ՄԵՐ ՀԻՆ – ՆՈՐ ԱԽՏԸ. «ՃԱԿԱՏ ՄԻԱՑՆԵԼ»-ՈՒ ԱՆԿԱՐՈՂՈՒԹԻՒՆԸ

Յ. Պալեան Միտքի առաջնային գործն է ազատագրել մարդը իր եսէն: Ալպէր Այնշթայն, Ի դար Յաճախ կը մտածեմ գաղափարներու եւ արարքներու հեռաւորութեան մասին: Թատ կը սիրենք միութիւն, միասնութիւն եւ այս կարգի բառերը: Բայց չենք հետեւիր Ալպէր Այնշթայինի պատգամած իմաստութեան, որ մտածող մարդուն «միտքին առաջնային գործն է ազատագրել մարդը իր եսէն», հոգեկան յեղափոխութիւն՝ զոր մեր փոխարէն մեզի համար ոչ ոք պիտի ընէ: Հին թուղթերը յիշողութեան շտեմարաններ են: Փարիզ լոյս տեսնող «ԿԱՄՔ» թերթի Oգոստոս 4, 1990-ի համարին մէջ խմբագրականով մը, խորագրուած՝ «Ճակատ միացնել»՝ խօսած էի Խորհրդային Միութեան փլուզման եւ Հայաստանի անկախութեան յայտարարութեան նախօրեակին Հայաստանի մէջ տիրող մթնոլորտին մասին: Պատմութեան եւ ժամանակի կենսափորձի կողքով կ’անցնինք, չենք սորվիր, կը կրկնենք մենք մեզ եւ մեր սխալները, որոնց գինը միշտ մենք կը վճարենք: Շահողները կ’ըլլան մեր թշնամիները: Այսօր կը խորհիմ, որ մեր ներկայի դժուարութիւններու հետեւանքն է այն օրերուն ալ մեր Միացեալ Ճակատ ստեղծելու հիւանդագին անկարողութիւնը: Փաստը Յունիս 20ի խորհրդարանական ընտրութեան պարզած պատկերն է, երբ երեք տասնեակէ աւելի «կուսակցութիւններ» (այս պարագային կուսակցութիւն եզրը դատարկուած է իր իրաւ իմաստէն, շփոթուելով ընտրական խմբակի հետ), իրենց ցանկերով կը ներկայանային ժողովուրդի քուէին: Միթէ՞ մեծ վերլուծաբան պէտք էր ըլլալ, գիտնալու համար, որ անոնց ստուար մեծամասնութիւնը խորհրդարան պիտի չմտնէր: Կը գրէի, որ «Պալթեան երեք հանրապետութիւնները միացեալ ճակատով պիտի ներկայանան Մոսկուա, որպէսզի բանակցին: Աշխարհագրական միեւնոյն շրջանին մէջ գտնուելով եւ դիմակայելով նոյնատեսակ խնդիրներ, երեք հանրապետութիւններու վարիչները որդեգրած են տրամաբանական եւ բնական ուղին»: Ի՞նչ կ’ընէր Հայաստանը եւ ի՞նչ կ’ընէինք մենք: Ի՞նչ էր Հայաստանի եւ դրացի հանրապետութիւններու վերաբերումը: Գրած էի. «Հայաստան հարցեր ունի Խորհրդային Միութենէն ներս: Անոնք բազմատեսակ են. տնտեսական, մշակութային, քաղաքական, հողամասային, ապահովական: Աշխարհագրական նոյն շրջանին մէջ գտնուող միւս երկու հանրապետութիւնները, ունենալով հանդերձ նոյնանման հարցեր, չեն յաջողիր, եւ հաւանաբար չեն ալ կրնար միացեալ ճակատով ներկայանալ Մոսկուա, որովհետեւ հողային-սահմանային-ազգաբնակչական բարդ խնդիրներ կան, որոնք ծնունդ տուած են լարուած կացութեան մը: Հայաստանի դրացիները, ստալինեան դաւադրութիւններու զոհ մեր երկրին նկատմամբ որդեգրած են ծաւալապաշտական-կայսերապաշտական քաղաքականութիւն, մերժելով իրաւունքի, արդարութեան եւ պատմական ճշմարտութեան վրայ հիմնուած լուծումներ»: Ոչինչ փոխուած է. նոյն ծաւալապաշտական կիրքը եւ մեր ժողովուրդը իրաւազրկելու նոյն միտումը: Խորհրդային Միութիւնը չկայ, բայց անոր ստեղծած խառնակութեան հետեւանքները եւ բարդութիւնները կը շարունակուին, եւ պատճառ կը հանդիսանան թշնամութիւններու: Անկախ մեր տարածքէն եւ մեզմէ դուրս եղող անբաղձալի կացութենէն եւ հետեւանքներէն, ի՞նչ ըրած ենք եւ ի՞նչ կը շարունակենք ընել, մենք մեզի դէմ գործելով: Ըսած էի. «Ցաւելով հանդերձ այս վերաբերումին, մտահոգուած պէտք է ըլլանք առաջին հերթին, ներազգային ճակատի միացումով: Նախ պիտի հասկնանք, որ մեզ նկատի չեն առներ, չեն յարգեր, եթէ տեւաբար դրսեւորենք մեր պառակտումները, եթէ չյաղթահարենք զանոնք: Այդ պառակտումները կան եւ ո՛չ իրապաշտութիւն է եւ ո՛չ ալ իմաստութիւն զանոնք ծածկել: Ինչպէ՞ս կ’ուզէք որ մեզ յարգեն, երբ Հայաստանի Խորհրդարանը, բազմաթիւ քուէարկութիւններէ ետք, չի յաջողիր նախագահ ընտրել, երբ յանուն ժողովրդավարութեան հրապարակ գալով, արգելքներ կը յարուցանենք ազատ թեկնածութեան եւ ազատ ընտրութեան առջեւ: Ինչպէ՞ս կ’ուզէք, որ ներազգային ճակատի միացում տեղի ունենայ, երբ շատեր, բացորոշ կերպով, մոռցած ազգային ճակատագիրը, կը մղեն դիրքի եւ աթոռի կռիւներ: Ներազգային ճակատի միացումը կ’ենթադրէ նաեւ արտերկրի հայութիւնը: Իսկ այդ միացման առաջ պատնէշ կը բարձրացնեն անոնք որոնք կը յայտարարեն, եթէ զիրենք լսողներ ըլլան, թէ սփիւռքեան կազմակերպութիւնները պէտք է մնան սփիւռքեան, առանց Հայաստանի մէջ հաստատուելու ցանկութեան»: Հակառակ ճառերու՝ արմատացած մտածում մը, որ մեզ կը զրկէ ուժ դառնալու հնարէ: Այսպէս էր ներազգային պատկերը Հայաստանի վերանկախացման նախորդող օրերուն: Միթէ՞ շատ բան փոխուած է այսօր: Նոյն «անհատական նախասիրութիւններ»ը եւ հաւաքական դիրք ճշդելու անկարողութիւնը կը փոթորկեն հայ կեանքը: Նոյն բացասականութիւնները: Ինչպէ՞ս կը վարուէինք այն օրերուն: Կրկին մէջբերեմ. «Նորընտիր խորհրդարան մը, եւ մեր իւրայատուկ պայմաններուն մէջ, բարոյական հարկադրանքի տակ կը գտնուէր տագնապ դիմագրաւող երկրին հրամցնելու ազգային միասնականութեան օրինակը, նախագահի ընտրութենէն անցնելով հրատապ հարցերու քննութեան»: Նախանշանները կային Մայիս 20-ին, այս տարի, երբ հայեր չէին աճապարեր ընտրական կեդրոն ներկայանալ եւ քուէարկել: Անզօրութեամբ կ’արձանագրեմ փաստը, որ չենք փոխուիր: Ինչ որ գրած էի, պարզապէս կը կրկնեմ. «Ներքին ճակատի միացման համար միանգամընդմիշտ մեր բառարանէն պէտք է վանենք «ներս»-ի եւ «դուրս»-ի հայեր բացատրութիւնը, դառնալով դէպի գործը՝ հանդուրժողութեան ոգիով: Եւ մանաւանդ՝ համագործակցութեան»: Իսկ «ներքին ճակատ»-ը համայն հայութիւնն է, երեք առաւել տասը միլիոն, որ կը շարունակէ նաւարկել ներսի եւ դուրսի նոյն եւ տարբեր ջուրերուն վրայ: Երազելով եւ փնտռելով միասնութիւն եւ համայն, որպէսզի ստեղծուի տոկալու եւ տեւելու ուժը, ընդդէմ մանրիկ եւ մանրացնող միացնող եսերու, իրաւ գաղափարը: Երբեմն կը մտածեմ, որ պզտիկներու ԵՍերը, EGOները, միշտ մեծ եղած են, պատճառած վնասներն ալ մեծ եղած են, այս անգամ անվարան կրնանք ըսել՝ ՆԵՐՍԸ եւ ԴՈՒՐՍԸ:

Աղքատ… Մեծահարուստը, Կամ Վիթխարի ՄԵԾը՝ «Փեփէ» Մուխիքա

Ցեղասպանութեան Ընկերներ. Գերմանիան Ողջակիզումէն Ոչի՞նչ Սորված է

ՄԵՐ ՀԻՆ – ՆՈՐ ԱԽՏԸ. «ՃԱԿԱՏ ՄԻԱՑՆԵԼ»-ՈՒ ԱՆԿԱՐՈՂՈՒԹԻՒՆԸ

This story is FREE for you...

Leave a Reply

ԽՈՐԷՆ ԱՐՔ. ՏՈՂՐԱՄԱՃԵԱՆ՝ ՆԻՒ ՊՐԻԹԸՆԻ ՍՈՒՐԲ ՍՏԵՓԱՆՈՍ ԵԿԵՂԵՑՒՈՅ ՆՈՐ ՀՈՎԻՒ

This story is FREE for you...

Leave a Reply

Նմանատիպ Յօդուածներ

6 Հոկտեմբերի Նիստի Ազգային Ժողովը Վերածուեցաւ Ըմբշամարտի

ՊՈԼՍԱՊԱՏՈՒՄՍ.- Մեր «Պոլիս»-ը Կամ՝ Աշխարհի «Իսթանպուլ»-ը

ԽՈՐԷՆ ԱՐՔ. ՏՈՂՐԱՄԱՃԵԱՆ՝ ՆԻՒ ՊՐԻԹԸՆԻ ՍՈՒՐԲ ՍՏԵՓԱՆՈՍ ԵԿԵՂԵՑՒՈՅ ՆՈՐ ՀՈՎԻՒ

Աղքատ… Մեծահարուստը, Կամ Վիթխարի ՄԵԾը՝ «Փեփէ» Մուխիքա

Ցեղասպանութեան Ընկերներ. Գերմանիան Ողջակիզումէն Ոչի՞նչ Սորված է