ԶԱՒԱԿՆԵՐՍ ԻՆՉՈ՞Ւ ՔՐԻՍՏՈՆԵԱՅ ԿԱՄ ՀՐԵԱՅ ՊԻՏԻ ԸԼԼԱՆ…

0 0
Read Time:3 Minute, 7 Second

zaman orhan_kemal_cengiz

Գրեց՝ ՕՐՀԱՆ ՔԵՄԱԼ ՃԷՆԿԻԶ *
Թարգմանեց՝ ՅԱՐՈՒԹԻՒՆ ՄԸՍՐԼԵԱՆ

* Օրհան Քեմալ Ճէնկիզ աշխատակիցն է Թուրքիոյ “Ռատիքալ” եւ “Զաման”
օրաթերթերուն, նաեւ ան փաստաբան է ու լրագրող եւ մարդկային իրաւանց
հարցերու ջատագով: Իր այս յօդուածը լոյս տեսաւ “Զաման” ի Փետրուար 12, 2015-ի
համարին մէջ:
Բաւական ուշ հայր դարձայ: 47 տարեկան եմ: Անդրանիկ զաւակս՝ Ճէմը երկու տարեկան է: Իսկ կրտսեր զաւակս՝ Ճանը դեռ 40 օրուայ է…
Երբ մարդահամարի գրասենեակը գացի զաւակներուս ինքնութեան թուղթերը առնելու, պաշտօնեան հարցուց թէ զաւակներս ո՞ր մէկ կրօնքին կը պատկանին: «Այդ հարցումին պատասխանը պարապ ձգէ ինքնութեան թուղթին վրայ» ըսի: Երբ այս կ՚ըսէի, մտքիս մէջ քանի մը այլ հարցեր ալ կային: Արդար ըլլալու համար, նախ խոստուանիմ որ ես կրօնասէր մէկը չեմ: Ինքզինքս իբր իսլամ չեմ ներկայացներ ուրիշներուն, թէեւ իսլամական հաւատքն ունեցող ընտանիքի մը մէջ ծնած եմ:
Նոյնիսկ եթէ յստակ ձեւով մը ինքզինքս ճշտած ըլլայի ուրիշներուն, դեռ պիտի նախընտրէի որ զաւակներուս ինքնութեան թուղթերուն կրօնական այդ բաժինը պարապ ձգուէր: Որովհետեւ՝ կը հաւատամ որ կրօնական կամ ոչ-կրօնական հատուածի մը պատկանելութեան նախընտրութիւնը անոնց՝ զաւակներո՛ւս կը պատկանի:
Սակայն այլ պատճառ մըն ալ կար որը կը մղէր զիս կարեւորութիւն տալու զաւակներուս ինքնութեան թուղթերուն կրօնական բաժնին մէջ «պարապութիւն» մը ձգելու հարցին:: Կը յուսայի, երբ անոնք դպրոց յաճախելու տարիքին հասնին, որ ձեւով մը գոնէ կարենամ խնայել զանոնք կրօնական դասերու հետեւելու պարտադրանքէն: Մտածեցի, եթէ ինքնութեան թուղթերուն մէջ չի յիշուի անոնց իսլամ ըլլալը, ուրեմն ոեւէ մէկը պիտի չկրնայ ստիպել որ անոնք կրօնական դասերու հետեւին: Բայց սխալ էի:
Մեր դպրոցներուն մէջ կրօնական պարտադիր դասեր առնելու հարցը բաւական խրդին պատմութիւն մըն է: Ասիկա պարտադիր դարձաւ Թուրքիոյ բանակին Սեպտեմբեր 12, 1980-ի զինուորական յեղաշրջումէն յետոյ: Թէեւ 1980-ական թուականներուն հարցի մը շուրջ բացառութիւն շնորհելու գործընթացը շատ աւելի պարզ էր քան այն ինչ որ է այսօր: Օրինակի համար, դիւրութեամբ բացառութիւն շնորհուած էր ինծի կրօնական դասեր առնելէ, երբ ես երկրորդական վարժարանի աշակերտ էի: Ծնողքս պարզապէս աղերսագիր մը ներկայացուցած էր, եւ ոչ ոք չէր հարցուցած թէ ինչո՞ւ, կամ՝ ի՞նչ հիման վրայ նման բացառութիւն մը կը խնդրուի:
Սակայն ներկայիս, մասնաւորաբաար Արդարութիւն եւ Զարգացում (Ա.Գ.Փ.) կուսակցութիւնը իշխանութեան գլուխն անցնելէն յետոյ, բաւական դժուարացած է կրօնական պարտադիր դասեր առնելէ բացառուիլը: Օրինակի համար, Ալեւի աշակերտները չեն կրնար բացառուիլ, որովհետեւ Ա.Գ.Փ. կուսակցութիւնը իսլամ կը համարէ զանոնք եւ չի ճանչնար անոնց տարբեր աղանդ մը ըլլալը: Ասոր պատճառով, Թուրքիոյ Ալեւի քաղաքացիները երկու տարբեր առիթներով (2007-ին եւ 2014-ին) դիմած են «Մարդկային Իրաւանց Եւրոպայի Դատարան»ին (ՄԻԵԴ) : ՄԻԵԴ-ը դատապարտած է Թուրքիան, եզրակացնելով որ կրօնական այդպիսի դասերը անկողմնակալ դասեր չեն, այլ՝ անոնք կը գորածուին իբր գործիք Սուննի իսլամական կրօնքը ուսուցման համար:
Վերջին դատապարտութենէն յետոյ, երկրին թէ՛ նախագահ Ռէճիպ Էրտողանը, թէ՛ վարչապետ Ահմէդ Տաւուտողլուն դժկամութիւն ցուցաբերեցին Թուրքիոյ Ուսումնական Ծրագրին մէջէն այդ դասերուն զղչման հարցի մասին: Զանոնք պարտադիր դասեր ըլլալու փոխարէն ընտրական դասերու փոխելն իսկ անընդունելի գտան:
«Հիւրիյէթ» օրաթերթէն տեղեկացայ որ Կրթական Նախարարութիւնը վերջերս նոր շրջաբերական մը յղած է երկրի բոլոր դպրոցներուն, որուն մէջ յաւելեալ հրահանգներ տրուած են ճշտելու թէ ովքեր ենթակայ են կրօնական պարտադիր դասերն առնելու: Շրջաբերականին մէջ Նախարարութիւնը կը շեշտէ նաեւ, որ ինքնութեան թուղթերուն կրօնական բաժինը պարապ ձգուած ըլլալու պարագային, անոնց տէրերը ստիպուած են արձանագրուիլ կրօնական դասերն առնելու: Շրջաբերականին մէջ յաւելեալ տեղեկութիւն մը եւս կայ ուր կ՚ըսուի թէ, բացի հրեաներէն ու քրիստոնեաներէն, ամեն մէկ քաղաքացի ստիպուած է արձանագրուիլ կրօնական այդ դասերն առնելու:
Հարցաքննութիւն մը կատարեցի եւ տեղեկացայ որ, ան որ իր զաւակին հրեայ կամ քրիստոնեայ կրօնքին պատկանելութիւնը կը հռչակէ, ան ստիպուած է իր եկեղեցիէն կամ հրէից ժողովատունէն (synagogue) փաստաթուղթ մը ներկայացնել այդ առընչութեամբ:
Հետեւաբար, հիմնուելով կրթական այսպիսի ֆաշիստ հասկացողութեան վրայ, ուր նոյնիսկ ծնողական իրաւունքներն ու նախընտրութիւնները կ՚անտեսուին ու կը ստորադասուին, ես ստպուած պիտի ըլլամ, երբ զաւակներս դպրոց մը արձանագրելու ժամանակը հասնի, եկեղեցիէ մը կամ հրէից ժողովատունէ մը զաւակներուս համար փաստաթուղթեր ձեռք ձգելու…
Զաւակներս, գէթ թուղթի վրայ, “քրիստոնեայ” կամ “հրեայ” պէտք է ըլլան որ կարենան խուսափիլ երկրին այս պրոպականդի մեքենայէն…
Կը յուսամ որ պիտի կարենամ օգնութիւն ստանալ իմ ոչ-իսլամ բարեկամներէս Թուրքիոյ կեղեքիչ արգելքներէն գոնէ ա՛յս մէկը յաղթահարելու:

Happy
Happy
0 %
Sad
Sad
0 %
Excited
Excited
0 %
Sleepy
Sleepy
0 %
Angry
Angry
0 %
Surprise
Surprise
0 %

Average Rating

5 Star
0%
4 Star
0%
3 Star
0%
2 Star
0%
1 Star
0%

Leave a Reply

Your email address will not be published.

Social profiles