ԵՐԱԺՇՏԱԿԱՆ ԿՈՄԻՏԱՍ ՎԱՐԴԱՊԵՏ՝ ՀԱՅ ԱԶԳԱՅԻՆ_ԴԱՍԱԿԱՆ ԵՐԱԺՇՏՈՒԹԵԱՆ ՀԻՄՆԱԴԻՐԸ .- Դ. ՄԱՍ

0 0
Read Time:2 Minute, 1 Second

isԱՐՍԷՆ ՍԱՅԵԱՆ

Շարունակելով մեր ակնարկը Կոմիտաս Վարդապետի կեանքին ու գործունէութեան մասին, կը նկատենք որ 1915¬ի Ապրիլին Պոլսոյ մտաւորականութեան հետ կր ձերբակալուի նաեւ ինք ու կը քշուի դէպի Անատոլու։ Միջնորդութեամբ հազիւ կարելի կþըլլայ զինք փրկել։ Սակայն շատ ուշ էր արդէն։ Ականատես ըլլալով իր այնքան սիրած ու պաշտած ժողովուրդի անմարդկային խողխողումին, իր կրած ահռելի տառապանքներուն եւ վախի ազդեցութեան տակ, Կոմիտաս կը ցնցուի հոգեպէս ու կը կորսնցնէ իր մտային հաւասարակշռութիւնը։ Երկու տարի հոգեբուժական հիւանդանոցը մնալէ ետք, 1918¬ին կը փոխադրուի Փարիզ։ Արդարեւ 1918 թուականէն մինչեւ իր վախճանումը, Կոմիտաս կը պահէ մեռելային լռութիւն։ 1935 Հոկտեմբեր 21ին Փարիզի հոգեբուժական հիւանդանոցին մէջ կը կնքէ իր մահկանացուն 66 տարեկան հասակին։ 1936 թուականին Հայաստանի կառավարութեան փափաքին վրայ, իր մարմինը կը փոխադրուի Երեւան, ներգաղթողներու կարավանին հետ։ Կþըսուի թէ երբ թաղման արարողութիւնները տեղի կþունենային, թեթեւ անձրեւ մը կը սկսի մաղուիլ եւ ներկաները ինքնաբուխ կերպով կþերգեն իր ,Անձրեւ Եկաւ Շաղալէն»ը եւ դագաղը կը յանձնեն հայրենի հողին, արուեստի մշակներու պանթէոնին մէջ։ Կոմիտաս Վարդապետի կորուստով վերջ չգտաւ սակայն իր սկսած գործը։ Գտնուեցան բարեբախտաբար տաղանդաւոր երաժիշտներ որոնք գիտցան հետեւիլ իրենց վարդապետի պատգամին, թէ՝ ,ժողովուրդն է ամենամեծ ստեղծագործողը, գնացէ՛ք եւ սովորեցէ՛ք նրանիցե։ Բայց տակաւին չեկաւ մէկը, որ ըլլար իր նման երաժշտութեան տեսաբան,պատմաբան եւ քննադատ, յօրինող, երգիչ եւ խմբավար, իւրաքանչիւր մարզին մէջ մնալով անգերազանցելի տաղանդ։ Կոմիտաս հանճար մը եղաւ եւ գիտցաւ իր հանճարը ի սպաս դնել հայ երգի յայտնութեան ի խնդիր եւ կոչուիլ իրաւամբ հայ երաժշտութեան Ս. Մեսրոպը։ *** Ինչպէս նկատեցինք Կոմիտաս Վարդապետի երաժշտական գործունէութիւնը կþընդգրկէ շուրջ քսան տարի 1893¬1916։ Սակայն առաջին տարիները մինչեւ 1900 փաստօրէն գիտելիքներու կուտակման եւ ապագայ գործունէութեան հիմքերը նախապատրաստելու տարիներ էին։ Չնայած՝ այս շրջանին է որ կր ձեւաւորուի Կոմիտասի կերպարն իր բովանդակ բազմակողմանիութեամբ՝ որպէս մանկավարժ, խմբավար, երգիչ¬կատարող, ստեղծագործող, երաժշտագէտ¬հետազօտող եւ հասարակական գործիչ։ Կոմիտասի գործունէութեան ամենաբեղմնաւոր շրջանները հանդիսացան 1900¬1910 Էջմիածին եւ 1910¬1916 Պոլիս։ Այս տարիներուն էր որ ան մշակեց իր ոճը եւ կերտեց իր սքանչելի մեներգները, խմբերգներն ու դաշնամուրային պարեղանակները։ Վերոնշեալ գործերը իրենց գեղարուեստական բարձր արժէքով կը հանդիսանան, հայ դասական երաժշտութեան գոհարները իրենց ոճական առանձնայատկութիւններով, հարազատ՝ հայկական ժողովրդական երգի ոգիին։ Որպէս ստեղծագործող Կոմիտաս չափազանց խստապահանջ եղած է իր նկատմամբ։ Այդ երեւոյթը ցայտուն կերպով ի յայտ կու գայ իր սեւագրութիւններուն մէջ, ուր կը հանդիպինք միեւնոյն երգի բազմաթիւ տարբերակներու՝ միեւնոյն երգը մշակելով թէ՛ որպէս մեներգ եւ թէ՛ խմբերգ։ Ժողովրդական երգի մշակման, Կոմիտաս՝ մօտեցած է մեծ զգուշութեամբ։ Նախ, ջանացած է պահպանել ժողովրդական երգի մեղեդիական անաղարտութիւնը, գտնելով բնորոշն ու գեղեցիկը, մաքրելով զանոնք օտարամուտ տարրերէն։ Խորապէս ուսումնասիրելով հայկական ժողովրդական երգի առանձնայատկութիւնները, Կոմիտաս կարողացաւ գտնել եւ տեսականօրէն հիմնաւորել հայկական ժողովրդական երգի մշակման իր նոր համակարգը։

Happy
Happy
0 %
Sad
Sad
0 %
Excited
Excited
0 %
Sleepy
Sleepy
0 %
Angry
Angry
0 %
Surprise
Surprise
0 %

Average Rating

5 Star
0%
4 Star
0%
3 Star
0%
2 Star
0%
1 Star
0%

Leave a Reply

Your email address will not be published.

Social profiles