…“: Սովորութիւն ունէինք ըսելու` “յուշատօն“, “սգատօն“, որոնք դարձան մոլորակի տարբեր անկիւնները կրկնուող “ամեակներ“, աւելի հնչեղ, երբ կլոր թիւեր են…եւ այդպէս կը շարունակենք:
Արդարեւ, սփիւռք(ներ)ի մէջ բանգէտ դարձած ենք, լաւ խօսողներ, հարազատ Արեւմտահայաստանը կը կոչենք “Անատոլիա“ կամ “Պատմական Հայաստան“, կ’երթանք լուսանկարելու եւ յուզուելու, ուղեւորութիւններ կը պատմենք` լուսապատկերներով կամ գիրքերով: Սասունցին պահած է այն, ինչ որ իրեն պատկանած է “ի ծնէ“, եւ ակամայ արհամարհանքով կ’ըսէ, որ` “Ես շատ բան չունեմ, ինչը իմն է եղել ի ծնէ: Բայց միշտ ունեցել եմ այն, ինչի համար դուք 100 տարի արտասւում էք…“:
Իր տան պահակ կանգնած է սասունցին, մինչ մենք ինքնահաստատման եւ սնափառութեան շապիկներ կը հագնինք, կը փառաբանենք օտարախօսութիւնը եւ օտարագրութիւնը, կը յայտարարենք անդուռ մեծխօսիկութեամբ, որ այսինչը կամ այնինչը օտար լեզուն անոր տէրերէն լաւ կը խօսի, աւելի պատկերազարդ, որ 100 տոկոսով “հայ է“ եւ 100 տոկոսով ֆրանսացի, անգլիացի, ամերիկացի…իսկ պոլսահայութիւնը ցարդ չգործածեց այդ դատարկաբանութիւնը, չըսաւ 100 տոկոսով հայ եւ 100 տոկոսով թուրք: Նոյն հունով, ամէն անգամ որ հայածնունդ մը օտար լեզուով էջեր կը նետէ հրապարակ, բերանաբաց խանդավառութիւն կը ստեղծուի: Հայերէն էջե՞րը…անոնցմով հետաքրքրուողները, զանոնք պահողները, թանգարանի համար են, պահակ մնալու վերաբերումը ունեցողները ժամանակավրէպներու ապաստանի պէս տեղ պէտք է տարուին:
Տեղատուութիւններու ասպետները ո՞ւր պէտք է տանիլ, եթէ վերականգնենք ազգային արժանապատուութիւնը:
“Դաւիթը մեծացել է Մարաթուկ սարի փէշերին“…Այս “Մարաթուկ“-ը ո՛չ նուագախումբ է, ո՛չ որմազդ է (ո՛չ ալ լատինատառ հայերէն), “էրգիր“ է, ուր ազգի ոգի կը տեւէ եւ կը շնչէ:
Այս հարցերով կը մտորէի, երբ աչքերուս առջեւ պարզուեցաւ ազատագրուած Արցախը, երբ գարնան լուսաւոր օր մը անոր ճամբաներուն վրայ կը վազէինք…Հայրենի հող, Սասունի պէս, բայց` ազատագրուած: Ան ապրող եւ ապրելու կոչուած պատմութիւնը վերականգնողները կը սպասէ, որպէսզի մէկ կամ երկու սերունդ ետք նոր Դաւիթներուն համար կարենան ըսել, որ` “մեծացել են Գանձասարի եւ Տիգրանակերտի փէշերին“, որ հողը “իմն է եղել ի ծնէ“, այսինքն գրուի տիրութեան օրէնսգիրքը, codex-ը, որ անցագրի մէջ դրուած կնիք չէ:
Այսօր ազգին առջեւ դրուած խնդիր է, եթէ սրութեամբ չէ դրուած, պէտք է դնել հետեւեալը. ի՞նչ ընել եւ ինչպէ՞ս, որ երկու սերունդ ետք, նորերը մեզի պէս զբօսաշրջիկ չըլլան, հայրենի աշխարհ չերթան արտասուելու, այլ ըսեն, որ այդ աշխարհը` “իմն է եղել ի ծնէ“…Պատմութեան այս էջը Երեւանի Հիւսիսային պողոտայի ջնարակային ճոխութեան պաստառին վրայ չի գրուիր, ոչ ալ` ճոխութեամբ յորդող մեծ վաճառատուներու հաշուիչ մեքենաներու տպած թուղթին:
Համազգային իրաւ քաղաքականութիւնը պիտի ըլլայ այն, որ “բիզնես“-ային շահախնդրութիւններով գլխիվայր շրջուած արժէքները ոտքի կանգնեցնենք:
Ինչպէ՞ս:
Վստահելով ժողովուրդի բնական ողջախոհութեան, զայն տարերային զօրաշարժի ենթարկելով հարազատ ազգային գաղափարախօսութեամբ, նոյնիսկ եթէ այդ ընթացքը ցաւցնող պիտի ըլլայ: Այդ տարերայինն է, որ դարման պիտի ըլլայ աղէտ-արտագաղթին եւ աւազախրումէ դուրս բերէ թմբկահարուող, բայց բացակայ հայրենադարձութիւնը:
Ապագայակերտը “ի ծնէ իմն է եղել“-ն է: “Մարաթուկ սարի փէշերին“ մեծցած Դաւիթը սաւանանման վկայականներ չունի, ժաքուզի լոգարան չունի, քաթր-քաթր ինքնաշարժ չունի, տուրիստ-ի արցունքներով չի թրջեր պապերուն հողը, բայց գիտէ էականը:
Գիտէ, որ ինչպէս Մարաթուկի փէշերուն, այդպէս ալ Մռաւի փէշերուն մեծնալով ազգը կ’ըլլայ ազգ եւ հողը` հայրենիք, “ի ծնէ տէր“:
Յուզիչ խօսքը քաղաքականութիւն չէ:
Կ’ըլլա՞յ ներշնչողը քաղաքական իրաւին…Հարցումը պէտք է ուղղել մեր թէական կամ ճշմարիտ տասը միլիոնին:

Happy
Happy
0 %
Sad
Sad
0 %
Excited
Excited
0 %
Sleepy
Sleepy
0 %
Angry
Angry
0 %
Surprise
Surprise
0 %

Average Rating

5 Star
0%
4 Star
0%
3 Star
0%
2 Star
0%
1 Star
0%

Leave a Reply

Your email address will not be published.

Social profiles