ՀԱ­ՅԵ­ՐԸ, ՀԱ­ՅԱՍ­ՏԱ­ՆԻ ՀԱ­ՄԱՐ

0 0
Read Time:9 Minute, 22 Second

Armenia - map  ԳԷՈՐԳ ՊԵՏԻԿԵԱՆ

 

Իբ­րեւ ամառ­նա­յին ար­ձա­կուրդ, քա­նի մը շա­բաթ­նե­րու համ­րան­քով, խում­բով Հա­յաս­տան մեկ­նած էի եւ ար­դէն իսկ վե­րա­դար­ձած եմ: Բայց ին­չո՞ւ ան­պայ­ման Հա­յաս­տան:

Ինչ մեղքս պա­հեմ, կը կար­ծեմ, որ Հա­յաս­տա­նը, մեզ­մէ իւ­րա­քան­չիւ­րին հետ միշտ եղած է քիչ մը ամէն տեղ: Կը զգա­յի այդ մէ­կը, որով­հե­տեւ հոն, հայ­րե­նի­քիս ոգի­նե­րը ին­ծի հետ էին ու ան­փո­խա­րի­նե­լի բան մը փլցու­ցած հոգի­իս մէջ: Անոր հա­մար հո­րի­զո­նէ հո­րի­զոն ու աստ­ղէ աստղ հետս տա­րած էի ազ­գա­յին հպար­տու­թիւնս, գի­տակ­ցու­թիւնս եւ հայ­րե­նա­սիրու­թիւնս:

Ու այս օրե­րուն. հո՛ս, տանս չորս պա­տե­րէն ներս, կը փոր­ձեմ տո­ղե­րուս յանձ­նել մտքիս բե­ռե­րը ոչ իբ­րեւ նօ­թագ­րու­թիւն, օրագ­րու­թիւն եւ կամ ալ` յու­շագ­րու­թիւն:

Էհ, ինչ­պէս որ կ՛ու­զէք հաշ­ուե­ցէ՛ք, հոգս չէ, որով­հե­տեւ բո­լո­րիս հա­մար ազատ եւ ան­կախ Հա­յաս­տան մը ու­նե­նա­լը եւ այ­ցե­լե­լը, միշտ երա­զանքն էր եղած: Աշ­խար­հի վրայ թե­րեւս չէք կրնար գտնել որե­ւէ ժո­ղո­վուրդ, որ մե­զի չափ հայ­րե­նի­քէն դուրս, սա­կայն մե­զի չափ հայ­րե­նի­քին հետ եղած ըլ­լայ:

Այս է ահա հայ­րե­նա­սի­րու­թիւնը. կ՛ըսեմ:

Ու հոն, ամէն ազատ պա­հե­րուս, պան­դո­կիս դէ­պի փո­ղոց նա­յող սրճա­րա­նի սե­ղա­նին ետե­ւէն ժա­մե­րով դի­տած եմ դուր­սը, ան­ցոր­դը, բո­լոր դրա­կան երե­ւոյթ­նե­րը, հայ բա­նուո­րը, ան­գործ երե­ւան­ցին, ու­րախ եւ վշտա­հար սուր­ի­ա­ցին եւ օտար զբօ­սաշր­ջիկ­նե­րը: Նոյ­նիսկ քա­ջու­թեամբ փոր­ձած եմ անոնց մօ­տե­նալ ու սրտբաց խօ­սիլ: Լսել անոնց սեւն ու ճեր­մա­կը, հայ­հո­յանքն ու ընդվ­զու­մը, հինն ու նո­րը, ցաւն ու վիշ­տը եւ նա­եւ ու­րա­խու­թիւնն ու ցնծու­թիւնը: Միշտ լա­ւը տես­նե­լը կամ դրա­կա­նը փնտռե­լը ազ­գա­յին առողջ գի­տակ­ցու­թեան կը նպաս­տէ: Հա­մոզ­ուած եմ:

Աւելց­նեմ, որ նոյն այդ փո­ղո­ցի մայ­թե­րուն վրա­յէն ակ­ան­ջա­լուր եղած եմ քա­ղա­քա­կան ծանր պայ­ման­նե­րու բե­րու­մով Սուր­իա­յէն եւ յատ­կա­պէս Հա­լէ­պէն Հա­յաս­տան ապաս­տանած մեր հա­յոր­դի­նե­րու իրաւ կամ չա­փա­զանց­ուած “գան­գատ­նե­րը“, երախ­տա­գի­տա­կան խօս­քե­րը, “վրդո­վանք­նե­րը“, տե­ղացի­էն` իրենց հաս­ցէ­ագր­ուած “թու­նա­ւոր“ խօս­քե­րը ու նա­եւ հայ­րե­նի­քէն ներս իրենց ծրագ­րած ապա­գա­յի հե­ռան­կար­նե­րը:

Սա­կայն ինչ որ ալ ըսեն եւ ընեն կ՛ըսէի մտո­վի.- հոս է Հա­յաս­տա­նը, ներ­քին հար­ցե­րու մէջ ճար­ճա­տող երկ­րի նման: Ուս­տի ան­պայ­մա­նօ­րէն պէտք է որո­նել այս երկ­րի խոր­հուր­դը:

Ին­ծի հա­մար բա­ցա­յայտ էր, թէ երկ­րի, ծննդա­վայ­րի եւ կամ մայ­րե­նի լեզ­ուի հան­դէպ սէ­րը ոչ թէ սոսկ հայ­րե­նա­սի­րու­թիւն է, այ­լեւ` ազ­գա­յին ար­ժա­նա­պա­տուու­թեան զգա­ցում: Բայց, չես գի­տեր ին­չո՞ւ մե­ծէն մին­չեւ փոք­րը, մեն­չեւ հա­մեստ քա­ղա­քա­ցին այս մա­սին յա­ճախ մոռ­ցած է:

Զգա­ցի, որ բո­լո­րին հայ­րե­նա­սի­րու­թեան վե­րա­բեր­եալ խօս­քերն ու խօ­սակ­ցու­թիւն­նե­րը յա­ճախ սին էին ու պա­րապ, քա­նի որ ամէն քայ­լա­փո­խի տե­սա­նե­լի էր, թէ ինչ­պէս նոյն այդ մար­դի­կը իրենց խօս­քե­րով կամ արարք­նե­րով կ՛ոտ­նա­հա­րէ­ին ազ­գա­յին ար­ժա­նա­պա-տուու­թիւն ըս­ուա­ծը:

Այս բո­լո­րին մա­սին օրին խօ­սած եմ հայ­րե­նի զրու­ցա­կից­նե­րուս հետ ու հե­տեւ­ցու­ցած, թէ մենք տա­կա­ւին կը տա­ռա­պինք հմտու­թե­նէ եւ թէ բո­լոր հա­յե­րու հայ­րե­նիք Հա­յաս­տա­նը, որ­քան շուտ այն­քան լաւ. պէտք է դառ­նայ այն գլխա­ւոր նպա­տա­կին, որ ի սկզբա­նէ ու­նե­ցած է: Որով­հե­տեւ այս ըն­թաց­քով այն­պէս կ՛երե­ւի, թէ չա­փա­նիշ­նե­րը խախտ­ուած են: Թե­րեւս պար­զա­պէս կրկին ժա­մա­նակ է պէտք, ես զիս կը հա­մո­զեմ: Թէ որ­քան ժա­մա­նակ, այդ մէկն ալ կախ­եալ է քա­ղա­քացիի ան­հա­տա­կա­նու­թե­նէն:

Հպար­տօ­րէն ըսե­լով, գե­ղեց­կա­ցած էր ամէն օր կէ­սօ­րին արթն­ցող եւ գի­շեր­նե­րը մին­չեւ առա­ւօտ­եան ժա­մե­րը յա­մե­ցող Երե­ւա­նը եւ խճող­ուած: Ոչ մէկ խօսք: Ճա­շա­րան, սրճա­րան. լեփ լե­ցուն մին­չեւ առա­ւօտ­եան կա­նուխ ժա­մեր: Ամէն տեղ եւ ամէն գի­շեր քէֆ եւ ու­րախու­թիւն: Վկայ Երե­ւա­նէն ներս կամ դուրս խճող­ուած սրճա­րան­ներն ու ճա­շա­րան­նե­րը:

Միւս կող­մէ, ի տես լեփ լե­ցուն “ավ­թո­պիւս­նե­րուն“, որոնք ար­տա­գաղ­թող քա­ղա­քա­ցի­նե­րը դէ­պի օդա­կա­յան կը տա­նէ­ին, կրկին ան­գամ զիս խշոր մտա­հո­գու­թեան մը մէջ կը նե­տէ­ին: Շատ խօս­ուած է ար­տա­գաղ­թի մա­սին: Այս մէ­կը ար­դէն ազ­գա­յին վիշտ ալ է:

Որո՞ւ հո­գը: Բայց…ան­պայ­մա­նօ­րէն գի­տա­կից հա­յուն հո­գը:

Անոր հա­մար միշտ կը մտա­ծեմ, թէ մեր դրա­ցի­նե­րէն մեզ­մէ խլուած հո­ղե­րը կը պա­հան­ջենք, բայց չենք կրնար տէր կանգ­նել մեր 29 հա­զար քա­ռա­կու­սի քի­լո­մեթ­րին. ու կա­մաց կա­մաց եր­կի­րը կը դա­տար­կենք: Ամէն օր հայ մար­դիկ իրենց հայ­րե­նի­քէն կը հե­ռա­նան, որով­հե­տեւ իրենց հա­մար “գործ“ չկայ, “աղ­քա­տու­թիւնը գլուխ առեր է“: Որով­հե­տեւ կը մտա­ծեն, թէ հայ­րե­նի հո­ղը “ծանր“ է իրենց հա­մար: Մար­դիկ, հայ ըն­տանիք­նե­րով կը հե­ռա­նան իրենց հա­րա­զատ հայ­րե­նի­քէն, սի­րե­լի ու պաշ­տե­լի իրենց Երե­ւանէն, Կիւմրի­էն, Արա­րատ­եան մեր երկ­րի ամէն կող­մե­րէն: Վստահ եմ, որ անոնք բո­լորն ալ օտար եր­կիր­ներ գաղ­թե­լով պի­տի շա­րու­նա­կեն Հա­յաս­տան եւ Երե­ւան երա­զել ու ամէն առիթ­նե­րով անի­մաստ ու շա­տա­խօս կե­նաց­ներ պի­տի նուի­րեն, իբ­րեւ սրտի մխի­թա­րանք:

Այն­պէս կ՛երե­ւի, թէ մար­դիկ ար­դէն շա­տոնց մոռ­ցած են, թէ հո­ղը եւ լե­զուն վե­րապ­րու­մի գոր­ծիք­ներ են, կ՛եզ­րա­կաց­նեմ:

Աւե­լին` նշմարած եմ նա­եւ, թէ շա­տե­րուն հա­մար տա­կա­ւին Հա­յաս­տա­նը կը մնայ իբ­րեւ տե­սար­ժան վայ­րե­րով հա­րուստ շբօ­սաշր­ջի­կու­թեան յար­մար լաւ, աժան ու գե­ղե­ցիկ եր­կիր մը, ուր նոյ­նիսկ կա­րե­լի է ակ­ռա­նե­րը աժան ձե­ւով դար­մա­նել:

Ան­կախ այս բո­լո­րէն, տա­կա­ւին կը մե­ղադ­րենք մեր երկ­րի դրա­ցի­նե­րուն հայ­կա­կան յու­շար­ձան­նե­րը աւե­րե­լուն հա­մար, սա­կայն մենք մեր ձեռ­քե­րով կը քան­դենք մեր կո­թող­նե­րը: Գան­ձա­սա­րի, Տա­թե­ւա­վան­քի, Խոր Վի­րա­պի եւ կամ սրբա­տե­ղի­նե­րու պատ­մա­կան պա­տե­րուն վրայ մեր սի­րու­հի­նե­րուն նուիր­ուած խօս­քեր կը փո­րագ­րենք, աւե­րե­լով այդ սրբա­տե­ղի­նե­րուն պատ­մա­կան սրբու­թիւն­նե­րը: Էջմ­ի­ած­նի Մայր տա­ճա­րէն մին­չեւ Ար­ցա­խի Ղա­զան­ճի­նոց հսկայ ու գե­ղե­ցիկ նա­եւ այլ տա­ճար­նե­րու շրջա­բա­կե­րուն քար­շա­հոտ, աղ­տոտ ու անխ­նայ ու լքուած լուա­ցա­րան­նե­րուն ներ­կա­յու­թիւնը, զիս ուղ­ղա­կի յու­սա­խա­բու­թեան կը մատ­նէ:

Ասոնք բո­լո­րը ամօթ ըլ­լա­լով հան­դերձ նա­եւ ատե­լու­թիւն են սե­փա­կան ազ­գի նկատ­մամբ: Ահա մեր ազ­գա­յին նկա­րագ­րի աղա­ւա­ղու­մը, կ՛ըսեմ շշմած:

Կորս­ուած է մեր սե­փա­կան ար­ժա­նա­պա­տուու­թիւնը: Տեղ մը սխալ բան մը կայ: Պէտք է զայն վե­րագտ­նել ու ան­պայ­ման այս ափ մը մեր հայ­րե­նի­քէն ներս վե­րա­դարձ­նել իր իրաւ ազ­գա­յին դի­մա­գի­ծը:

Կը կրկնեմ միշտ, թէ մեր վե­րապ­րու­մը բա­ժա­կա­ճա­ռե­րով չըլ­լար: Սթա­փու­մի ճիգ պէտք է: Հայ նոր մտքի կո­փում: Ար­դար ղե­կա­վա­րու­թիւն:

Ին­ծի հա­մար Սփիւռ­քի կող­քին այս օրե­րուն հայ­րե­նիքն ալ հայ ինք­նու­թեան պահ­պա­նու­մի կա­րօ­տը ու­նի: Եւ որ­պէս­զի մենք մեր մէջ չսրտդո­ղինք եւ մենք մեր մէջ ալ չյու­սա­հա­տինք եւ որ­պէս­զի վաղ­ուան մեր ինք­նու­թիւնը չմա­շի մենք պէտք է, որ նպաս­տենք մեր երկ­րի օրէն­քի եւ ար­դա­րու­թեան հաս­տատ­ման: Դա­սեր քա­ղենք պատ­մու­թե­նէն: Նոր շունչ հա­ղոր­դենք ու ազ­գա­յին ոգի­ին թափ տանք:

Տո­կալ, վե­րապ­րիլ, սի­րել եր­կի­րը եւ ստեղ­ծա­գոր­ծել: Այս բո­լո­րը` որով­հե­տեւ հաս­տա­տա­պէս մեր ապա­հո­վու­թիւնը մեր հո­ղին վրայ է: Որով­հե­տեւ, բո­լո­րիս հա­մար ան­մա­հու­թեան ճամ­բան Մա­սիսն է:

“Հա­յաս­տա­նը, հա­յե­րու հա­մար“ ըսինք ու կրկնե­ցինք, թե­լադ­րե­ցինք ու յոր­դո­րե­ցինք, աւե­լի քան եր­կու տաս­նամ­եակ­ներ: Այս օրե­րուն սե­փա­կան ար­ժա­նա­պա­տուու­թեան վե­րա­հաստատ­ման սի­րոյն ժա­մա­նակն է, որ ըսենք ու գոր­ծենք “Հա­յե­րը, Հա­յաս­տա­նի հա­մար“:

Այս ձե­ւով, ան­կաս­կած մեր երկ­րին մէջ պի­տի վե­րագտ­նենք այն ինչ, որ կորսն­ցու­ցած ենք իբ­րեւ ազ­գա­յին եւ մարդ­կա­յին ար­ժէք­ներ:

 

Happy
Happy
0 %
Sad
Sad
0 %
Excited
Excited
0 %
Sleepy
Sleepy
0 %
Angry
Angry
0 %
Surprise
Surprise
0 %

Average Rating

5 Star
0%
4 Star
0%
3 Star
0%
2 Star
0%
1 Star
0%

Leave a Reply

Your email address will not be published.

Social profiles