ՀԱՅՐԱՊԵՏԱԿԱՆ ՊԱՏԳԱՄ – «Արցախի Փրկութիւնը Համահայկական Առաջնահերթ Հրամայական է», ՄԵԾԻ ՏԱՆՆ ԿԻԼԻԿԻՈՅ ԱՐԱՄ Ա. ԿԱԹՈՂԻԿՈՍ

Ծ.Խ.- Այս գրութիւնը պատճէնն է Սուրբ Աստուածածին Վանքի «Ուխտի Օր»-ուան առիթով Մեծի Տանն Կիլիկիոյ Ն.Ս.Օ.Տ.Տ. Արամ Ա. Վեհափառ Հայրապետին տուած պատգամին, ուղղուած Պիքֆայայի (Լիբանան) Սուրբ Աստուածածին Վանքի շրջափակին մէջ, Շաբաթ, Օգոստոս 12-ին։ Խոր մտահոգութեամբ կը հետեւինք Արցախի պարզած ներկայ ճգնաժամային կացութեան։ Շրջափակումի ենթարկուած Արցախէն ներս մեր ազգին զաւակները սովամահ ըլլալու անմիջական վտանգին ենթակայ են։ Մեր ժողովուրդի հոծ բազմութեան ներկայութեան, կ՚ուզենք բարձ-րագոյն աստիճանի կարեւորութեամբ անդրադառնալ համայն մեր ազգը յուզող ու տագնապեցնող Արցախի հարցին, Հայրապետական Մեր պատգամը ուղղելով հինգ հասցէներու.- ● Մեր Առաջին պատգամը ուղղուած է ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ԻՇԽԱՆՈՒԹԵԱՆ։ Կʼանդրադառնա՞յ արդեօք, թէ իր որդեգրած մօտեցումները Արցախը կրնան ջնջել հայ կեանքի քարտէսէն, ցեղասպանութեան մատնել 120 հազար հայորդիները, միաժամանակ վտանգելով նաեւ Հայաստանի ապագան։ Ինչպէ՞ս կարելի է Ատրպէյճանի հողային ամբողջականութիւնը ճանչնալու խոստումներ կատարել, առանց ապահովելու իր անվտանգութիւնն ու ինքնուրոյնութիւնը երաշխաւորող Արցախի ինքնորոշման արդար իրաւունքը։ Ինչպէ՞ս կարելի է շրջանէն ներս, այսպէս կոչուած, ամբողջական խաղաղութեան հաստատման ի խնդիր պատրաստ ըլլալ յանձնառութիւններ կատարելու, երբ նման մօտեցում կրնայ վտանգել ո՛չ միայն Արցախին, այլ նաեւ Հայաստանի ամբողջականութիւնը, եւ նոյնիսկ՝ գոյութիւնը։ Հայաստանն ու Արցախը շրջապատող ներկայ վտանգալից պայմաններուն մէջ, եւ աշխարհաքաղաքական նոր զարգացումներու լոյսին տակ, առաջին, անհրաժեշտ է, որ Հայաստանը բարեկամութեան ու ենթակայութեան, իր շահերուն եւ ուրիշներու շահերուն սահմանները յստակօրէն զատորոշող դիրքորոշումներ որդեգրէ եւ աչալուրջ ըլլայ Հայաստանը վերածելու Արեւելքի եւ Արեւմուտքի լարուածութեան հարթակի, որուն հետեւանքները կրնան ծանր ըլլալ Հայաստանի համար։ Երկրորդ, Ատրպէյճանի հետ բանակցու-թիւններու ընթացքին հարկ է, որ Հայաստանը դուրս գայ պարտուած ըլլալու հոգեվիճակէն եւ սոսկ զիջումներ կատարելու կացութենէն։ Եւ աւելին, Հայաստանը պէտք է առկախէ բոլոր բանակցութիւնները Ատրպէյճանի հետ, մինչեւ որ վերջ գտնէ Արցախի շրջափակումը Ատրպէյճանի կողմէ։ Հարկ է շարունակ յիշեցնել բոլորին, որ մարդասիրական աղէտ ստեղծելով քաղաքական շահեր հետապնդելը համամարդկային ոճիր է, եւ՝ հակառակ՝ միջազգային օրէնքին։ Երրորդ, ճիշդ է, որ հարկ է խուսափիլ նոր պատերազմէն. սակայն, այս չի նշանակեր տեղի տալ Ատրպէյճանի տակաւ բազմացող պահանջներուն։ Անհրաժեշտ է որդեգրել ճկուն, բայց մարտունակ գործելաոճ, միշտ մեկնելով պատմականօրէն հաստատուած եւ միջազգային ճանաչում ստացած Լեռնային Ղարաբաղի ինքնավար կարգավիճակէն։ Այլ խօսքով, պէտք է մերժել որեւէ մօտեցում, որ Արցախը կը նկատէ Ատրպէյճանի տարածքային ամբողջականութեան անբաժան մասը։ Հետեւաբար, կ՚ուզենք կարեւորութեամբ շեշտել, թէ շրջափակումին կարելի փութով վերջ տալը եւ Արցախի ինքնորոշման կարգավիճակը առաւել շեշտաւորումով միջազգային հարթակ բերելը, պէտք է կիզակէտը դառնան Հայաստանի իշխանութեան արտաքին քաղաքականութեան։ Այս համահայկական հրամայականին լոյսին տակ եւ ներկայ ճակատագրական պայմաններուն մէջ, որպէսզի Մեծի Տանն Կիլիկիոյ Կաթողիկոս, Մեր առաջարկն է, որ իշխանութեան, ընդդիմութեան ու Սփիւռքի ներկայացուցիչներէ բաղկացած քաղաքական ու դիւանագիտական հարուստ փորձառութիւն ունեցող մարմին մը, իր ետին ունենալով մեր ողջ ժողովուր-դին նեցուկն ու վստահութիւնը, ամբողջական պատասխանատուութիւնը ստանձնէ, մեր պատմութեան այս ճակատագրական շրջանին, վարելու Ատրպէյճանի հետ տարուող բանակցութիւնները, բնականաբար՝ նոր ոճով ու նոր մօտեցումով։ ● Մեր երկրորդ պատգամը ուղղուած է ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ԺՈՂՈՎՈՒՐԴԻՆ։ Մեզի համար տարօրինակ է, Արցախի ժողովուրդին պարզած ներկայ ողբերգական կացութեան դիմաց Հայաստանի ժողովուրդին լռութիւնը, աւելի ճիշդ՝ անտարբերութիւնը։ Մեր եղբայրներն ու քոյրերը եւ մեր երեխաները, սովամահ ըլլալու վիճակին մէջ կը գտնուին. դուք ի՞նչ կʼընէք. փողոց իջէք, ինչի՞ կը սպասէք. աշխարհը մեզ կը դիտէ. ժողովուրդին ձայնը գերիվեր է բոլոր տեսակի ձայներէն ու տեսակէտներէն։ Ձեր ժամանակը մի՛ վատնէք ապառողջ քննադատութիւններով, փոխադարձ մեղադրանքներով, բացուած ճեղքերը աւելի խորացնելով։ Ոտքի ելէ՛ք, արդարութիւն պահանջեցէ՛ք աշխարհէն։ Հայաստանի մէջ կեանքը չի կրնար բնական ըլլալ, երբ անդին ծայրայեղօրէն անբնական է կեանքը Արցախի մէջ։ Մեր ազգին միասնականութիւնը ու հաւաքական վճռակամութիւնը ցոյց տուէք գործնապէս՝ ձեր դիմաց կանգնած արիւնարբու ազերիին։ ● Մեր երրորդ պատգամը ուղղուած է ՄԻՋԱԶԳԱՅԻՆ ՀԱՄԱՅՆՔԻՆ։ Երբ 1915-ին ծրագրուած կերպով Օսմանեան կայսրութեան սահմաններէն ներս Ցեղասպանութիւն կը կատարուէր հայ ժողովուրդին դէմ, ըսինք ու միշտ պիտի ըսենք՝ ո՞ւր էր միջազգային համայնքը։ Ցեղասպանութեան վտանգին ենթակայ Արցախին դիմաց նո՛յնը կը կրկնենք այսօր. ո՞ւր է միջազգային համայնքը։ Ատրպէյճանը կը շարունակէ խախտել իր ստորագրած համաձայնագրին պայմանները, ու նոյնիսկ ազատօրէն մուտք կը գործէ Հայաստանի սահմաններէն ներս. ո՞ւր է միջազգային համայնքը։ Միացեալ Ազգերու Կազմակերպութիւնը, Եւրոպական Խորհուրդը, միջազգային իրաւական կառոյցները կը պահանջեն անյապաղ կերպով Արցախի շուտափոյթ ապաշրջափակումը. սակայն, Ատրպէյճան կը մնայ խուլ՝ անտեսելով միջազգային օրէնքի հիմնական սկզբունքները։ Ատրպէյճանի անպատժելիութեան գինը փաստօրէն կը վճարեն Արցախն ու Հայաստանը։ Ճիշդ է, կարգ մը բարեկամ երկիրներ իրենց համակրանքը ու զօրակցութիւնը յայտնեցին, ոմանք նոյնիսկ մարդասիրական օժանդակութիւն կատարեցին Արցախին։ Ջերմ շնորհակալութիւն բոլորին։ Սակայն հաց եւ դեղ ղրկելով Արցախ, ստեղծուած տագնապը չի լուծուիր. մարդասիրական ճիգերէն անդին, հրամայական է Արցախին անվտանգութիւնը ապահովել՝ ինքնորոշման իրաւունքը ճանչնալով։ Հետեւաբար, Մեր սպասումն է, որ յատկապէս մեծ պետութիւններ դիմեն գործնական քայլերու, առաջին հերթին ստիպելով Ատրպէյճանին, որ վերջ տայ Արցախի շրջափակումին եւ ապա քաղաքական բանակցու-թիւններու ճամբով ճանչնան Արցախի ինքնորոշումը՝ միջազգային հովանաւորութեան ներքեւ։ ● Մեր չորրորդ պատգամը ուղղուած է ՍՓԻՒՌՔԻՆ։ Սփիւռքը միշտ գործնապէս եղած է Արցախի կողքին՝ տնտեսական, բարեսիրական, քաղաքական ու քարոզչական հսկայ ներդրում կատարելով ի խնդիր Արցախի հզօրացման ու զարգացման։ Սփիւռքին կողմէ ցարդ կատարուած զօրակցութիւնը անհրաժեշտ է, որ աւելի լայն ծաւալ ստանայ։ Արցախը կ՚ուղղուի դէպի կործանում։ Արցախը առանձին պէտք չէ ձգել։ Իւրաքանչիւր հայ եւ ողջ հայութիւնը նուիրական պարտաւորութիւն ունի Արցախին նկատմամբ։ Արցախի փրկութիւնը համահայկական առաջնահերթութիւն է։ Սփիւռքը, իր աշխատանքը ներդաշնակելով Արցախի իշխանութեան հետ, կոչուած է դիմելու այնպիսի ազդու միջոցներու, որոնք կարենան Արցախի ներքին ուժականութիւնը ամրապնդել եւ արտաքին աշխարհէն ներս Արցախի ժողովուրդին ինքնորոշման անյետաձգելի հրամայականը շեշտել։ Այս ուղղութեամբ անհրաժեշտ է, առաջին հերթին, Սփիւռքի մարդուժը ու ներուժը համախմբել. երկրորդ, աշխատանքային յստակ օրակարգ կազմել ու թիրախներ ճշդել. եւ երրորդ, տեղեկատուական մարզէն ներս ծրագրուած լայնա-ծաւալ քարոզչութիւն կատարել՝ արաբական, իսլամական, եւրոպական, ամերիկեան, ինչպէս նաեւ միջ-եկեղեցական ու միջ-կրօնական շրջանակներէն ներս, համապատասխան մօտեցումներով եւ շեշտաւորումներով։ ● Հայրապետական մեր վերջին պատգամը ուղղուած է ԱՐՑԱԽԻ ԺՈՂՈՎՈՒՐԴԻՆ։ Սիրելի Արցախի հայութիւն, Արցախը պարտուած չէ, յաղթական է Արցախը ու պիտի մնայ յաղթական՝ այնքան ատեն, որ ձեր կեանքը շաղախուած է ամուր հաւատքով, կռանուած՝ անխորտակելի կամքով ու թրծուած՝ պայծառ ապագայի տեսլականով։ Դուք առանձին չէք, Արցախի հայութիւն. ողջ հայութիւնը ձեզի հետ է. իւրաքանչիւր հայ, ուր որ ալ գտնուի, արցախցի է, բառին ամբողջական իմաստով։ Իր պատմութեան դաժան պայմաններուն մէջ գոյատեւած եւ իր հայրենի հողը նահատակներու արիւնով, սուրբերու աղօթքով, հոգեմտաւոր ստեղծագործութեամբ եւ հայկական աւանդութիւններով, ապրումներով ու արժէքներով սրբագործած Արցախը պիտի մնայ հայկական, ինչ ալ ըլլան զինք շրջապատող տագնապները։ Ժողովուրդ մը կը կորսուի պատմու-թեան փոշիին տակ, երբ կը նահանջէ տագնապներուն դիմաց, երբ կը կորսնցնէ իր վճռականութիւնը իր իրաւունքներուն նկատմամբ։ Արցախը, իր ժողովուրդով, իր իշխանութեամբ ու իր բանակով, փաստած է, թէ կը մնայ ամրօրէն կառչած իր արդար իրաւունքներուն։ Արցախի ժողովուրդը Խորհրդարանին ճամբով արտայայտած է իր հաւաքական կամքը՝ «ճանաչում յանուն փրկութեան»։ Արդար պահանջք մը, որ իրաւական հիմք ունի եւ կը համապատասխանէ պատմական իրողութեան ու միջազգային օրէնքին։ Սա պահուն, Մենք եւս Մեր ձայնը միացնելով Արցախի Խորհրդարանին, կը յայտարարենք, թէ «խորապէս համոզուած ենք, որ վերահաս ողբերգութիւնը կանխելու միակ միջոցը Արցախի Հանրապետութեան անկախութեան ճանաչումն է՝ ՃԱՆԱՉՈՒՄ ՅԱՆՈՒՆ ՓՐԿՈՒԹԵԱՆ սկզբունքի հիման վրայ»։ Արցախին դիմաց այլ ճանապարհ չկայ։ Եկէ՛ք, ժողովուրդ հայոց, միասնաբար եւ արիաբար քալենք այս ճամբէն։ Բի՜ւր պատիւ ու յարգանք Արցախի մեր սիրելի ժողովուրդին։ ԱՐԱՄ Ա. ԿԱԹՈՂԻԿՈՍ ՄԵԾԻ ՏԱՆՆ ԿԻԼԻԿԻՈՅ Սուրբ Աստուածածին Վանք Պիքֆայա, Լիբանան 12 Օգոստոս 2023

Աղքատ… Մեծահարուստը, Կամ Վիթխարի ՄԵԾը՝ «Փեփէ» Մուխիքա

Ցեղասպանութեան Ընկերներ. Գերմանիան Ողջակիզումէն Ոչի՞նչ Սորված է

ՀԱՅՐԱՊԵՏԱԿԱՆ ՊԱՏԳԱՄ – «Արցախի Փրկութիւնը Համահայկական Առաջնահերթ Հրամայական է», ՄԵԾԻ ՏԱՆՆ ԿԻԼԻԿԻՈՅ ԱՐԱՄ Ա. ԿԱԹՈՂԻԿՈՍ

This story is FREE for you...

Leave a Reply

ԽՈՐԷՆ ԱՐՔ. ՏՈՂՐԱՄԱՃԵԱՆ՝ ՆԻՒ ՊՐԻԹԸՆԻ ՍՈՒՐԲ ՍՏԵՓԱՆՈՍ ԵԿԵՂԵՑՒՈՅ ՆՈՐ ՀՈՎԻՒ

This story is FREE for you...

Leave a Reply

Նմանատիպ Յօդուածներ

Սուրբ Ղազարի Մայրավանքին Մէջ՝ Մխիթար Աբբահօր Ծննդեան 350-ամեակին Նուիրուած Միջազգային Գիտաժողով

Լաչակին Հպարգելքը

ԽՈՐԷՆ ԱՐՔ. ՏՈՂՐԱՄԱՃԵԱՆ՝ ՆԻՒ ՊՐԻԹԸՆԻ ՍՈՒՐԲ ՍՏԵՓԱՆՈՍ ԵԿԵՂԵՑՒՈՅ ՆՈՐ ՀՈՎԻՒ

Աղքատ… Մեծահարուստը, Կամ Վիթխարի ՄԵԾը՝ «Փեփէ» Մուխիքա

Ցեղասպանութեան Ընկերներ. Գերմանիան Ողջակիզումէն Ոչի՞նչ Սորված է