Հ․Յ․Դաշնակցութեան Մասնակցութիւնը Ընկերվար Միջազգայնականի Համագումարին․ Մարիօ Նալպանտեան Վերընտրուեցաւ Փոխնախագահ

0 0
Read Time:7 Minute, 41 Second

 

 

Հ.Յ.Դաշնակցութեան պատուիրակութիւնը Նոյեմբեր 25-27-ին Մատրիտի մէջ մասնակցեցաւ Ընկերվար միջազգայնականի խորհուրդի եւ համագումարի աշխատանքներուն:

Համագումարի եւ խորհուրդի նիստերը Ընկերվար միջազգայնականի գլխաւոր քաղաքական իրադարձութիւններն են, երբ կ՛ընտրուի կազմակերպութեան նոր ղեկավարութիւն, կը ճշդուին յառաջիկայ տարիներու գործունէութեան քաղաքական առաջնահերթութիւնները:

Սոյն նստաշրջանին կը մասնակցէին շուրջ 80 երկիրներու մօտ 400 պատուիրակներ, ներառեալ Սպանիոյ, Մոնթենեկրոյի եւ Ալպանիոյ վարչապետները, Եւրոպական Միութեան արտաքին քաղաքականութեան եւ անվտանգութեան հարցով գերագոյն յանձնակատար Ժոզեփ Պորել եւ բարձրաստիճան այլ պաշտօնեաներ:

Հ.Յ.Դ. պատուիրակութեան կ՛անդամակցէին Ընկերվար միջազգայնականի փոխնախագահ Մարիօ Նալպանտեան, Հ․Յ․Դ․ Բիւրոյի անդամ, Արցախի Հանրապետութեան Ազգային ժողովի պատգամաւոր Դաւիթ Իշխանեան, Երիտասարդ ընկերվարականներու միջազգային միութեան փոխնախագահ Սարինէ Աբրահամեան եւ Հ․Յ․Դ․ Հայ Դատի Կեդրոնական գրասենեակի յատուկ ծրագիրներու պատասխանատու Գէորգ Ղուկասեան:

Հ.Յ.Դաշնակցութեան պատուիրակութիւնը 26 նոյեմբերի առաւօտեան հանդիպում եւ միտքերու փոխանակում ունեցաւ Սպանիոյ վարչապետ Փետրօ Սանչէսի հետ, որ նախօրէին ընտրուած էր Ընկերվար Միջազգայնականի նախագահ: Հ․Յ․Դ․ պատուիրակութիւնը նաեւ շնորհաւորեց վարչապետ Սանչէսը` Ընկերվար միջազգայնականի նախագահ ընտրուելուն առիթով:

Հ.Յ.Դաշնակցութեան Բիւրոյի անդամ, Արցախի Հանրապետութեան Ազգային ժողովի պատգամաւոր Դաւիթ Իշխանեան Սպանիոյ վարչապետին փոխանցած է Արցախի Հանրապետութեան քարտէսագիրքը:

Հ.Յ.Դ. Բիւրոյի նախկին անդամ, Հ․Յ․Դ․ Հայ դատի Կեդրոնական խորհուրդի անդամ Մարիօ Նալպանտեան Ընկերվար միջազգայնականի 26-րդ համագումարին կողմէ վերընտրուեցաւ իբրեւ կազմակերպութեան փոխնախագահ:

Հ.Յ.Դաշնակցութիւնը կը շարունակէ պահպանել մոլորակի մեծագոյն փոխնախագահի պաշտօնը. այս մասին Մատրիտէն կը յայտնէ Հ․Յ․Դ․-ի պատուիրակութեան անդամ, Հ․Յ․Դ․ Հայ դատի Կեդրոնական գրասենեակի յատուկ ծրագիրներու պատասխանատու Գէորգ Ղուկասեան:

Համագումարի ընթացքին ելոյթ ունեցաւ Հ․Յ․Դ․ Բիւրոյի անդամ Դաւիթ Իշխանեան, որ շեշտը դրաւ Արցախի ինքնորոշման իրաւունքին վրայ: Ստորեւ, յապաւումով, Իշխանեանի խօսքը․-

Ես իմ ողջոյնի խօսքն եմ ուղղում ձեզ` որպէս Հ․Յ․Դ․ Բիւրոյի անդամ, որպէս Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետութեան Ազգային ժողովի պատգամաւոր եւ ազատութեան, արդարութեան եւ մարդկային համերաշխութեան համար պայքարի առաջին գծում կանգնած գաղափարի զինուոր:

Տարիներ առաջ Ընկերվար Միջազգայնականի յարգարժան գլխաւոր քարտուղար ընկեր Այալան, իսկ կազմակերպութեան անդամակցող կուսակցութիւնների ներկայացուցիչները` անցած տասնամեակների ընթացքում, այցելել են իմ հայրենիք Արցախ, իրենց աչքով են տեսել 30 տարիների ընթացքում արիւնով եւ քրտինքով ձեւաւորուած պետութիւնը, որի կազմաւորման գաղափարական հիմքը եղել են ազատութեան ու արդարութեան գաղափարները, սկզբունքներ, որոնք ընկերվարական գաղափարախօսութեան հիմնասիւներն են: Արցախը միշտ եղել է հայկական:

Պատմութեան տարբեր դարաշրջաններում թէեւ փոխուել են ճնշող, հարստահարող համակարգերն ու պետութիւնները, սակայն Արցախը երբեք չի կորցրել իր հայկակականութիւնը, Արցախում միշտ էլ եղել է հայկական կառավարման համակարգ:

18-րդ դարի սկզբներին սկսուած ազգային-ազատագրական պայքարը արցախահայութեան համար ստեղծեց բարենպաստ պայմաններ ու հիմքեր այն շարունակելու 19-րդ եւ 20-րդ դարերի ընթացքում, ձեւաւորել անկախ պետականութեան համար բաւարար նախադրեալներ, ինքնուրոյն ապրելու եւ սեփական ճակատագիրը տնօրինելու քաղաքական կամք: 1917-1921 թուականներին Արցախում արդէն գործում էին պետական միաւորներ, եւ մեր ժողովրդի կամքն էր միաւորուելու մայր հայրենիքին` Հայաստանի Հանրապետութեանը:

Քաղաքական խարդաւանքները, բռնապետների միջոցով նենգաբար գծուած քարտէսները պատճառ են դարձել, որ ստալինեան-պոլշեւիկեան բռնապետութեան տարիներին մեր հայրենիքի կարեւոր հատուածներից Նախիջեւանը եւ Արցախը կցուեն Խորհրդային Ատրպէյճանին: 1923-ին Խորհրդային միութեան կոմունիստական կուսակցութեան անհիմն որոշմամբ Արցախը բռնակցուեց Ատրպէյճանին:

Իհարկէ, 70 տարիներին Խորհրդային Ատրպէյճանի ղեկավարութիւնը ոչինչ չի խնայել ինչպէս Նախիջեւանում, այնպէս էլ Արցախում իրականացնելու պանթուրքիստական նկրտումներից ելնող ցեղասպանական քաղաքականութիւն` բնիկ ժողովրդին զրկելով իր հայրենիքում ազատ ապրելու արդարացի իրաւունքից:

Պէտք է խոստովանել, որ Նախիջեւանի պարագայում Ատրպէյճանին յաջողուել է իրականացնել սպիտակ ցեղասպանութիւն: Ինչպէս գիտէք, այնտեղ այսօր հայեր չեն բնակւում, դեռ աւելին, անխնայ ոչնչացւում են հազարամեակների ընթացքում մշակութային համաշխարհային արժէք ունեցող կ՚ոթողնէր, յուշարձաններ, խաչքարեր` նպատակ ունենալով իսպառ ջնջելու հայկական հետքը Նախիջեւանից: Ի դէպ, Ատրպէյճանն այսօր էլ շարունակում է նոյն գործելաոճով առաջնորդուել բռնագրաւուած Արցախի Հանրապետութեան տարածքներում:

1920-ական թուականներից Արցախը Սովետական Ատրպէյճանի մաս կազմելուց յետոյ չդադարեց ազատութեան համար իր պայքարը: Ազգային-ազատագրական պայքարը տարբեր դրսեւորումներով 70 տարի որպէս կրակի մոխիրների տակ մնացած կայծեր պահպանուեց իւրաքանչիւր արցախցու հոգում եւ փոխանցուեց յաջորդ սերունդներին:

Խորհրդային Միութեան փլուզման շեմին, երբ ձեւաւորւում էր ազատութեան ու անկախութեան պայքարի համար համապատասխան մթնոլորտ, Խորհրդային միութեան համակարգում բռնապետութեան կողմից գծուած սահմանների ջնջման առաջին քայլը կատարեց արցախահայութիւնը:

1988-ին սկսած Խորհրդային միութեան սահմանադրութեան եւ գործող օրէնքների պահանջով 1991-ի Սեպտեմբեր 2-ին նախ եւ առաջ Արցախը յայտարարուեց որպէս առանձին հանրապետութիւն` Խորհրդային Ատրպէյճանի կազմից դուրս, ապա Հայաստանի եւ Արցախի գերագոյն խորհուրդների միջոցով հաստատուեց երկու հանրապետութիւնների միաւորումը:

Դրանից յետոյ տեղի ունեցաւ Արցախի Հանրապետութեան անկախութեան համար հանրաքուեն, որին առիթ ունէին մասնակցելու նաեւ Արցախի Հանրապետութիւնում ապրող Ատրպէյճանցիները:

Հանրաքուէի արդիւնքում (աւելի քան 95 %) Արցախի ժողովուրդն ինքնորոշուեց` ի լուր աշխարհի յայտարարելով անկախ պետականութեան կերտման վճռական կամքը: Արցախի ժողովրդի այս օրինական պահանջը չընդունուեց Ատրպէյճանի կողմից, իսկ հակազդեցութիւնը եղաւ դաժան. Սումգայիթում, Բաքւում, Գանձակում եւ Ատրպէյճանի տարբեր բնակավայրերում հայերի նկատմամբ կրկնուեցին 1915թ. Հայոց ցեղասպանութեան պատկերները: Այդ ժամանակ ես ուսանող էի մայրաքաղաք Ստեփանակերտի պետական համալսարանում: Երբեք չեմ կարող մոռանալ տուն-տեղ կորցրած, հարազատին իր աչքի առաջ դաժանօրէն մորթած կնոջ եւ երեխաների պատկերները, ովքեր, մազապուրծ փախուստի դիմելով, հաւաքուել էին Ստեփանակերտի հրապարակում եւ ապաստան էին որոնում: Մեզ այլ ելք չէր մնում, քան ցեղասպանութիւնից փրկուելու համար կազմակերպելու ինքնապաշտպանութիւն:

Հայ Յեղափոխական Դաշնակցութիւնը` իմ հարազատ կուսակցութիւնը, առաջինն էր, որ կանգնեց Արցախի ժողովրդի ինքնապաշտպանութեան կողքին:

Ոտքի էր հայ ժողովուրդը, Ատրպէյճանի կողմից Արցախի նկատմամբ ձեռնարկուած ագրեսիան չկոտրեց մեր ոգին, մենք կարողացանք հիմնել ու կառուցել օրէնքի գերակայութեան պետութիւն:

Այո՛, մեր նորանկախ միջազգայնօրէն չճանաչուած պետութիւնն ունէր թերութիւններ, սակայն զարգացման ընթացքն անկասելի էր, քանի որ որդեգրել էինք ժողովրդավարական սկզբունքներով ու համաժողովրդական հանրաքուէով անկախութեան ճանապարհը` ընդունելով Սահմանադրութիւն, համապետական ընտրութիւններով ձեւաւորելով օրէնսդիր եւ գործադիր իշխանութիւններ, տարէցտարի բիւրեղացնելով դատաիրաւական համակարգ` ժողովրդի վստահութեամբ զարգացնելով տեղական ինքնակառավարման ինստիտուտը:

Դժբախտաբար, մեր թշնամիները եւս անգործ նստած չէին. ամէն գնով իրենց չպատկանող երկիրը զաւթելու նկրտումները չէին մարել: 2020-ի Ս3եպտեմբերին օգտուելով միջազգային ասպարէզում առաջացած պատեհ առիթից` Թուրքիայի ուղղակի աջակցութեամբ, ծայրայեղ իսլամական խմբաւորումների մասնակցութեամբ Ատրպէյճանը, խախտելով բոլոր միջազգային նորմերն ու յատկապէս զէնքի ուժի եւ ուժի սպառնալիքի միջոցով հարցերը կարգաւորելու անթոյլատրելիութեան սկզբունքը, դրժելով իր խոստումներն ու պարտաւորութիւնները միջազգային հանրութեան առջեւ, մասնաւորապէս` ԵԱՀԿ Մինսքի խմբի շրջանակում, ուղղակի ագրեսիայի միջոցով սկսեց պատերազմ: Բռնազաւթեց տարածաշրջանում ազատութեան ու արդարութեան համար պայքարի խորհրդանիշ դարձած Արցախի Հանրապետութեան տարածքի աւելի քան 75%-ը: Պատերազմի ընթացքում Ատրպէյճանի կողմից օգտագործուել են արգելուած զինատեսակներ, ֆոսֆորային ռումբեր, դաժանաբար գնդակահարուել եւ մորթուել են ոչ միայն զինծառայողներ, այլ նաեւ խաղաղ բնակիչներ, խեղուել են հայ զինուորների մՠրմինները: Այս բոլորը փաստագրուած է եւ զանազան միջոցներով ներկայացուած միջազգային հարթակներում դերակատարութիւն ունեցող կազմակերպութիւններին ու անհատներին: Ցաւօք, լուրջ արձագանք չկայ:

Այսօր Արցախի բնակչութեան աւելի քան 20 տոկոսը դարձել են փախստականներ, զրկուել են իրենց հայրենի պապենական օջախներից, ապրում են ծայրայեղ ծանր պայմաններում Հայաստանի եւ Արցախի հանրապետութիւններում: Ատրպէյճանն իր նախագահի եւ նախարարների միջոցով յայտարարում է հայկական պատմամշակութային արժէքների խեղաթիւրմանը միտուած քաղաքականութեան մասին: Ատրպէյճանի փանթուրքիստական նկրտումները Թուրքիոյի հետ համահունչ անյագուրդ են:

Ընդամէնը 2 ամիս առաջ` Սեպտեմբերին, այս անգամ Հայաստանի Հանրապետութեան սահմաններում Ատրպէյճանը շարունակում է նոյն գործելաոճը: Դարձեալ զինծառայողների սպանութիւններ, գնդակահարութիւն, դիակապտումներ, խոշտանգումներ, անդամահատումներ: Վերջին հաշուով դարձեալ լռութիւն:

Այստեղ մի անգամ եւս ուզում եմ ամրապնդել, որ մեր ժողովրդի պայքարը` յանուն ազատութեան, յանուն արդարութեան եւ յանուն մեր երկրում ինքնիշխան ապրելու, յարատեւ է լինելու եւ վճռականօրէն շարունակուելու է: Մենք դրա համար շատ արիւն ու քրտինք ենք թափել:

Մեզ համար անընդունելի եւ անհասկանալի է մեր գաղափարակից կուսակցութիւնների ու շարժումների երբեմնի լռութիւնը մեր տարածաշրջանում տիրող անարդարութիւնների վերաբերեալ: Հ․Յ․Դ․-ն, հաւատարիմ լինելով ընկերվարական գաղափարախօսութեանն ու էութեանը, իր կեցուածքով եւս համամարդկային արժէքների կրողն է եղել, եւ է: Եւ նոյն ակնկալիքն ունենք ընկերվարութեանը հաւատարիմ բոլոր գաղափարակից անհատներից ու կուսակցութիւններից:

Ես` որպէս ազատութեան համար պայքարող ժողովրդի ներկայացուցիչ, այս համագումարում հետեւեալ կոչ-մարտահրաւէրը հնչեցնում եմ որպէս SOS ազդանշան. միջազգային անտարբերութիւնը նոր ոճրագործութիւնների պատճառ է դառնալու, որի ականատեսը եղանք 1915-ին, եւ որի ուրուականը այժմ տիրական է դառնում մեր տարածաշրջանում:

Ռազմաքաղաքական հաւասարակշռութիւնը տարածաշրջանում փոխուել է. առաջացել են նոր վտանգներ: Ղարաբաղեան հիմնախնդրի հանգուցալուծման համար դերակատարները փոխել են իրենց առաքելութեանը միտուած պարտաւորութիւնները: Եթէ Մինսքի խմբի համանախագահ երեք երկրների նախագահները անցեալում իրենց յայտարարութիւններով հաստատում էին, որ Արցախի վերջնական կարգավիճակը պէտք է որոշուի պարտադիր իրաւական ուժ ունեցող հանրաքուէով կամ ժողովրդական կամ արտայայտութեամբ, ապա այսօր նրանք կա՛մ լռում են, կա՛մ խօսում են անվտանգութեան եւ ինչ-որ անհասկանալի իրաւունքների մասին` փորձելով թաղել կարգավիճակի եւ ինքնորոշման իրաւունքի հարցը:

Ուզում եմ այս բարձր ու պատասխանատու հարթակից հնչեցնել, որ Արցախի հարցը փակուած չէ, եւ մեր ժողովուրդը շարունակելու է ազատութեան, արդարութեան եւ ինքնորոշման իրաւունքի իրացման համար իր պայքարը:

Թէեւ ԵԱՀԿ Մինսքի խումբը չի կարողացել իր ճիգերով Ղարաբաղի հիմնախնդրին վերջնական հանգուցալուծում տալ եւ ապահովել մնայուն խաղաղութիւն, սակայն անցած 25 տարիներին գործադրուած ջանքերը կանխարգելել են ուղղակի ռազմական բախումները:

— Ուզում եմ կատարել մի քանի հաստատումներ.

— ԵԱՀԿ Մինսքի խմբի որդեգրած միջազգային սկզբունքներն այժմէական են, տարածքային ամբողջականութեան, ազգերի ինքնորոշման իրաւունքի, ուժի եւ ուժի սպառնալիքի կիրառման բացասում:

— Արցախը ինքնորոշուել է միջազգային բոլոր նորմերին ու պահանջներին հետեւելով, հռչակելով անկախ պետութիւն կառուցելու մասին: Արցախը երբեք անկախ Ատրպէյճանի Հանրապետութեան մաս չի կազմել:

— Այսքանով հանդերձ Ատրպէյճանը շարունակում է Արցախի ժողովրդի նկատմամբ էթնիկ զտումների քաղաքականութիւն, որի արդիւնքում փորձում է ամբողջապէս հայաթափել Արցախի Հանրապետութիւնը:

— Ատրպէյճանի ռազմաքաղաքական ղեկավարութեան սպառնալիքները` Արցախի Հանրապետութեան եւ Հայաստանի Հանրապետութեան նկատմամբ, էլ աւելի են տեսանելի դարձնում նոր էսկալացիան, որը կարող է վերածուել լուրջ տարածաշրջանային բախման:

— Արցախի օկուպացուած տարածքներում մշակութային կոթողների ոչնչացմամբ Ատրպէյճանն իրականացնում է մշակութային ցեղասպանութիւն:

— Ատրպէյճանի կողմից Արցախի նկատմամբ տարւում է քաղաքական մեկուսացման քաղաքականութիւն` ամէն կերպ խոչընդոտներ ստեղծելով օտար երկրների դիւանագիտական եւ քաղաքական ներկայացուցիչներին այցելելու Արցախի Հանրապետութիւն եւ իրավիճակին հաղորդակից լինելու:

— Գրեթէ ամենօրեայ կրակոցներն ու սպառնալիքները հոգեբանական ծանր մթնոլորտ են ձեւաւորում` նպատակ ունենալով ստեղծելու արտագաղթի հոսքեր:

— Արցախցիները չեն կարողանում լիարժէքօրէն օգտուել միջազգային օրէնքներով նախանշուած հնարաւորութիւններից, մասնաւորապէս Ատրպէյճանի կողմից բռնի տեղահանուածները առ այսօր չունեն փախստականի կարգավիճակ եւ տեսանելի ապագայում չկայ նաեւ որեւէ հեռանկար:

— Միջազգային հումանիտար կառոյցները բաւարար աշխատանք չեն տանում եւ չեն կարող մուտք գործել Արցախ` իրենց առաքելութիւնը լիարժէքօրէն կատարելու:

Ինձ համար մեծ պատիւ է, որ այսօր ելոյթ եմ ունենում այս ամպիոնից` կանգնելով արդարութեան համար պայքարող մեծաթիւ յեղափոխականների տեղում, որոնց շարքում է եղել իմ կուսակից ընկեր, իմ համերկրացի Նիկողայոս Տէր-Յովհաննիսեանը` Նիկոլ Դումանը, որ 1910-ին Հ․Յ․Դ․ կողմից մասնակցել է երկրորդ Ընկերվար Միջազգայնականի Քոփենհակընի համագումարին: Այդ ժամանակ նաեւ իմ հայրենակիցները պայքարում էին իրենց հայրենիքում բնականոն կեանք ապահովելու համար:

Շնորհակալութիւն:

Happy
Happy
0 %
Sad
Sad
0 %
Excited
Excited
0 %
Sleepy
Sleepy
0 %
Angry
Angry
0 %
Surprise
Surprise
0 %

Average Rating

5 Star
0%
4 Star
0%
3 Star
0%
2 Star
0%
1 Star
0%

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Social profiles