ՇԱԲԱԹԱԿԱՆ ԱՆԴՐԱԴԱՐՁ ԹՈՒՐՔԻՈՅ ՇՈՒՐՋ

Տիգրան Չանտոյեան Երեւան Հինգշաբթի օրը սկսուել է Թուրքիոյ նախագահի եւ խորհրդարանի նոր կազմի ընտրութեան քուէարկութիւնն արտասահմանում: Կեդրոնական ընտրական յանձնաժողովի աւելի վաղ ընդունած որոշման համաձայն` 75 երկիրներում բացուել են 156 ընտրատեղամասեր: Դրանք գտնւում են թուրքական դիւանագիտական ներկայացուցչութիւններում: Հանրապետութեան սահմանակէտերում, ցամաքային անցակէտերում, օդանաւակայաններում եւ ծովային նաւահանգիստներում ստեղծուել է արտասահման մեկնողների կամարտայայտման 4,6 հազար կէտ: Թուրքիոյ սահմաններից դուրս կարող են քուէարկել աւելի քան 3,6 միլիոն քաղաքացիներ: Քուէարկութիւնն արտասահմանում եւ սահմանակէտերում կ'աւարտուի Մայիս 9-ին, ինչից յետոյ բոլոր ընտրաթերթիկները կը հաշւուեն եւ կ'ուղարկուեն կեդրոն: Ընտրատեղամասերը բաց են լինելու շուրջօրեայ` ինչպէս մեկնողների, այնպէս էլ հանրապետութեան սահմաններից դուրս գտնուող քաղաքացիների համար: Արտասահմանում ներկայ ընտրութիւններում առաջին անգամ կը կարողանան քուէարկել աւելի քան 277 հազար թուրքեր: Քուէարկողներին կը տրուի երկու ընտրաթերթիկ` նախագահի թեկնածուների եւ կուսակցութիւնների ցուցակի: Կուսակցական ընտրաթերթիկը մէկ մեթրից աւելի երկարութիւն ունի, ինչը պայմանաւորուած է նրանով, որ ընտրութիւններին մասնակցում է 26 կուսակցութիւն, իսկ ընտրաթերթիկում կուսակցութեան անուանումն է, նրա խոշոր նշանակը եւ տրուելիք ձայնի տեղը: Տեղամասում գրանցուելուց յետոյ ընտրողին կը տրուեն կնիքներ` «այո» բառով, որոնք նա պէտք է դնի ընտրաթերթիկի համապատասխան տեղում: Ձայնը չի հաշւուի, եթէ քուէարկողը չնշի ոչ մի թեկնածուի, կնիքը դնի տարբեր դաշինքների մէջ մտնող կուսակցութեան դիմաց կամ ինչ-որ ձեւով փճացնի քուէաթերթիկը: Թուրքիայում նախընտրական քարոզարշաւը լարուած է ընթանում, երկրի շրջաններում տեղի են ունենում զինուած յարձակումներ կուսակցութիւնների շէնքերի վրայ: Իշխող «Արդարութիւն եւ բարգաւաճում» կուսակցութիւնը գրասենեակներից մէկն աւելի վաղ յարձակման էր ենթարկուել Պոլսում։ Երկու յանցագործները Պահչելիեւլեր շրջանում անցել են կուսակցութեան շէնքի կողքով եւ հինգ անգամ օդ կրակել: Կուսակցութեան գրասենեակի վերին յարկում յայտնաբերուել են չորս փամփուշտի հետքեր: Նմանատիպ յարձակում է տեղի ունեցել նաեւ «Լաւ» կուսակցութեան (İyi parti) դէմ, որի առաջնորդ Մերալ Աքշեները դրանում մեղադրել է իշխանութիւններին: Աքշեները յայտարարել է, որ Էրտողանը ընդդիմութեան միաւորման շնորհիւ Էրտողանը յոյսեր չունի ընտրուելու: Նա շեշտել է, որ Մայիսի 14-ի երեկոյեան Էրտողանին թոշակի են ուղարկելու ընտրութիւնների արդիւնքներով: Իսկ «Լաւ» կուսակցութեան փոխնախագահ Ահմետ Քամիլ Էրոզանը յայտարարել է, որ Թուրքիան պարտաւոր չէ պահպանել Ռուսաստանի դէմ արեւմտեան երկրների սահմանած պատժամիջոցները, որոնց որոշումների կայացման մեքանիզմներին ինքը չի մասնակցում: «Թուրքիան Արեւմուտքի մի մասն է, սակայն սեփական սկզբունքներից ելնելով` մեր երկիրը պարտաւոր չէ ենթարկուել միջազգային կազմակերպութիւնների որոշումներին, որոնց կայացման մեքանիզմներին նա չի մասնակցում»,-ասել է Էրոզանը եւ նշել, որ Եւրոմիութեան երկրները պատժամիջոցնէր սահմանելու մասին որոշումներն ընդունել են առանց Թուրքիոյ ներկայացուցիչների: Նրա խօսքով` Թուրքիոյ եւ Ռուսաստանի համատեղ նախագծերի ապագան կախուած է ոչ թէ ուրիշների սպասումներից, այլ ազգային որոշումներից եւ երկու երկրների միջեւ նոր բանակցութիւններից, որոնք կարող են անհրաժեշտ լինել դրանց իրականացման համար: Նա ընդգծել է, որ Թուրքիան Եւրոմիութեան անդամ չէ եւ կապուած չէ պատժամիջոցային որոշումների ընդունման նրանց մեքանիզմի հետ: Նա յաւելել է, որ Թուրքիան ստիպուած կը լինի հետեւել եւրոմիութեան պատժամիջոցներին, եթէ ապագայում երբեւէ միանայ միութեանը, սակայն ներկայումս երկիրն այլ կերպ կը գործի: Ինչպէս արդէն անդրադարձել ենք, Թուրքիայում ընտրական քարոզարշաւը առանց գերտերութիւններին «ներգրաւելու» չի անցնում: Վերոնշեալը դրա դրսեւորումներից է: Դրա դրսեւորումներից է նաեւ «Արդարութիւն եւ բարգաւաճում» կուսակցութեան կողմից պատգամաւորի թեկնածու առաջադրուած Թուրքիոյ ներքին գործոց նախարար Սուլեյման Սոյլուի որդեգրած խօսոյթը: CNN-ին տուած հարցազրոյցում նա յայտարարել է, թէ Ամերիկան ցանկանում է Թուրքիոյ կողքին ահաբեկչական պետութիւն ստեղծել: Նրա խօսքով` Թուրքիան դրա դէմ խոշոր գործողութիւններ է իրականացրել: Սայլուն ասել է, որ պայքարելով ահաբեկչութեան դէմ` Թուրքիան իրականում պայքարում է Ա․Մ․Ն․-ի դէմ: «Մենք հետապնդում ենք բոլորին, բոլոր կազմակերպութիւններին, ինչպիսին են Ֆեթուլլահ Կիւլենի կազմակերպութիւնը եւ նրա կողմնակիցները, Քիւրտիստանի ազատագրութեան բանակը: Մենք չենք պայքարում այս կազմակերպութիւններուն դէմ, մենք պայքարում ենք Ա․Մ․Ն․-ի դէմ: Մի՞թէ մենք այնքան միամիտ ենք, որ չգիտենք դա: Մենք դա գիտենք: Ա․Մ․Ն․-ն ցանկանում է այնտեղ ստեղծել ահաբեկչական պետութիւն»,- ասել է նա: Սոյլուն նաեւ ասել է, որ Կեզիում տեղի ունեցած իրադարձութիւններին յաջորդած գործընթացները յանգեցրել են ներդրումների կրճատման, ինչը խորացել է Պսակաձեւ ժահրի հետեւանքներով եւ որ Թուրքիան լուրջ գաղթի հոսքի է բախուել: Բնականաբար այս մեղադրանքների թիրախը եւս Ա․Մ․Ն․-ն է: *** Ռուսաստանի Դաշնութեան, Իրանի, Սուրիոյ եւ Թուրքիոյ պաշտպանութեան նախարարները Մոսկուայում քննարկել են Սուրիայում անվտանգութեան ամրապնդման եւ Թուրքիոյ հետ յարաբերութիւնների կարգաւորման հարցերը: Ապրիլ 25-ին Մոսկուայում տեղի ունեցած Ռուսաստանի, Իրանի, Սիրիայի եւ Թուրքիոյ պաշտպանութեան նախարարների միջեւ քառակողմ բանակցութիւնների ընթացքում քննարկուել են գործնական քայլեր` Սուրիայում անվտանգութեան ամրապնդման եւ յարաբերութիւնների կարգաւորման ուղղութեամբ: Յատուկ ուշադրութիւն է դարձուել ահաբեկչական սպառնալիքների բոլոր դրսեւորումներին դիմակայելու, Սուրիոյ տարածքում բոլոր ծայրայեղական խմբաւորումների դէմ պայքարի հարցերին: Պաշտպանութեան գերատեսչութիւնների ղեկավարներն ընդգծել են այս ձեւաչափով կայացած երկխօսութեան կառուցողական բնոյթը եւ այն շարունակելու անհրաժեշտութիւնը` ի շահ Սուրիայում եւ ամբողջ տարածաշրջանում իրավիճակի յետագայ կայունացման»: Նախարարները նաեւ քննարկել են Սուրիոյ տարածքից թրքական զօրքերի դուրսբերումը եւ M4 միջազգային մայրուղու վերաբերեալ համաձայնագրի իրականացումը: Թուրքիոյ ազգային պաշտպանութեան նախարար Հուլուսի Աքարը օգտակար եւ դրական է անուանել Սուրիոյ վերաբերեալ մոսկովեան բանակցութիւնները եւ յոյս ունի, որ դրանք կը շարունակուեն առաջիկայում: «Այդ հանդիպումները եւ խորհրդակցութիւններն օգտակար էին եւ դրական: Կարեւոր աւանդ է ներդրուել: Մենք համաձայնել ենք կողմերի հետ, որ այդ ջանքերն անհրաժեշտ են տարածաշրջանում խաղաղութեան, կայունութեան եւ հանդարտութեան հաստատման համար: Մենք յոյս ենք յայտնել, որ բանակցութիւնները կը շարունակուեն առաջիկայում»,- ասել է Աքարը: Իսկ արտաքին գործոց նախարար Չաւուշօղլուն յայտնել է, որ Մայիսի սկզբին նախատեսուած էր Թուրքիոյ եւ Սուրիոյ նախագահների միջեւ հանդիպում, սակայն ծրագրերը փոխուեցան, քանի որ Իրանի նախագահն է այդ ժամանակ մեկնելու Սուրիա: Ըստ Չաւուշօղլուի` կողմերը աշխատում են Էրտողան-Ասատ հանդիպման ժամանակացոյցի վրայ: *** Էրտողանը Սուտանում զինուած հակամարտութեան կողմերին առաջարկել է բանակցութիւններ անցկացնել Անգարայում եւ քննարկել հակամարտութեան դադարեցման պայմանները: Երկրի փաստացի առաջնորդ, բանակի հրամանատար Ապտել Ֆաթթահ Ալ-Պուրհանի գլխաւորութեամբ Սուտանի զինուած ուժերի եւ Արագ Միջամտութեան Ուժերի հրամանատար Մոհամէտ Համտան Տակալոյի միջեւ, որը յայտնի է Հեմեթի անունով, հակամարտութիւնը Ապրիլ 15-ի առաւօտեան անցել է բաց փուլ: Վերջին երկու օրուայ ընթացքում բանակցութիւններ կազմակերպելու համար Էրտողանը բազմիցս զանգահարել է Հեմեթիին եւ Ալ-Պուրհանին: Կողմերը դեռ հանրութեանը չեն տեղեկացրել առաջարկի վերաբերեալ իրենց վերաբերմունքի մասին, սակայն Ապրիլ 23-ին արագ արձագանգման ուժերի ղեկավարն ասել է, որ պատրաստ է երկխօսութիւն վարել Սուտանի զինուած ուժերի հրամանատարութեան «յարգելի» անդամների հետ, բայց ո՛չ Ալ-Պուրհանի հետ: Մէկ այլ դիւանագիտական նուաճում է Իրանի շահերի ներկայացումը Ալպանիայում` Թուրքիոյ դիւանագիտական կազմի միջոցով: Իրանի արտաքին գործոց նախարարութիւնը համաձայնել է Թուրքիայի միջոցով Ալպանիայում իրանական շահերի գծով բացմանը եւ շնորհակալութիւն է յայտնել Անգարային այդ հարցում ծառայութիւնների համար: *** Թուրքիոյի ոստիկանութիւնը ձերբակալել է Քիւրտիստանի ազատագրութեան բանակի հետ կապի մէջ կասկածուող 110 անձի: Գործը իրականացուել է աւելի քան 20 նահանգում, սակայն կենտրոնացած է եղել Տիարբեքիրում (Տիգրանակերտ): Մասնաւորապէս, յարձակումներ են իրականացրել Պուրսայում, Սղերդում, Մարտինում, Այնթապում, Պոլսում, Պինկէօլում, Զմիւռնիայում, Մերսինում, Ուրֆայում, Վանում, Մուշում, Պիթլիսում, Սվազում, Մալաթիայում, Անգարայում եւ Ատըյամանում: Թրքական լրատուամիջոցների տուեալներով` ձերբակալուածների թւում կան տասնեակ քաղաքական գործիչներ, լրագրողներ, իրաւաբաններ: Յատկանշական է, որ ձերբակալութիւններն իրականացուել են Թուրքիայում կայանալիք համընդհանուր ընտրութիւններին ընդառաջ: *** Ատրպէյճանը եւ թրքական «Պայրաքտար» ընկերութիւնը ստորագրել են անօդաչու թռչող սարքերի համատեղ արտադրութեան մտադրութեան արձանագրութիւն: Փաստաթուղթը ստորագրել են գլխաւոր տնօրէն Հալուք Պայրաքտարը եւ Ադրբեջանի պաշտպանութեան փոխնախարար Աքիլ Ղուրպանովը: Թրքական արտադրութեան գերձայնային ինքնաթիռը կատարել է իր առաջին թռիչքը: Գերձայնային ռէակտիւ ինքնաթիռը մշակել է թրքական Havacılık ve Uzay Sanayii (TUSAŞ) ընկերութիւնը: Պաշտպանութեան նախարար Հուլուսի Աքարը տեղեկացրել է․ որ Թուրքիոյ բանակըտեղական արտադրութեան «Ալթայ» մարտական կրասայլերը կը ստանան այս օրերուն: Հրասայլի արտադրութիւնը նախատեսւում էր սկսել 2020-ին, բայց Գերմանիան արգելք հանդիսացած էր եւ այդ պատճառաւ ուշացում արձանագրուած էր։

Աղքատ… Մեծահարուստը, Կամ Վիթխարի ՄԵԾը՝ «Փեփէ» Մուխիքա

Ցեղասպանութեան Ընկերներ. Գերմանիան Ողջակիզումէն Ոչի՞նչ Սորված է

ՇԱԲԱԹԱԿԱՆ ԱՆԴՐԱԴԱՐՁ ԹՈՒՐՔԻՈՅ ՇՈՒՐՋ

This story is FREE for you...

Leave a Reply

ԽՈՐԷՆ ԱՐՔ. ՏՈՂՐԱՄԱՃԵԱՆ՝ ՆԻՒ ՊՐԻԹԸՆԻ ՍՈՒՐԲ ՍՏԵՓԱՆՈՍ ԵԿԵՂԵՑՒՈՅ ՆՈՐ ՀՈՎԻՒ

This story is FREE for you...

Leave a Reply

Նմանատիպ Յօդուածներ

Ամերիկայի Հայ Աւետարանչական Ընկերակցութիւնը Պատուեց Վեր. Դոկտ. Վահան Յ. Թութիկեանը եւ Դոկտ. Նուրհան Հելվասեանը

Լաչակին Հպարգելքը

ԽՈՐԷՆ ԱՐՔ. ՏՈՂՐԱՄԱՃԵԱՆ՝ ՆԻՒ ՊՐԻԹԸՆԻ ՍՈՒՐԲ ՍՏԵՓԱՆՈՍ ԵԿԵՂԵՑՒՈՅ ՆՈՐ ՀՈՎԻՒ

Աղքատ… Մեծահարուստը, Կամ Վիթխարի ՄԵԾը՝ «Փեփէ» Մուխիքա

Ցեղասպանութեան Ընկերներ. Գերմանիան Ողջակիզումէն Ոչի՞նչ Սորված է