ԼՈՒՐԵՐ ՆԻՒ ԵՈՐՔԷՆ.- Թ.Մ.Մ. “ՄՀԵՐ ՄԿՐՏՉԵԱՆ“ ԹԱ­ՏԵ­ՐԱ­ԽՈՒՄ­ԲԸ` ԵՐ­ՈՒԱՆԴ ՕՏ­ԵԱ­ՆԻ “ՍԷՐ ԵՒ ԾԻ­ԾԱՂ“ՈՎ ՆԵՐ­ԿԱ­ՅԱ­ՑԱՒ ԹԱ­ՏԵ­ՐԱ­ՍԷՐ­ՆԵ­ՐՈՒՆ

 ՅԱԿՈԲ ՎԱՐԴԻՎԱՌԵԱՆ

Մե­ծա­գոյն Նիւ Եոր­քի Թէ­քէ­եան Մշա­կու­թա­յին Միու­թեան “Մհեր Մկրտչեան“ թա­տե­րա­խում­բը իր ծնուն­դին 15րդ տար­ուան տա­րե­դար­ձին առ­թիւ, այս ոս­տա­նի խստա­պա­հանջ թա­տե­րա­սէր­նե­րուն ներ­կա­յա­ցաւ Եր­ուանդ Օտ­եա­նի “Սէր եւ Ծի­ծաղ“ թա­տե­րա­կան կտո­րով:

1998 Ապ­րի­լին սկսած “… Եւ դարձ­եալ Պա­րոն­եան“ ներ­կա­յա­ցու­մով, բե­մադ­րու­թեամբ` թա­տե­րա­խում­բին անու­նը կրող Ֆրուն­զի­կի այրի­ին` Թա­մար Յով­հան­նիս­եա­նի, թա­տե­րա­խում­բը իր եր­թը կը շա­րու­նա­կէ բեմ հա­նե­լով  18 տար­բեր ներ­կա­յա­ցում­ներ, հայ թէ օտար դա­սա­կան թէ ժա­մա­նա­կա­կից հե­ղի­նակ­նե­րէ … անոնք ըլ­լան Պա­րոն­եան, Սա­րոյ­եան, Մել­քոն­եան կամ` Էտ­ուար­տօ տը Ֆի­լիփ­փօ, Շէյքս­փիր թէ Հեն­նի­քըն եւ դեռ ու­րիշ­ներ:

Այս բո­վան­դակ տա­րի­նե­րուն թա­տե­րա­խում­բը տուած է հիւ­րա­խա­ղեր Պոս­թը­նի, Լոս Ան­ճե­լը­սի, Մոնթ­րէ­ա­լի, Նիւ Եոր­քի, Շի­քա­կո­յի, Ֆի­լա­տելֆ­իոյ, Ուայթ Փլեն­զի … ու վեր­ջա­պէս քա­ղա­քա­մայր Երե­ւա­նի մէջ:  Խում­բը բեմ բարձ­րա­ցած է Հայ Բե­մի վար­պետ Պերճ Ֆազլ­եա­նի ու ինչ­պէս այս ան­գամ` Գրի­գոր Սա­թամ­եա­նի հետ:

Այս ներ­կա­յաց­ման բե­մադ­րիչն էր Գրի­գոր Սա­թամ­եան, որ յատ­կա­պէս եկաւ Լոս Ան­ճե­լը­սէն: Բա­րե­բախ­տա­բար, մեծ աշ­խա­տանք տա­րաւ թա­տե­րա­խում­բի հիմ­նա­դիր ան­դամ­նե­րէն Յա­րութ Չաթ­մաճ­եան, որ աւե­լի քան երեք ամիս­ներ, մին­չեւ բե­մադ­րի­չին ժա­մա­նու­մը հե­տե­ւե­ցաւ, որ­պէս օգ­նա­կան բե­մադ­րիչ, այս ներ­կա­յաց­ման բե­մադ­րա­կան աշ­խա­տանք­նե­րուն:  Ըսենք որ ան ստանձ­նած էր Մի­շե­լի դե­րը, որ­պէս Ար­թին աղա­յի կնոջ` Եւ­փի­մէի ու­սու­ցի­չը:

Գլխա­ւոր դե­րով հան­դէս կու գար, դարձ­եալ թա­տե­րա­խում­բի հիմ­նա­դիր ան­դամ­նե­րէն` Գառ­նիկ Ներ­սէս­եան, որ Ար­թին աղա­յի դե­րով կու տար Պոլ­սոյ հա­սա­րա­կա­կան կեան­քի մէջ վա­ճա­ռա­կա­նին (չար­շը­լըի) իրա­կան բայց դրա­կան տի­պա­րը: Իսկ կի­նը` Յաս­միկ Գաս­պար­եան` Եւ­փի­մէի դե­րով, ան առա­ջին ան­գամ ըլ­լա­լով կը բարձ­րա­նար բեմ, սա­կայն անոր ու­շագ­րաւ հա­րա­զատ խա­ղար­կու­թիւնը մե­ծա­պէս գնա­հատ­ուե­ցաւ իր պար­զու­թեան մէջ եւ անոր ստեղ­ծած պոլ­սա­հայ նիստ ու կա­ցո­վը:

Ար­թին-Եւ­փի­մէ ըն­տա­նի­քին դստեր` Ռո­զի (Դա­լար Զօք­եան) ամուս­նու­թեան թեկ­նած­ուի հա­մար կան երեք միջ­նորդ­ներ` Մել­քոն (Մի­սաք Պօ­ղոս­եան), Նեմ­զար հա­նըմ (Մե­լի­նէ Խի­կոյ­եան) եւ Նուարդ (Գա­րո­լին Մել­քոն­եան), որոնք կը ջա­նան գտնել մէ­կա­կան թեկ­նա­ծու Ռոզ-Վար­դուհի­ին հա­մար:  Դա­լար` թա­տե­րա­խում­բի իգա­կան լա­ւա­գոյն եւ մնա­յուն ու­ժե­րէն կը մնայ ան­կաս­կած:  Մի­սաք` փո­րա­ռու դե­րա­սանն է խում­բին, Մե­լի­նէ` շրջա­նա­ւարտ է Երե­ւա­նի թա­տե­րա­կան ինս­տի­տու­տէն ու բեմ ելած` հայ­րե­նի ծա­նօթ դե­րա­սան­ներ Վլա­դի­միր Մսրեա­նի ու Գուժ Մա­նուկ­եա­նի նման դե­րա­սան­նե­րով եւ Գա­րո­լին` նոր մի­ա­ցած է թա­տե­րա­խում­բին եւ ան դա­սա­կան տի­պա­րի ներ­կա­յու­թիւն մը որ­պէս կը հարս­տաց­նէ այ­լա­պէս հա­րուստ կեր­պար­նե­րով լե­ցուն Մկրտչեա­նա­կան­նե­րու խում­բը:

Իսկ թեկ­նա­ծու­նե­րը` Յա­րութ Թագ­ւոր­եան (Ագ­րի­պաս աղա), Գրի­գոր Սա­թամ­եան (Տոք­թոր Շա­ւարշ) եւ Յա­րութ Պար­սում­եան (Էտ­ուար):  Ան­շուշտ, հոս ծան­րու­թեան կեդ­րո­նը կ՛եր­թար Սա­թամ­եա­նին վրայ, որ հա­զիւ բեմ բարձ­րա­ցած ան­դադ­րում ծա­փա­հա­րու­թիւն­նե­րով կը դի­մա­ւոր­ուէր:  Սա­կայն, պէտք է ըն­դու­նիլ որ, միւս եր­կու Յա­րութ­նե­րը եւս իրենց բե­մա­կան ներ­կա­յու­թեամբ ստեղ­ծե­ցին գե­ղե­ցիկ տի­պար­ներ:

Հայ յե­ղա­փո­խա­կան Փայ­լա­կի դե­րով` Տի­րան Ճե­պէճ­եան, որ իր կար­գին հիմ­նա­դիր ան­դամ է թա­տե­րա­խում­բին, կրցաւ ար­ժե­ւո­րել իր տի­պա­րը խոր հաս­կա­ցո­ղու­թեամբ:  Տի­րան, եր­կա՜ր բա­ցա­կա­յու­թե­նէ ետք, կը վե­րա­դառ­նար իր մայր թա­տե­րա­խում­բին:  Իսկ Թա­լին Գա­րա­կիւլ­լէ­եան` սպա­սու­հի Սո­ղո­մէի դե­րով գրա­ւեց ու­շադ­րու­թիւնը հան­դի­սա­տե­սին:  Ան ձե­ւով մը կ՛օղա­կա­ւո­րէր բո­վան­դակ ըն­թաց­քը ներ­կա­յաց­ման: Շա­հե­ցաւ բո­լո­րին հա­մակ­րան­քը:

Հա­կա­ռակ իրենց կարճ դրա­ցի կնոջ դե­րե­րով գու­նա­ւո­րե­ցին բե­մը երի­տա­սարդ մեր նոր տա­ղանդ­նե­րը` Գա­րին Ալ­թըն, Սե­լին Պը­լըք­տան­եան, Մե­լա­նի Փլեթ­նըր եւ Ար­շօ Գա­րա­ճել­եան:  Անոնց­մէ Գա­րի­նը յա­ճախ բեմ բարձ­րա­ցած է թա­տե­րա­խում­բին հետ, իսկ մնաց­եալ­նե­րը հայ սքու­լի ու­սա­նո­ղու­հի­ներ կու գան “Շու­շի“ պա­րա­խում­բէն ու առա­ջին ան­գամ ըլ­լա­լով մաս կը կազ­մեն այս ներ­կա­յաց­ման մէջ:

Ան­գամ մը եւս անդ­րա­դառ­նա­լով Յա­րութ Չաթ­մաճ­եա­նի կեր­պա­րին, պէտք է խոս­տո­վա­նինք որ ան Մի­շէ­լի դե­րով եկաւ ապա­ցու­ցա­նել թէ տա­կա­ւին ան ու­նի շատ բան տա­լիք մեր բե­մին:

Գրի­գոր Սա­թամ­եա­նի անունն իսկ կը պար­տա­ւո­րեց­նէ ոչ միայն լեց­նե­լու մեր թա­տե­րաս­րահ­ները, այ­լեւ` իր­մով հմայ­ուե­լու եւ տա­լու մեր յար­գան­քը հայ բե­մի նոր ժա­մա­նակ­նե­րու սփիւռ­քա­հայ մեր մե­ծա­գոյն դէմ­քին:

Երբ նա­յինք իւ­րա­քան­չիւր դե­րա­սա­նի կեն­սագ­րա­կան գի­ծե­րուն, կը նկա­տենք որ անոնք ծնած ու եկած են աշ­խար­հի ամէն կող­մե­րէն`  Պէյ­րութ, Հա­լէպ, Քե­սապ, Երե­ւան, Պո­լիս, Թեհ­րան, Զուի­ցեր­իա, Նիւ Ճըր­զի …, որով կը կազ­մեն գե­ղե­ցիկ փունջ մը բու­րում­նա­ւէտ ծա­ղիկ­նե­րու:  Որ­քա՜ն հա­մե­րաշխ մթնո­լորտ Թէ­քէ­եա­նի մեծ ըն­տա­նի­քէն ներս:

Բե­մա­յար­դար­ման յղա­ցու­մը` նո­րա­գոյն ժա­մա­նակ­նե­րու փո­րա­ռու­թեամբ մշակ­ուած լայն թոյլ­տուու­թիւն­ներ կու տար եւ որ­պէս նո­րու­թիւն մը կը ներ­կա­յա­նար: Յա­րութ Պար­սում­եա­նի հե­ղի­նա­կած եր­գե­րու մշա­կու­մը, իրենց  արե­ւել­եան եղա­նա­կա­ւո­րու­մով կը ճո­խաց­նէր խա­ղար­կու­թիւնը:  Մինչ Մա­րի Զօք­եա­նի եւ Մա­րի Դուր­եա­նի պատ­րաս­տած տա­րազ­նե­րը հան­դի­սա­տե­սը կը տա­նէր 19րդ դա­րու աւար­տի պոլ­սա­կան մեր կեան­քին:

Ան­շուշտ, այս բո­լո­րը կ՛իրա­գործ­ուէ­ին նա­եւ թա­տե­րա­կան յանձ­նա­խում­բի յանձ­նա­ռու­թեամբ կա­տար­ուած լուրջ աշ­խա­տան­քին: Նոյն յանձ­նա­խում­բի ան­դամ­ներն են որ 15 եր­կա՜ր տա­րի­նե­րէ ի վեր կը շա­րու­նա­կեն կա­տա­րել այս ծանր աշ­խա­տան­քը:

Ներ­կա­յա­ցու­մը տե­ղի ու­նե­ցաւ Նո­յեմ­բեր 17 եւ 18 օրե­րուն, Տուայթ Էնկլ­վուտ հայ սքու­լի հան­դի­սաս­րա­հին մէջ, որ Նիւ Ճըրզիի մեր հա­մայն­քի ամե­նէն որա­կա­ւոր սրա­հը կը նկատ­ուի:

Օտ­եա­նի այս թա­տե­րա­կան շքեղ գոր­ծը յա­ճախ բեմ ելած է հայ­րե­նի թէ սփիւռ­քի բե­մե­րուն վրայ: