ՑԱՒԱԿՑՈՒԹԵԱՆ ԵՒ ՑԱՒ ԿԻՍԵԼՈՒ ԽՕՍՔԻ ԱՃՊԱՐԱՐՈՒԹԵՆԷ ԱՆԴԻՆ

0 0
Read Time:4 Minute, 36 Second

Davutoglu_

Յ. Պալեան

 Ապրիլ 27, 2015

Երեւան

 

Էական հարցերը շրջանցելու ճապկումներու խաղին մէջ պէտք չէ ներքաշուիլ, միամտութեան զոհ չըլլալ, «բան մը փոխուած» տեսնելու սովորական միամտութեամբ: Թուրքիան եւ թուրքերը քաղաքական ճապկումներու բազմադարեան փորձ ունին, շաբաթավերջի զբաղումներու քաղաքագէտ չեն:

Թուրքիոյ վարչապետ Ահմէտ Տաւութողլու ինչե՜ր կ’ըսէ, խօսքեր՝ որոնք կրնան յուզել ազգային տեսանկիւնէ ապաքաղաքականացած հաւաքականութիւնները, բոլոր անոնք որոնք հրաժարած են ազգի եւ հայրենիքի զոյգ մէկութիւններէն, դեռ կ’առաջնորդուին «եղածը փրկենք»ի խեղճացած եւ խեղճացնող հակազգային գաղափարներով, դադրած են առաջադրանք համարելէ «միացեալ»ը եւ «վերադարձ»ի քաղաքական իմաստասիրութիւնը, ժխտական կեցուածք եւ ոչինչ արդարացնող եւ բան չնշանակող շատախօսութիւն, ըստ որուն «մենք համաշխարհային ազգ ենք»:

Պէտք չէ մոռցած ըլլանք մօտաւոր անցեալի ամէնէն յատկանշական նահանջական արտայայտութիւնը, ըստ որուն՝ պատմութեան էջերը կարելի չէ վերստին գրել, որ գաղափարն էր եւ քաղաքական վարքագիծը տխրադէմ նախագահի մը, անոր պատմաքաղաքական փիլիսոփայութիւնը, այսինքն, ինչպէս դեռ ոչ շատ հեռաւոր անցեալին կ’ըսէին, «ռըվանշիստ» պէտք չէ ըլլալ: Խորհրդային օրերու գաղափարական-գաղափարախօսական ժառանգութիւնը:

Ահմէտ Տաւութօղլու գրաւոր ուղերձով մը, Ապրիլ 20-ին, «ցաւակցութիւն» յայտնած է «օսմանցի հայերուն»: Կարծէք հայերը մէկ ազգ չըլլային, եւ «օսմանցի հայերը» տարբեր ազգ ըլլային:

Ցաւակցութիւն՝ ի՞նչ բանի համար: Երկրաշարժի կամ ողողումներու զոհերո՞ւ, ի Տէր հանգած ալեհեր ծերունիի մը մահուա՞ն:

Ցաւակցութիւն՝ «օսմանցի հայերուն»… որ կը մղէ ենթադրելու, որ այդ «հայերը» ազգ չէին, ազգ չէին իրենց սեփական հայրենիքին մէջ, ուր եկւոր ուժի մը տիրապետութեան ենթարկուած էին, պարտադրաբար վերածուած էին «ազգութիւն» (միլլէթ) կոչուած փոքրամասնութեան: Ինչո՞ւ հայը «օսմանցի» պիտի ըլլար, «օսմանցիութիւնը» ազգային պատկանելիութիւն չէր, եղած պէտք չէր ըլլար, հաւաքականութեան մը կողմէ իւրացուած ինքնութիւն չէր, այդպէս եղած էր բռնագրաւողներու կողմէ պարտադրուած ինքնութիւնը, որոնք «իրենց հայրենիք դարձուցած էին հայուն հայրենիքը», եւ այդ իսկ պատճառով գործած էին անորակելի եւ անժամանցելի ոճիրը՝ ցեղասպանութիւնը եւ հայրենահանումը, յաւերժացնելու համար բռնագրաւման չարիքը:

Դիւանագէտ է Թուրքիոյ վարչապետ Ահմէտ Տաւուօթղլու: Կ’ըսէ. «Օսմանցի հայերուն յիշատակն ու հայկական մշակութային ժառանգութիւնը պաշտպանելը Թուրքիոյ մարդկային եւ պատմական պարտաւորութիւնն է: Այս ըմբռնումէն մեկնելով` Թուրքիոյ մէջ օսմանցի հայերուն յիշատակը պիտի յարգուի, ինչպէս ամբողջ աշխարհի մէջ, 24 ապրիլին հայոց պատրիարքութեան կողմէ մատուցուող կրօնական արարողութեան մը ճամբով»: Այսինքն «թանգարանի հայութիւն», ինչպէս ըսած էր ցեղսպանութեան մեծ ճարտարապետը՝ Թալէաթ: Ո՞ր ժառանգութիւնը ցարդ պաշտպանուած է: Պատարագի մը ներկայ ըլլալով ժառանգութիւն կը պաշտպա՞նուի:  Պատա՞հած է որ պաշտպանուին հայոց ձեռագիր մատեանները, ի՞նչ եղած է եւ է վիճակը հայկական եկեղեցիներուն, վանքերուն: Եկեղեցիները եւ վանքերը պաշտպանելո՞ւ համար զանոնք վերածած են մզկիթի, մարզարանի, բախտաւոր պարագային՝ թանգարանի:

Ո՞վ աւերի եւ կորստեան մատնած էր «հակական մշակութային ժառանգութիւնը»: Արդ, Ահմէտ Տաւութօղլու, կարծէք միսիոնարական կազմակերպութեան մը առաքելութեամբ մը եկած է պաշտպանելու համար այդ ժառանգութիւնը:

Ըստ Ահմէտ Տաւութօղլուի, «Հասուն եւ ազնիւ քայլ մը պիտի ըլլար այն պարագային, երբ պատմութիւնը չօգտագործուէր իբրեւ քաղաքական գործիք, որովհետեւ անատոլական մշակոյթը կը սորվեցնէ վէրքերը դարմանել եւ միասնաբար ապագային նայիլ»: Ինչո՞ւ եղած են եւ կան այդ «վէրքերը»: Զարմանալի է. ի՞նչ է պատմութեան բովանդակութիւնը: Մի՞թէ ան անցած ժամանակի եւ մարդոց գործունէութեան արձանագրութիւնը չէ: Իսկ այդ արձանագրութիւնը քաղաքական կեանքի պատկերը կը բերէ: Ինչպէ՞ս կարելի է շրջանցել պատմութեան բովանդակութիւնը, զայն համարել էջ՝ ուր ոչինչ գրուած ըլլայ: Գրուած էջ կայ, որուն շարունակութիւնն է մեր այսօրը, հետեւաբար՝ քաղաքականութիւն:

Պատմութիւնը յիշեցումն է լաւ եւ վատ գործերու, իսկ յառաջդիմելու համար վատը պէտք է սրբագրել:

Կրկին կը խօսուի «փաստաթուղթերու» մասին, փոխանակ խօսելու «փաստի»ի մասին: Ինչպէ՞ս պատահած է, որ հայոց հայրենիքը դատարկուած է, ո՞ւր են անոր տէր բնակիչները: Նախ պէտք է պատասխանել այս պարզ հարցումին: Ինչպէ՞ս գոյացած է, այն՝ զոր կը կոչենք «սփիւռք»: Ի՞նչ կը ներկայացնեն օտար բարեսիրական կազմակերպութիւններու որբանոցներու բազմահազար մանուկները, լուսանկարները կը խօսին: Ո՞ւրկէ եկած են, եկած էին այդ իրենց անուններէն անգամ անտեղեակ որբերը:

Ահմէտ Տաւութօղլուի խօսքերուն կարելի է հաւատք ընծայել, եթէ ինք իր տրամաբանութեան մինչեւ ծայրը երթայ: Կ’ըսէ. «Թուրքիա երբեք անտարբեր պիտի չմնայ այս պատասխանատուութեան դիմաց եւ պիտի շարունակէ իր կարելին ընել յանուն բարեկամութեան ու խաղաղութեան»: Այդ կարելին մխիթարական խօսքէ աւելին պէտք է ըլլայ, եթէ նպատակ են բարեկամութիւնը եւ խաղաղութիւնը: Այդ նպատակը պէտք է ըլլայ ԻՐԱՒՈՒՆՔՆԵՐՈՒ ՎԵՐԱԿԱՆԳՆՈՒՄԸ, որ առաջին հերթին ցեղասպանութեան եւ հայրենահանման գնով իւրացուած հայկական հողն է: Ի հարկէ, թուրք քաղաքական վարքագիծին մէջ տեղ եւ տող չկան այդ մասին:

Լուրջ մեկնաբանութեան կը կարօտի ինչ որ կը կարդանք Պոլսոյ «ԱԿՕՍ» թերթին մէջ. «Թուրքիոյ փոխ-վարչապետ Պիւլենթ Առընչ նախագահ Ռեճեփ Թայիփ Էրտողանի գլխաւորութեամբ Թուրքիոյ կառավարութեան նիստէն ետք յայտարարած է. Միտումնաւոր եւ ցանկալով ցեղասպանութիւն չենք գործած» (ընդգծ. Յ.Պ.): Ի՞նչ հասկնալ. երբ զանգուածային կերպով ոճիր կերպով կը գործուի, կրնա՞յ պատահիլ որ այդ ըլլայ առանց միտումի եւ առանց ցանկութեան… Ցեղասպանութիւնը մի՞թէ բնութեան տարերքի հետեւանք էր, հով կամ փոթորիկ, ցունամի: Հանրային կարծիքի ճնշման ներքեւ շուարածի խօսքերով կրնան համոզուիլ միայն այդ խօսքերուն հեղինակները, կամ անոնց շահախնդրուած բարեկամները:

Եւ ինչե՜ր… Արտաքին գործոց նախարար Մեւլութ Չաւուշօղլու Միացեալ Նահանգներու մէջ ըսած է, «Թուրքիան կը կիսէ հայերուն ցաւը», արձագանգած է «Հիւրրիյէթ» թերթը: Ո՞ր ցաւը. սո՞ւգի ցաւը, թէ՞ բռնագրաւուած հայրենիքի: Ան չի՞ հասկնար, որ տարիներով կրկնուած սգատօնէ եւ ցեղասպանութեան ճանաչումէ անդին ՀԻՄՆԱՀԱՐՑ կայ:

Այդ ՀԻՄՆԱՀԱՐՑԸ ՀԱՅՈՑ ՀԱՅՐԵՆԻՔԻ ԲՌՆԱԳՐԱՒՄԱՆ ՎԵՐՋ ՏԱԼՈՒ ԿԵՆՍԱԿԱՆ ԱՆՀՐԱԺԵՇՏՈՒԹԻՒՆՆ Է:

«Ցաւ կիսելու» թատրոնը երկխօսութիւն չէ, ոչինչ կը բերէ իրաւունքի եւ եւ ճշմարտութեան վերականգումին: Այսքանը պարզ պէտք է ըլլայ հայուն, թուրքին եւ միջազգային համայնքին համար:

Հարիւրամեակի Ապրիլ 25-էն ետք այս է մխիթարութենէն եւ փաստահաւաքէն անդին, ազգային քաղաքական ուղին, որ յաւուր պատշաճի ամբոխավարական ճառ չէ, խօսափողի առջեւէն հեռանալէ ետք, լուսանկարի մը սնապարծութենէն ետք,… մարող եւ մոռցուող:

Այսինքն «տուրիստական» քաղաքականութեան նոր որակ պէտք է տալ: Ըսենք՝ հարազատօրէն ազգային-հեռանկարային, որուն մէջ կը մտնեն մշակոյթը, հողը, ինքնութիւնը եւ այս վերջինի հիմնաքար լեզուն, լեզուն՝ «ներսը» եւ «դուրսը»:

Այս պէտք է ըլլայ ցեղասպանութեան ճանաչումով մեր բարեկամներուն հանդէպ մեզ երախտագիտութեան մղող վերաբերումի արժեւորումը, որ չըլլայ տարբերակը գութ հայցելու:

«Ծիծեռնակաբերդ»ի ուխտաւորները յուշ-յիշատակի ատրուշանի բոցը տեսնելէ ետք, երբ հարթակը կը բարձրանան, կը տեսնեն աստուածաշնչական գերուած լեռը եւ մղկտայ ցաւը: Ահմէտ Տաւութօղլու ինչպէս կը կիսէ, ինչպէս պիտի կիսէ այդ ցաւը:

 

 

Happy
Happy
0 %
Sad
Sad
0 %
Excited
Excited
0 %
Sleepy
Sleepy
0 %
Angry
Angry
0 %
Surprise
Surprise
0 %

Average Rating

5 Star
0%
4 Star
0%
3 Star
0%
2 Star
0%
1 Star
0%

Leave a Reply

Your email address will not be published.

Social profiles