ՑԵՂԱՍՊԱՆՈՒԹԵԱՆ «ԿՐՕՆՔԸ»… ՄԻԱՑՆՈՂ ՈՅժ ՄԸ՝ ԱՒԵԼԻ ՈՒԺԵՂ ՔԱՆ ՀԱՅԿԱԿԱՆ ԵԿԵՂԵՑԻՆ ԵՒ ԼԵԶՈՒՆ

0 0
Read Time:5 Minute, 43 Second

Armenian Genocide  Քրիշչըն Կարպիս

(թարգմանեց՝ Հ.Գ.)

  ՀԱՅՐԵՆԻՔ

Ապրիլ 2014-ի բացառիկ

Ստորեւ, թարգմանաբար լոյս կ՛ընծայենք անգլերէն լեզուով պատրաստուած, Ք. Կարպիսի այս յօդուածը, որ գրուած է 2007-ին:

Անմերժելի իրականութիւն մըն է որ Հայերուն վիճակուած է շարունակական ողբերգութիւններու դիմադրել։ Մօտաւորապէս 2,000 տարիներու ընթացքին, ամբողջական քաոս տիրող աշխարհի մը մէջ, Հայ ժողովուրդը կարողացած է դիմադրել արտաքսումներու կամ տեղահանութիւններու, թափառելով մէկ տեղէ միւսը եւ փնտռելով մխիթարանք։ Անոնք գոյատեւած են հակառակ շարունակական ջարդերու, ուր զոհերու թիւի գնահատական մը ընելը նոյնիսկ կարելի չէ։ Այս աշխարհի վրայ իրենց գոյութեան ընթացքին Հայերը ամենաշատը քան ուրիշներ ջարդի ենթարկուած են արտաքին ոյժերու կողմէ, փորձած են ամուր պահել իր տեւաբար վտանգի տակ գտնուղ սահմանները եւ անսահամ դժուարութիւններ տեսած են աշխարհաքաղաքական բարձր ձգտումներ ունեցող տարածաշրջանի իշխող ոյժերու կողմէ։

Բայց հաւանաբար ոչինչ կարելի է բաղդատուիլ Հայերու գոյատեւման վերք պատճառող իրենց անցեալի մտատանջման, իրենց Ցեղասպանութեան մտատանջումը։ 1915-ի սարսափելի իրականութիւնը մշտական ժանտախտի պէս կը տանջէ Հայերը։ Չեն կրնար փախուստ տալ այդ սարսափելի իրականութենէն որովհետեւ չեն կրնար մոռնալ։ Որքան ալ որ փորձեն անցեալը մէկդի դնել եւ նայիլ ապագային, Հայերու համար անկարելի է այս մէկը իրականցնել։ Անցեալը իրենց համար այնքան սարսափելի եւ աւերիչ եղած է որ կարելի է ըսել թէ ձգած են որ իրենց հոգիներուն եւ նիւթափոխականութեան ¥metabolism¤ մէջ թափանցած է։

Հայոց Ցեղասպանութիւնը դարձած է իրենց ձկնկուլը ¥albatross¤, ծովածոցի վրայ իրենց հին նաւու խարիսխը։ Այդքան կուրացած են իրենց տանջանքէն որ չեն կրնար հաստատ ապագայի հիմք մը դնել, հիմքը խաղաղ ապագայի մը, որ կը կրէ ազատ ազգի մը պտուղը, որ փիւնիկի մը նման կը վերականգնի իր անկումի ենթարկուած խաւարէն։

Ցեղասպանութեան ճանաչման աշխատանքը իսկապէս կրօնք դարձած է։ Թերեւս միլիոնաւոր Հայեր աշխարհի չորս կողմը մտատանջուած են այն իրականութեամբ որ Թուրքիան տակաւին վիճելի հարց կը դարձնէ եւ կը մերժէ 1915-էն 1918 տեղի ունեցած Հայոց Ցեղասպանութիւնը որ իրականութիւն մըն է։ Մասնաւորապէս, թէեւ շատեր կը շեշտեն թէ Հայոց Ցեղասպանութիւնը վերջ գտաւ 1923-ին, ¥ինքնին փշոտ հարց մըն է որովհետեւ վիճելի է այդ հարցը թէ երբ սկսաւ Ցեղասպանութեան ծրագրումը եւ նոյնիսկ զոհերու թիւը¤։ Հայոց Ցեղասպանութիւնը դարձած է Սփիւռքի մէջ Հայ ազգի աւելի մեծ միացնող ոյժ քան եկեղեցին եւ լեզուն, որովհետեւ Սփիւռքի հայութեան մեծամասնութիւնը այսօր կը պատկանին ընտանիքներու որոնց մեծ հայրերն ու մեծ մայրերը տառապած են Մեծ Եղեռնի ժամանակի եւ անոր հետեւանքները կրած են ¥բացառութեամբ անոնց որոնց արմատները կու գան արեւելեան կամ Ռուսահայաստանէն¤։

Հայերը աշխարհ կը ներկայանան իբր 20-րդ դարու առաջին Ցեղասպանութեան զոհերը, փոխանակ ներկայանան իբր հարուստ մշակութային ժառանգութիւն եւ հին իւրայատուկ լեզու ունեցող ազգ մը։ Ցեղասպանութեան ճանաչումը կը պաշտուի այն իմաստով որ մարդիկ կը պայքարին որպէսզի հաշտուին այն իրականութեան հետ որ Մեծ Եղեռն մը տեղի ունեցաւ որոշ մեծութեամբ մը, հետեւաբար կը փորձեն անսահման գիտելիքներ գտնել, որպէսզի փաստեն որ իսկապէս տեղի ունեցաւ Ցեղասպանութիւնը։ Հոս աւելորդ է նշել նաեւ ճնշող ցանկութիւնը որպէսզի տարածուի Հայոց Ցեղասպանութեան «Աւետարանը»։

Հայերը յստակօրէն մտատանջուած են, գլխաւորապէս ապրելով իրենց կեանքի ամեն օր՝ Ցեղասպանութեան հետ, երեւակայելով անոր արհաւիրքը, զայն ուսամնասիրելով, գտնելով անոր համաձայն ժամանակակից բաղդատութիւններ, օրական դրութեամբ թերթերու մէջէն մաղելու Ցեղասպանութեան նիւթով յօդուածներ։ Ուրիշներ ոչ մէկ ջանք չխնայելով կÿաշխատին որպէսզի Ցեղասպանութիւնը տարբեր ռազմավարութեամբ քաղաքական յառաջացում գտնէ կառավարական մարմիններու կողմէ։ Ամեն անգամ որ աշխարհի վրայ երկիր մը պաշտօնապէս բանաձեւով մը ճանչնայ Հայոց Ցեղասպանութիւնը, տօնախմբութեան եւ զարմանքի յորդուն կոչեր կը լսուին։ Միջազգային ճանաչումը, ուր այսօր շուրջ 20 երկիրներու կողմէ ընդունուած է, հաւատք եւ յոյս կը ներշնջէ որ արդարութիւնը ձեւով մը կը գործադրուի, բայց թէ ինչպէս ոչ ոք կարելի է յստակօրէն մատնաշել։ Սրբապղծութիւն է հարց տալ թէ ինչ պիտի ըլլայ վերջնական արդիւնքը երբ ամբողջական ճանաչումը ¥Թուրքիոյ կողմէ¤ տեղի ունենայ։ Ոչ ոք կը համարձակի գուշակումներ ընել այս հարցին շուրջ։

Հայոց Ցեղասպանութեան նիւթը դարձած է նաեւ հաստատ ձեւ մը գումարներ վաստկելու։ Rock խումբեր Մեծ Եղեռնի մասին երգեր արձանագրած են եւ այսպիսով կարողացած են մեծ գումարներ վաստակել։ Յատկապէս համաշխարհային կամ դասական երաժշտութեան պատկանող, ուրիշ տիպի երգեր ալ նաեւ հրապարակուած են ի յիշատակ Մեծ Եղեռնին։ Տասնեակ վէպեր գրուած են Հայ կամ օտար հեղինակներու կողմէ որոնք այս կամ այն ձեւով Ցեղասպանութիւնը կը քննարկեն իբր հիմնական թեմա կամ իբր անցնող մէկ յղում։ Կան նաեւ Ֆիլմեր, նկարչութիւններ, քանդակագործութիւններ, եւ այլ ձեւի արուեստի գործեր։

Թերեւս կարելի չէ սահմանել եթէ բարոյապէս ճիշդ է եկամուտ ստանալ յառաջ տանելով մարդկութեան դէմ գործուած ոճիր մը։ Իրականութիւն մըն է որ Ցեղասպանութիւնը կը տարածուի, յատկապէս ժողովրդական երաժշտութեան եւ ֆիլմի ընդմէջէն, եւ այս մէկը կարելի չէ արհամարել։ Սակայն այլ իրականութիւն մըն ալ կայ որ շահը կÿիրականանայ խանդավառելու համար ժողովուրդը, ի գին 1.5 միլիոն զոհերը։ Մէկ խօսքով՝ սուրբի եւ համբաւի միջեւ սահմանը շատ բարակ դարձած է։

Հայաստանի մէջ Ցեղասպանութիւնը մեծ մասամբ կը խօսուի Ապրիլ 24-ին, երբ տասնեակ հազար Հայեր կÿուղղուին դէպի Ծիծեռնակաբերդ եւ Ցեղասպանութեան զոհերուն յիշատակի յարգանք կը մատուցանեն։ Հայաստանի Հանրապետութեան քաղաքացիներու մեծ մասը սակայն Ցեղասպանութեան հետ ուղղակի կապ չունի, որովհետեւ անոնց մեծ հայրերն ու մեծ մայրերը զոհ չգացին Ցեղասպանութեան, նկատի ունենալով որ Արեւելահայաստանը Ռուսիոյ Կայսրութեան պաշտպանութեան տակ էր։ Կովկասի մէջ Հայաստանէն անկախ ոչ մէկ երկիր ճանչցած է Ցեղասպանութիւնը վախնալով որ այդ մէկը կրնայ պատճառ դառնալ որ Թուրքիոյ հետ յարաբերութիւնները վնասուին կամ որովհետեւ այդ մէկը չի ծառայեր պետական շահերուն։ Հակառակ այն իրողութեան որ ոչ մէկ դիւանագիտական կապ կայ Հայաստանի եւ Թուրքիոյ մինչեւ՝ շատ նուազագոյն բողոքի ալիք կայ Թուրքիոյ հետ ունեցած Հայաստանի առեւտրական գործառնութեան ¥transaction¤ նկատմամբ։ Գործարարներ եւ զբօսաշրջիկներ փոխադրող Երեւանէն-Պոլիս եւ Պոլիսէն-Երեւան օդանաւային թռիչքները շաբթուայ դրութեամբ կը կատարուին։ Սովորական երեւոյթ է Հայաստանեան շուկայի բոլոր ոլորտներու մէջ Թրքական արտադրութիւնը գտնել ինչպէս շինարարական եւ տնային պիտոյքներ, ինքնաշարժային կտորներ եւ ուտեստեղէն, իսկ ամենաշատ ներածուած թրքական ապրանքը հագուստեղէնն է։ Պէտք է ըսել որ Հայ սպառիչը առեւտուրէն չի գերադասէր իր դրացի, եւ երկարատեւ թշնամի նկատուող, երկրի հետ դիւանագիտական կապերու չգոյութիւնը։

Տարիներէ ի վեր Հայ Դատի աշխատանքը, որ տարբեր կազմակերպութիւններու կողմէ կը հետապնդուի, եւ չի սահմանափակուիր մէկ միութեամբ մը, միայն Ցեղասպանութեան ճանաչման աշխատանքին վրայ կեդրոնացած է։ Ոչ ոք հրապարակաւ կÿանդրադառնայ յետ-ճանաչման հարցին, կամ այլ խօսքով՝ հատուցման կամ հողային փոխանձման մասին։ Պատճառները յստակ չեն, սակայն լաւագոյն բացատրութիւնը պիտի ըլլար յառաջ տանիլ անվերապահ ճանաչում մը, առանց անպայմանօրէն հատուցման ակնկալութիւն ունենալու, աշխարհի փաստելով որ ոչ մէկ նախապայման կայ։ Այլ խօսքով՝ Թուրքիոյ կառավարութեան կողմէ ոճիրի ընդունիլը երեւի թէ ամբողջական լուծումն է։ Հայաստանի Հանրապետութենէն անկախ, Հայ Սփիւռքը չի կրնար միջազգային գետնի վրայ ընդունուած ազգի մը անունով հողային պահանջք ներկայացնել, որովհետեւ ազգի հանգամանք չի վայելէր, ան անորոշ էութիւն մըն է որ աշխարհասփիւռ համայնքներու շղթայուած կազմուածքն է։ Հայաստանի Հանրապետութիւնը ոչ մէկ պահանջք կը ներկայացնէ Թուրքիոյ տիրապետութեան տակ գտնուող՝ Պատմական Հայաստանի հողերու նկատմամբ, ընդհակառակը ան կը պնդէ որ Հայ-Թրքական սահմանները, որ 1993-էն ի վեր գոց են, առանց նախապայմաններու բացուին, որեւէ հետեւանքները անտեսելով, տնտեսական կամ այլ։ Պէտք է նաեւ ըսել որ Հայ Ժողովուրդը միացած չէ հողային վերադարձի օրինականութեան եւ անհրաժեշտութեան հարցին շուրջ, որ թերեւս մեծագոյն խոչընդոտն է Մեծագոյն դատին։ Չկայ էութիւն մը որ կրնայ Հայերու հատուցման իրաւունքի անունով ներկայանալ։ Տարածաշրջանի բոլոր երկիրները, ինչպէս նաեւ Արեւմուտքի երկիրները բոլորն ալ Թուրքիոյ հետ մեծ շահեր ունին։ Ուստի՝ կարելի չէ իրապաշտ երեւոյթ մը նկատել սահմաններու վերածրագրումը եւ հողերու վերաբաժանումը պետութեան մը կամ պետութիւններու միութեան աշխատանքի միջոցաւ։

Հետեւաբար, Հայերը կրնան գոհանալ խոստովանութեամբ մը, այն է որուն համար կÿաղօթեն եւ պէտք է նկատի ունենան ներկայ իրավիճակի շուքին տակ։ Ճանաչումէն ետք, յաջորդ քայլը պիտի անկասկած ըլլայ հաշտութիւնը։ Թէեւ շատ հեռու չեն գացած, սակայն արդէն առաջին քայլերը առնուած են։ Այսուհանդերձ՝ մէկ բան յստակ է, որ հաշտութիւնը պիտի ըլլայ ամենամեծ խաղաղումը, երկարատեւ եւ անբուժելի վէրքին բուժումը։

 

Happy
Happy
0 %
Sad
Sad
0 %
Excited
Excited
0 %
Sleepy
Sleepy
0 %
Angry
Angry
0 %
Surprise
Surprise
0 %

Average Rating

5 Star
0%
4 Star
0%
3 Star
0%
2 Star
0%
1 Star
0%

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Social profiles