ՔՈՓ-17-ը, Կենսաբազմազանութիւնն Ու Աղէտեալ Ծաղկաձորը

Լիլիթ Գալստեան Հ․Յ․Դ․ Բիւրոյի անդամ, Հ․Հ․ Ազգային Ժողովի «Հայաստան» խմբակցութեան պատգամաւոր Դժուար էր պատկերացնել, որ ցինիզմը` հէնց ցինիզմը, կարող է դառնալ պետական քաղաքականութեան կամ պետական կառավարման հիմնական բնութագրիչ եւ անգամ` կառավարման էութիւն, շարժիչ ուժ ու յաղթաթուղթ: Բայց այն ընթացքը, ինչն արդէն ութ տարի կլանել է մեզ ու բառիս քաղաքական եւ կենսական իմաստով շնչահեղձ է անում հայ մարդուն` ցինիզմն է ու անպատժելիութիւնը: Գոյները թանձրացրած չեմ լինի, եթէ աւելացնեմ` թշնամու ձեռագրով ցինիզմ: Աւելի ճշգրիտ բառ դժուարանում եմ գտնել, մանաւանդ որ բառերն ու բնութագրիչները վաղուց իմաստազրկուել են․․․ Հոկտեմբերի 16-ին, Հայաստանի նախագահութեամբ, Երեւանում մեկնարկեց ՄԱԿ-ի «կենսաբանական բազմազանութեան» 17-րդ համաժողովը` ՔՈՓ-17-ը, որի հիմնական թեման Երկիր մոլորակի կենդանի աշխարհի պահպանումն է, միջազգային գիտաժողովներով ստանձնած պարտաւորութիւններին հաւատարմութիւնը: Թէ, Հայաստանն էլ` Փաշինեանի գլխաւորութեամբ, առիթը բաց չի թողնում, եւ շոմենի անգերազանցելի վարպետութեամբ աշխահին ներկայանում է կանաչ օրակարգով, որպէս կենդանի աշխարհի, կենսաբազմազանութեան եւ բնութեան ջատագով․․․ Մինչդեռ, ընդամէնը մի քանի օր առաջ, ՀՀ կառավարութիւնը` ոտնատակ տալով (հիմա ինիորէ են ասում) շուրջ 5 տասնեակ հասարակական, բնապահպանական կազմակերպութիւնների, մի քանի տասնեակ արհեստավարժների ահազանգերն ու դատապարտող յայտարարութիւնները, պաշտօնապէս յայտարարում է Ամուլսարի հանքավայրի բացման մասին: Ամուլսարում` Ջերմուկի ակունքներում, ոսկու հանքավայրի շահագործումով բնապահպանական աղէտի մեկնարկն է տրւում, յայտարարում են բնապահպանները` առերեսուելով իրեն ժողովրդավար հռչակած իշխանութեան արհամարհանքին ու քար լռութեանը: Յիշեցնեմ` սա այն իշխանութիւնն է, որի գունաւոր յեղափոխութիւնն իրականութիւն դարձաւ նաեւ ԼԱՅՆԱԾԱՒԱԼ եւ ԿԱԶՄԱԿԵՐՊՈՒԱԾ ԱՋԱԿՑՈՒԹԵԱՄԲ: Հիմա, ահագնացող աղէտներին զուգահեռ, այդ նոյն կազմակերպութիւնները յայտարարութիւն են տարածում եւ արձանագրում, որ «ՀՀ կառավարութիւնը տարիներ շարունակ բարձրաձայնուած բնապահպանական եւ սոցիալ-տնտեսական խնդիրների վերաբերեալ որեւէ իրատեսական եւ փաստարկուած լուծում չի տուելէ, ՀՀ-ն կոպտօրէն խախտում է միջազգային գիտաժողովներով ստանձնած պարտաւորութիւնները»: Զուգահեռաբար, Երեւանում մեկնարկած բնութեան եւ կենսաբազմազանութեան պահպանութեան մասին ՄԱԿ-ի միջազգային համաժողովում քննարկում են անտառների, լճերի, գետերի եւ բնական տարածքների, կենդանիների ու բոյսերի պաշտպանութեան, նրանց անհետացման կանխման, հանքարդիւնաբերութեամբ շրջակայ միջավայրին հասցուող վնասների նուազման հարցերը: Փաշինեանն էլ իր ելոյթում շեշտում է, թէ որքան կարեւոր է, որ բնութեան պահպանութեան համար ստանձնած խոստումները վերածեն իրական գործողութիւնների․․․ Այնքա՜ն յուզիչ, բնապաշտ եւ մարդասիրական, որ քիչ է մնում հաւատաս․․․ Երէկ, տարիների դադարից յետոյ, Ծաղկաձորում եմ` գործով: Վաղուց այնտեղ չեմ գնում որպէս հանգստավայր, որովհետեւ իմ մանկութեան եւ երիտասարդութեան կանաչ ձորը չկայ, որովհետեւ Ծաղկաձորն անոգի քարակոյտ է դարձել, էլ կանաչ չէ, բարի չէ, առաջուանը չէ․ անխնամ է ու թափթփուած, որովհետեւ անճաշակ է, որովհետեւ խաղաղութիւն չկայ, որովհետեւ ներդաշնակութիւն չկայ, որովհետեւ սէր չկայ ու տիրոջ ձեռք չկայ: Բայց այսքա՜ն․․․երանի չգնայի եւ չտեսնէի․ ամենավատ երազում անգամ անպատկերացնելի էր, թէ ինչպէս են այլանդակել ու խեղդել Ծաղկաձորը․․․ Այն․ ինչ տեղի է ունեցել քաղաքի հետ մէկ անուն ունի քաղաքաշինական աղէտ, բառիս բուն իմաստով խեղուած, այլանդակ, անհասկանալի ու անհամաչափ չգիտես թէ ինչ․․․ Բարձրայարկերի արանքներում քանդուած ու անշունչ առանձնատներ, յատուկենտ դիմանկար ունեցող ցածրահարկ կառոյցներ, անցեալի պատմական շերտի ու դիմանկարի անխնայ վերացում կամ աղճատում, անճաշակ, մինմեանց հետ կապ չունեցող շինութիւն–կոյտեր, ոչ մի համաչափութիւն, ոչ մի անսամպլային մտածողութիւն, չափանիշների չգոյութիւն, մարդու եւ բնութեան նկատմամբ արհամարհանք: Քաղաքն իր անուան ու կենսագրութեան հետ էլ կապ չունի․․․ Կեդրոնական հրապարակի ձախ հատուածում, անտառի մէջ սեպուած պեթոնէ բարձրայարկերը բառիս բուն իմաստով սպաննել են անտառն ու կերել ողջ լանջը, անտառը չկայ, չես տեսնում: Անտառների արանքներից տնկուած բարձրայարկեր են․․․ Քաղաքի մուտքին, ձորի մէջ բարձրայարկերի մի ամբողջ, ծանր ու մռայլ թաղամաս է կառուցւում, ասես երկնաքար ընկած լինի ․․․ Ու շարունակ նոյն հարցերը` այս քաղաքը համայնքային ղեկավարութիւն, գլխաւոր ճարտարապետ, աւագանի չունի՞, ո՞վ է ձեզ թոյլ տուել այլանդակել եւ սպանել Ծաղկաձորը․․․ Ամէնուր, համատարած անորակ, անպատասխանատու, կիսատ-պռատ շինարարական «կուլտուրա» ու պետական վերահսկողութեան ամբողջական բացակայութիւն, փնթի ու անտէր, շինարարական աղբի մէջ թաղուած․․․: Այսքա՜ն ՉՍԻՐԵԼ ՍԵՓԱԿԱՆ ԵՐԿԻՐԸ, սեփական բնութիւնը, սեփական ժառանգութիւնը, սեփական հողը․․․հիւանդ, որկրամոլ, ակրեսիւ, ոչ քաղաքակիրթ հաւաքականութիւն` անղեկ ու ոչնչատեսիլ, գաւառական ճաշակով, չտեսի կարճատեսութեամբ ու ագահութեամբ․․․ Սա սոսկ հողի դեգրադացիայ չէ, սա մեր հասարակութեան, մեր արժէքային համակարգի տեկրատացիան է, երբ կորցրել ենք մեզ ու մեզ կրող ու սնող հողը պաշտպանելու ունակութիւնը, կամքը, ցանկութիւնը․․․ Մտածում եմ` մի՞թէ այս կողմերում պետական պաշտօնեաներ չեն լինում եւ չեն տեսնում, թէ ինչ աղէտալի եւ անուեդարձ ճակատագրի է արժանացել Ծաղկաձորը․․․ Աչքիցս չի վրիպում, որ գրեթէ ամէն թփի տակ պարեկ-ոստիկանների կոյտեր են, նեարդային վերուվար անող ոստիկանական մեքենաներ: Ի՞նչ անասելի միջոցներ են մսխւում ոչ կարեւոր բաների վրայ, մտածում եմ․․․ Յետոյ պարզւում է, որ Փաշինեանին են սպասում․ գալու է Ծաղկաձոր` մասնակցելու «Mining Armenia Forum 2026» հանքարդիւնաբերական ֆորումին: Հանքարդիւնաբերութիւն եւ Ծաղկաձոր․ մի տեսակ սիւրէալիստական է: Յետոյ կարդում եմ, որ խօսել է բնապահպանական չափանիշերից, պատասխանատու հանքարդիւնաբերութիւնից եւ էլի մոտայիկ բաներից: Յետոյ գլխի եմ ընկնում, որ առջեւում Հանքաւանն է` Ծաղկաձորի ճակատագրով․․․ Լաւատես լինելու ոչ մի հիմք, որովհետեւ Հայաստանում, ինչպէս Հայաստանում․ ցինիզմ, ոչ արհեստավարժութիւն եւ անպատժելիութիւն․ ինչին կպնում են` անդառնալի աղէտ ․․․ Հայաստանը դառնում է հարուստ երկրների համար հումք արտահանող ու մատակարարող երկիր, եւ թքած, թէ սերունդներին ինչ ընդերք ենք թողնում կամ, առհասարակ, ինչ ենք թողնում․․․ Յ․Գ․- Մինչ այդ` Հայաստանում շարունակւում է կենսաբազմազանութեան ՄԱԿ-ի համաժողովը․․․ Ու ոչ պաշտօնական աղբիւրներից փոխանցում են, որ «ժողովրդավար» կառավարութիւնը մտադիր է բնապահպանական հարցերում համայնքներին վերապահուած վերահսկողական լծակները չէզոքացնել․․․:

Աղքատ… Մեծահարուստը, Կամ Վիթխարի ՄԵԾը՝ «Փեփէ» Մուխիքա

Ցեղասպանութեան Ընկերներ. Գերմանիան Ողջակիզումէն Ոչի՞նչ Սորված է

ՔՈՓ-17-ը, Կենսաբազմազանութիւնն Ու Աղէտեալ Ծաղկաձորը

This story is FREE for you...

Leave a Reply

ԽՈՐԷՆ ԱՐՔ. ՏՈՂՐԱՄԱՃԵԱՆ՝ ՆԻՒ ՊՐԻԹԸՆԻ ՍՈՒՐԲ ՍՏԵՓԱՆՈՍ ԵԿԵՂԵՑՒՈՅ ՆՈՐ ՀՈՎԻՒ

This story is FREE for you...

Leave a Reply

Նմանատիպ Յօդուածներ

Արցախի Ազգային Ժողովի Նախագահի Պարտականութիւնները Կատարող Գագիկ Բաղունցի Ուղերձը՝ ՔՈՓ17 Համաժողովին

Ուաշինկթըն․- Հայ Դատի Յանձնախումբը Հրապարակեց Ա․Մ․Ն․ Քոնկրէսի Անդամներուն Գնահատականներն Ու Ընտրութիւններուն Զօրակցած Թեկնածուներու Ցանկը

ԽՈՐԷՆ ԱՐՔ. ՏՈՂՐԱՄԱՃԵԱՆ՝ ՆԻՒ ՊՐԻԹԸՆԻ ՍՈՒՐԲ ՍՏԵՓԱՆՈՍ ԵԿԵՂԵՑՒՈՅ ՆՈՐ ՀՈՎԻՒ

Աղքատ… Մեծահարուստը, Կամ Վիթխարի ՄԵԾը՝ «Փեփէ» Մուխիքա

Ցեղասպանութեան Ընկերներ. Գերմանիան Ողջակիզումէն Ոչի՞նչ Սորված է