Աղօթք Ամանորի

ՀՐԱՆԴ ՄԱՐԳԱՐԵԱՆ Կ՛աղօթեմ, Տէ՜ր, որ ծառերը չմահանան… Կ՛աղօթեմ, Տէ՜ր, որ սէրերը չմահանան… Կաթիլներու ջուրին նման վեր բարձրանան եւ ամպանան ծածկեն գունտն այս ապականած ու վար ցoղեն դանդաղօրէն եւ համօրէն իջնեն գլխուն մէն մի մարդու եւ սրտերո՛ւն, մաքրեն մաղձը ու նախանձը մաքրեն կիրքը եսին հիւանդ։ Կ՛աղօթեմ, Տէ՜ր, որ ծառերը չմահանան… Կ՛աղօթեմ, Տէ՜ր… Սերմերու պէս դաշտին նետուած ԽՈՀը ցնցուղ ցանես մտքին մէն մի մարդու եւ տաս անոր գիտակցութիւն՝ վեհին անեղծ եւ վսեմին սրբամաքուր։ Կ՛աղօթեմ, Տէ՜ր… Որ մարդուն մէջ, – կաւովն ափիԴ մարդկայնացած – Որ մարդուն մէջ, Քու պատկերով ճիշդ քանդակուած- Որ մարդուն մէջ, ՄԱ՛ՐԴԸ… ՄԱ՜ՐԴԸ չմահանայ… Կ՛աղօթեմ, Տէ՜ր… Դեկտեմբեր 9, 1996 Քանկըրս, Նիւ Եորք Ծանօթ.- Սոյն բանաստեղծութեան երաժշտութիւնը յօրինեց վաղամեռիկ, երջանկայիշա-տակ Հայր Մեղրիկ Բարիկեան, ապա՝ եպիսկոպոս Մեծի Տանն Կիլիկիոյ Միաբանութեան, յԱնթիլիաս, Դեկտեմբեր 1998ին եւ զոր վերանայած էր 1 Օգոստոս 2018ին, յԱնթիլիաս: Ակնարկ՝ Հրանդ Մարգարեանի՝ «Աղօթք» Բանաստեղծութեան Մասին ՓՐՈՖԷՍՕՐ ՃԷՅՄՍ ՌԱՊԸՐԹ ՌԱՍԸԼ Լաւ բանաստեղծութիւնները կը ձեւաւորուին խոր մակարդակներու վրայ, որոնք անծանօթ են զանոնք ստեղծող գրողներու գիտակցական աշխարհին: Կան բանաստեղծութիւններ, որոնք պատկերներ կը բովանդակեն, յարաբերութիւններ կը մշակեն եւ հնչիւնային համակարգեր կը ստեղծեն: Անոնք դժուար կը հասկցուին առաջին ընթերցումով, կամ՝ խտացած հիւսուածքով ուղղագիծ տրամաբանութեամբ։ Մարգարեանի բանաստեղծութիւնը կը սկսի աղօթքով, որ՝ …ծառերը «Ծառերը» բառը երեք բաղաձայն կը բովանդակէ: Առաջինը պայթուցիկ «ծա»ն է, երկրորդը, զօրաւոր թրթիռով «ռա» տառն է, որ կը խարսխէ «ծառերը» բառին պատկերը: Երկրորդ տողը կրկնութիւնն է առաջինին, սակայն բանաստեղծը այս անգամ կ՛աղօթէ, որ՝ սէրերը չմահանան: «Ծառեր» բառին կրկնաձայն այս բառը, «սէ» եւ «րէ» տառերով կը մեղմացնէ նախկինին մէջ նշուած բաղաձայնային կարծրութիւնները՝ զանոնք վերածելով մեղմ հնչոյթներու, թէ՛ էութեամբ, թէ՛ ստորադասութեամբ: Ծառերը ջուրով կը սնանին, եւ սէրը, բանաստեղծութեան առաջին տան մէջ, կը դառնայ ջուր, կը դառնայ ամպ, եւ երկրագունտին վրայ ցoղելով կը մաքրէ եւ կը սնուցանէ մարդուն ոգեկան էութիւնը: Առաջին մասի երաժշտական աւարտին, բանաստեղծը կը հրամցնէ իր երկրորդ պատկերը, որ նոյնպէ՛ս, անձրեւի՝ դէպի վար հոսքին նման, դարձեալ կը կամրջուի «ծառ» բներգին՝ այս անգամ ցանուած սերմին հետ – իմաստութիւն եւ լուսաւորուած խղճմտութիւն մատուցելով մարդ արարածին: Մենք բանականօրէն մտային հունտ կը ցանենք, որ կ՛աճի եւ դէպի վե՛ր կը սլանայ մեր գիտակցութեան մէջ: Եւ այսպէս, Մարգարեան իր գրութեան երկրորդ տունով, անձրեւի դէպի վար հոսքի ուղղութիւնը կը փոխէ դէպի վե՛ր՝ վեհ եւ վսեմ… բառերով: Վերջին երկու բառերը քրիստոնէական սրբութեան խորհրդանշաններ կը մատնանշեն …անեղծ, սրբամաքուր…: Դէպի վեր սլացքը մեզ դէպի Աստուած կը տանի, կերտողը մարդ արարածին, այն արարածին, որ ծառերու նման կաւով կամ կաւին մէջ կազմուած է: Բանաստեղծութիւնը կ՛աւարտի աղօթքով՝ որ մարդ արարածը չմահանայ – բառացիօրէ՛ն: «Մարդուն մէջի մարդուն մահացում» արտայայտութիւնը տրամաբանական մեղմ հակադրութիւն մը կը ստեղծէ: Ինչպէ՞ս կրնայ է իքսի մէջի իքսը մահանալ, առանց ամբողջական իքսը մահանալու: Յետագայ տողերը սակայն եւ բանաստեղծութեան հոլովոյթը կը լուսաբանեն այս հարցադրումը եւ կը լուծեն հակադրութիւնը: Մարդը նուաստացած էակ է առանց կարեկցութեան ջուրին եւ լուսաւորութեան հունտին: Առանց անոնց, ան չի կրնար հասնիլ մարդկային կարողականութեան իսկութեան: Կարեկցութիւնը եւ լուսաւորութիւնը վերուստ տրուած պարգեւներ են, եւ որոնց կարելի է հասնիլ միայն Աստուածային շնորհքով, որ կը տրուի ի պատասխան աղօթքի աղերսին: Հոմերոսեան իսկութեան տեսութիւնը, մարդը կը ներկայացնէ իբրեւ ծառ: Ծառին փոփոխուող տերեւները իր սերունդներն են, իսկ ճիւղերը, իր զաւակները. իսկ պատերազմը, սուր կացին է, որ սարերուն վրայի կաղնիները կը հատէ: Երբ մարդը կը ձախողի մարդ ըլլալէ, պատերազմելու կը դիմէ: Մարգարեան իր բանաստեղծութեան մէջ ներմուծած է հին հնդեւրոպական՝ մարդ-արարած-ծառ յարակցութիւնը, որ կը բացայայտնուի նաեւ հայկական աւանդութեան՝ ծառն կենաց բառակցութեամբ: Մարգարեան ներմուծած է նաեւ քրիստոնէական խորհուրդը՝ զայն դրսեւորելով մտային, կառուցուածքային եւ լեզուական հնչեղականութիւններով: Այս փոքրիկ գլուխ գործոցը իր արժանի տեղը կը գրաւէ Հայ բանաստեղ-ծութեան անդաստանին մէջ: Քսաներորդ դարու շարական մըն է այս բանաստեղծութիւնը եւ աղօթք՝ յաջորդ հազարամեակին համար: Ճէյմս Ռասըլ Հոկտեմբեր 1997 ՓՐՈՖԷՍՕՐ ՃԷՅՄՍ ՌԱՊԸՐԹ ՌԱՍԸԼ – (Պատուոյ Փրոֆէսոր, Հարվըրտ Համալսարան) Համաշխարհային համբաւ վայելող ՓրոֆԷսօր Ճէյմս Րասսըլ շրջանաւարտ է Նիւ Եորքի «Քոլոմպիա» համալսարանէն: Տոկոթորական թէզը պաշտպանած է Լոնտոնի համալսարանի Արեւելեան եւ Ափրիկեան բաժանմունքին մէջ: Դասաւանդած է Քոլոմպիա համալսարան, եղած է փրոֆԷսօրի Երուսաղէմի «Հիպրու» համալսարանին մէջ։ 1993 – 2016 պաշտօնավարած է Հարվըրտ համալսարանին մէջ՝ իբրեւ “Մեսրոպ Մաշտոց”ի անուան փրոֆԷսօր, “Մերձաւոր Արեւելք” լեզուներու եւ քաղաքակրթութեան բաժանմունքին մէջ: Վարչական անդամ է «Տէյվիս» կեդրոնի Ռուս եւ եւրոասիական բաժանմունքին: Ան փրոֆԷսօր է նաեւ՝ Հին Մերձաւոր Արեւելքի՝ Իրանեան եւ Հայկական կրթական բաժանմունքին մէջ: Փրոֆ․Րասսըլ բազմաթիւ գիտական ուսումնսիրութիւններու տէր է եւ հեղինակ՝ համաշխարհայնօրէն ընդունուած անկիւնադարձային գիրքերու: Շրջան մը ապրեցաւ Ֆրեզնօ, Միացեալ Նահաանգներ, ուր շարունկեց իր ուսումնասիրութիւնները: Այժմ կ՛ապրի իր ծծնդավայր քաղաքը՝ Նիւ Եորք։ Ներկայիս այցելու փրոֆԷսօր է կարգ մը համալսարաններու մէջ։

Աղքատ… Մեծահարուստը, Կամ Վիթխարի ՄԵԾը՝ «Փեփէ» Մուխիքա

Ցեղասպանութեան Ընկերներ. Գերմանիան Ողջակիզումէն Ոչի՞նչ Սորված է

Աղօթք Ամանորի

This story is FREE for you...

Leave a Reply

ԽՈՐԷՆ ԱՐՔ. ՏՈՂՐԱՄԱՃԵԱՆ՝ ՆԻՒ ՊՐԻԹԸՆԻ ՍՈՒՐԲ ՍՏԵՓԱՆՈՍ ԵԿԵՂԵՑՒՈՅ ՆՈՐ ՀՈՎԻՒ

This story is FREE for you...

Leave a Reply

Նմանատիպ Յօդուածներ

Համով Պաղպաղակ, Անհամ «Բարբարակ». Տառացի Տառադարձութեան Տառապանքը

Խորհուրդներուս Աշխարհէն…«ՏԱՐԵԴԱՐՁ»-Ս…

ԽՈՐԷՆ ԱՐՔ. ՏՈՂՐԱՄԱՃԵԱՆ՝ ՆԻՒ ՊՐԻԹԸՆԻ ՍՈՒՐԲ ՍՏԵՓԱՆՈՍ ԵԿԵՂԵՑՒՈՅ ՆՈՐ ՀՈՎԻՒ

Աղքատ… Մեծահարուստը, Կամ Վիթխարի ՄԵԾը՝ «Փեփէ» Մուխիքա

Ցեղասպանութեան Ընկերներ. Գերմանիան Ողջակիզումէն Ոչի՞նչ Սորված է