ԹՈՒՐՔԻՈՅ «ԱՒԱԶԱԿԱՅԻՆ ԽԱՂ»ԻՆ ՄԵՐԿԱՑՈՒՄԸ

0 0
Read Time:3 Minute, 40 Second

P3

 

Հայացուց՝ Յ. Պ.

Ֆրանսական «Լիպերասիոն» թերթը, 16 Օգոստոսին, հրատարակած է, թրքական «Ճումհուրիյէթ» ձախ-կեդրոն թերթի տնօրէն 54 տարեկան լրագրող Ճան Տունտարի հարցազրոյցը Տիարպէքիրի «Նեւրոզ» թերթին հետ («Նեւրոզ» պարսկերէն՝ Նոր Տարի):
Թուրքիոյ նախագահը հրապարակաւ կը սպառնայ լրագրողին, քանի որ բացայայտած է, որ Թուրքիա զէնք տուած է «ճիհատական»ներուն: Լրագրողը գոհունակութեամբ կ’արձանագրէ, որ ինք իր պարտականութիւնը կատարած է, մինչ թրքական միւս լրատուամիջոցները դարձած են իշխանութեան բանբերները:
Լրագրողին կը սպառնայ երեսուն տարուան բանտարկութիւն, «պետական գաղտնիքներու հրապարակման» եւ «լրտեսութեան մեղադրանքով», իր թերթին մէջ լոյս ընծայած ըլլալով լուսանկարներ, որոնք ցոյց կու տան, յունուար 2014-ին, թրքական սպասարկութիւններու կողմէ զէնքերու յանձնումը «ճիհատական»ներուն: Լրագրողը ստացած է «Հոմերոս» մրցանակը: Կը վերլուծէ 20002-էն ի վեր իշխանութեան գլուխ գտնուող կուսակցութեան քաղաքականութիւնը եւ մարդկային իրաւանց վիճակը երկրին մէջ, եւ պատերազմի սաստկացումը քրտական ազատամարտիկներուն դէմ:

Հարցում. «Նախագահը յայտարարած է որ թոյլ պիտի չտայ, զինք պիտի հետապնդէ եւ ինք պարտաւոր է հատուցել»: Մտահո՞գ էք:

Պատասխան. Լրագրողի պարտականութիւնն է հրապարակել տեղեկութիւնները, զորս իշխանութիւնները կը փորձեն թաքցնել: Չէինք կրնար լռութիւն պահել, երբ իմացանք որ թրքական գաղտնի սպասարկութեանց (ՄԻԹ) բեռնատարները զէնքեր կը փոխադրէին Սուրիոյ «ճիհատիստ»ներուն համար: Մեզի համար որոշիչ է, ճշմարտութիւնը: Ցոյց տուած ենք, թէ ինչպէս ոմանք պատերազմի պատճառ կ’ըլլան: Կը խորհինք, որ հանրային կարծիքը տեղեակ պէտք է ըլլայ ամէն բանէ, իշխանութեան եւ անոր գործերուն մասին, անոնք ըլլան օրինաւոր թէ ապօրէն: Կը թուի, թէ Էրտողան կը հետեւի ինծի: Երբ հոս կու գայի, ետեւս նայեցայ, ոչ ոք կար, բայց կրնայ ըլլալ որ իր ոստիկանները կը հետեւին ինծի: Ես իմ արհեստս ըրի, մինչդեռ ինք ըրաւ բաներ որոնք պէտք չէր որ ըլլային: Այս պատճառով ալ ես զինք պիտի հետապնդեմ, ես կ’ուզեմ որ օր մը ինք վճարէ իր արարքներու հաշուեցոյցը: Ամէն օր կը կրենք հետեւանքները Սուրիոյ իսլամական արմատականներուն տրուած օգնութեան: Զինուորներ, ոստիկաններ քաղաքայիններ եւ քիւրտ զինեալ շարքայիններ կը մեռնին ՓՔՔի դէմ շղթայազերծուած գործողութիւններու ընթացքին: Ոչ ոք պատերազմ կ’ուզէ բացի Ռեճէփ Թայիպ Էրտողանէն… Հոս, Թուրքիոյ մէջ, արգիլուած չէ ահաբեկիչներու գաղտնի զէնք ուղարկել, բայց արգիլուած է հրապարակել նման տեղեկութիւն: Էրտողան ինձմէ աւելի դժուար կացութեան մէջ է: Ես կը դատուիմ իմ գրածիս համար, մինչ ինք օր մը պիտի դատուի, կը յուսամ, իր ըրածին համար: Ամբողջ աշխարհը ծանօթ է այն կապերուն, որոնք գոյութիւն ունին խաւարի ուժերուն եւ թուրք նախագահին միջեւ: Այս վերջինը կը խորհի, որ երբ մեզի սպառնայ մենք կը լռենք, եւ ոչ ոք պիտի գիտնայ թէ ինչ կը պատահի (ընդգծ. Յ.Պ.):

Հարցում. Թուրքիոյ մէջ լրագրութիւն ընել հերոսութի՞ւն է:

Պատասխան. Թրքական մեծ լրատուամիջոցները կը գործեն որպէս իշխանութեան բանբերներ, ուստի իրաւ լրագրողները կը թուին հերոսներ ըլլալ: Անոնք կը ձերբակալուին, կը բանտարկուին երբեմն նոյնիսկ կը սպաննուին… Կը խորհիմ զաւակներուս ապագային մասին եւ ցանկամ, որ անոնք ապրին երկրի մը մէջ ուր խաղաղութիւն կայ, ժողովրդավարութիւն, ազատութիւններ: «Ճումհուրիյէթ»ի խմբագրութեան մէջ ուր կ’աշխատիմ, պատերը զարդարուած են մեր ողբերգութիւններու մասին մեր թերթերու վկայութիւններու պատմական առաջին էջերով: 24 յունուար 1993-ի համարը, այն օրը երբ Ուղուր Մոմճու, իրաւագէտ, քրոնիկագիր եւ հետախուզող լրագրող սպաննուեցաւ իր ինքնաշարժին տակ տակ դրուած ռումբով մը, ինչպէս անկէ երեք տարի առաջ, 6 հոկտեմբեր 1990-ին, կին աստուածաբան Պահրիյէ Ուչոք, թերթին աշխատակիցը, սպաննուեցաւ ականուած ծրարով մը: Կամ 21 հոկտեմբեր 1999-ի համարը, երբ Ահմէտ Քիսլալի, քաղաքաքական գիտութիւններու դասախօս, նախկին նախարար եւ քրոնիկագիր, սպաննուեցաւ ռումբով մը: Բոլորն ալ անպատիժ մնացած ոճիրներ: Կամ 21 մարտ 2008-ի դէպքը, երբ Ճումհուրիյէթ հիմնադրամի նախագահ Իլհան Սելճուք ձերբակալուեցաւ կեղծ փաստերու հիմամբ, Էրկենեքոնի (ենթադրեալ դաւ ԱՔԲի կառավարութեան դէմ, մեղադրելով բանակի բարձրաստիճան զինուորականներ, ծայրայեղ ազգայնականներ, քէմալականներ – խմբագրութիւն):

Հարցում. Ձեր տոքթորականի նիւթը եղած է ահաբեկչութեան եւ լրատուամիջոցներու փոխյարաբերութիւնը: Ինչպէ՞ս կը գնահատէք ներկայ կացութիւնը:

Պատասխան. Թրքական լրատուամիջոցները ձախողած են այդ քննութեան մէջ…: Ես ամօթ կը զգամ պաշտօնակիցներուս անունով: Այսօր Թուրքիոյ բազմաթիւ լրատուամիջոցներ զինուորական տարազ հագած են, զօրավիգ կանգնելու համար իշխանութեան Փ.Ք.Ք.-ի դէմ մղած պատերազմին մէջ, առաջին էջի վերտառութիւններով եւ լուսանկարներով լեցուն արիւնով, զէնքերով եւ եւ ռումբերով: Հակառակ ասոր, յոռետես չեմ: Կը հաւատամ որ մենք, դուք եւ ես, մեր բոլոր բարեկամները, պատերազմ չեն ուզեր, եւ մենք կրնանք միասնաբար խաղաղ լուծում մը գտնել քրտական հարցին: Իշխանութեան գարշապարին կապուած այս լրատուամիջոցները լռութիւն կը պահեն այն իրադարձութիւններուն մասին, որոնք կ’անհանգտացնեն իշխանութիւնը: Օրինակ, չհրատարակեցին տեղեկութիւնները հիւսիսային Իրաքի մէջ քրտական գիւղի մը ռմբահարման մասին, ուր բազմաթիւ քաղաքայիններ սպաննուեցան: Չեն խօսիր, չորս կամ հինգ օրէ ի վեր, թրքական բանակի զոհերուն մասին, քանի որ վարչապետը խնդրած է – եւ հոս խնդրել կը նշանակէ հրահանգել – կառավարական լրատուամիջոցներու տնօրէններէն «շատ չպնդել ապահովութեան ուժերու զոհերու մասին լուրերու մասին, չբարոյալքելու համար հանրային կարծիքը»: Այդ լրատուամիջոցները չեն խօսիր նաեւ մեռած ոստիկաններու եւ զինուորներու ընտանեկան պարագաներու հակազդեցութեան մասին, քանի որ հիմա այդ մարդիկ բարձրաձայն կ’ըսեն, որ իրենց զաւակները մեռած են իշխանութեան շահերուն համար եւ ոչ ազգին:

 

Happy
Happy
0 %
Sad
Sad
0 %
Excited
Excited
0 %
Sleepy
Sleepy
0 %
Angry
Angry
0 %
Surprise
Surprise
0 %

Average Rating

5 Star
0%
4 Star
0%
3 Star
0%
2 Star
0%
1 Star
0%

Leave a Reply

Your email address will not be published.

Social profiles