Հաճնոյ Հերոսամարտի Յիշատակի Ոգեկոչում Պաթոն Ռուժի Մէջ

Այս տարի կը լրանայ Հաճնոյ ութամսեայ հերոսամարտի 106-ամեակը։ Այս առիթով Կիրակի, 25 Հոկտեմբերին, Պաթոն Ռուժի (Լուիզիանալ) Սուրբ Կարապետ եկեղեցւոյ մէջ ոգեկոչուեցաւ Հաճնոյ հերոսամարտի նահատակներուն յիշատակը՝ վերանորոգելով յարգանքի ուխտը մեր ժողովուրդի պատմութեան այդ հերոսական գոյամարտին եւ անոր անմահ նահատակներուն հանդէպ։ Հաճնոյ հերոսամարտը հայ ժողովուրդի անկոտրում կամքին, ազատ ապրելու վճռակամութեան եւ հայրենի հողին հանդէպ անսակարկ նուիրումին վառ վկայութիւնն է։ Ութ ամիս շարունակ Հաճնոյ քաջարի զաւակները, ցուցաբերելով բացառիկ արիութիւն եւ անձնազոհութիւն, դիմադրեցին թշնամիին՝ իրենց անունը արձանագրելով հայոց պատմութեան անմահ էջերուն մէջ։ 106 տարի անց Հաճնոյ հերոսամարտին յիշատակը կը շարունակէ ապրիլ սերունդներու սրտերուն մէջ՝ որպէս արժանապատուութեան, հաւատքի եւ ազգային ինքնութեան խորհրդանիշ։ Պաթոն Ռուժի մէջ կատարուած այս ոգեկոչումը եւս առիթ մըն էր յիշելու մեր նահատակները, արժեւորելու անոնց զոհողութիւնը եւ նոր սերունդներուն փոխանցելու Հաճնոյ հերոսամարտի պատմական պատգամը։ Պաթոն Ռուժի հայութենէն խումբ մը՝ լծուած ճիտապուրի պատրաստութեան աշխատանքներուն Այս տարի Հաճնոյ հերոսամարտի յիշատակի ոգեկոչումը Պաթոն Ռուժի մէջ առանձնայատուկ ջերմութիւն եւ յուզում ստացաւ։ Ոչ միայն Պաթոն Ռուժի հայ համայնքի անդամները, այլեւ Տալասէն ու Տիթրոյթէն ժամանած էին հաճընցի Թափանեան եւ Օղուլուգեան ընտանիքները, հարազատներու կարօտով եւ նախնիներու յիշատակը վառ պահելու նոյնքան խոր զգացումով, միացան տեղւոյն հայորդիներուն հետ միասնաբար ոգեկոչելու Հաճնոյ հերոսամարտի 106-ամեակը։ Այս մէկտեղումը պարզապէս յիշատակի հանդիսութիւն մը չէր. ան հայրենաբոյր կապերու վերանորոգում մըն էր, որ հեռաւոր քաղաքներէ եկած հայ ընտանիքները կը միացնէր մէ՛կ յիշողութեան, մէ՛կ արմատի եւ մէ՛կ ազգային ժառանգութեան շուրջ։ Այս ոգեկոչումը, սակայն, կը սկսի պաշտօնական հանդիսութենէն շատ առաջ՝ ամբողջ շաբաթավերջի մը ընթացքին, երբ Հաճնոյ աւանդութիւնները, իրենց բոյրով ու համով, կը վերակենդանանան եւ սերունդէ-սերունդ կը ստեղծեն փոխանցուող հարազատութեան ջերմ մթնոլորտ մը։ Ուրբաթ օրն իսկ տիկինները կը մէկտեղուին եւ մեծ կաթսաներու մէջ եփած տաւարի միսը բծախնդրութեամբ կը փետեն՝ պատրաստելով զայն կորկոտին հետ խառնելու։ Աշխատանք մը, որուն իւրաքանչիւր շարժումին մէջ կարծես կը պահուին մայրերուն ու մեծ մայրերուն ձեռքերու յիշատակն ու ընտանեկան սրբութեան եւ աւանդութեան հանդէպ անոնց նուիրումը։ Շաբաթ երեկոյեան հերթը կու գայ այր մարդոց, որոնք հաւաքուելով՝ մանրուած սոխով կը շաղեն միսն ու կորկոտը, ապա զայն կը լեցնեն մեծ կաթսաներու մէջ, ջուր կ’աւելցնեն եւ կը սկսին դանդաղ եփելու։ Ժամեր շարունակ փայտեայ խոշոր թիակներով կը հարեն ու կը խառնեն զանգուածը, մինչեւ որ միսն ու կորկոտը աստիճանաբար փափկին, հալին ու միաձուլուին՝ կազմելով Հաճնոյ աւանդական ճիտապուրը։ Այս բոլորը պարզ խոհարարական պատրաստութիւն մը չէ։ Իւրաքանչիւր կաթսայ, իւրաքանչիւր բուռ կորկոտ եւ իւրաքանչիւր անգամ դարձող փայտեայ թիակ կարծէք կը պատմեն Հաճնոյ անցեալէն աւանդուած պատմութիւն մը։ Կը պատմեն ընտանիքներու միասնականութեան, հայրենաբաղձութեան եւ այն յամառ հաւատարմութեան մասին, որով հաճընցիներ, նոյնիսկ հայրենիքէն հազարաւոր մղոններ հեռու, կը շարունակեն ապրեցնել իրենց պապերուն սովորութիւնները, բարքերը, աւանդական ուտեստները, լեզուն եւ ոգին։ Եւ երբ այս աւանդութեան շուրջ կը հաւաքուի նոր սերունդն ալ, Հաճնոյ յիշատակը կը դադրի միայն անցեալի պատմութիւն մը ըլլալէ՝ դառնալով ապրող ժառանգութիւն մը, որ կը միացնէ երէկը, այսօրն ու վաղը։ Կիրակի առաւօտ, կանուխ ժամերէն իսկ, Պաթոն Ռուժի Ս. Կարապետ Հայց. առաք. եկեղեցին լեցուած էր խուռներամ հաւատացեալներով։ Օրուան Ս. Պատարագը կը մատուցէր արժ. Տ. Շնորհք քհնյ. Սուինը։ Խորանին վրայ կը սպասարկէին սարկաւագներն ու դպիրները, մինչ դասին մէջ համայնքի անդամուհիներէն կազմուած երգչախումբը, տիկ. Սօսի Գալթագճեանի ղեկավարութեամբ, հոգեպարար ներդաշնակութեամբ կ՚երգէր Ս. Պատարագի շարակնները՝ արարողութեան հաղորդելով աղօթական ու վեհաշուք ջերմեռանդութիւն մը։ Ս. Կարապետ Հայց. առաքելական եկեղեցւոյ վարչութիւնը իր ատենապետին՝ տիար Վազգէն Գալթագճեանի գլխաւորութեամբ, մեծ բծախնդրութեամբ եւ պատասխանատւութեան բարձր զգացումով ձեռնարկած էր անհրաժեշտ բոլոր նախապատրաստութիւններուն՝ ջանալով ապահովել, որ յիշատակի այս կարեւոր օրը դառնար յիրաւի տպաւորիչ ու ներշնչող իրադարձութիւն մը համայնքի բոլոր անդամներուն համար։ Արդարեւ, վարչութեան անդամներուն նուիրումն ու հետեւողական աշխատանքը իրենց արժանի նպաստը բերին օրուան յաջողութեան՝ ստեղծելով այնպիսի մթնոլորտ մը, ուր հոգեւոր ապրումը, ազգային յիշողութիւնն ու համայնքային միասնականութիւնը ներդաշնակօրէն միահիւսուեցան։ Օրուան պատգամաբերն էր Ժընեւէն հիւրաբար ժամանած Տ. Աբէլ քհնյ. Մանուկեանը, որ պատարագի արարողութեան աւարտին, հոգեհանգստեան պաշտօնը սկսելէ առաջ, հաւատացեալներուն ուղղեց հետեւեալ պատգամը. «…Հաճընի հերոսամարտի ոգեկոչման առիթով, տակաւին պատանեկութեանս տարիներէն, միտքս յաճախ կը չարչրկէր հիմնահարց մը, որուն պատասխանը երկար տարիներ փնտռած եմ. ինչո՞ւ համար տարուէ-տարի կը նշենք այս տօնը, նաեւ այսօր՝ 106 տարի ետք, տակաւին կը շարունակենք ոգեկոչել Հաճընի հերոսամարտը։ Ի՞նչն է, որ ժամանակի այսքան երկար հոլովոյթէն ետքն ալ մեզ կը մղէ վերադառնալու այդ ողբերգական, բայց միաժամանակ հերոսական էջին, վերապրելու մեր նախնեաց ցաւն ու տառապանքը եւ խոնարհելու անոնց յիշատակին առջեւ, երբ փաստօրէն գոյութիւն չունի այն պատմական Հաճընը, որ գիտենք, եւ որուն անունն անգամ չարափոխուելով՝ դարձած է Սայիմպէյլի։ Արդեօ՞ք այս ոգեկոչումը պարզապէս անցեալին հանդէպ մեր յարգանքի արտայայտութիւնն է, թէ՞ անոր մէջ կը թաքնուի աւելի խոր իմաստ մը՝ կապ մը մեր ինքնութեան, հաւաքական յիշողութեան եւ մեր ժողովուրդի յարատեւութեան միջեւ։ Թերեւս այս հարցումին պատասխանը գտնելու համար պէտք է ոչ միայն ետ նայիլ դէպի անցեալը, այլեւ ներթափանցել մեր հաւաքական յիշողութեան, ինքնութեան եւ բարոյական գիտակցութեան խորքը՝ հասկնալու համար, թէ ի՛նչ կը նշանակէ յիշել, ի՛նչ կը նշանակէ ժառանգել եւ ի՛նչ կը նշանակէ հաւատարիմ մնալ անոնց, որոնք իրենց կեանքին գինով մեզի կտակեցին գոյատեւելու եւ արժանապատիւ կեանք մը ապրելու պատգամը։ Ինչո՞ւ չենք թողուր, որ ժամանակի փոշին ծածկէ այս յիշատակը։ Ինչո՞ւ ամէն տարի կը վերադառնանք նոյն պատմութեան, նոյն ցաւին եւ նոյն հերոսական էջին։ Որովհետեւ, սիրելինե՛ր, կան յիշատակներ, զորս տարիներու հոլովոյթը չի կրնար խամրեցնել, ոչ ալ մոռացութեան մշուշը՝ ծածկել։ Կան զոհողութիւններ, որոնց արժէքը տարիներու հաշուով չի չափուիր։ Կան հերոսներ, որոնց մահը վերջակէտ մը չէ, այլ՝ պատգամ մը, որ սերունդէ-սերունդ կ’աւանդուի։ Մենք կը յիշենք, որովհետեւ Հաճընի նահատակները անուններ չեն միայն պատմութեան գիրքերուն մէջ. անոնք մեր ընտանիքներուն պատմութիւնն են՝ մեր ինքնութեան մասնիկը, մեր արմատներուն վկան։ Մենք կը յիշենք, որովհետեւ արդարութեան պահանջը անժամանցելի է։ Ցեղասպանութեան զոհերուն յիշատակը յարգելը, ճշմարտութիւնը պահպանելը եւ պատմական իրողութիւնները գալիք սերունդներուն փոխանցելը մեր բարոյական պարտականութիւնն ու պարտքն են։ Մենք կը յիշենք նաեւ, որովհետեւ չենք ուզեր, որ մեր ժողովուրդին պատմութիւնը ըլլայ միայն տառապանքի պատմութիւն մը։ Կ՚ուզենք, որ ան ըլլայ նաեւ տոկունութեան, վերածնունդի, ստեղծագործ աշխատանքի եւ յարատեւութեան պատմութիւն։ Այսօր մենք հոս ենք վկայելու, որ մենք՝ հաճընցի վերապրողներու երրորդ եւ չորրորդ սերունդի ժառանգորդներս, չմոռցանք պատմական Հաճընը։ Մենք հոս ենք ըսելու, որ մեր նահատակներուն զոհողութիւնը ապարդիւն պիտի չմնայ։ Մենք հոս ենք՝ մեր յիշողութիւնը վերածելու պատասխանատւութեան, մեր ցաւը՝ ուժի, եւ մեր պատմութիւնը՝ ապագայ սերունդներուն ուղղուած կենդանի պատգամի»: Հոգեհանգստեան արարողութեան ընթացքին, ննջեցեալներու հոգիներու խաղաղութեան եւ փրկութեան համար մատուցուած աղօթքներուն մէջ յիշատակուեցան հաճընցի եւ ոչ-հաճընցի ընտանիքներու հին ու նոր ննջեցեալներուն անունները՝ հայցելով բարձրեալն Աստուծմէ, որ լուսաւորէ անոնց հոգին եւ արժանացնէ զանոնք երկնից արքայութեան։ Ապա բոլոր հաւատացեալները հրաւիրուեցան Ս. Կարապետ եկեղեցւոյ սրահը, ուր օրհնուեցաւ աւանդական ճիտապուր-մատաղը։ Հիւրընկալ յարկը լեցուեցաւ հաճընցիական հարազատութեան ջերմութեամբ, մտերմիկ զրոյցներով եւ վերապրող աւանդութիւններու հանդէպ խոր յարգանքով։ Շարականներու հոգեպարար երգեցողութեան կողքին, հնչեցին նաեւ հայկական ազգային ու հայրենասիրական երգեր, որոնց շարքին՝ «Օդանաւ եկաւ», «Ատանայի ողբը», «Կիլիկիա» եւ այլ հարազատ մեղեդիներ։ Այդ երգերը, իրենց մէջ ամփոփելով հայրենիքի կարօտը, պատմական յիշողութիւնն ու ազգային ապրումները, ստեղծեցին յուզիչ մթնոլորտ մը՝ զայն վերածելով ոչ միայն յիշատակի, այլեւ ինքնութեան ու պատկանելիութեան վերանորոգումի։ Ներկաները միասին ճաշակեցին համեղ ճիտապուրը՝ Հաճնոյ աւանդական խոհանոցին այս հարազատ ուտեստը, որուն պատրաստութիւնը եւ բաշխումը սերունդներ շարունակ եղած են ընտանեկան համախմբումի եւ համայնքային միասնականութեան առիթ։ Ճաշին շուրջ կատարուեցան երկար ու ջերմ զրոյցներ. հին ծանօթութիւններ վերանորոգուեցան, նոր կապեր հաստատուեցան, իսկ Հաճնոյ մասին պատմութիւններն ու ընտանեկան յուշերը կրկին կեանք առին։ Հեռաւոր քաղաքներէ ժամանած հաճընցի ընտանիքներն ու Պաթոն Ռուժի հայ համայնքի անդամները մէկ սեղանի շուրջ համախմբուած՝ վերապրեցան իրենց պապերէն ժառանգուած հարազատութեան զգացումը։ Այսպիսով, Հաճնոյ հերոսամարտի 106-ամեակի ոգեկոչումը չսահմանափակուեցաւ միայն եկեղեցական արարողութեամբ։ Ան վերածուեցաւ հոգեւոր ու ազգային ապրումներով հարուստ համախմբումի մը, ուր աղօթքը, երգը, աւանդական ճաշն ու անկեղծ մտերմութիւնը միահիւսուեցան՝ վառ պահելով Հաճնոյ անմոռաց յիշատակը։ Հայրենիքէն հեռու, բայց անոր յիշատակին ու ժառանգութեան մօտիկ, ներկաները անգամ մը եւս փաստեցին, որ Հաճնոյ ոգին կը շարունակէ ապրիլ իր զաւակներուն սրտին մէջ եւ փոխանցուիլ յաջորդող սերունդներուն՝ որպէս ազգային հաւատարմութեան, միասնականութեան եւ ազգային հաւաքական յիշողութեան նուիրական ժառանգութիւն։ Ներկայ մը

Աղքատ… Մեծահարուստը, Կամ Վիթխարի ՄԵԾը՝ «Փեփէ» Մուխիքա

Ցեղասպանութեան Ընկերներ. Գերմանիան Ողջակիզումէն Ոչի՞նչ Սորված է

Հաճնոյ Հերոսամարտի Յիշատակի Ոգեկոչում Պաթոն Ռուժի Մէջ

This story is FREE for you...

Leave a Reply

ԽՈՐԷՆ ԱՐՔ. ՏՈՂՐԱՄԱՃԵԱՆ՝ ՆԻՒ ՊՐԻԹԸՆԻ ՍՈՒՐԲ ՍՏԵՓԱՆՈՍ ԵԿԵՂԵՑՒՈՅ ՆՈՐ ՀՈՎԻՒ

This story is FREE for you...

Leave a Reply

Նմանատիպ Յօդուածներ

Սուրբ Ղազարի Մայրավանքին Մէջ՝ Մխիթար Աբբահօր Ծննդեան 350-ամեակին Նուիրուած Միջազգային Գիտաժողով

Ամերիկայի Հայ Աւետարանչական Ընկերակցութիւնը Պատուեց Վեր. Դոկտ. Վահան Յ. Թութիկեանը եւ Դոկտ. Նուրհան Հելվասեանը

ԽՈՐԷՆ ԱՐՔ. ՏՈՂՐԱՄԱՃԵԱՆ՝ ՆԻՒ ՊՐԻԹԸՆԻ ՍՈՒՐԲ ՍՏԵՓԱՆՈՍ ԵԿԵՂԵՑՒՈՅ ՆՈՐ ՀՈՎԻՒ

Աղքատ… Մեծահարուստը, Կամ Վիթխարի ՄԵԾը՝ «Փեփէ» Մուխիքա

Ցեղասպանութեան Ընկերներ. Գերմանիան Ողջակիզումէն Ոչի՞նչ Սորված է